एवं भुसुण्डवृत्तान्तः कथितस् ते मयानघ । अनया प्रज्ञया तीर्णो भुसुण्डो मोहसङ्कटात्
evaṃ bhusuṇḍavṛttāntaḥ kathitas te mayānagha / anayā prajñayā tīrṇo bhusuṇḍo mohasaṅkaṭāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika·6·6.29
Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 6.29
एतां दृष्टिम् अवष्टभ्य स्वप्राणाभ्यासपूर्विकाम् । भुसुण्डवन् महाबाहो भव तीर्णभवार्णवः
etāṃ dṛṣṭim avaṣṭabhya svaprāṇābhyāsapūrvikām / bhusuṇḍavan mahābāho bhava tīrṇabhavārṇavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा ज्ञानेन योगेन सन्तताभ्यासजन्मना । भुसुण्डो ऽवाप्तवान् प्राप्यं तथा साधय तत् पदम्
yathā jñānena yogena santatābhyāsajanmanā / bhusuṇḍo 'vāptavān prāpyaṃ tathā sādhaya tat padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असक्तबुद्धयस् सन्तो भुसुण्डवद् अवस्थितिम् । प्राप्नुवन्ति परे तत्त्वे प्राणापानावलोकिनः
asaktabuddhayas santo bhusuṇḍavad avasthitim / prāpnuvanti pare tattve prāṇāpānāvalokinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एता विचित्रा भवता श्रुता विज्ञानदृष्टयः । इदानीं धियम् आलम्ब्य यथेच्छसि तथा कुरु
etā vicitrā bhavatā śrutā vijñānadṛṣṭayaḥ / idānīṃ dhiyam ālambya yathecchasi tathā kuru
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भगवन् भवता भूमिभास्वता ज्ञानरश्मिभिः । हार्दम् उद्दामदौरात्म्यं प्रमृष्टम् अखिलं तमः
bhagavan bhavatā bhūmibhāsvatā jñānaraśmibhiḥ / hārdam uddāmadaurātmyaṃ pramṛṣṭam akhilaṃ tamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रबुद्धास् स्मः प्रहृष्टास् स्मः प्रविष्टास् स्मस् स्वम् आस्पदम् । स्थितास् स्मो ज्ञातविज्ञेया भवन्तो ह्य् अपरा इव
prabuddhās smaḥ prahṛṣṭās smaḥ praviṣṭās smas svam āspadam / sthitās smo jñātavijñeyā bhavanto hy aparā iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो भुसुण्डचरितं परं विस्मयकारकम् । भगवन् भवता प्रोक्तम् उत्तमार्थावबोधदम्
aho bhusuṇḍacaritaṃ paraṃ vismayakārakam / bhagavan bhavatā proktam uttamārthāvabodhadam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुसुण्डचरिते ब्रह्मन्न् एतस्मिन् यत् त्वया विभो । तच् छरीरगृहं प्रोक्तं मांसचर्मास्थिनिर्मितम्
bhusuṇḍacarite brahmann etasmin yat tvayā vibho / tac charīragṛhaṃ proktaṃ māṃsacarmāsthinirmitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत् केन नाम रचितं कुतो वा तत् समुत्थितम् । कथं वा स्थितिम् आयातं को वा तत्रावतिष्ठते
tat kena nāma racitaṃ kuto vā tat samutthitam / kathaṃ vā sthitim āyātaṃ ko vā tatrāvatiṣṭhate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परमार्थावबोधाय दोषापाकरणाय च । शृणु राघव तत्त्वेन वक्ष्यमाणम् इदं मया
paramārthāvabodhāya doṣāpākaraṇāya ca / śṛṇu rāghava tattvena vakṣyamāṇam idaṃ mayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्थिस्थूणं नवद्वारं रक्तमांसावलेपनम् । शरीरसदनं राम न केनचिद् इदं कृतम्
asthisthūṇaṃ navadvāraṃ raktamāṃsāvalepanam / śarīrasadanaṃ rāma na kenacid idaṃ kṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आभासमात्रम् एवेदम् इत्थम् एवावभासते । द्विचन्द्रविभ्रमाकारं सद् असच् च व्यवस्थितम्
ābhāsamātram evedam ittham evāvabhāsate / dvicandravibhramākāraṃ sad asac ca vyavasthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विचन्द्रविभ्रमविधौ द्विचन्द्रत्वं सद् एव हि । वस्तुतश् चैक एवेन्दुस् स्थितिर् देहे तथैव हि
