एवं सर्वम् इदं विश्वं परमात्मैव केवलम् । ब्रह्मैव परमाकाश एष देवः परस् स्मृतः
evaṃ sarvam idaṃ viśvaṃ paramātmaiva kevalam / brahmaiva paramākāśa eṣa devaḥ paras smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika·6·6.34
Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 6.34
तद् एतत्पूजनं श्रेयस् तस्मात् सर्वम् अवाप्यते । स देवस् सर्वगस् सर्वस् सर्वं तस्मिन् प्रतिष्ठितम्
tad etatpūjanaṃ śreyas tasmāt sarvam avāpyate / sa devas sarvagas sarvas sarvaṃ tasmin pratiṣṭhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अकृत्रिमम् अनाद्यन्तम् अद्वितीयम् अखण्डितम् । अबहिस्साधनासाध्यं सुखं तस्माद् अवाप्यते
akṛtrimam anādyantam advitīyam akhaṇḍitam / abahissādhanāsādhyaṃ sukhaṃ tasmād avāpyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रबुद्धस् त्वं मुनिश्रेष्ठ तेनेदं तव वर्ण्यते । नासि देवार्चने योग्यः पुष्पधूपमये महान्
prabuddhas tvaṃ muniśreṣṭha tenedaṃ tava varṇyate / nāsi devārcane yogyaḥ puṣpadhūpamaye mahān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अव्युत्पन्नधियो ये हि बालाः पेलवचेतसः । कृत्रिमार्चामयं तेषां देवार्चनम् उदाहृतम्
avyutpannadhiyo ye hi bālāḥ pelavacetasaḥ / kṛtrimārcāmayaṃ teṣāṃ devārcanam udāhṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गन्धाक्षतैश् च दीपैश् च पुष्पाद्यैः पूजयन्ति हि । मिथ्यैव कल्पितैर् देवम् आकारे कल्पितात्मकम्
gandhākṣataiś ca dīpaiś ca puṣpādyaiḥ pūjayanti hi / mithyaiva kalpitair devam ākāre kalpitātmakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वसङ्कल्पकृतैः कृत्वा क्रमैर् अर्चनम् आदृताः । बालास् सन्तापम् आयान्ति पुष्पधूपलवार्चनैः
svasaṅkalpakṛtaiḥ kṛtvā kramair arcanam ādṛtāḥ / bālās santāpam āyānti puṣpadhūpalavārcanaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वसङ्कल्पकृतैर् अर्थैः कृत्वा देवार्चनं मुधा । यतः कुतश्चिन् मिथ्यात्म फलम् अत्रार्पयन्ति ते
svasaṅkalpakṛtair arthaiḥ kṛtvā devārcanaṃ mudhā / yataḥ kutaścin mithyātma phalam atrārpayanti te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुष्पधूपार्चनं ब्रह्मन् कल्पितं बालबुद्धिषु । यत् स्याद् भवादृशे ऽयोग्यम् अर्चनं तद् वदाम्य् अहम्
puṣpadhūpārcanaṃ brahman kalpitaṃ bālabuddhiṣu / yat syād bhavādṛśe 'yogyam arcanaṃ tad vadāmy aham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्मदादिस् तु नो कश्चिद् देवो मतिमतां वर । देवस् त्रिभुवनाधारः परमात्मैव नेतरः
asmadādis tu no kaścid devo matimatāṃ vara / devas tribhuvanādhāraḥ paramātmaiva netaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिवस् सर्वपदातीतस् सर्वसङ्कल्पनातिगः । सर्वसङ्कल्पवलितो न सर्वी न च सार्विकः
śivas sarvapadātītas sarvasaṅkalpanātigaḥ / sarvasaṅkalpavalito na sarvī na ca sārvikaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिक्कालाद्यनवच्छिन्नस् सर्वारम्भप्रकारकृत् । चिन्मात्रमूर्तिर् अमलो देव इत्य् उच्यते मुने
dikkālādyanavacchinnas sarvārambhaprakārakṛt / cinmātramūrtir amalo deva ity ucyate mune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संवित् सर्वकलातीता सर्वभावान्तरस्थिता । सर्वसत्ताप्रदा देवी सर्वसन्तापहारिणी
saṃvit sarvakalātītā sarvabhāvāntarasthitā / sarvasattāpradā devī sarvasantāpahāriṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्म ब्रह्मन् सदसतोर् मध्यं तद् देव उच्यते । परमात्मापराभिख्यं तत् सद् ओम् इत्य् उदाहृतम्
