Library·Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika·6·6.118

Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 6.118

परस्माद् ब्रह्मणः पूर्वं मनः प्रथमम् उत्थितम् । मननात्मकम् आभोगि तत्स्थम् एव स्थितिं गतम्

parasmād brahmaṇaḥ pūrvaṃ manaḥ prathamam utthitam / mananātmakam ābhogi tatstham eva sthitiṃ gatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुष्पकोश इवामोदो महोर्मिर् इव सागरे । रश्मिजालम् इवादित्ये मनो ब्रह्मणि राघव

puṣpakośa ivāmodo mahormir iva sāgare / raśmijālam ivāditye mano brahmaṇi rāghava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यादृश्यात्मतत्त्वस्य विस्मृत्यैव गतं स्थितिम् । नान्ययुक्त्या गतं राम जातं रज्जुभुजङ्गवत्

tasyādṛśyātmatattvasya vismṛtyaiva gataṃ sthitim / nānyayuktyā gataṃ rāma jātaṃ rajjubhujaṅgavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदित्यव्यतिरेकेण यो भावयति राघव । रश्मिजालम् इदं ह्य् एतत् तस्यान्यद् इव भास्वतः

ādityavyatirekeṇa yo bhāvayati rāghava / raśmijālam idaṃ hy etat tasyānyad iva bhāsvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कनकव्यतिरेकेण केयूरं येन भावितम् । केयूरम् एव तत् तस्य न तस्य कनकं हि तत्

kanakavyatirekeṇa keyūraṃ yena bhāvitam / keyūram eva tat tasya na tasya kanakaṃ hi tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सलिलव्यतिरेकेण तरङ्गो येन भावितः । तरङ्गबुद्धिर् एवैका स्थिता तस्य न वारिधीः

salilavyatirekeṇa taraṅgo yena bhāvitaḥ / taraṅgabuddhir evaikā sthitā tasya na vāridhīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सलिलाव्यतिरेकेण तरङ्गो येन भाव्यते । अम्बुसामान्यसम्बुद्धिर् निर्विकल्पस् स उच्यते

salilāvyatirekeṇa taraṅgo yena bhāvyate / ambusāmānyasambuddhir nirvikalpas sa ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कनकाव्यतिरेकेण केयूरं येन भाव्यते । कनकैकमहाबुद्धिर् निर्विकल्पस् स उच्यते

kanakāvyatirekeṇa keyūraṃ yena bhāvyate / kanakaikamahābuddhir nirvikalpas sa ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पावकव्यतिरेकेण ज्वालाली येन भाव्यते । तस्याग्निबुद्धिर् गलति ज्वालाधीर् एव तिष्ठति

pāvakavyatirekeṇa jvālālī yena bhāvyate / tasyāgnibuddhir galati jvālādhīr eva tiṣṭhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्वालाजालेन लोलेन रञ्जिता सा तथा स्थितिः । ताम् एवास्थां समाधत्ते तद्गता व्याकुला मतिः

jvālājālena lolena rañjitā sā tathā sthitiḥ / tām evāsthāṃ samādhatte tadgatā vyākulā matiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पावकाव्यतिरेकेण ज्वालाली येन भाव्यते । तस्याग्निबुद्धिर् एवास्ति निर्विकल्पस् स उच्यते

pāvakāvyatirekeṇa jvālālī yena bhāvyate / tasyāgnibuddhir evāsti nirvikalpas sa ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो निर्विकल्पस् स महान् स सङ्क्षीणमना मुनिः । प्राप्तव्यं तेन सम्प्राप्तं नासौ मज्जति वस्तुषु

yo nirvikalpas sa mahān sa saṅkṣīṇamanā muniḥ / prāptavyaṃ tena samprāptaṃ nāsau majjati vastuṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानाताम् अखिलां त्यक्त्वा शुद्धचिन्मात्रकोटरे । संवेदनविनिर्मुक्तं संवित्त्यंशो भवानघ

nānātām akhilāṃ tyaktvā śuddhacinmātrakoṭare / saṃvedanavinirmuktaṃ saṃvittyaṃśo bhavānagha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वयम् आत्मात्मनैवाशु शक्तिं सङ्कल्पनामिकाम् । यदा करोति स्फुरितां स्पन्दशक्तिम् इवानिलः

svayam ātmātmanaivāśu śaktiṃ saṅkalpanāmikām / yadā karoti sphuritāṃ spandaśaktim ivānilaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा पृथग् इवाभासं सङ्कल्पकलनामयम् । मनो भवति विश्वात्म भावयत्य् आकृतिं स्वयम्

tadā pṛthag ivābhāsaṃ saṅkalpakalanāmayam / mano bhavati viśvātma bhāvayaty ākṛtiṃ svayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत् सङ्कल्पात्मकं चेतो यथेदम् अखिलं जगत् । सङ्कल्पयति सङ्कल्पि तथैव भवति क्षणात्

tat saṅkalpātmakaṃ ceto yathedam akhilaṃ jagat / saṅkalpayati saṅkalpi tathaiva bhavati kṣaṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कीटत्वम् अब्जजत्वं च मेरुत्वम् अणुतां तथा । मनो यातम् अहङ्कारबुद्धिचित्तादिनामकम्