dvicandravibhramavidhau dvicandratvaṃ sad eva hi / vastutaś caika evendus sthitir dehe tathaiva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देहप्रत्ययकाले हि देहो ऽयं सन् व्यवस्थितः । असन्न् एव वस्तुतस् स प्रोक्तस् सदसदात्मकः
dehapratyayakāle hi deho 'yaṃ san vyavasthitaḥ / asann eva vastutas sa proktas sadasadātmakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वप्नस् स्वप्नविधौ सत्यस् त्व् अन्यदा स मुधैव हि । बुद्बुदो बुद्बुदविधौ सत्यो मिथ्यैव चान्यदा
svapnas svapnavidhau satyas tv anyadā sa mudhaiva hi / budbudo budbudavidhau satyo mithyaiva cānyadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देहो देहावधौ सत्यो ऽप्य् असत्य इतरावधौ । प्रतिभासावधौ तापे जलं सद् असद् अन्यदा
deho dehāvadhau satyo 'py asatya itarāvadhau / pratibhāsāvadhau tāpe jalaṃ sad asad anyadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिभासावधौ देहस् सन्न् असंस् त्व् अन्यदा स्मृतः । आभासमात्रम् एवेदम् इत्थं सम्प्रति भासते
pratibhāsāvadhau dehas sann asaṃs tv anyadā smṛtaḥ / ābhāsamātram evedam itthaṃ samprati bhāsate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयं नामाहम् इत्य् अन्तर् गृहीतमननं स्थितम्
ayaṃ nāmāham ity antar gṛhītamananaṃ sthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मांसास्थिमयनिर्माणं देहो नान्यद् इति भ्रमम् । त्यज सङ्कल्पनिर्माणा देहास् सन्ति सहस्रशः
māṃsāsthimayanirmāṇaṃ deho nānyad iti bhramam / tyaja saṅkalpanirmāṇā dehās santi sahasraśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वरतल्पगतो येन स्वप्ने देहेन दिक्तटम् । परिभ्रमसि हे राम स देहस् ते क्व संस्थितः
varatalpagato yena svapne dehena diktaṭam / paribhramasi he rāma sa dehas te kva saṃsthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जागरायां मनोराज्ये येन स्वर्गपुरान्तरम् । परिभ्रमसि मेरुं वा स देहस् ते क्व संस्थितः
jāgarāyāṃ manorājye yena svargapurāntaram / paribhramasi meruṃ vā sa dehas te kva saṃsthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वप्नेष्व् अपि च यस् स्वप्नस् तत्र येन महीतटान् । परिभ्रमसि हे राम स देहस् ते क्व संस्थितः
svapneṣv api ca yas svapnas tatra yena mahītaṭān / paribhramasi he rāma sa dehas te kva saṃsthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गतैर् देहैर् मनोराज्ये महाविभवभूमिषु । परिभ्रमसि येनेह स देहस् ते क्व संस्थितः
gatair dehair manorājye mahāvibhavabhūmiṣu / paribhramasi yeneha sa dehas te kva saṃsthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनोराज्ये मनोराज्ये विचित्रा या जगत्क्रियाः । प्रकरोषि महाबाहो यैर् देहैस् ते क्व संस्थिताः
manorājye manorājye vicitrā yā jagatkriyāḥ / prakaroṣi mahābāho yair dehais te kva saṃsthitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विलासिन्यानुरागिण्या येन सङ्कल्पकान्तया । निर्वृतिं यासि देहेन स देहस् ते क्व संस्थितः
vilāsinyānurāgiṇyā yena saṅkalpakāntayā / nirvṛtiṃ yāsi dehena sa dehas te kva saṃsthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते राम यथा देहा मानसस्पन्दसन्मयाः । तथैव तादृगारम्भो देहो ऽयं मानसस् स्मृतः
ete rāma yathā dehā mānasaspandasanmayāḥ / tathaiva tādṛgārambho deho 'yaṃ mānasas smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदं धनम् अयं देहो देशो ऽयम् इति यो भ्रमः । तत् सर्वं चित्तवीर्यस्य सङ्कल्पस्य विजृम्भितम्