brahma brahman sadasator madhyaṃ tad deva ucyate / paramātmāparābhikhyaṃ tat sad om ity udāhṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महासत्तास्वभावेन सर्वत्र समतां गतम् । महाचिद् इति च प्रोक्तं परमार्थ इति श्रुतम्
mahāsattāsvabhāvena sarvatra samatāṃ gatam / mahācid iti ca proktaṃ paramārtha iti śrutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थितं सर्वत्र सर्वर्तु लतास्व् अन्तर् यथा रसः । सत्तासामान्यरूपेण महाचित्त्वात्मनापि च
sthitaṃ sarvatra sarvartu latāsv antar yathā rasaḥ / sattāsāmānyarūpeṇa mahācittvātmanāpi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यच् चित्तत्त्वम् अरुन्धत्या यच् चित्तत्त्वं तवानघ । यच् चित्तत्त्वं च पार्वत्या यच् चित्तत्त्वं गणेषु च
yac cittattvam arundhatyā yac cittattvaṃ tavānagha / yac cittattvaṃ ca pārvatyā yac cittattvaṃ gaṇeṣu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चित्तत्त्वं यन् ममेदं च चित्तत्त्वं यज् जगत्त्रये । तद् देव इति तत्त्वज्ञा विदुर् उत्तमबुद्धयः
cittattvaṃ yan mamedaṃ ca cittattvaṃ yaj jagattraye / tad deva iti tattvajñā vidur uttamabuddhayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पादपाण्यादिमान् अन्यो यो वा देवः प्रकल्प्यते । स चिन्मात्राद् ऋते ब्रह्मन् किंसारः किल कथ्यताम्
pādapāṇyādimān anyo yo vā devaḥ prakalpyate / sa cinmātrād ṛte brahman kiṃsāraḥ kila kathyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न स दूरे स्थितो ब्रह्मन् न दुष्प्रापस् स कस्यचित् । स संस्थितस् सदा देहे सर्वत्रैव च खे तथा
na sa dūre sthito brahman na duṣprāpas sa kasyacit / sa saṃsthitas sadā dehe sarvatraiva ca khe tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स करोति स चाश्नाति स बिभर्ति प्रयाति च । स निश्श्वसति संवेत्ता सो ऽङ्गान्य् अङ्गानि वेत्ति ते
sa karoti sa cāśnāti sa bibharti prayāti ca / sa niśśvasati saṃvettā so 'ṅgāny aṅgāni vetti te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽस्यां विचित्रचेष्टायां प्रकाशायां च तद्वशात् । तत्स्वरूपनिबद्धायां पुर्याम् अङ्गपुरीश्वरः
so 'syāṃ vicitraceṣṭāyāṃ prakāśāyāṃ ca tadvaśāt / tatsvarūpanibaddhāyāṃ puryām aṅgapurīśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरीरपर्वतस्थायां चलायां तत्प्रसादतः । सो ऽस्यां गहनकोशायां हृद्गुहायां गुहेश्वरः
śarīraparvatasthāyāṃ calāyāṃ tatprasādataḥ / so 'syāṃ gahanakośāyāṃ hṛdguhāyāṃ guheśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनष्षष्ठेन्द्रियाचारसत्तातीतामलात्मनः । तस्य संव्यवहारार्थं सञ्ज्ञा चिद् इति कल्पिता
manaṣṣaṣṭhendriyācārasattātītāmalātmanaḥ / tasya saṃvyavahārārthaṃ sañjñā cid iti kalpitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एष चिन्मयस् सूक्ष्मस् सर्वव्यापी निरञ्जनः । इमं भासुरम् आभासं करोति न करोति च
sa eṣa cinmayas sūkṣmas sarvavyāpī nirañjanaḥ / imaṃ bhāsuram ābhāsaṃ karoti na karoti ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा चिद् अत्यन्तविमला जगदर्थां जगत्क्रियाम् । इमां रञ्जयति प्राज्ञ रसेनेव मधुर् लताम्
sā cid atyantavimalā jagadarthāṃ jagatkriyām / imāṃ rañjayati prājña raseneva madhur latām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चारवो ये चमत्काराश् चितश् चिति यथास्थितम् । चमत्कुर्वन्ति किल ते एते केचिन् नभोऽभिधाः
