पावनं पावनानां यद् यत् सर्वतमसां क्षयः । तद् इदानीं प्रवक्ष्ये ऽहम् अन्तःपूजनम् आत्मनः
pāvanaṃ pāvanānāṃ yad yat sarvatamasāṃ kṣayaḥ / tad idānīṃ pravakṣye 'ham antaḥpūjanam ātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
Library·Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika·6·6.43
Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 6.43
गच्छतस् तिष्ठतश् चैव जाग्रतस् स्वपतो ऽपि वा । सर्वाचारवतः पूजा नित्यध्यानात्मिका त्व् इयम्
gacchatas tiṣṭhataś caiva jāgratas svapato 'pi vā / sarvācāravataḥ pūjā nityadhyānātmikā tv iyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यम् एव शरीरस्थम् इदं ध्यायेत् परं शिवम् । सर्वप्रत्ययकर्तारं स्वयम् आत्मानम् आत्मना
nityam eva śarīrastham idaṃ dhyāyet paraṃ śivam / sarvapratyayakartāraṃ svayam ātmānam ātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शयानम् उत्थितं चैव व्रजन्तम् अथ वा स्थितम् । स्पृशन्तम् अभितस् स्पर्शांस् त्यजन्तम् अथ वाभितः
śayānam utthitaṃ caiva vrajantam atha vā sthitam / spṛśantam abhitas sparśāṃs tyajantam atha vābhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुञ्जानं सन्त्यजन्तं च भोगान् आभोगपीवरान् । बाह्यार्थगणकर्तारं सर्वकार्यस्वरूपदम्
bhuñjānaṃ santyajantaṃ ca bhogān ābhogapīvarān / bāhyārthagaṇakartāraṃ sarvakāryasvarūpadam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देहलिङ्गेश्वरान्तस्स्थं त्यक्तलिङ्गान्तरादिकः । यथाप्राप्तार्थसंवित्त्या बोधलिङ्गं प्रपूजयेत्
dehaliṅgeśvarāntassthaṃ tyaktaliṅgāntarādikaḥ / yathāprāptārthasaṃvittyā bodhaliṅgaṃ prapūjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रवाहापतितार्थस् तु सम्बोधस्नानशुद्धिमान् । नित्यावबोधार्हणया बोधलिङ्गं प्रपूजयेत्
pravāhāpatitārthas tu sambodhasnānaśuddhimān / nityāvabodhārhaṇayā bodhaliṅgaṃ prapūjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदित्यभावनाभोगभाविताम्बरभास्करम् । शशाङ्कभावनाभोगभावितेन्दुं सदोदितम्
ādityabhāvanābhogabhāvitāmbarabhāskaram / śaśāṅkabhāvanābhogabhāvitenduṃ sadoditam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिभातपदार्थौघनित्यावगतसंविदम् । द्वारैर् वहन्तं शारीरैर् मुखे प्राणस्वरूपिणम्
pratibhātapadārthaughanityāvagatasaṃvidam / dvārair vahantaṃ śārīrair mukhe prāṇasvarūpiṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रसीकृतरसं प्राणस्वान्तोदात्ततुरङ्गमम् । प्राणापानरथारूढं गूढम् अन्तर्गुहाशयम्
rasīkṛtarasaṃ prāṇasvāntodāttaturaṅgamam / prāṇāpānarathārūḍhaṃ gūḍham antarguhāśayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्ञातारं ज्ञेयदृष्टीनां कर्तारं सर्वकर्मणाम् । भोक्तारं सर्वभोज्यानां स्मर्तारं सर्वसंविदाम्
jñātāraṃ jñeyadṛṣṭīnāṃ kartāraṃ sarvakarmaṇām / bhoktāraṃ sarvabhojyānāṃ smartāraṃ sarvasaṃvidām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सम्यक्संविदिताङ्गौघं भवभावनभावितम् । आभासभासनं भूरि सर्वगं चिन्तयेच् छिवम्