kīṭatvam abjajatvaṃ ca merutvam aṇutāṃ tathā / mano yātam ahaṅkārabuddhicittādināmakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वसङ्कल्पाद् विरिञ्चित्वम् एत्य चेतो जगत्स्थितिम् । तनोति तस्यां तदनु नानातां गच्छति स्वयम्

svasaṅkalpād viriñcitvam etya ceto jagatsthitim / tanoti tasyāṃ tadanu nānātāṃ gacchati svayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सङ्कल्पमयम् एवेदं जगद् आभोगि दृश्यते । न सत्यं न च मिथ्यैव स्वप्नजालम् इवोत्थितम्

saṅkalpamayam evedaṃ jagad ābhogi dṛśyate / na satyaṃ na ca mithyaiva svapnajālam ivotthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जन्तोर् यथा मनोराज्यं विविधारम्भभासुरम् । ब्राह्मं तथेदं विततं मनोराज्यं विजृम्भते

jantor yathā manorājyaṃ vividhārambhabhāsuram / brāhmaṃ tathedaṃ vitataṃ manorājyaṃ vijṛmbhate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा न वितथस् स्वप्नः प्रतिभासान् न चापि सन् । तथा ब्राह्मं मनोराज्यं जगन् नासन् न सन् मुने

yathā na vitathas svapnaḥ pratibhāsān na cāpi san / tathā brāhmaṃ manorājyaṃ jagan nāsan na san mune

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मिथ्यावभासमात्रं हि यद् इदं घनतां गतम् । यथाभूतार्थभावित्वात् तद् एतत् प्रविलीयते

mithyāvabhāsamātraṃ hi yad idaṃ ghanatāṃ gatam / yathābhūtārthabhāvitvāt tad etat pravilīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परमार्थेन दृष्टं चेत् तद् इदं नैव किञ्चन । दृष्टं त्व् अपरमार्थेन प्रयाति शतशाखताम्

paramārthena dṛṣṭaṃ cet tad idaṃ naiva kiñcana / dṛṣṭaṃ tv aparamārthena prayāti śataśākhatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लहर्यूर्मितरङ्गाम्बुकलनार्हं परिस्फुरन् । यथाम्बुधिर् वपुर् धत्ते स्वभावेन तथा विभुः

laharyūrmitaraṅgāmbukalanārhaṃ parisphuran / yathāmbudhir vapur dhatte svabhāvena tathā vibhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुर्वन् कर्मसहस्राणि कर्ता चित्स्पन्दनाद् ऋते । नापूर्वं कुरुते किञ्चित् कश्चिद् भेदम् अतस् त्यज

kurvan karmasahasrāṇi kartā citspandanād ṛte / nāpūrvaṃ kurute kiñcit kaścid bhedam atas tyaja

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्यञ् छृण्वन् स्पृशञ् जिघ्रन् वदन् व्यवहरन् स्वपन् । नापूर्वं कुरुते किञ्चित् सत्यम् इत्य् एव भावय

paśyañ chṛṇvan spṛśañ jighran vadan vyavaharan svapan / nāpūrvaṃ kurute kiñcit satyam ity eva bhāvaya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् यत् करोषि तत् तत्त्वं चिन्मात्रम् अमलं ततम् । ब्रह्म प्रबृंहिताकारं तस्माद् अन्यन् न विद्यते

yad yat karoṣi tat tattvaṃ cinmātram amalaṃ tatam / brahma prabṛṃhitākāraṃ tasmād anyan na vidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पदार्थजाते सर्वस्मिन् संवित्सारतया स्थिते । संविद् एवेदम् अखिलं जगन् नान्यास्ति कल्पना

padārthajāte sarvasmin saṃvitsāratayā sthite / saṃvid evedam akhilaṃ jagan nānyāsti kalpanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संवित्स्फुरणमात्रे ऽस्मिञ् जगज्जालकनामनि । इदम् अन्यद् इदं चान्यद् इति मिथ्याग्रहः कुतः

saṃvitsphuraṇamātre 'smiñ jagajjālakanāmani / idam anyad idaṃ cānyad iti mithyāgrahaḥ kutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्भवाद् अखिलाकारेणैकस्या एव संविदः । संवेद्यम् अपि नास्त्य् एव बन्धमोक्षाव् अतः कुतः

sambhavād akhilākāreṇaikasyā eva saṃvidaḥ / saṃvedyam api nāsty eva bandhamokṣāv ataḥ kutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मोक्षो ऽयम् एष खलु बन्ध इति प्रसह्य चिन्ता निरस्य सकला विकलाभिमानः । मौनी वशी विगतमानमदो महात्मा कुर्वन् स्वकार्यम् अनहङ्कृतिर् एव तिष्ठ

mokṣo 'yam eṣa khalu bandha iti prasahya cintā nirasya sakalā vikalābhimānaḥ / maunī vaśī vigatamānamado mahātmā kurvan svakāryam anahaṅkṛtir eva tiṣṭha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.