cāravo ye camatkārāś citaś citi yathāsthitam / camatkurvanti kila te ete kecin nabho'bhidhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केचिज् जीवाभिधानाश् च केचिच् चित्ताभिधानकाः । केचित् कालाभिधानाश् च केचिद् देशाभिधानकाः
kecij jīvābhidhānāś ca kecic cittābhidhānakāḥ / kecit kālābhidhānāś ca kecid deśābhidhānakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केचित् क्रियाभिधानाश् च केचिद् द्रव्याभिधानकाः । केचिद् भावविकारादिजाड्यचित्त्वाभिधानकाः
kecit kriyābhidhānāś ca kecid dravyābhidhānakāḥ / kecid bhāvavikārādijāḍyacittvābhidhānakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राकाश्याद्यभिधाः केचित् केचिच् चैव तमोऽभिधाः । अर्केन्द्वाद्यभिधाः केचित् केचिद् यक्षाभिधानकाः
prākāśyādyabhidhāḥ kecit kecic caiva tamo'bhidhāḥ / arkendvādyabhidhāḥ kecit kecid yakṣābhidhānakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निरिच्छस्वस्वभावेन वसन्तेन यथाङ्कुरः । जन्यते तद्वद् एवेयं जगल्लक्ष्मीश् चिदात्मना
niricchasvasvabhāvena vasantena yathāṅkuraḥ / janyate tadvad eveyaṃ jagallakṣmīś cidātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिद् इमासु समग्रासु सर्वदैवैकिकैव हि । त्रैलोक्याम्बुधिसंस्थासु शरीरजलजालिका
cid imāsu samagrāsu sarvadaivaikikaiva hi / trailokyāmbudhisaṃsthāsu śarīrajalajālikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शरीरपङ्कजभ्रान्तमनोभ्रमरसम्भृतम् । आस्वादयति सङ्कल्पमधु मत्ता चिदीश्वरी
śarīrapaṅkajabhrāntamanobhramarasambhṛtam / āsvādayati saṅkalpamadhu mattā cidīśvarī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ससुरासुरगन्धर्वं सशैलार्णवकं जगत् । चिति स्थिरं प्रवहति जलावर्ते तृणं यथा
sasurāsuragandharvaṃ saśailārṇavakaṃ jagat / citi sthiraṃ pravahati jalāvarte tṛṇaṃ yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चञ्चच्चित्तमयाचारचारचञ्चुरचक्रिकम् । संसारचक्रं चिच्चक्रे भ्राम्यति भ्रमभाजनम्
cañcaccittamayācāracāracañcuracakrikam / saṃsāracakraṃ ciccakre bhrāmyati bhramabhājanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिच् चतुर्भुजरूपेण जघानासुरमण्डलम् । कालो जलदखण्डेन सायुधेन यथातपम्
cic caturbhujarūpeṇa jaghānāsuramaṇḍalam / kālo jaladakhaṇḍena sāyudhena yathātapam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चित् त्रिनेत्रतया ब्रह्मन् वृषशीतांशुचिह्नया । गौरीकमलिनीवक्त्रपद्मषण्डालितां गता
cit trinetratayā brahman vṛṣaśītāṃśucihnayā / gaurīkamalinīvaktrapadmaṣaṇḍālitāṃ gatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णोः पद्मालिताम् एत्य चिद् ध्यानाधीनमानसीम् । त्रयीनलिन्यास् सरसीं धत्ते पैतामहीं स्थितिम्
viṣṇoḥ padmālitām etya cid dhyānādhīnamānasīm / trayīnalinyās sarasīṃ dhatte paitāmahīṃ sthitim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चितो ब्रह्मन् विचित्राणि शरीराणीह भूरिशः । पत्त्राणीव तरोर् हेम्नि केयूरादिक्रियेव वा
cito brahman vicitrāṇi śarīrāṇīha bhūriśaḥ / pattrāṇīva taror hemni keyūrādikriyeva vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चित् समस्तसुरानीकपरिवन्दितपादया । त्रैलोक्यचूडामणितां धत्ते वासवलीलया
cit samastasurānīkaparivanditapādayā / trailokyacūḍāmaṇitāṃ dhatte vāsavalīlayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चित् सुरासुरताम् एत्य त्रैलोक्योदरडम्बरे । पतत्य् उदेति संयाति स्वात्मनैवाब्धिवारिवत्