idaṃ dhanam ayaṃ deho deśo 'yam iti yo bhramaḥ / tat sarvaṃ cittavīryasya saṅkalpasya vijṛmbhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दीर्घं स्वप्नम् इमं विद्धि दीर्घं वा चित्तविभ्रमम् । दीर्घं वापि मनोराज्यं संसारं रघुनन्दन
dīrghaṃ svapnam imaṃ viddhi dīrghaṃ vā cittavibhramam / dīrghaṃ vāpi manorājyaṃ saṃsāraṃ raghunandana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रबोधम् एष्यसि यदा परम् आत्मेच्छया स्वया । द्रक्ष्यसि त्वं तदा सम्यग् इदम् ऊर्ध्वाद् अधो यथा
prabodham eṣyasi yadā param ātmecchayā svayā / drakṣyasi tvaṃ tadā samyag idam ūrdhvād adho yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वप्नसङ्कल्पकलने यथान्येव जगत्स्थितिः । तथैवेयं हि सङ्कल्पकलना काचिद् एव ह
svapnasaṅkalpakalane yathānyeva jagatsthitiḥ / tathaiveyaṃ hi saṅkalpakalanā kācid eva ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा पूर्वं मयोत्पत्तिः प्रोक्ता कमलजन्मनः । मनसस् स्वयम् एवान्तस् सङ्कल्पकलनोद्भवा
yathā pūrvaṃ mayotpattiḥ proktā kamalajanmanaḥ / manasas svayam evāntas saṅkalpakalanodbhavā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विचित्ररचनोपेतम् अनन्तशतविभ्रमम् । सङ्कल्पकलनामात्रं तथेदम् अवभासते
vicitraracanopetam anantaśatavibhramam / saṅkalpakalanāmātraṃ tathedam avabhāsate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा कलित आभासो मनसो ऽब्जजतागतौ । देहवच् चिन्तितो देहस् स्थितो ऽन्यस् तद्वद् एव हि
yathā kalita ābhāso manaso 'bjajatāgatau / dehavac cintito dehas sthito 'nyas tadvad eva hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राक्प्रवाहचिराभ्यस्तो वासनाविलयेन यः । तथैव दृश्यते देहस् तदाकृत्युदयेन सः
prākpravāhacirābhyasto vāsanāvilayena yaḥ / tathaiva dṛśyate dehas tadākṛtyudayena saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पौरुषेण प्रयत्नेन सङ्कल्पो ह्य् अयम् एव चेत् । अन्यथा भाव्यते राम भूयते तद् इहान्यथा
pauruṣeṇa prayatnena saṅkalpo hy ayam eva cet / anyathā bhāvyate rāma bhūyate tad ihānyathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयं सो ऽहं ममायं च संसार इति भाविते । सत्यो ऽयं भासते राम भावनादार्ढ्यसम्भवः
ayaṃ so 'haṃ mamāyaṃ ca saṃsāra iti bhāvite / satyo 'yaṃ bhāsate rāma bhāvanādārḍhyasambhavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भावितं तीव्रवेगेन यद् एवाशु तद् एव च । सर्वत्र दृश्यते राम कान्तेवात्यन्तवल्लभा
bhāvitaṃ tīvravegena yad evāśu tad eva ca / sarvatra dṛśyate rāma kāntevātyantavallabhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहर्व्यापृतिर् अभ्यस्ता यथा स्वप्ने ऽपि दृश्यते । तथा सम्भावनाभ्यस्तस् संसारो ऽप्य् अवलोक्यते
aharvyāpṛtir abhyastā yathā svapne 'pi dṛśyate / tathā sambhāvanābhyastas saṃsāro 'py avalokyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथा स्वप्नावधौ क्षिप्रम् अहर्वद् अवभासते । तथेदं सर्वकालस्थम् अपि संलक्ष्यते चिरम्
yathā svapnāvadhau kṣipram aharvad avabhāsate / tathedaṃ sarvakālastham api saṃlakṣyate ciram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
व्योमन्य् एव यथा तापसन्तप्ते दृश्यते सरित् । धराप्य् अविद्यमानैव सङ्कल्पाद् दृश्यते तथा
vyomany eva yathā tāpasantapte dṛśyate sarit / dharāpy avidyamānaiva saṅkalpād dṛśyate tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृश्यते दृष्टिवैरूप्याद् यथा व्योमनि पिञ्छिका । तथैवेयं जगल्लक्ष्मीर् दुर्ज्ञानाद् एव भासते