samyaksaṃviditāṅgaughaṃ bhavabhāvanabhāvitam / ābhāsabhāsanaṃ bhūri sarvagaṃ cintayec chivam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निष्कलं सकलं चैव देहस्थं व्योमचारिणम् । अरञ्जितं रञ्जितं च नित्यम् अङ्गाङ्गसंविदा
niṣkalaṃ sakalaṃ caiva dehasthaṃ vyomacāriṇam / arañjitaṃ rañjitaṃ ca nityam aṅgāṅgasaṃvidā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनोमननशक्तिस्थं प्राणापानान्तरोदितम् । हृत्कण्ठतालुमध्यस्थं भ्रूनासापुटपीठगम्
manomananaśaktisthaṃ prāṇāpānāntaroditam / hṛtkaṇṭhatālumadhyasthaṃ bhrūnāsāpuṭapīṭhagam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षट्त्रिंशत्पदकोटिस्थम् उन्मनान्तदशातिगम् । कुर्वन्तम् अन्तश् शब्दादींश् चोदयन्तं मनःखगम्
ṣaṭtriṃśatpadakoṭistham unmanāntadaśātigam / kurvantam antaś śabdādīṃś codayantaṃ manaḥkhagam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विकल्पिन्य् अविकल्पे च त्रिविधे वाक्पथे स्थितम् । तिले तैलम् इवाङ्गेषु सर्वेष्व् एवान्तर् आश्रितम्
vikalpiny avikalpe ca trividhe vākpathe sthitam / tile tailam ivāṅgeṣu sarveṣv evāntar āśritam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कलाकलङ्करहितं कलितं कलनागणैः । एकदेशे स्वहृत्पद्मे सर्वदेहे च संस्थितम्
kalākalaṅkarahitaṃ kalitaṃ kalanāgaṇaiḥ / ekadeśe svahṛtpadme sarvadehe ca saṃsthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिन्मात्रम् अमलाभासं कलाकलनकल्पनम् । प्रत्यक्षदृश्यं सर्वत्र स्वानुभूतिमयात्मकम्
cinmātram amalābhāsaṃ kalākalanakalpanam / pratyakṣadṛśyaṃ sarvatra svānubhūtimayātmakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रत्यक्चेतनम् आत्मीयम् आत्मत्वेन पुरस्स्थितम् । पदार्थताम् उपेत्याशु क्षणाद् द्वित्वम् इवागतम्
pratyakcetanam ātmīyam ātmatvena purassthitam / padārthatām upetyāśu kṣaṇād dvitvam ivāgatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहस्तपादावयवस् सकेशनखदन्तकः । स्वदेहो ऽहं चिदाभासो देवो ऽयम् इति भावयेत्
sahastapādāvayavas sakeśanakhadantakaḥ / svadeho 'haṃ cidābhāso devo 'yam iti bhāvayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विचित्राश् शक्तयो बह्व्यो नानाचारा मनोदृशाम् । उपासते मां मानस्यः पत्न्यो वरम् इवोत्तमम्
vicitrāś śaktayo bahvyo nānācārā manodṛśām / upāsate māṃ mānasyaḥ patnyo varam ivottamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनो मे द्वारपालो ऽयम् निवेदितजगत्त्रयः । चिन्तेयं मे प्रतीहारी पुरस्स्था शुद्धरूपिणी
mano me dvārapālo 'yam niveditajagattrayaḥ / cinteyaṃ me pratīhārī purassthā śuddharūpiṇī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्तिर् ममाङ्गगा बुद्धिः क्रिया चैवापराङ्गगा । ज्ञानानि च विचित्राणि भूषणान्य् अङ्गगानि मे
śaktir mamāṅgagā buddhiḥ kriyā caivāparāṅgagā / jñānāni ca vicitrāṇi bhūṣaṇāny aṅgagāni me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्मेन्द्रियाणि द्वाराणि बुद्धीन्द्रियगणो ऽङ्गनाः । अयं सो ऽहम् अनन्तात्मा व्यवच्छेदोज्झितश् चिति
