Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 6.119

महाकर्ता महाभोक्ता महात्यागी भवानघ । सर्वाश् शङ्काः परित्यज्य धैर्यम् आलम्ब्य शाश्वतम्

mahākartā mahābhoktā mahātyāgī bhavānagha / sarvāś śaṅkāḥ parityajya dhairyam ālambya śāśvatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किम् उच्यते महाकर्ता महात्यागी किम् उच्यते । किम् उच्यते महाभोक्ता सम्यक् कथय मे प्रभो

kim ucyate mahākartā mahātyāgī kim ucyate / kim ucyate mahābhoktā samyak kathaya me prabho

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतद् व्रतत्रयं राम पुरा चन्द्रार्धमौलिना । भृङ्गीशायोत्तमं प्रोक्तं येनासौ विज्वरस् स्थितः

etad vratatrayaṃ rāma purā candrārdhamaulinā / bhṛṅgīśāyottamaṃ proktaṃ yenāsau vijvaras sthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुमेरोर् उत्तरे शृङ्गे पूर्वं शशिकलाधरः । अतिष्ठद् अग्निसङ्काशे समग्रपरिवारवान्

sumeror uttare śṛṅge pūrvaṃ śaśikalādharaḥ / atiṣṭhad agnisaṅkāśe samagraparivāravān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् अपृच्छन् महातेजा ज्ञानजिज्ञासया स्वतः । भृङ्गीशः प्रणतो राम बद्धाञ्जलिर् उमापतिम्

tam apṛcchan mahātejā jñānajijñāsayā svataḥ / bhṛṅgīśaḥ praṇato rāma baddhāñjalir umāpatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगवन् देवदेवेश सर्वज्ञ परमेश्वर । यद् अहं परिपृच्छामि कृपया तद् वदाशु मे

bhagavan devadeveśa sarvajña parameśvara / yad ahaṃ paripṛcchāmi kṛpayā tad vadāśu me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संसाररचनां नाथ तरङ्गतरलाम् इमाम् । अवलोक्य विमुह्यामि तत्त्वविश्रान्तिवर्जितः

saṃsāraracanāṃ nātha taraṅgataralām imām / avalokya vimuhyāmi tattvaviśrāntivarjitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कम् अन्तर्निश्चयं कान्तम् उररीकृत्य सुस्थिरम् । अस्मिञ् जगज्जीर्णगृहे तिष्ठामि विगतज्वरम्

kam antarniścayaṃ kāntam urarīkṛtya susthiram / asmiñ jagajjīrṇagṛhe tiṣṭhāmi vigatajvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वाश् शङ्काः परित्यज्य धैर्यम् आलम्ब्य शाश्वतम् । महात्यागी महाकर्ता महाभोक्ता भवानघ

sarvāś śaṅkāḥ parityajya dhairyam ālambya śāśvatam / mahātyāgī mahākartā mahābhoktā bhavānagha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किम् उच्यते महात्यागी महाभोक्ता किम् उच्यते । किम् उच्यते महाकर्ता सम्यक् कथय मे प्रभो

kim ucyate mahātyāgī mahābhoktā kim ucyate / kim ucyate mahākartā samyak kathaya me prabho

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्माधर्मोदयापायशङ्काविरहिताशयः । यः करोति यथाप्राप्तं महाकर्ता स उच्यते

dharmādharmodayāpāyaśaṅkāvirahitāśayaḥ / yaḥ karoti yathāprāptaṃ mahākartā sa ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रागद्वेषौ सुखं दुःखं धर्माधर्मौ फलाफले । यः करोत्य् अनपेक्ष्यैव महाकर्ता स उच्यते

rāgadveṣau sukhaṃ duḥkhaṃ dharmādharmau phalāphale / yaḥ karoty anapekṣyaiva mahākartā sa ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मौनवान् निरहम्भावो निर्मानो मुक्तमत्सरः । यः करोति गतोद्वेगं महाकर्ता स उचते

maunavān nirahambhāvo nirmāno muktamatsaraḥ / yaḥ karoti gatodvegaṃ mahākartā sa ucate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुभाशुभेषु कार्येषु धर्माधर्मकुशङ्कया । मतिर् न लिप्यते यस्य महाकर्ता स उच्यते