dṛśyate dṛṣṭivairūpyād yathā vyomani piñchikā / tathaiveyaṃ jagallakṣmīr durjñānād eva bhāsate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भीरुर् अप्य् एति न यथा स्वसङ्कल्पेषु सम्भ्रमम् । स्वसङ्कल्पे ऽपि संसारे न तथैति भयं सुधीः
bhīrur apy eti na yathā svasaṅkalpeṣu sambhramam / svasaṅkalpe 'pi saṃsāre na tathaiti bhayaṃ sudhīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्व एव हि स्वभावो ऽयम् इत्थं सम्प्रति भासते । संसारसरणिस्थित्या कस्मात् को ऽत्र विभाति किम्
sva eva hi svabhāvo 'yam itthaṃ samprati bhāsate / saṃsārasaraṇisthityā kasmāt ko 'tra vibhāti kim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एव किञ्चित् संशोध्यश् शुद्ध्या विमलतां गते । तस्मिन् न दृश्यते राम मोहो ऽयं जागतश् चलः
sa eva kiñcit saṃśodhyaś śuddhyā vimalatāṃ gate / tasmin na dṛśyate rāma moho 'yaṃ jāgataś calaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम्यगालोकमात्रेण स्वभावश् शुद्धिम् ऋच्छति । न गृह्णाति मलं भूयस् ताम्रताम् इव काञ्चनम्
samyagālokamātreṇa svabhāvaś śuddhim ṛcchati / na gṛhṇāti malaṃ bhūyas tāmratām iva kāñcanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आभासमात्रम् एवैतन् न सन् नासज् जगत्त्रयम् । इत्य् अन्यकलनात्यागं सम्यगालोकनं विदुः
ābhāsamātram evaitan na san nāsaj jagattrayam / ity anyakalanātyāgaṃ samyagālokanaṃ viduḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मरणं जीवितं स्वर्गो ज्ञानम् अज्ञानम् एव च । चिदाभासाद् ऋते नास्तीत्य् एकता सम्यगीक्षणम्
maraṇaṃ jīvitaṃ svargo jñānam ajñānam eva ca / cidābhāsād ṛte nāstīty ekatā samyagīkṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्वमहन्तादिसंसारम् इदम् एता दिशो दश । सर्वं स्वाभासम् एवेति सम्यगालोकनं विदुः
tvamahantādisaṃsāram idam etā diśo daśa / sarvaṃ svābhāsam eveti samyagālokanaṃ viduḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सदसन्मयसंसारे यथाभूतार्थदर्शनात् । नास्तम् एति न चोदेति सम्यगालोकनान् मनः
sadasanmayasaṃsāre yathābhūtārthadarśanāt / nāstam eti na codeti samyagālokanān manaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निर्णीय सर्वभावानाम् असत्त्वं सत्त्वम् एव वा । निष्कामं शान्तिम् अभ्येति सम्यगालोकनान् मनः
nirṇīya sarvabhāvānām asattvaṃ sattvam eva vā / niṣkāmaṃ śāntim abhyeti samyagālokanān manaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न निन्दति न च स्तौति न हृष्यति न शोचति । शीतलं सत्यताम् एति सम्यगालोकनान् मनः
na nindati na ca stauti na hṛṣyati na śocati / śītalaṃ satyatām eti samyagālokanān manaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवश्यम् एव मर्तव्यं सर्वैर् एव हि बन्धुभिः । इति बन्धुवियोगेषु किं वृथा परितप्यसे
avaśyam eva martavyaṃ sarvair eva hi bandhubhiḥ / iti bandhuviyogeṣu kiṃ vṛthā paritapyase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवश्यम् एव च मया मर्तव्यम् इति निश्चये । इत्य् आत्ममरणप्राप्तौ किं मुधा परितप्यसे
avaśyam eva ca mayā martavyam iti niścaye / ity ātmamaraṇaprāptau kiṃ mudhā paritapyase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवश्यम् एव जातेन किञ्चित् स्वविभवादिकम् । प्राप्तव्यं पुरुषेणेति हर्षस्यावसरो हि कः
avaśyam eva jātena kiñcit svavibhavādikam / prāptavyaṃ puruṣeṇeti harṣasyāvasaro hi kaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वस्यैव हि संसारे नरस्य व्यवहारिणः । अनर्थाय भवत्य् आपच् छोकस्यावसरो हि कः
