Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 6.63

एतां दृष्टिम् अवष्टभ्य राघवाघविघातिनीम् । तिष्ठ निस्सङ्गसन्न्यासब्रह्मार्पणमयात्मिकाम्

etāṃ dṛṣṭim avaṣṭabhya rāghavāghavighātinīm / tiṣṭha nissaṅgasannyāsabrahmārpaṇamayātmikām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्मिन् सर्वं यतस् सर्वं यस् सर्वं सर्वतश् च यः । यश् च सर्वमयो नित्य आत्मानं विद्धि तं परम्

yasmin sarvaṃ yatas sarvaṃ yas sarvaṃ sarvataś ca yaḥ / yaś ca sarvamayo nitya ātmānaṃ viddhi taṃ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दूरस्थम् अप्य् अदूरस्थं सर्वगं त्वं स्वम् एव च । तत्स्थस् तत्ताम् अवाप्नोषि तद् एवास्य् अस्तसंशयम्

dūrastham apy adūrasthaṃ sarvagaṃ tvaṃ svam eva ca / tatsthas tattām avāpnoṣi tad evāsy astasaṃśayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत् संवेद्यविनिर्मुक्तं संवेदनम् अनिन्दितम् । चेत्यमुक्तचिदाभासं तद् विद्धि परमं पदम्

yat saṃvedyavinirmuktaṃ saṃvedanam aninditam / cetyamuktacidābhāsaṃ tad viddhi paramaṃ padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सा परात् परमा काष्ठा सा दृशां दृग् अनुत्तमा । स महिम्नां च महिमा गुरूणां स गुरुर् गुरुः

sā parāt paramā kāṣṭhā sā dṛśāṃ dṛg anuttamā / sa mahimnāṃ ca mahimā gurūṇāṃ sa gurur guruḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स आत्मा तच् च विज्ञानं तच् छून्यं ब्रह्म तत् परम् । तच् छ्रेयस् स शिवश् शान्तस् सा विद्यापरमा स्थितिः

sa ātmā tac ca vijñānaṃ tac chūnyaṃ brahma tat param / tac chreyas sa śivaś śāntas sā vidyāparamā sthitiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो ऽयम् अन्तश्चेतनात्मा सर्वानुभवरूपकः । यत्र स्वदन्ते सर्वाणि द्रव्याणि स्वात्मसत्तया

yo 'yam antaścetanātmā sarvānubhavarūpakaḥ / yatra svadante sarvāṇi dravyāṇi svātmasattayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स जगत्तिलतैलात्मा स जगद्गृहदीपकः । स जगत्पादपरसस् स जगत्पशुपालकः

sa jagattilatailātmā sa jagadgṛhadīpakaḥ / sa jagatpādaparasas sa jagatpaśupālakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तन्तुर् भूतमुक्तानां परिप्रोतहृदम्बरः । स भूतमरिचौघानां परमा तिक्ततातता

sa tantur bhūtamuktānāṃ pariprotahṛdambaraḥ / sa bhūtamaricaughānāṃ paramā tiktatātatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स पदार्थे पदार्थत्वं स तुच्छत्वम् अवस्तुनः । स सतो वस्तुनस् सत्त्वम् असत्त्वम् असतश् च सः

sa padārthe padārthatvaṃ sa tucchatvam avastunaḥ / sa sato vastunas sattvam asattvam asataś ca saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जगद्गृहक्रियाभाण्डोपस्कराणां स दीपकः । चन्द्रार्कतारकातेजस् तेनेदं प्रकटीकृतम्

jagadgṛhakriyābhāṇḍopaskarāṇāṃ sa dīpakaḥ / candrārkatārakātejas tenedaṃ prakaṭīkṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वं प्रसृतम् एतस्माच् चेतनात् परमात्मनः । स्वसंवित्तिविचारेण स्वयम् आत्मैष लभ्यते

sarvaṃ prasṛtam etasmāc cetanāt paramātmanaḥ / svasaṃvittivicāreṇa svayam ātmaiṣa labhyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्व एव जगद्भावा अविचारणचारवः । अविद्यमानसद्भावा विचारविशरारवः

sarva eva jagadbhāvā avicāraṇacāravaḥ / avidyamānasadbhāvā vicāraviśarāravaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहम् आदौ जगज्जाले मिथ्याभ्रमभरात्मनि । को भूत्वा क्वानुबध्नामि धृतिं कथम् अवास्तवीम्

aham ādau jagajjāle mithyābhramabharātmani / ko bhūtvā kvānubadhnāmi dhṛtiṃ katham avāstavīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदिमध्यान्तमननसङ्कल्पकलनास्व् अहम् । ब्रह्माकाशम् अनाद्यन्तं केवेयत्ता ममात्मनः