cit surāsuratām etya trailokyodaraḍambare / pataty udeti saṃyāti svātmanaivābdhivārivat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिच्चन्द्रिका चतुर्दिक्कम् एवाभासं वितन्वती । विकासयति निश्शेषभूतसत्ताकुमुद्वतीम्
ciccandrikā caturdikkam evābhāsaṃ vitanvatī / vikāsayati niśśeṣabhūtasattākumudvatīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिद्दर्पणमहालक्ष्मीस् त्रिजगत् प्रतिबिम्बितम् । गृह्णात्य् अनुग्रहेणान्तस् स्वगर्भम् इव गर्भिणी
ciddarpaṇamahālakṣmīs trijagat pratibimbitam / gṛhṇāty anugraheṇāntas svagarbham iva garbhiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिच् चतुर्दशभूतानां मण्डलानि महान्ति च । भूतीकरोति वारिश्रीस् समुद्रत्वम् इवाम्बुधेः
cic caturdaśabhūtānāṃ maṇḍalāni mahānti ca / bhūtīkaroti vāriśrīs samudratvam ivāmbudheḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विचित्रालोककुसुमा घनसङ्कल्पपल्लवा । व्योमकेदारिकारूढा सत्तौघफलशालिनी
vicitrālokakusumā ghanasaṅkalpapallavā / vyomakedārikārūḍhā sattaughaphalaśālinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जीवजालरजःपुञ्जा वासनारसरञ्जिता । संवेदनत्वग्वलिता चित्रेहाकलिकाकुला
jīvajālarajaḥpuñjā vāsanārasarañjitā / saṃvedanatvagvalitā citrehākalikākulā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अतीतासङ्ख्यत्रिजगत्केसरोज्ज्वलरूपिणी । अनारतस्पन्दमहाविलासोल्लासहासिनी
atītāsaṅkhyatrijagatkesarojjvalarūpiṇī / anārataspandamahāvilāsollāsahāsinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वर्तुपर्वपरुषा जडशैलादिगुम्फिता । विहगग्रन्थिवलिता मूलाग्रपरिवर्जिता
sarvartuparvaparuṣā jaḍaśailādigumphitā / vihagagranthivalitā mūlāgraparivarjitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिल्लतेयं विकसिता पेलवं सदसद्वपुः । विचित्रं दृश्यकुसुमं परामर्शासहं बहु
cillateyaṃ vikasitā pelavaṃ sadasadvapuḥ / vicitraṃ dṛśyakusumaṃ parāmarśāsahaṃ bahu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनयेह हि सर्वत्र च्छायाच्छापि विजन्यते । मन्यते तन्यते वस्तु गीयते क्रियते ऽपि च
anayeha hi sarvatra cchāyācchāpi vijanyate / manyate tanyate vastu gīyate kriyate 'pi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महाचितानया नित्यं भासन्ते भास्करादयः । देहास् स्वदन्ते च मिथस् त्वन्मच्चिज्जडविभ्रमैः
mahācitānayā nityaṃ bhāsante bhāskarādayaḥ / dehās svadante ca mithas tvanmaccijjaḍavibhramaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विततावर्तवर्तन्या चिद्वात्येयं प्रनृत्यति । जगज्जालरजोलेखा तत्सत्ता दृश्यदेहिनी
vitatāvartavartanyā cidvātyeyaṃ pranṛtyati / jagajjālarajolekhā tatsattā dṛśyadehinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चित् सर्वं जगदारम्भम् इमं प्रकटयत्य् अलम् । त्रैलोक्यदीपकशिखा दीपो वर्णश्रियं यथा
cit sarvaṃ jagadārambham imaṃ prakaṭayaty alam / trailokyadīpakaśikhā dīpo varṇaśriyaṃ yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिच्चन्द्रबिम्बे विमले शशवत् प्राप्य सङ्गमम् । सर्वत्र लक्ष्यताम् एति पदार्थश्रीर् जगद्गता
ciccandrabimbe vimale śaśavat prāpya saṅgamam / sarvatra lakṣyatām eti padārthaśrīr jagadgatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिद्रसायनसेकेन पदार्थपटलावली । रूपम् एति फलं चैव प्रावृट्सिक्तेव सल्लता
