Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 6.58

भूय एव महाबाहो शृणु मे परमं वचः । यत् ते ऽहं प्रीयमाणाय वक्ष्यामि हितकाम्यया

bhūya eva mahābāho śṛṇu me paramaṃ vacaḥ / yat te 'haṃ prīyamāṇāya vakṣyāmi hitakāmyayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मात्रास्पर्शास् तु कौन्तेय शीतोष्णसुखदुःखदाः । आगमापायिनो ऽनित्यास् तांस् तितिक्षस्व भारत

mātrāsparśās tu kaunteya śītoṣṇasukhaduḥkhadāḥ / āgamāpāyino 'nityās tāṃs titikṣasva bhārata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते तु नैकात्मनश् चान्ये क्वातो दुःखं क्व वा सुखम् । अनाद्यन्ते ऽनवयवे कुतः पूरणखण्डने

te tu naikātmanaś cānye kvāto duḥkhaṃ kva vā sukham / anādyante 'navayave kutaḥ pūraṇakhaṇḍane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संस्थिता स्पर्शमात्राख्या कलास्मिन् परमात्मनि । अनन्ते ऽसन्निवेशादौ हेम्नीव कटकादिता

saṃsthitā sparśamātrākhyā kalāsmin paramātmani / anante 'sanniveśādau hemnīva kaṭakāditā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यं हि न व्यथयन्त्य् एते मात्रास्पर्शा भ्रमात्मकाः । समदुःखसुखो धीरस् सो ऽमृतत्वाय कल्पते

yaṃ hi na vyathayanty ete mātrāsparśā bhramātmakāḥ / samaduḥkhasukho dhīras so 'mṛtatvāya kalpate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वत्वाद् आत्मनस् त्व् एते आभासास् संस्थिता इव । असद्रूपास् त्व् असद्रूपं कथं सोढुं न शक्यते

sarvatvād ātmanas tv ete ābhāsās saṃsthitā iva / asadrūpās tv asadrūpaṃ kathaṃ soḍhuṃ na śakyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मनाग् अपि न विद्येते सुखदुःखे असर्वगे । सर्वत्वाद् आत्मतत्त्वस्य सत्ता कथम् इवानयोः

manāg api na vidyete sukhaduḥkhe asarvage / sarvatvād ātmatattvasya sattā katham ivānayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नासतो विद्यते भावो नाभावो विद्यते सतः । नास्त्य् एव सुखदुःखादि परमात्मास्ति सर्वगः

nāsato vidyate bhāvo nābhāvo vidyate sataḥ / nāsty eva sukhaduḥkhādi paramātmāsti sarvagaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्त्वासत्त्वमती त्यक्त्वैवैतयोर् जगदात्मनोः । त्यक्त्वा नकिञ्चिन् मध्यं च शेषे बद्धपदो भव

sattvāsattvamatī tyaktvaivaitayor jagadātmanoḥ / tyaktvā nakiñcin madhyaṃ ca śeṣe baddhapado bhava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न हृष्यति सुखेनात्मा दुःखैर् ग्लायति नार्जुन । दृषद्वच् चेतनात्मापि शरीरान्तर्गतो ऽपि सन्

na hṛṣyati sukhenātmā duḥkhair glāyati nārjuna / dṛṣadvac cetanātmāpi śarīrāntargato 'pi san

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जडं चित्तादि दुःखस्य भाजनं देहतां गतम् । न चैतस्मिन् क्षते क्षीणे किञ्चिद् एवात्मनः क्षतम्

jaḍaṃ cittādi duḥkhasya bhājanaṃ dehatāṃ gatam / na caitasmin kṣate kṣīṇe kiñcid evātmanaḥ kṣatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जडं देहादि दुःखादेर् यद् इदं भोक्त्र् इति स्थितम् । तन् मायाभ्रमम् एवाङ्ग विद्ध्य् अबोधवशोत्थितम्

jaḍaṃ dehādi duḥkhāder yad idaṃ bhoktr iti sthitam / tan māyābhramam evāṅga viddhy abodhavaśotthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न किञ्चिद् एव देहादि न च दुःखादि विद्यते । आत्मनो यत् पृथग्भूतं किं केनातो ऽनुभूयते

na kiñcid eva dehādi na ca duḥkhādi vidyate / ātmano yat pṛthagbhūtaṃ kiṃ kenāto 'nubhūyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् इदं कथयाम्य् अत्र तेनैषा ते विनश्यति । भ्रान्तिर् दुरवबोधोत्था सम्यग्बोधेन भारत