ādimadhyāntamananasaṅkalpakalanāsv aham / brahmākāśam anādyantaṃ keveyattā mamātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इतिनिश्चयवान् यो ऽन्तस् समव्यवहृतिर् बहिः । उदयास्तमयोन्मुक्तस् स्थितो ऽनन्तस् स सर्वदा

itiniścayavān yo 'ntas samavyavahṛtir bahiḥ / udayāstamayonmuktas sthito 'nantas sa sarvadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नास्तम् एति न चोदेति साम्यं समम् अवस्थितम् । यस्य खस्येव शून्यत्वं स महात्मेह सद्वपुः

nāstam eti na codeti sāmyaṃ samam avasthitam / yasya khasyeva śūnyatvaṃ sa mahātmeha sadvapuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भावाद्वैतपदारूढस् सुषुप्तपरया धिया । व्यवहार्य् अपि हृत्क्षोभं नैत्य् आदर्शनरो यथा

bhāvādvaitapadārūḍhas suṣuptaparayā dhiyā / vyavahāry api hṛtkṣobhaṃ naity ādarśanaro yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदर्शपुरुषस्येव व्यवहारवतो ऽपि च । न यस्य हृदयोल्लेखो मनाग् अपि स मुक्तिभाक्

ādarśapuruṣasyeva vyavahāravato 'pi ca / na yasya hṛdayollekho manāg api sa muktibhāk

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अविभागमताव् एव ज्ञमणौ प्रतिबिम्बति । चितेः परमवैमल्याद् व्यवहारो यथागतः

avibhāgamatāv eva jñamaṇau pratibimbati / citeḥ paramavaimalyād vyavahāro yathāgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिच्चमत्कृतिर् एवेयं जगद् इत्य् अवभासते । नेहास्त्य् ऐक्यं न च द्वित्वम् उपदेशो ऽपि तन्मयः

ciccamatkṛtir eveyaṃ jagad ity avabhāsate / nehāsty aikyaṃ na ca dvitvam upadeśo 'pi tanmayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाच्यवाचकशिष्येहागुर्वाख्यैस् स्वचमत्कृतैः । आत्मनात्मनि शान्तैव चिच् चमत्कुरुते चिति

vācyavācakaśiṣyehāgurvākhyais svacamatkṛtaiḥ / ātmanātmani śāntaiva cic camatkurute citi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्प्रस्पन्दो हि संसारस् तदस्पन्दः परं पदम् । चित्स्पन्दशमनेनेयं परिशाम्यति संसृतिः

citpraspando hi saṃsāras tadaspandaḥ paraṃ padam / citspandaśamaneneyaṃ pariśāmyati saṃsṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महाचितेर् नञर्थांशभावो यो ऽभावनक्षयः । असन्न् इव स्वभावेन स चित्स्पन्द उदाहृतः

mahāciter nañarthāṃśabhāvo yo 'bhāvanakṣayaḥ / asann iva svabhāvena sa citspanda udāhṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शून्यत्वम् अजडं यत् तत् परम् आहुश् चितेर् वपुः । नञर्थाभावना यात्र संसृतिस् सानुभूयते

śūnyatvam ajaḍaṃ yat tat param āhuś citer vapuḥ / nañarthābhāvanā yātra saṃsṛtis sānubhūyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभावनामात्रलया सा च निस्साररूपिणी । केवलं केवलीभावस् स्वस् सद्रूपो ऽवशिष्यते

abhāvanāmātralayā sā ca nissārarūpiṇī / kevalaṃ kevalībhāvas svas sadrūpo 'vaśiṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्स्पन्द एव संसारचक्रप्रवहणं विदुः । मातृमानप्रमेयादि कटकादीव हेमनि

citspanda eva saṃsāracakrapravahaṇaṃ viduḥ / mātṛmānaprameyādi kaṭakādīva hemani

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृथग् अस्ति न च स्पन्दश् चितेर् यस् संसृतिर् भवेत् । चित्त्वम् एव चितेस् स्पन्दस् तदबोधो हि संसृतिः

pṛthag asti na ca spandaś citer yas saṃsṛtir bhavet / cittvam eva cites spandas tadabodho hi saṃsṛtiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अबोधमात्रं चित्स्पन्दः कटकत्वम् इवोत्थितम् । बोधमात्रविलीने ऽस्मिञ् शुद्धं चिद्धेम शिष्यते

abodhamātraṃ citspandaḥ kaṭakatvam ivotthitam / bodhamātravilīne 'smiñ śuddhaṃ ciddhema śiṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्यावबोधमात्रेण क्षीयते भोगभावना । भोगाभावनम् एवेह परमं ज्ञत्वलक्षणम्

satyāvabodhamātreṇa kṣīyate bhogabhāvanā / bhogābhāvanam eveha paramaṃ jñatvalakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इमे ऽनभिमतास् सर्वे ज्ञस्य भोगास् स्वभावतः । भवन्ति को ऽतितृप्तो हि दुरन्नं किल वाञ्छति

ime 'nabhimatās sarve jñasya bhogās svabhāvataḥ / bhavanti ko 'titṛpto hi durannaṃ kila vāñchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतद् एव परं विद्धि ज्ञत्वस्य परलक्षणम् । स्वभावेनैव भोगानां यत् किलानभिवाञ्छनम्