karmendriyāṇi dvārāṇi buddhīndriyagaṇo 'ṅganāḥ / ayaṃ so 'ham anantātmā vyavacchedojjhitaś citi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तिष्ठामि भरितैकात्मा पूर्णस् सर्वावपूरकः । इति देवीम् उपाश्रित्य स्वच्छाम् आत्मचमत्कृतिम्
tiṣṭhāmi bharitaikātmā pūrṇas sarvāvapūrakaḥ / iti devīm upāśritya svacchām ātmacamatkṛtim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देववत् परिपूर्णो ऽन्तर् अदीनात्मा च तिष्ठति । नास्तम् एति न चोदेति न तुष्यति न तप्यते
devavat paripūrṇo 'ntar adīnātmā ca tiṣṭhati / nāstam eti na codeti na tuṣyati na tapyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तृप्तिं न क्षुधं याति नाभिवाञ्छति नोज्झति । समस् समसमाचारस् समाभासस् समाकृतिः
na tṛptiṃ na kṣudhaṃ yāti nābhivāñchati nojjhati / samas samasamācāras samābhāsas samākṛtiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सोम्यताम् अलम् आयातस् समन्तात् सुन्दराशयः । आदेहम् एक एवासाव् अव्युच्छिन्नमहामतिः
somyatām alam āyātas samantāt sundarāśayaḥ / ādeham eka evāsāv avyucchinnamahāmatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवार्चनं करोत्य् एवं दीर्घदीर्घम् अहर्निशम् । चित्तत्त्वावलितो देहो देवो ऽस्य परिकीर्तितः
devārcanaṃ karoty evaṃ dīrghadīrgham aharniśam / cittattvāvalito deho devo 'sya parikīrtitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथाप्राप्तेन सर्वेण तम् अर्चयति वस्तुना । समयामलया बुद्ध्या चिन्मात्रं देहतत्परम्
yathāprāptena sarveṇa tam arcayati vastunā / samayāmalayā buddhyā cinmātraṃ dehatatparam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथाप्राप्तक्रमोत्थेन सर्वार्थेन समर्चयेत् । मनाग् अपि न कर्तव्यो यत्नो ऽत्रापूर्ववस्तुनि
yathāprāptakramotthena sarvārthena samarcayet / manāg api na kartavyo yatno 'trāpūrvavastuni
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रातर् धर्मेहया नित्यं ततो ऽर्थक्रिययानघ । कामसंवेदनेनाथ पूजयेच् चेतनं विभुम्
prātar dharmehayā nityaṃ tato 'rthakriyayānagha / kāmasaṃvedanenātha pūjayec cetanaṃ vibhum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भक्ष्यभोज्यान्नपानेन नानाविभवशालिना । शयनासनयानेन यथाप्तेनार्चयेच् चितिम्
bhakṣyabhojyānnapānena nānāvibhavaśālinā / śayanāsanayānena yathāptenārcayec citim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कान्तान्नपानसम्भोगसंरम्भादिविलासिना । सुखेन सर्वरूपेण सम्बुध्यात्मानम् अर्चयेत्
kāntānnapānasambhogasaṃrambhādivilāsinā / sukhena sarvarūpeṇa sambudhyātmānam arcayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आधिव्याधिपरीतेन मोहसंरम्भशालिना । सर्वोपद्रवदुःखेन प्राप्तेनात्मानम् अर्चयेत्
ādhivyādhiparītena mohasaṃrambhaśālinā / sarvopadravaduḥkhena prāptenātmānam arcayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सीमान्तैस् सम्पदां चैव चेष्टानां जगतस् स्थितेः । मृतजीवितसत्त्वैश् च प्राप्तैर् आत्मानम् अर्चयेत्
sīmāntais sampadāṃ caiva ceṣṭānāṃ jagatas sthiteḥ / mṛtajīvitasattvaiś ca prāptair ātmānam arcayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दारिद्र्येणाथ राज्येन वा प्रवाहागतात्मना । विचित्रचेष्टापुष्पेण बुद्ध्वात्मानं समर्चयेत्