śubhāśubheṣu kāryeṣu dharmādharmakuśaṅkayā / matir na lipyate yasya mahākartā sa ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वत्र विगतस्नेहो यस् साक्षिवद् अवस्थितः । निरिच्छं वर्तते कार्ये महाकर्ता स उच्यते

sarvatra vigatasneho yas sākṣivad avasthitaḥ / niricchaṃ vartate kārye mahākartā sa ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उद्वेगानन्दरहितस् समया स्वच्छयेच्छया । न शोचते यो नोदेति महाकर्ता स उच्यते

udvegānandarahitas samayā svacchayecchayā / na śocate yo nodeti mahākartā sa ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यः कार्यकाले मतिमान् असंसक्तमना मुनिः । कार्यानुरूपवृत्तिस्थो महाकर्ता स उच्यते

yaḥ kāryakāle matimān asaṃsaktamanā muniḥ / kāryānurūpavṛttistho mahākartā sa ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वभावेनैव यस्यान्तस् समतां न जहाति धीः । शुभाशुभं ह्य् आचरतो महाकर्ता स उच्यते

svabhāvenaiva yasyāntas samatāṃ na jahāti dhīḥ / śubhāśubhaṃ hy ācarato mahākartā sa ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जन्मस्थितिविनाशेषु सोदयास्तमयेष्व् अलम् । समम् एव मनो यस्य महाकर्ता स उच्यते

janmasthitivināśeṣu sodayāstamayeṣv alam / samam eva mano yasya mahākartā sa ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न किञ्चन द्वेष्टि च यो न किं च स्तौति यस् स्वयम् । भुङ्क्ते च प्रकृतं सर्वं महाभोक्ता स उच्यते

na kiñcana dveṣṭi ca yo na kiṃ ca stauti yas svayam / bhuṅkte ca prakṛtaṃ sarvaṃ mahābhoktā sa ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नादत्ते ऽप्य् आददानस् सन् नाचरत्य् आचरन्न् अपि । भुञ्जानो ऽपि न यो भुङ्क्ते महाभोक्ता स उच्यते

nādatte 'py ādadānas san nācaraty ācarann api / bhuñjāno 'pi na yo bhuṅkte mahābhoktā sa ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साक्षिवत् सकलं लोकव्यवहारम् अखिन्नधीः । यः पश्यत्य् अपयातेच्छं महाभोक्ता स उच्यते

sākṣivat sakalaṃ lokavyavahāram akhinnadhīḥ / yaḥ paśyaty apayātecchaṃ mahābhoktā sa ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुखैर् दुःखैः क्रियायोगैर् भावाभावैर् भ्रमप्रदैः । यस्य नोत्क्रामति मतिर् महाभोक्ता स उच्यते

sukhair duḥkhaiḥ kriyāyogair bhāvābhāvair bhramapradaiḥ / yasya notkrāmati matir mahābhoktā sa ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जरामरणम् आपच् च राज्यं दारिद्र्यम् एव च । रम्यम् एवेति यो वेत्ति महाभोक्ता स उच्यते

jarāmaraṇam āpac ca rājyaṃ dāridryam eva ca / ramyam eveti yo vetti mahābhoktā sa ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महान्ति सुखदुःखानि यः पयांसीव सागरः । समस् समुपगृह्णाति महाभोक्ता स उच्यते

mahānti sukhaduḥkhāni yaḥ payāṃsīva sāgaraḥ / samas samupagṛhṇāti mahābhoktā sa ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहिंसा समता तुष्टिश् चन्द्रबिम्बाद् इवांशवः । नापयान्त्य् अनिशं यस्मान् महाभोक्ता स उच्यते

ahiṃsā samatā tuṣṭiś candrabimbād ivāṃśavaḥ / nāpayānty aniśaṃ yasmān mahābhoktā sa ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कट्व् अम्ब्लं लवणं तिक्तम् अमृष्टं मृष्टम् उत्तमम् । अधमं यो ऽत्ति साम्येन महाभोक्ता स उच्यते

kaṭv amblaṃ lavaṇaṃ tiktam amṛṣṭaṃ mṛṣṭam uttamam / adhamaṃ yo 'tti sāmyena mahābhoktā sa ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सरसं नीरसं चैव सुरतं विरतं तथा । यः पश्यति समस् सोम्यो महाभोक्ता स उच्यते

sarasaṃ nīrasaṃ caiva surataṃ virataṃ tathā / yaḥ paśyati samas somyo mahābhoktā sa ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षारे खण्डप्रकारे च शुभे वाप्य् अशुभे तथा । समता सुस्थिता यस्य महाभोक्ता स उच्यते

kṣāre khaṇḍaprakāre ca śubhe vāpy aśubhe tathā / samatā susthitā yasya mahābhoktā sa ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदं भोज्यम् अभोज्यं चेत्य् एवं त्यक्त्वा विकल्पितम् । गताभिलाषं यो भुङ्क्ते महाभोक्ता स उच्यते

idaṃ bhojyam abhojyaṃ cety evaṃ tyaktvā vikalpitam / gatābhilāṣaṃ yo bhuṅkte mahābhoktā sa ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आपदं सम्पदं मोहम् आनन्दम् अवरं वरम् । यो भुङ्क्ते समया बुद्ध्या महाभोक्ता स उच्यते

