Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 6.33

इत्य् उक्तवन्तम् अत्रासौ गौरी भगवती गिरम् । माम् उवाच जगन्माता मातेव तनयं प्रियम्

ity uktavantam atrāsau gaurī bhagavatī giram / mām uvāca jaganmātā māteva tanayaṃ priyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगवन् भवता ब्रूहि भूरिसौभाग्यभागिनी । पतिव्रतानां प्रथमा क्व कृतारुन्धती प्रिया

bhagavan bhavatā brūhi bhūrisaubhāgyabhāginī / pativratānāṃ prathamā kva kṛtārundhatī priyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तिष्ठानय ताम् अस्माद् आश्रमान् मच्छ्रमापहात् । तया सह कथाश् चित्राः करोम्य् एकवयस्यया

uttiṣṭhānaya tām asmād āśramān macchramāpahāt / tayā saha kathāś citrāḥ karomy ekavayasyayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्ते तत्र पार्वत्या मया सा गृहिणी स्वयम् । गत्वोद्देशं तम् एवाशु समानीता समाशया

ity ukte tatra pārvatyā mayā sā gṛhiṇī svayam / gatvoddeśaṃ tam evāśu samānītā samāśayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अरुन्धत्या समं कृत्वा ललनाचारम् अक्षतम् । स्वकार्यैकपरा गौरी बभूव परिनिर्वृता

arundhatyā samaṃ kṛtvā lalanācāram akṣatam / svakāryaikaparā gaurī babhūva parinirvṛtā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहम् अस्मिन् क्षणे बुद्ध्या राम चिन्तितवान् इदम् । अव्यग्रो मत्प्रसन्नश् च लब्धो ऽयं भगवान् मया

aham asmin kṣaṇe buddhyā rāma cintitavān idam / avyagro matprasannaś ca labdho 'yaṃ bhagavān mayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कम् एनं परमेशानं सर्वज्ञानमहार्णवम् । परिपृच्छामि सन्देहम् इन्दुभूषितशेखरम्

kam enaṃ parameśānaṃ sarvajñānamahārṇavam / paripṛcchāmi sandeham indubhūṣitaśekharam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति सञ्चिन्त्य स गुरुर् इदं पृष्टो मयानघ । शृणु वक्ष्यामि ते सर्वं यद् उक्तं चन्द्रमौलिना

iti sañcintya sa gurur idaṃ pṛṣṭo mayānagha / śṛṇu vakṣyāmi te sarvaṃ yad uktaṃ candramaulinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगवन् भूतभव्येश सर्वकारणकारण । भवत्प्रसादेनेदं मे धार्ष्ट्यम् अभ्यागतं स्फुटम्

bhagavan bhūtabhavyeśa sarvakāraṇakāraṇa / bhavatprasādenedaṃ me dhārṣṭyam abhyāgataṃ sphuṭam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृच्छामि त्वा महादेव यद् अहं तत् त्वम् आशु मे । ब्रूहि प्रसन्नया बुद्ध्या त्यक्तोद्वेगम् अनामय

pṛcchāmi tvā mahādeva yad ahaṃ tat tvam āśu me / brūhi prasannayā buddhyā tyaktodvegam anāmaya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वपापक्षयकरं सर्वकल्याणवर्धनम् । देवार्चनविधानं मे सत्यं ब्रूहि महेश्वर

sarvapāpakṣayakaraṃ sarvakalyāṇavardhanam / devārcanavidhānaṃ me satyaṃ brūhi maheśvara

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शृणु ब्रह्मन् वरम् इदं देवार्चनम् अनुत्तमम् । वदामि मुच्यसे येन कृतेन सकृद् एव हि

śṛṇu brahman varam idaṃ devārcanam anuttamam / vadāmi mucyase yena kṛtena sakṛd eva hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कच्चित् वेत्सि महादेवो देवः कस् स्याद् इति द्विज । न देवः पुण्डरीकाक्षो न च देवस् त्रिलोचनः

kaccit vetsi mahādevo devaḥ kas syād iti dvija / na devaḥ puṇḍarīkākṣo na ca devas trilocanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न देवः कमलोद्भूतो न देवस् त्रिदशेश्वरः । न देवः पवनो नार्को नानलो न निशाकरः

na devaḥ kamalodbhūto na devas tridaśeśvaraḥ / na devaḥ pavano nārko nānalo na niśākaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न ब्राह्मणो नावनिपो नाहं न त्वं द्विजोत्तम । न देवो देहरूपो ऽस्ति न देवश् चित्ररूपधृत्

na brāhmaṇo nāvanipo nāhaṃ na tvaṃ dvijottama / na devo deharūpo 'sti na devaś citrarūpadhṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न देवः कलनारूपी नापि देवो भवेन् मतिः । अकृत्रिमम् अनाद्यन्तं वेदनं देव उच्यते

na devaḥ kalanārūpī nāpi devo bhaven matiḥ / akṛtrimam anādyantaṃ vedanaṃ deva ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आकारादिपरिच्छिन्नम् इति वस्तुनि तत् कुतः । अकृत्रिमम् अनाद्यन्तं वेदनं चिच्छिवं विदुः