yad idaṃ kathayāmy atra tenaiṣā te vinaśyati / bhrāntir duravabodhotthā samyagbodhena bhārata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा रज्ज्वाम् अहिभयं बोधान् नश्यत्य् अबोधजम् । तथा देहादि दुःखादि बोधान् नश्यत्य् अबोधजम्

yathā rajjvām ahibhayaṃ bodhān naśyaty abodhajam / tathā dehādi duḥkhādi bodhān naśyaty abodhajam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विष्वग् विश्वम् अजं ब्रह्म न नश्यति न जायते । इति सत्यं परं विद्धि बोधः परम एष सः

viṣvag viśvam ajaṃ brahma na naśyati na jāyate / iti satyaṃ paraṃ viddhi bodhaḥ parama eṣa saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मार्णवतरङ्गस् त्वं किञ्चिद् भूत्वा विलीयसे । ब्रह्मावर्ते स्फुरस्य् अद्य ब्रह्मैवासि निरामयम्

brahmārṇavataraṅgas tvaṃ kiñcid bhūtvā vilīyase / brahmāvarte sphurasy adya brahmaivāsi nirāmayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जगत् कालः क्रिया देशस् त्वम् अहं सैनिका इति । ब्रह्मण्य् एवं परिस्पन्दो नात्र स्तस् सदसत्क्रमौ

jagat kālaḥ kriyā deśas tvam ahaṃ sainikā iti / brahmaṇy evaṃ parispando nātra stas sadasatkramau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जहि मानं मदं शोकं भयम् ईर्ष्यां सुखासुखे । द्वैतम् एतद् असद्रूपम् एकस् सद्रूपवान् भव

jahi mānaṃ madaṃ śokaṃ bhayam īrṣyāṃ sukhāsukhe / dvaitam etad asadrūpam ekas sadrūpavān bhava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरुषाक्षौहिणीनां त्वं क्षयेणानुभवात्मना । ब्रह्मणा बृंहितं युद्धं ब्रह्म ब्रह्ममयं कुरु

puruṣākṣauhiṇīnāṃ tvaṃ kṣayeṇānubhavātmanā / brahmaṇā bṛṃhitaṃ yuddhaṃ brahma brahmamayaṃ kuru

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असंविदन् सुखं दुःखं लाभालाभौ जयाजयौ । युद्धब्रह्मैकतां गच्छ ब्रह्मादिस्तम्भ भारत

asaṃvidan sukhaṃ duḥkhaṃ lābhālābhau jayājayau / yuddhabrahmaikatāṃ gaccha brahmādistambha bhārata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लाभालाभसमो भूत्वा भूत्वा नूनं नकिञ्चन । जडो वात इव स्पन्दी प्रसृतं कार्यम् आचर

lābhālābhasamo bhūtvā bhūtvā nūnaṃ nakiñcana / jaḍo vāta iva spandī prasṛtaṃ kāryam ācara

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत् करोषि यद् अश्नासि यज् जुहोषि ददासि यत् । यत् करिष्यसि कौन्तेय तद् आत्मेति स्थिरो भव

yat karoṣi yad aśnāsi yaj juhoṣi dadāsi yat / yat kariṣyasi kaunteya tad ātmeti sthiro bhava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यन्मयो यो भवत्य् अन्तस् स तद् आप्नोत्य् असंशयम् । ब्रह्मसत्यम् अवाप्तुं त्वं ब्रह्मसत्यमयो भव

yanmayo yo bhavaty antas sa tad āpnoty asaṃśayam / brahmasatyam avāptuṃ tvaṃ brahmasatyamayo bhava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनपेक्ष्य फलं ब्रह्म भूत्वा ब्रह्मेति भावितम् । क्रियते केवलं कर्म ब्रह्मज्ञेन यथागतम्

anapekṣya phalaṃ brahma bhūtvā brahmeti bhāvitam / kriyate kevalaṃ karma brahmajñena yathāgatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्मण्य् अकर्म यः पश्यत्य् अकर्मणि च कर्म यः । स बुद्धिमान् मनुष्येषु स चोक्तस् सर्वकर्मकृत्

karmaṇy akarma yaḥ paśyaty akarmaṇi ca karma yaḥ / sa buddhimān manuṣyeṣu sa coktas sarvakarmakṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मा कर्मफलहेतुर् भूर् मा ते सङ्गो ऽस्त्व् अकर्मणि । योगस्थः कुरु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा धनञ्जय