āpadaṃ sampadaṃ moham ānandam avaraṃ varam / yo bhuṅkte samayā buddhyā mahābhoktā sa ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्माधर्मौ सुखं दुःखं चिन्ता मरणजन्मनी । धिया येनेति सन्त्यक्तं महात्यागी स उच्यते

dharmādharmau sukhaṃ duḥkhaṃ cintā maraṇajanmanī / dhiyā yeneti santyaktaṃ mahātyāgī sa ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वेच्छास् सकलाश् शङ्कास् सर्वेहास् सर्वनिश्चयाः । धिया येन परित्यक्ता महात्यागी स उच्यते

sarvecchās sakalāś śaṅkās sarvehās sarvaniścayāḥ / dhiyā yena parityaktā mahātyāgī sa ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देहस्य मनसो बुद्धेर् इन्द्रियाणां जगत्स्थितेः । नूनं येनोज्झिता सत्ता महात्यागी स उच्यते

dehasya manaso buddher indriyāṇāṃ jagatsthiteḥ / nūnaṃ yenojjhitā sattā mahātyāgī sa ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न मे देहो न जन्मापि युक्तायुक्ते न कर्मणा । इति निश्चयवान् यो ऽन्तर् महात्यागी स उच्यते

na me deho na janmāpi yuktāyukte na karmaṇā / iti niścayavān yo 'ntar mahātyāgī sa ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येन धर्मम् अधर्मं च मनोमननम् ईहितं । सर्वम् अन्तः परित्यक्तं महात्यागी स उच्यते

yena dharmam adharmaṃ ca manomananam īhitaṃ / sarvam antaḥ parityaktaṃ mahātyāgī sa ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनो ध्यानं तपस्तेजस् त्वत्तामत्ते शुभाशुभे । त्यक्त्वा यो ऽवस्थितस् स्वस्थो महात्यागी स उच्यते

mano dhyānaṃ tapastejas tvattāmatte śubhāśubhe / tyaktvā yo 'vasthitas svastho mahātyāgī sa ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वमनोमननं मान्यो नाभिवाञ्छति नोज्झति । यो ऽवासनस् सर्वम् इदं महात्यागी स उच्यते

svamanomananaṃ mānyo nābhivāñchati nojjhati / yo 'vāsanas sarvam idaṃ mahātyāgī sa ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावती दृश्यकलना सकलेयं विलोक्यते । सा येन सुष्ठु सन्त्यक्ता महात्यागी स उच्यते

yāvatī dṛśyakalanā sakaleyaṃ vilokyate / sā yena suṣṭhu santyaktā mahātyāgī sa ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो ऽकामकामी निर्द्वन्द्वस् सुखदुःखेष्व् अलोलधीः । धीरस् स्वस्थो मृदुर् दान्तो महात्यागी स उच्यते

yo 'kāmakāmī nirdvandvas sukhaduḥkheṣv aloladhīḥ / dhīras svastho mṛdur dānto mahātyāgī sa ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुर्वन्न् अपि च कार्याणि सुषुप्तसमवृत्तिताम् । न सन्त्यजति यः पूर्णो महात्यागी स उच्यते

kurvann api ca kāryāṇi suṣuptasamavṛttitām / na santyajati yaḥ pūrṇo mahātyāgī sa ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्तं देवदेवेन भृङ्गीशाय पुरानघ । एतां दृष्टिम् अवष्टभ्य तिष्ठ राम यथास्थितः

ity uktaṃ devadevena bhṛṅgīśāya purānagha / etāṃ dṛṣṭim avaṣṭabhya tiṣṭha rāma yathāsthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रीमत्कपालशकलावलिमध्यबद्धखण्डेन्दुमण्डितजटाशिरसा हरेण । इत्य् उक्तम् उज्ज्वलमणीन्द्रशिलैकशृङ्गे मेरौ ज्वलज्ज्वलनरूपिणि रामभद्र

śrīmatkapālaśakalāvalimadhyabaddhakhaṇḍendumaṇḍitajaṭāśirasā hareṇa / ity uktam ujjvalamaṇīndraśilaikaśṛṅge merau jvalajjvalanarūpiṇi rāmabhadra

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतां दृशं समवलम्ब्य विलासकान्तकार्यं कुरु क्रमगतं समयैव बुद्ध्या । नित्योदितो ऽसि विमलो ऽसि निरामयो ऽसि शङ्कां परित्यज सुखी भव यो ऽसि सो ऽसि

etāṃ dṛśaṃ samavalambya vilāsakāntakāryaṃ kuru kramagataṃ samayaiva buddhyā / nityodito 'si vimalo 'si nirāmayo 'si śaṅkāṃ parityaja sukhī bhava yo 'si so 'si

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.