sarvasyaiva hi saṃsāre narasya vyavahāriṇaḥ / anarthāya bhavaty āpac chokasyāvasaro hi kaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रुडत्य् उदेति स्फुरति बुद्बुदौघ इवार्णवे । इदं हि जनताजालं किम् अत्र परिदेवना
bruḍaty udeti sphurati budbudaugha ivārṇave / idaṃ hi janatājālaṃ kim atra paridevanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत् सद् एव सदैवैतद् असद् एवासद् एव हि । क्रियावैचित्र्यमात्रे तु किम् अस्मिन् परिदेवना
sat sad eva sadaivaitad asad evāsad eva hi / kriyāvaicitryamātre tu kim asmin paridevanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाहम् अस्मि न चाभूवं न भविष्यामि चाधुना । देहो ऽहं चित्तदोषो ऽयं किम् अन्यत् परिदेव्यते
nāham asmi na cābhūvaṃ na bhaviṣyāmi cādhunā / deho 'haṃ cittadoṣo 'yaṃ kim anyat paridevyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देहाच् चेद् अन्य एवाहं चिदाभासस् तद् अङ्ग हे । कौ तौ मे सदसद्भावौ यन्निष्ठं परितप्यते
dehāc ced anya evāhaṃ cidābhāsas tad aṅga he / kau tau me sadasadbhāvau yanniṣṭhaṃ paritapyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति निश्चयवत् त्व् अन्तस् सम्यग्ज्ञानान् मनो मुनेः । नास्तम् एति न चोदेति न चान्तः परितप्यते
iti niścayavat tv antas samyagjñānān mano muneḥ / nāstam eti na codeti na cāntaḥ paritapyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परताम् एव तां सो ऽन्तर् अनुत्तरपदस्थिताम् । आदत्ते तित्तिरिर् मृद्वीं तृणकोटिम् इवामलाम्
paratām eva tāṃ so 'ntar anuttarapadasthitām / ādatte tittirir mṛdvīṃ tṛṇakoṭim ivāmalām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतदर्थम् असत्ये ऽस्मिन् नास्था कार्या मनाग् अपि । सुरज्ज्वेव बलीवर्दो बध्यते जन्तुर् आस्थया
etadartham asatye 'smin nāsthā kāryā manāg api / surajjveva balīvardo badhyate jantur āsthayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असत्स्वप्नं दृढम् इदम् इति निर्णीय बुद्धितः । आस्थारहितया दृष्ट्या विहर्तव्यम् इहानघ
asatsvapnaṃ dṛḍham idam iti nirṇīya buddhitaḥ / āsthārahitayā dṛṣṭyā vihartavyam ihānagha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्तव्यम् एव कर्तव्यं यस्य न प्रतिभासते । सो ऽन्तश्शीतलताम् एति दिनान्ते भुवनं यथा
kartavyam eva kartavyaṃ yasya na pratibhāsate / so 'ntaśśītalatām eti dinānte bhuvanaṃ yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रविभागं परित्यज्य पदार्थपटलव्रजे । आभासमात्रसामान्यम् इदम् आलोकयानघ
pravibhāgaṃ parityajya padārthapaṭalavraje / ābhāsamātrasāmānyam idam ālokayānagha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आभासमात्रकं राम चिन्तामर्शकलङ्कितम् । ततस् तद् अपि सन्त्यज्य निराभासो भवोत्तमः
ābhāsamātrakaṃ rāma cintāmarśakalaṅkitam / tatas tad api santyajya nirābhāso bhavottamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिदाकाशमयो नित्यस् सर्वगस् सर्ववर्जितः । आभासस्य परित्यागे भवस्य् एकान्तनिर्मलः
cidākāśamayo nityas sarvagas sarvavarjitaḥ / ābhāsasya parityāge bhavasy ekāntanirmalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाहम् अस्मि न मे भोगास् सत्या इत्य् अभिभाविते । नेदम् आडम्बरं व्यर्थम् अनर्थायावभासते
nāham asmi na me bhogās satyā ity abhibhāvite / nedam āḍambaraṃ vyartham anarthāyāvabhāsate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहम् एव हि वा सर्वं चिद् इत्य् एवाभिभाविते । नेदम् आडम्बरं व्यर्थम् अनर्थायावभासते