dāridryeṇātha rājyena vā pravāhāgatātmanā / vicitraceṣṭāpuṣpeṇa buddhvātmānaṃ samarcayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानाकलहकल्लोलवलनोल्लासशालिना । रागद्वेषविलासेन सोम्यम् आत्मानम् अर्चयेत्
nānākalahakallolavalanollāsaśālinā / rāgadveṣavilāsena somyam ātmānam arcayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सतां हृदयहारिण्या रूढया शशिशीतया । मैत्र्या माधुर्यधर्मिण्या हृत्स्थम् आत्मानम् अर्चयेत्
satāṃ hṛdayahāriṇyā rūḍhayā śaśiśītayā / maitryā mādhuryadharmiṇyā hṛtstham ātmānam arcayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भोगानाम् अविरुद्धानां निषिद्धानां च सर्वदा । त्यागेन वाथ रागेण स्वात्मानं बुद्धम् अर्चयेत्
bhogānām aviruddhānāṃ niṣiddhānāṃ ca sarvadā / tyāgena vātha rāgeṇa svātmānaṃ buddham arcayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ईहितानीहितौघेन युक्तायुक्तमयात्मना । त्यक्तेनार्तेन वार्थ्येन प्राप्तेनात्मानम् अर्चयेत्
īhitānīhitaughena yuktāyuktamayātmanā / tyaktenārtena vārthyena prāptenātmānam arcayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नष्टं नष्टम् उपेक्षेत प्राप्तं प्राप्तम् उपाहरेत् । निर्विकारतयैतद् धि परमार्चनम् आत्मनः
naṣṭaṃ naṣṭam upekṣeta prāptaṃ prāptam upāharet / nirvikāratayaitad dhi paramārcanam ātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वदैव समग्रासु चेष्टानिष्टासु दृष्टिषु । परमं साम्यम् आदाय नित्यात्मार्चाव्रतं चरेत्
sarvadaiva samagrāsu ceṣṭāniṣṭāsu dṛṣṭiṣu / paramaṃ sāmyam ādāya nityātmārcāvrataṃ caret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वं विन्देत सुशुभं सर्वं विन्द्याच् च वाशुभम् । सर्वम् आत्ममयं कुर्यान् नित्यात्मार्चापरो नरः
sarvaṃ vindeta suśubhaṃ sarvaṃ vindyāc ca vāśubham / sarvam ātmamayaṃ kuryān nityātmārcāparo naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आपातरमणीयं यद् यच् चापातसुदुस्सहम् । तत् सर्वं सुसमं बुद्ध्वा नित्यात्मार्चाव्रतं चरेत्
āpātaramaṇīyaṃ yad yac cāpātasudussaham / tat sarvaṃ susamaṃ buddhvā nityātmārcāvrataṃ caret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयं सो ऽहम् अयं नाहं विभागम् इति सन्त्यजेत् । सर्वं ब्रह्मेति निश्चित्य नित्यात्मार्चाव्रतं चरेत्
ayaṃ so 'ham ayaṃ nāhaṃ vibhāgam iti santyajet / sarvaṃ brahmeti niścitya nityātmārcāvrataṃ caret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वदा सर्वरूपेण सर्वाकारविकारिणा । सर्वासर्वप्रकारेण प्राप्तेनात्मानम् अर्चयेत्
sarvadā sarvarūpeṇa sarvākāravikāriṇā / sarvāsarvaprakāreṇa prāptenātmānam arcayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न वाञ्छता न त्यजता ज्ञेन प्राप्तास् स्वभावतः । सरितस् सागरेणेव भोक्तव्या भोगभूमयः
na vāñchatā na tyajatā jñena prāptās svabhāvataḥ / saritas sāgareṇeva bhoktavyā bhogabhūmayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद्वेगो नानुगन्तव्यस् तुच्छातुच्छासु दृष्टिषु । व्योम्ना चित्रपदार्थेषु पतितोत्पतितेष्व् इव