cidrasāyanasekena padārthapaṭalāvalī / rūpam eti phalaṃ caiva prāvṛṭsikteva sallatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिच्छाययैव सर्वस्य जाड्यं शाम्यत्य् उदेति वा । शवस्यास्य शरीरस्य गृहस्येव तमस् त्विषा
cicchāyayaiva sarvasya jāḍyaṃ śāmyaty udeti vā / śavasyāsya śarīrasya gṛhasyeva tamas tviṣā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिच्चमत्कृतयो देहे न भवेयुर् इमा यदि । त्रैलोक्यदेहास् तत् के ते कान् स्पृशेयुः किमाकृतीन्
ciccamatkṛtayo dehe na bhaveyur imā yadi / trailokyadehās tat ke te kān spṛśeyuḥ kimākṛtīn
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिदालोकप्रकाशे ऽस्मिन् सङ्कल्पशिशुधारिणी । क्रियाकुलवधूर् देहगेहे स्फुरति चञ्चला
cidālokaprakāśe 'smin saṅkalpaśiśudhāriṇī / kriyākulavadhūr dehagehe sphurati cañcalā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिदालोकं विना कस्य रसनाग्रे स्फुरन्न् अपि । कथं कदा प्रकटताम् एति कीदृक् च वा रसः
cidālokaṃ vinā kasya rasanāgre sphurann api / kathaṃ kadā prakaṭatām eti kīdṛk ca vā rasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुस्कन्धस् स्वङ्गशाखो ऽपि कुन्तलालिवृतो ऽप्य् अलम् । चिन्मञ्जरीं विना देहवृक्षः क इव राजते
suskandhas svaṅgaśākho 'pi kuntalālivṛto 'py alam / cinmañjarīṃ vinā dehavṛkṣaḥ ka iva rājate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्धते ऽभिलषत्य् अत्ति चिच् चराचरकारिणी । चिद् एवास्तीतरन् नास्ति चिन्मात्रम् इदम् उत्थितम्
vardhate 'bhilaṣaty atti cic carācarakāriṇī / cid evāstītaran nāsti cinmātram idam utthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्य् उक्तवान् अथ त्र्यक्षस् सुधास्यन्दाच्छया गिरा । पुनः पृष्टो मया राम विनयप्रश्रयोज्ज्वलम्
ity uktavān atha tryakṣas sudhāsyandācchayā girā / punaḥ pṛṣṭo mayā rāma vinayapraśrayojjvalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदि सर्वगता देव चिद् अस्त्य् एका ततात्मिका । तद् अयं चेतति स्फारम् अयं चैव न चेतति
yadi sarvagatā deva cid asty ekā tatātmikā / tad ayaṃ cetati sphāram ayaṃ caiva na cetati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयं चिद्वान् पुरा भूत्वा चिद्धीनस् सम्प्रति स्थितः । इतीयं कल्पना लोके प्रत्यक्षानुभवा कथम्
ayaṃ cidvān purā bhūtvā ciddhīnas samprati sthitaḥ / itīyaṃ kalpanā loke pratyakṣānubhavā katham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृण्व् एतद् अखिलं ब्रह्मन् यथापृष्टम् वदामि ते । महान् अयं कृतः प्रश्नस् त्वया ब्रह्मविदां वर
śṛṇv etad akhilaṃ brahman yathāpṛṣṭam vadāmi te / mahān ayaṃ kṛtaḥ praśnas tvayā brahmavidāṃ vara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिद् अस्ति द्विशरीरेह सर्वभूतमयात्मिका । चेत्योन्मुखात्मिकैका तु निर्विकल्पा परा स्मृता
cid asti dviśarīreha sarvabhūtamayātmikā / cetyonmukhātmikaikā tu nirvikalpā parā smṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सङ्कल्पबद्धात्मैवान्तस् स्वयम् अन्येव संस्थिता । सङ्कल्पितेतरवरा दौश्शील्यं स्त्री यथा गता
saṅkalpabaddhātmaivāntas svayam anyeva saṃsthitā / saṅkalpitetaravarā dauśśīlyaṃ strī yathā gatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स एव हि पुमान् कोपाद् यथेहान्य इव क्षणात् । भवत्य् एवं विकल्पाङ्का चित् स्वरूपान्यतां गता
sa eva hi pumān kopād yathehānya iva kṣaṇāt / bhavaty evaṃ vikalpāṅkā cit svarūpānyatāṃ gatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विकल्पकलिता ब्रह्मंश् चित् स्वरूपपरिच्युता । जाड्यं क्रमाद् भावयन्ती प्रयाति कलनापदम्