ākārādiparicchinnam iti vastuni tat kutaḥ / akṛtrimam anādyantaṃ vedanaṃ cicchivaṃ viduḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् एव देवशब्देन कथ्यते तत् प्रपूजयेत् । तद् एवास्ति यतस् सर्वं सत्तासत्तात्मरूपधृत्

tad eva devaśabdena kathyate tat prapūjayet / tad evāsti yatas sarvaṃ sattāsattātmarūpadhṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अज्ञातशिवतत्त्वानाम् आकाराद्यर्चनं कृतम् । योजनाध्वन्य् अशक्तस्य क्रोशाध्वा परिकल्प्यते

ajñātaśivatattvānām ākārādyarcanaṃ kṛtam / yojanādhvany aśaktasya krośādhvā parikalpyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इयत्तादिपरिच्छिन्नं रुद्रादेः प्राप्यते फलम् । अकृत्रिमम् अनाद्यन्तं फलम् आनन्द आत्मनः

iyattādiparicchinnaṃ rudrādeḥ prāpyate phalam / akṛtrimam anādyantaṃ phalam ānanda ātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अकृत्रिमफलं त्यक्त्वा यः कृत्रिमफलं व्रजेत् । स त्यक्तमन्दारवनः कारञ्जं याति काननम्

akṛtrimaphalaṃ tyaktvā yaḥ kṛtrimaphalaṃ vrajet / sa tyaktamandāravanaḥ kārañjaṃ yāti kānanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बोधस् साम्यं शम इति पुष्पाण्य् अग्र्याणि तत्र वै । शिवं चिन्मात्रम् अकलम् आत्मानम् अमलं विदुः

bodhas sāmyaṃ śama iti puṣpāṇy agryāṇi tatra vai / śivaṃ cinmātram akalam ātmānam amalaṃ viduḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शमबोधादिभिः पुष्पैर् देव आत्मा यद् अर्च्यते । तत् तद्देवार्चनं विद्धि नाकारार्चनम् अर्चनम्

śamabodhādibhiḥ puṣpair deva ātmā yad arcyate / tat taddevārcanaṃ viddhi nākārārcanam arcanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मसंवित्तिरूपं तु त्यक्त्वा देवार्चनं जनाः । कृत्रिमार्चासु ये सक्ताश् चिरं क्लेशं भजन्ति ते

ātmasaṃvittirūpaṃ tu tyaktvā devārcanaṃ janāḥ / kṛtrimārcāsu ye saktāś ciraṃ kleśaṃ bhajanti te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञातज्ञेया हि ये सन्तो बालक्रीडोपमं न ते । आत्मध्यानाद् ऋते ब्रह्मन् कुर्वते देवपूजनम्

jñātajñeyā hi ye santo bālakrīḍopamaṃ na te / ātmadhyānād ṛte brahman kurvate devapūjanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आत्मैव देवो भगवाञ् शिवः परमकारणम् । ज्ञानार्चनेनाविरतं पूजनीयस् स सर्वदा

ātmaiva devo bhagavāñ śivaḥ paramakāraṇam / jñānārcanenāvirataṃ pūjanīyas sa sarvadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वम् एतच् चेतनाकाशम् आत्मानं जीवम् अव्ययम् । स्वभावं विद्धि न त्व् अन्यत् पूज्यपूजात्मपूजनम्

tvam etac cetanākāśam ātmānaṃ jīvam avyayam / svabhāvaṃ viddhi na tv anyat pūjyapūjātmapūjanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चेतनाकाशमात्रात्म यथा जगद् इदं प्रभो । यथा च चेतनस्यैव जीवादित्वं तद् उच्यताम्

cetanākāśamātrātma yathā jagad idaṃ prabho / yathā ca cetanasyaiva jīvāditvaṃ tad ucyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिद्व्योमैव किलास्तीह पारावारविवर्जितम् । सर्वत्रासम्भवच्चेत्यं यत् कल्पान्तेषु शिष्यते

cidvyomaiva kilāstīha pārāvāravivarjitam / sarvatrāsambhavaccetyaṃ yat kalpānteṣu śiṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद् यत् स्वयं प्रकचति तस्य स्वकचनस्य तु । स्वयं संविदितं नाम तेनेदं जगद् इत्य् अलम्

tad yat svayaṃ prakacati tasya svakacanasya tu / svayaṃ saṃviditaṃ nāma tenedaṃ jagad ity alam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् एवं स्वप्नपुरवज् जगद् भाति चिदात्मकम् । एवं चिद्व्योममात्रात्म जगद् अच्छं न भित्तिमत्

ity evaṃ svapnapuravaj jagad bhāti cidātmakam / evaṃ cidvyomamātrātma jagad acchaṃ na bhittimat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अत्यन्तासम्भवच्चेत्यदृष्टि चिद्व्योममात्रकम् । चित्त्वात् कचति सर्गादौ यत् तज् जगद् इति स्मृतम्