udvego nānugantavyas tucchātucchāsu dṛṣṭiṣu / vyomnā citrapadārtheṣu patitotpatiteṣv iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देशकालक्रियायोगाद् यद् उदेति शुभाशुभम् । अविकारं गृहीतेन तेनैवात्मानम् अर्चयेत्
deśakālakriyāyogād yad udeti śubhāśubham / avikāraṃ gṛhītena tenaivātmānam arcayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आत्मार्चनविधाने ऽस्मिन् प्रोक्ता द्रव्यश्रियस् तु याः । एकेनैव शमेनैता रसेन परिभाविताः
ātmārcanavidhāne 'smin proktā dravyaśriyas tu yāḥ / ekenaiva śamenaitā rasena paribhāvitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाम्ब्ला न कट्व्यो नो तिक्ता न कषायाश् च काश्चन । चित्रैर् अपि रसैर् दिग्धा मधुरा एव ताश् चितः
nāmblā na kaṭvyo no tiktā na kaṣāyāś ca kāścana / citrair api rasair digdhā madhurā eva tāś citaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समतामधुरा रम्या रसशक्तिर् मुनीन्द्र या । तया यद् भावितं चेत्यम् अमृतं तत् क्षणाद् भवेत्
samatāmadhurā ramyā rasaśaktir munīndra yā / tayā yad bhāvitaṃ cetyam amṛtaṃ tat kṣaṇād bhavet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समतामृतपूरेण यद् यन् नाम विभाव्यते । तत् तद् आयाति माधुर्यं परम् इन्दोर् इव च्युतम्
samatāmṛtapūreṇa yad yan nāma vibhāvyate / tat tad āyāti mādhuryaṃ param indor iva cyutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समम् आकाशवद् भूत्वा यद् अहृल्लेखम् आसनम् । अविकारम् अनायासं तद् देवार्चनम् उच्यते
samam ākāśavad bhūtvā yad ahṛllekham āsanam / avikāram anāyāsaṃ tad devārcanam ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्णेन्दुनेव पूर्णेन भाव्यं शमसमत्विषा । स्वच्छेन चिद्घनैकेन ज्ञेनाप्य् उपलरूपिणा
pūrṇenduneva pūrṇena bhāvyaṃ śamasamatviṣā / svacchena cidghanaikena jñenāpy upalarūpiṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्तर् आकाशविशदो बहिः प्रकृतकार्यकृत् । रञ्जनामिहिकामुक्तस् सम्पूर्णो ज्ञ उपासकः
antar ākāśaviśado bahiḥ prakṛtakāryakṛt / rañjanāmihikāmuktas sampūrṇo jña upāsakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वप्ने ऽप्य् अदृश्यहृल्लेखम् अज्ञानाभ्रपरिक्षये । शान्ताहन्तादिमिहिकं ज्ञशरद्व्योम राजते
svapne 'py adṛśyahṛllekham ajñānābhraparikṣaye / śāntāhantādimihikaṃ jñaśaradvyoma rājate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सामान्यम् अस्तमितमानसमातृमेयं सद्यःप्रसूतशिशुवेदनवद्वितानम् । सम्यक्प्रशान्तमतिचेतनचित्तजीवं जीवञ् ज्ञ उत्तमपदस्थित एव तिष्ठ
sāmānyam astamitamānasamātṛmeyaṃ sadyaḥprasūtaśiśuvedanavadvitānam / samyakpraśāntamaticetanacittajīvaṃ jīvañ jña uttamapadasthita eva tiṣṭha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देशकालकलनक्रमोदितैस् सर्ववस्तुसुखदुःखविभ्रमैः । नित्यम् अर्चितशरीरनायकस् तिष्ठ शान्तसकलेहया धिया
deśakālakalanakramoditais sarvavastusukhaduḥkhavibhramaiḥ / nityam arcitaśarīranāyakas tiṣṭha śāntasakalehayā dhiyā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.