vikalpakalitā brahmaṃś cit svarūpaparicyutā / jāḍyaṃ kramād bhāvayantī prayāti kalanāpadam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चित् स्वयं चेत्यताम् एति साकाशपरमाणुताम् । शब्दबीजात्मिकां पश्चाद् वाततन्मात्रभावनीम्
cit svayaṃ cetyatām eti sākāśaparamāṇutām / śabdabījātmikāṃ paścād vātatanmātrabhāvanīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देशकालविभागा तु तन्मात्रवलिता क्रमात् । जीवो भूत्वा भवत्य् आशु बुद्धिः पश्चाद् अहं मनः
deśakālavibhāgā tu tanmātravalitā kramāt / jīvo bhūtvā bhavaty āśu buddhiḥ paścād ahaṃ manaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनस्त्वं समुपायाता संसारम् अवलम्बते । चण्डालो ऽस्मीति मननाच् चण्डालत्वम् इव द्विजः
manastvaṃ samupāyātā saṃsāram avalambate / caṇḍālo 'smīti mananāc caṇḍālatvam iva dvijaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सङ्कल्पिताप्रबोधेन जाड्याच् चित् स्वप्रबोधिनी । शबलं रूपम् आसाद्य सङ्कल्पान् यात्य् अनारतम्
saṅkalpitāprabodhena jāḍyāc cit svaprabodhinī / śabalaṃ rūpam āsādya saṅkalpān yāty anāratam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनन्तसङ्कल्पमयी जाड्यसङ्कल्पपीवरी । चिज् जाड्याद् देहम् आयाति पयः पाषाणताम् इव
anantasaṅkalpamayī jāḍyasaṅkalpapīvarī / cij jāḍyād deham āyāti payaḥ pāṣāṇatām iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततश् चित्तमनोमोहमायेति विहिताभिधा । जाड्यं निपुणम् आश्रित्य संसारे जायते मुने
tataś cittamanomohamāyeti vihitābhidhā / jāḍyaṃ nipuṇam āśritya saṃsāre jāyate mune
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मोहसात्म्यम् उपायाता तृष्णानिगडपीडिता । कामकोपभयोपेता भावाभावातिपातिनी
mohasātmyam upāyātā tṛṣṇānigaḍapīḍitā / kāmakopabhayopetā bhāvābhāvātipātinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्यक्तानन्तनिजाभोगा व्यवच्छेदविकारिणी । दुःखदावानलातप्ता शोकाशनिकृशाशया
tyaktānantanijābhogā vyavacchedavikāriṇī / duḥkhadāvānalātaptā śokāśanikṛśāśayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इयम् अस्मीति भावेन शून्येन विकलीकृता । भेदमात्रगृहीतास्था परं दैन्यम् उपागता
iyam asmīti bhāvena śūnyena vikalīkṛtā / bhedamātragṛhītāsthā paraṃ dainyam upāgatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मग्ना मोहमहापङ्के पङ्के जीर्णेव दन्तिनी । भावाभावलतादोलापरिलोलशरीरका
magnā mohamahāpaṅke paṅke jīrṇeva dantinī / bhāvābhāvalatādolāparilolaśarīrakā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असारावरसंसारविकारव्यवहारिणी । तापोपतप्तहृदया रागरोगानुसारिणी
asārāvarasaṃsāravikāravyavahāriṇī / tāpopataptahṛdayā rāgarogānusāriṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निजयूथपरिभ्रष्टा मृगीवावशतां गता । आविर्भावोदिताकारा तिरोभावे ऽस्तम् आगता
nijayūthaparibhraṣṭā mṛgīvāvaśatāṃ gatā / āvirbhāvoditākārā tirobhāve 'stam āgatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वसङ्कल्पोपयातासु भीता सम्भ्रमदृष्टिषु । पलायते ऽप्य् असत्यासु वेतालीष्व् इव बालिका
svasaṅkalpopayātāsu bhītā sambhramadṛṣṭiṣu / palāyate 'py asatyāsu vetālīṣv iva bālikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उष्ट्रीव मधुनो बिन्दुं वाञ्छते भावितं सुखम् । अवान्तरपरिभ्रष्टा दोषाद् दोषं पतत्य् अधः