aham eva hi vā sarvaṃ cid ity evābhibhāvite / nedam āḍambaraṃ vyartham anarthāyāvabhāsate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दर्शनद्वयम् अप्य् एतत् सत्यम् अत्यन्तसिद्धिदम् । यद् एकम् एतयोर् वेत्सि रम्यं तद् राम संश्रय
darśanadvayam apy etat satyam atyantasiddhidam / yad ekam etayor vetsi ramyaṃ tad rāma saṃśraya
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वाभ्याम् एवाथ वै ताभ्यां दर्शनाभ्याम् इहानघ । विहरन् कुरु कल्याणं रागद्वेषपरिक्षयात्
dvābhyām evātha vai tābhyāṃ darśanābhyām ihānagha / viharan kuru kalyāṇaṃ rāgadveṣaparikṣayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत् किञ्चिद् उचितं लोके यन् नभस्य् अथ यत् परे । तत् सर्वं प्राप्यते राम रागद्वेषपरिक्षयात्
yat kiñcid ucitaṃ loke yan nabhasy atha yat pare / tat sarvaṃ prāpyate rāma rāgadveṣaparikṣayāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रागाहिहितया बुद्ध्या यादृग् राम विचेष्ट्यते । तत् तद् एव प्रयात्य् आशु मूढानां विपरीतताम्
rāgāhihitayā buddhyā yādṛg rāma viceṣṭyate / tat tad eva prayāty āśu mūḍhānāṃ viparītatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वेषदोषोपरुद्धासु न गुणाश् चित्तवृत्तिषु । पदं कुर्वन्ति दग्धासु स्थलीषु हरिणा इव
dveṣadoṣoparuddhāsu na guṇāś cittavṛttiṣu / padaṃ kurvanti dagdhāsu sthalīṣu hariṇā iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रागो द्वेषश् च सर्पौ द्वौ न निलीनौ मनोबिले । यस्य कल्पतरोस् तस्मात् किं नामाङ्ग न लभ्यते
rāgo dveṣaś ca sarpau dvau na nilīnau manobile / yasya kalpataros tasmāt kiṃ nāmāṅga na labhyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ये हि प्राज्ञास् सुनियता विदग्धाश् शास्त्रशालिनः । रागद्वेषमयास् ते चेज् जम्बुकास् तद् धिग् अस्तु तान्
ye hi prājñās suniyatā vidagdhāś śāstraśālinaḥ / rāgadveṣamayās te cej jambukās tad dhig astu tān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मद् धनं भुक्तम् अन्येन धनं भुक्तं मयान्यतः । इत्थं संव्यवहारेहा को रागद्वेषयोः क्रमः
mad dhanaṃ bhuktam anyena dhanaṃ bhuktaṃ mayānyataḥ / itthaṃ saṃvyavahārehā ko rāgadveṣayoḥ kramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धनानि बन्धवो मित्रं पुनर् आयान्ति यान्ति च । किम् एतेषु नरः प्राज्ञो रज्यते वा विरज्यते
dhanāni bandhavo mitraṃ punar āyānti yānti ca / kim eteṣu naraḥ prājño rajyate vā virajyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भावाभावभवाभोगा मायेयं पारमेश्वरी । संसाररचनासर्पी प्रसक्तं प्रदहत्य् अलम्
bhāvābhāvabhavābhogā māyeyaṃ pārameśvarī / saṃsāraracanāsarpī prasaktaṃ pradahaty alam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न धनं न जनो नास्मि सत्यं राघव वस्तुतः । मिथ्यैव मिथ्यावलितम् इतीदं परिलक्ष्यते
na dhanaṃ na jano nāsmi satyaṃ rāghava vastutaḥ / mithyaiva mithyāvalitam itīdaṃ parilakṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आद्यन्तयोस् सर्वम् असन् मध्ये ऽप्य् अस्थिरम् आधिमत् । क्व बध्नातु धृतिं धीरो ह्य् अन्यकल्पितखद्रुमे
ādyantayos sarvam asan madhye 'py asthiram ādhimat / kva badhnātu dhṛtiṃ dhīro hy anyakalpitakhadrume
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकेन कल्पिता खे स्त्री भुङ्क्ते तां दूरगो ऽपरः । इतीयम् अङ्ग संसाररचना नेतरः क्रमः