mā karmaphalahetur bhūr mā te saṅgo 'stv akarmaṇi / yogasthaḥ kuru karmāṇi saṅgaṃ tyaktvā dhanañjaya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्मासक्तिम् अनाश्रित्य तथा नाश्रित्य मूढताम् । नैष्कर्म्यम् अप्य् अनाश्रित्य समस् तिष्ठ यथास्थितम्

karmāsaktim anāśritya tathā nāśritya mūḍhatām / naiṣkarmyam apy anāśritya samas tiṣṭha yathāsthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्यक्त्वा कर्मफलासङ्गं नित्यतृप्तो निराश्रयः । कर्मण्य् अभिप्रवृत्तो ऽपि नैव किञ्चित् करोति सः

tyaktvā karmaphalāsaṅgaṃ nityatṛpto nirāśrayaḥ / karmaṇy abhipravṛtto 'pi naiva kiñcit karoti saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आसक्तिम् आहुः कर्तृत्वम् अकर्तुर् अपि तद् भवेत् । मौर्ख्ये स्थिते हि मनसि तस्मान् मौर्ख्यं परित्यजेत्

āsaktim āhuḥ kartṛtvam akartur api tad bhavet / maurkhye sthite hi manasi tasmān maurkhyaṃ parityajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परं तज्ज्ञत्वम् आश्रित्य निरासक्तेर् महात्मनः । सर्वकर्मरतस्यापि कर्तृतोदेति न क्वचित्

paraṃ tajjñatvam āśritya nirāsakter mahātmanaḥ / sarvakarmaratasyāpi kartṛtodeti na kvacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अकर्तृत्वाद् अभोक्तृत्वम् अभोक्तृत्वात् समैकता । समैकत्वाद् अनन्तत्वं ततो ब्रह्मत्वम् आततम्

akartṛtvād abhoktṛtvam abhoktṛtvāt samaikatā / samaikatvād anantatvaṃ tato brahmatvam ātatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानाताम् अलम् उत्सृज्य परमात्मैकतां गतः । कुर्वन् कार्यम् अकार्यं च नैव कर्ता त्वम् अर्जुन

nānātām alam utsṛjya paramātmaikatāṃ gataḥ / kurvan kāryam akāryaṃ ca naiva kartā tvam arjuna

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्य सर्वे समारम्भाः कामसङ्कल्पवर्जिताः । ज्ञानाग्निदग्धकर्माणं तम् आहुः पण्डितं बुधाः

yasya sarve samārambhāḥ kāmasaṅkalpavarjitāḥ / jñānāgnidagdhakarmāṇaṃ tam āhuḥ paṇḍitaṃ budhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समस् सोम्यस् स्थिरस् स्वस्थश् शान्तस् सर्वार्थनिस्स्पृहः । यस् तिष्ठति स सुव्यग्रो ऽप्य् अलम् अव्यग्रतां गतः

samas somyas sthiras svasthaś śāntas sarvārthanisspṛhaḥ / yas tiṣṭhati sa suvyagro 'py alam avyagratāṃ gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्द्वन्द्वो नित्यसत्त्वस्थो निर्योगक्षेम आत्मवान् । यथाप्राप्तानुवर्ती च भव भूषितभूतलः

nirdvandvo nityasattvastho niryogakṣema ātmavān / yathāprāptānuvartī ca bhava bhūṣitabhūtalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कर्मेन्द्रियाणि संयम्य य आस्ते मनसा स्मरन् । इन्द्रियार्थान् विमूढात्मा मिथ्याचारस् स उच्यते

karmendriyāṇi saṃyamya ya āste manasā smaran / indriyārthān vimūḍhātmā mithyācāras sa ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस् त्व् इन्द्रियाणि मनसा नियम्यारभते ऽर्जुन । कर्मेन्द्रियैः कर्मयोगम् असक्तस् स विशिष्यते

yas tv indriyāṇi manasā niyamyārabhate 'rjuna / karmendriyaiḥ karmayogam asaktas sa viśiṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आपूर्यमाणं त्व् अचलप्रतिष्ठं समुद्रम् आपः प्रविशन्ति यद्वत् । तद्वत् कामा यं प्रविशन्ति सर्वे स शान्तिम् आप्नोति न कामकामी

āpūryamāṇaṃ tv acalapratiṣṭhaṃ samudram āpaḥ praviśanti yadvat / tadvat kāmā yaṃ praviśanti sarve sa śāntim āpnoti na kāmakāmī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.