uṣṭrīva madhuno binduṃ vāñchate bhāvitaṃ sukham / avāntaraparibhraṣṭā doṣād doṣaṃ pataty adhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परं वैवश्यम् आयाति सङ्कटात् सङ्कटं गता । दुःखाद् दुःखे निपतिता विपदो विपदि स्थिता
paraṃ vaivaśyam āyāti saṅkaṭāt saṅkaṭaṃ gatā / duḥkhād duḥkhe nipatitā vipado vipadi sthitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानानर्थगणोपेता चेष्टापरवशाशया । कष्टात् कष्टम् अनुप्राप्ता परितापानुतापिनी
nānānarthagaṇopetā ceṣṭāparavaśāśayā / kaṣṭāt kaṣṭam anuprāptā paritāpānutāpinī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रमान् नवे नवे बन्धे ऽवैदग्ध्यं समुपागता । विचित्रबन्धनिर्माणपरा क्रिमिपदं गता
kramān nave nave bandhe 'vaidagdhyaṃ samupāgatā / vicitrabandhanirmāṇaparā krimipadaṃ gatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वतश्शङ्करे भीता प्राणात्ययम् उपागता । क्षीणतोयेव शफरी विवर्तनपरायणा
sarvataśśaṅkare bhītā prāṇātyayam upāgatā / kṣīṇatoyeva śapharī vivartanaparāyaṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बाल्ये विवशसर्वार्था यौवने चिन्तयाहृता । वार्द्धके मृतिदुःखात्ता मृता कर्मवशीकृता
bālye vivaśasarvārthā yauvane cintayāhṛtā / vārddhake mṛtiduḥkhāttā mṛtā karmavaśīkṛtā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जायते दुःखशबला म्रियते जननोन्मुखी । करोत्य् आवेशविवशा निगिरत्य् आर्तिधारिणी
jāyate duḥkhaśabalā mriyate jananonmukhī / karoty āveśavivaśā nigiraty ārtidhāriṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गच्छति श्रमसन्तप्ता भवत्य् अम्बुदभङ्गुरा । रोदित्य् आक्रान्तहृदया पराक्रन्दति तापिता
gacchati śramasantaptā bhavaty ambudabhaṅgurā / rodity ākrāntahṛdayā parākrandati tāpitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्सरास् स्वर्गनगरे नागी पातालकोटरे । असुरी दैत्यविवरे नरस्त्री वसुधातले
apsarās svarganagare nāgī pātālakoṭare / asurī daityavivare narastrī vasudhātale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राक्षसी राक्षसाधारे वानरी वनकोटरे । सिंही गिरीन्द्रशिखरे किन्नरी कुलपर्वते
rākṣasī rākṣasādhāre vānarī vanakoṭare / siṃhī girīndraśikhare kinnarī kulaparvate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विद्याधरी देवगिरौ व्याली चावनिगर्तके । लता तरौ खगी नीडे वीरुत् सानौ वने मृगी
vidyādharī devagirau vyālī cāvanigartake / latā tarau khagī nīḍe vīrut sānau vane mṛgī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शेते नारायणो ऽम्भोधौ ध्यानी ब्रह्मपुरे ऽब्जजः । कान्तासखो हरश् शैले स्वर्गे सुरवरो हरिः
śete nārāyaṇo 'mbhodhau dhyānī brahmapure 'bjajaḥ / kāntāsakho haraś śaile svarge suravaro hariḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिनं करोति तीक्ष्णांशुर् वर्षत्य् अम्बुधरो जलम् । करोति रजनीम् इन्दुर् धत्ते नीरं महोदधिः
dinaṃ karoti tīkṣṇāṃśur varṣaty ambudharo jalam / karoti rajanīm indur dhatte nīraṃ mahodadhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋतुचक्रं प्रवहति सहकालर्क्षमण्डलम् । दिनरात्रितयोदेति तेजस्तिमिरता क्वचित्
ṛtucakraṃ pravahati sahakālarkṣamaṇḍalam / dinarātritayodeti tejastimiratā kvacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्वचिद् बीजरसोल्लासः क्वचित् पाषाणमौनिनी । क्वचिन् नदी रसवहा क्वचित् कुसुमविस्तृतिः