atyantāsambhavaccetyadṛṣṭi cidvyomamātrakam / cittvāt kacati sargādau yat taj jagad iti smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मात् स्वप्नपुराकारं यद् इदं भासते जगत् । तत्र चिद्व्योममात्रात्मन्य् अन्यता नाम का कुतः

tasmāt svapnapurākāraṃ yad idaṃ bhāsate jagat / tatra cidvyomamātrātmany anyatā nāma kā kutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिन्मात्रम् एव गिरयश् चिन्मात्रं जगदम्बरम् । चिन्मात्रम् आत्मा जीवश् च चिन्मात्रं भूतसन्ततिः

cinmātram eva girayaś cinmātraṃ jagadambaram / cinmātram ātmā jīvaś ca cinmātraṃ bhūtasantatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिद्व्योममात्राद् इतरत् सर्गादौ सर्गवेदने । भिन्नं स्वप्नपुरे चाङ्ग किं सम्भवति कथ्यताम्

cidvyomamātrād itarat sargādau sargavedane / bhinnaṃ svapnapure cāṅga kiṃ sambhavati kathyatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आकाशं परमाकाशं ब्रह्माकाशं जगच् चितिः । इति पर्यायनामानि तरुपादपवृक्षवत्

ākāśaṃ paramākāśaṃ brahmākāśaṃ jagac citiḥ / iti paryāyanāmāni tarupādapavṛkṣavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतच् च स्वप्नसङ्कल्पमायादिष्व् अनुभूयते । तदा किल चिदाकाशम् एव भाति जगत्तया

etac ca svapnasaṅkalpamāyādiṣv anubhūyate / tadā kila cidākāśam eva bhāti jagattayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथैतत् संविदाकाशं स्वप्ने भाति जगद्वपुः । तथेदं जाग्रदाख्ये ऽपि स्वप्ने भाति तद् एव नः

yathaitat saṃvidākāśaṃ svapne bhāti jagadvapuḥ / tathedaṃ jāgradākhye 'pi svapne bhāti tad eva naḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा स्वप्नपुरे चित्खं वर्जयित्वेतरत् क्वचित् । न किञ्चित् सम्भवत्य् अङ्ग जगत्य् एवम् इहादितः

yathā svapnapure citkhaṃ varjayitvetarat kvacit / na kiñcit sambhavaty aṅga jagaty evam ihāditaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यतो न सम्भवत्य् अन्यच् चेदं किञ्चित् ततो ऽखिलम् । चित्त्वं सचेत्यम् अप्य् एतद् अचेत्यं सज् जगत् स्थितम्

yato na sambhavaty anyac cedaṃ kiñcit tato 'khilam / cittvaṃ sacetyam apy etad acetyaṃ saj jagat sthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा चिद्व्योममात्रात्म स्वप्ने घटपटादिकम् । सर्गादाव् एव सर्गो ऽयं तथा चिद्व्योममात्रकम्

yathā cidvyomamātrātma svapne ghaṭapaṭādikam / sargādāv eva sargo 'yaṃ tathā cidvyomamātrakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुद्धसंवित्तिमात्रत्वाद् ऋते ऽन्यत् स्वप्नपत्तने । यथा न विद्यते किञ्चित् तथास्मिन् भुवनत्रये

śuddhasaṃvittimātratvād ṛte 'nyat svapnapattane / yathā na vidyate kiñcit tathāsmin bhuvanatraye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

याः काश्चन दृशो ये ये भावाभावाः किलागमाः । सदेशकालचित्तास् तत् सर्वं चिद्व्योममात्रकम्

yāḥ kāścana dṛśo ye ye bhāvābhāvāḥ kilāgamāḥ / sadeśakālacittās tat sarvaṃ cidvyomamātrakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स एष देवः कथितो यः परः परमार्थतः । यस् त्वं यो ऽहम् अशेषं वा जगद् एव च यो ऽखिलम्

sa eṣa devaḥ kathito yaḥ paraḥ paramārthataḥ / yas tvaṃ yo 'ham aśeṣaṃ vā jagad eva ca yo 'khilam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वस्य भूतजातस्य जगतो ऽन्यस्य ते मम । देहो हि चेतनाकाशं परमात्मैव नेतरत्

sarvasya bhūtajātasya jagato 'nyasya te mama / deho hi cetanākāśaṃ paramātmaiva netarat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सङ्कल्पने स्वप्नपुरे शरीरं चिद्व्योमतो ऽन्यन् न यथास्ति किञ्चित् । तथेह सर्गे प्रथमैकसर्गान् मुने प्रभृत्य् अस्ति न रूपम् अन्यत्

saṅkalpane svapnapure śarīraṃ cidvyomato 'nyan na yathāsti kiñcit / tatheha sarge prathamaikasargān mune prabhṛty asti na rūpam anyat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.