ekena kalpitā khe strī bhuṅkte tāṃ dūrago 'paraḥ / itīyam aṅga saṃsāraracanā netaraḥ kramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इहाजवञ्जवीभावम् इमम् आकुलम् आततम् । गन्धर्वपुरनिर्माणविनाशेन समं विदुः
ihājavañjavībhāvam imam ākulam ātatam / gandharvapuranirmāṇavināśena samaṃ viduḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वप्नसङ्कल्पपुरवद् असद् एवेदम् उत्थितम् । कालदैर्घ्यधिया जातप्रत्ययं जातम् अद्य वः
svapnasaṅkalpapuravad asad evedam utthitam / kāladairghyadhiyā jātapratyayaṃ jātam adya vaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नासि नायं पटो नार्थो विद्यते भित्तिभागवान् । सङ्कल्पकलनैवेयम् अभ्यासात् पुष्टतां गता
nāsi nāyaṃ paṭo nārtho vidyate bhittibhāgavān / saṅkalpakalanaiveyam abhyāsāt puṣṭatāṃ gatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुषुप्तसंस्थितो नित्यं वितते शाश्वते पदे । न कश्चिद् एव परमे भवान् आत्मनि संस्थितः
suṣuptasaṃsthito nityaṃ vitate śāśvate pade / na kaścid eva parame bhavān ātmani saṃsthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वं तत्रस्थ एवेदं सुषुप्तपदविच्युतः । परिपश्यसि संसारदीर्घस्वप्नम् उरुभ्रमम्
sarvaṃ tatrastha evedaṃ suṣuptapadavicyutaḥ / paripaśyasi saṃsāradīrghasvapnam urubhramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अज्ञाननिद्रासुघनस्वस्वभावान् मनाक् च्युतः । संसारस्वप्नसम्भ्रान्तो भवान् अयम् इह स्थितः
ajñānanidrāsughanasvasvabhāvān manāk cyutaḥ / saṃsārasvapnasambhrānto bhavān ayam iha sthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद् एतां विततां निद्रां घनाज्ञानमयात्मिकाम् । त्यजालक्ष्मीम् इव प्राप्तनिधानः पुरुषोत्तम
tad etāṃ vitatāṃ nidrāṃ ghanājñānamayātmikām / tyajālakṣmīm iva prāptanidhānaḥ puruṣottama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रबोधम् एहि पश्याच्छम् आत्मानम् उदितं सदा । निर्विकल्पचिदाभासं प्रातः पद्मो रविं यथा
prabodham ehi paśyāccham ātmānam uditaṃ sadā / nirvikalpacidābhāsaṃ prātaḥ padmo raviṃ yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रबुध्यस्व प्रबुध्यस्व पुनः पुनर् अयं मया । प्रबोध्यसे महाबाहो पश्यात्मार्कम् अनामयम्
prabudhyasva prabudhyasva punaḥ punar ayaṃ mayā / prabodhyase mahābāho paśyātmārkam anāmayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मयैतेनातिशीतेन वृष्टेन ज्ञानवारिणा । सुशब्दशालिना राम घनेनेवासि बोधितः
mayaitenātiśītena vṛṣṭena jñānavāriṇā / suśabdaśālinā rāma ghanenevāsi bodhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बोधम् आसादय परं प्रबुद्धो ऽस्य् एव राघव । सत्यम् आलोकयालीकं त्यक्त्वेमं जागतं भ्रमम्
bodham āsādaya paraṃ prabuddho 'sy eva rāghava / satyam ālokayālīkaṃ tyaktvemaṃ jāgataṃ bhramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न ते जन्म न ते दुःखं न दोषस् ते न ते भ्रमः । सर्वसङ्कल्पमुक्तस् त्वं स्वात्मनात्मनि संस्थितः
na te janma na te duḥkhaṃ na doṣas te na te bhramaḥ / sarvasaṅkalpamuktas tvaṃ svātmanātmani saṃsthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिगलितविकल्पदोषजालस् समसितसारसुषुप्तसोम्यवृत्तिः । अतिविततम् इदं च सोम्यरूपं समुपशमात्मनि तिष्ठ हे महात्मन्
parigalitavikalpadoṣajālas samasitasārasuṣuptasomyavṛttiḥ / ativitatam idaṃ ca somyarūpaṃ samupaśamātmani tiṣṭha he mahātman
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.