kvacid bījarasollāsaḥ kvacit pāṣāṇamauninī / kvacin nadī rasavahā kvacit kusumavistṛtiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्वचित् फलावलीपाकः क्वचित् क्वाथो ऽनलादिभिः । क्वचिच् छैत्यं हिमेन्द्वादि क्वचित् खादि नकिञ्चन
kvacit phalāvalīpākaḥ kvacit kvātho 'nalādibhiḥ / kvacic chaityaṃ himendvādi kvacit khādi nakiñcana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्वचिद् उज्ज्वलिताकारा क्वचित् कृष्णा क्वचित् सिता । क्वचिन् नीलाथ हरिता क्वचिद् अग्निः क्वचिन् मही
kvacid ujjvalitākārā kvacit kṛṣṇā kvacit sitā / kvacin nīlātha haritā kvacid agniḥ kvacin mahī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वात्मत्वात् सर्वगत्वात् सर्वशक्तितयेद्धया । सर्वत्वाद् एकरूपैव खाद् अप्य् अच्छैव सा परा
sarvātmatvāt sarvagatvāt sarvaśaktitayeddhayā / sarvatvād ekarūpaiva khād apy acchaiva sā parā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिच् चिनोति यथात्मानं येन यत्र यथा यदा । तत् तथाशु भवत्य् अम्बुरयाद् वीच्यादिता यथा
cic cinoti yathātmānaṃ yena yatra yathā yadā / tat tathāśu bhavaty amburayād vīcyāditā yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हंसी क्रौञ्ची बकी काकी सरसीसारसी वृकी । पिकी बलाका हरिणी वानरी करिणी शुनी
haṃsī krauñcī bakī kākī sarasīsārasī vṛkī / pikī balākā hariṇī vānarī kariṇī śunī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चटिका वञ्जुली शारी मक्षिका षट्पदी शुकी । धीश् श्रीर् ह्रीः प्रीतिर् आर्तिश् च शवरी शर्वरी शशी
caṭikā vañjulī śārī makṣikā ṣaṭpadī śukī / dhīś śrīr hrīḥ prītir ārtiś ca śavarī śarvarī śaśī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतास्व् अन्यासु चान्यासु परिभ्रमति योनिषु । विवर्तमाना संसारे जलावर्ते तृणं यथा
etāsv anyāsu cānyāsu paribhramati yoniṣu / vivartamānā saṃsāre jalāvarte tṛṇaṃ yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बिभेत्य् एषा स्वसङ्कल्पात् स्वशब्दाद् इव गर्दभी । नानया सदृग् अन्यास्ति मुग्धा बालाबला चला
bibhety eṣā svasaṅkalpāt svaśabdād iva gardabhī / nānayā sadṛg anyāsti mugdhā bālābalā calā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एषा सा कथिता तुभ्यं जीवशक्तिर् मया मुने । प्राकृताचारविवशा वराकी पशुधर्मिणी
eṣā sā kathitā tubhyaṃ jīvaśaktir mayā mune / prākṛtācāravivaśā varākī paśudharmiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्मात्मेत्य् अभिधां प्राप्ता शोच्यास्य परमात्मनः । अनन्तदुःखबहलं स्वयं सम्भ्रमम् आश्रिता
karmātmety abhidhāṃ prāptā śocyāsya paramātmanaḥ / anantaduḥkhabahalaṃ svayaṃ sambhramam āśritā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असद् एवानयाक्रान्तं विनाशि सहजं मलम् । तण्डुलेनेव कम्बूकम् अनन्यच् चान्यवत् स्थितम्
asad evānayākrāntaṃ vināśi sahajaṃ malam / taṇḍuleneva kambūkam ananyac cānyavat sthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनन्तविभवभ्रष्टा दौर्भाग्यपरितापिनी । शोचति प्राप्य जीवत्वं भर्तृहीनेव नायिका
anantavibhavabhraṣṭā daurbhāgyaparitāpinī / śocati prāpya jīvatvaṃ bhartṛhīneva nāyikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जडरतेर् अवलोकय शक्ततां निजपदस्मरणेन विनेह यत् । व्रजति पृष्ठम् अधःपतनाय खाद् दुररघट्टघटीपुटपीठवत्
jaḍarater avalokaya śaktatāṃ nijapadasmaraṇena vineha yat / vrajati pṛṣṭham adhaḥpatanāya khād duraraghaṭṭaghaṭīpuṭapīṭhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.