etad eva paraṃ viddhi jñatvasya paralakṣaṇam / svabhāvenaiva bhogānāṃ yat kilānabhivāñchanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिद् अस्पन्दैव सर्वात्मरूपिण्य् अस्तीति निश्चयः । यो ऽन्तः प्ररूढस् स्वाभ्यासाज् ज्ञत्वशब्देन स स्मृतः

cid aspandaiva sarvātmarūpiṇy astīti niścayaḥ / yo 'ntaḥ prarūḍhas svābhyāsāj jñatvaśabdena sa smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो न भुङ्क्ते भुज्यमानान् अपि भोगान् अबुद्धिमान् । लोकानुरोधसिद्ध्यर्थं स हन्ति लगुडैर् नभः

yo na bhuṅkte bhujyamānān api bhogān abuddhimān / lokānurodhasiddhyarthaṃ sa hanti laguḍair nabhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विनाकृत्रिमया युक्त्या न सिद्धिर् अधिगम्यते । क्वचिद् आत्मनि लोके वा स्वाङ्गावदलनैर् अपि

vinākṛtrimayā yuktyā na siddhir adhigamyate / kvacid ātmani loke vā svāṅgāvadalanair api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिच् चेत्यचैत्यकोटिस्था तावत् पश्यति विभ्रमम् । इयं यावद् अबोधात्मा स्पन्दते स्पन्दरूपिणी

cic cetyacaityakoṭisthā tāvat paśyati vibhramam / iyaṃ yāvad abodhātmā spandate spandarūpiṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्यग्बोधोदये त्व् अस्यास् स्पन्दास्पन्ददशाक्रमाः । क्वापि यान्तीव संशान्तदीपवत् साभिधानकाः

samyagbodhodaye tv asyās spandāspandadaśākramāḥ / kvāpi yāntīva saṃśāntadīpavat sābhidhānakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चितः प्रकाशरूपाया दीपिकायास् स्वभावतः । स्पन्दास्पन्दमयी नेह कथैवास्ति मनाग् अपि

citaḥ prakāśarūpāyā dīpikāyās svabhāvataḥ / spandāspandamayī neha kathaivāsti manāg api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् अस्पन्दस्य मरुतो न सन् नासन् न मध्यगम् । रूपं तद् एव संवित्तिस्पन्दता प्रशमोचिता

yad aspandasya maruto na san nāsan na madhyagam / rūpaṃ tad eva saṃvittispandatā praśamocitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिन्नो ऽस्याश् चितेस् स्पन्दश् शुद्धचित्साररूपधृत् । न बन्धाय न मोक्षाय स्थित आत्मनि केवलम्

abhinno 'syāś cites spandaś śuddhacitsārarūpadhṛt / na bandhāya na mokṣāya sthita ātmani kevalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिच् चेन् नञर्थसंवित्तिं निर्वाणेव न विन्दते । तद् बन्धमोक्षपक्षादेर् नामापि हि न विद्यते

cic cen nañarthasaṃvittiṃ nirvāṇeva na vindate / tad bandhamokṣapakṣāder nāmāpi hi na vidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मोक्षो ऽस्त्व् इत्य् एव बन्धो ऽन्तःपूर्णताक्षयकारणं । मास्त्व् इतीत्य् अपि बन्धस् ते श्रेयसे ऽवेदनं परम्

mokṣo 'stv ity eva bandho 'ntaḥpūrṇatākṣayakāraṇaṃ / māstv itīty api bandhas te śreyase 'vedanaṃ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यद् अनाभासम् अजडं तद् विद्धि परमं पदम् । चितस् स्वरूपसंस्थानम् अचेत्योन्मुखतात्मकम्

yad anābhāsam ajaḍaṃ tad viddhi paramaṃ padam / citas svarūpasaṃsthānam acetyonmukhatātmakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस् सङ्कल्पनशब्दार्थरूपस् स्पन्दो महाचितेः । बन्धमोक्षादिकार्हो ऽसौ प्रेक्ष्यमाणः प्रशाम्यति

yas saṅkalpanaśabdārtharūpas spando mahāciteḥ / bandhamokṣādikārho 'sau prekṣyamāṇaḥ praśāmyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रेक्षणाद् एव संशान्ते त्व् अहम्भावे निरास्पदे । न विद्मः केन किं कस्य बध्यते वाथ मुच्यते

prekṣaṇād eva saṃśānte tv ahambhāve nirāspade / na vidmaḥ kena kiṃ kasya badhyate vātha mucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सङ्कल्प एव च चितेर् बुद्धश् चेद् अविभागवान् । तद् असङ्कल्पम् अस्पन्दं सर्वं जातम् अवारितम्

saṅkalpa eva ca citer buddhaś ced avibhāgavān / tad asaṅkalpam aspandaṃ sarvaṃ jātam avāritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्पन्दे ऽस्पन्दतयैवात्ते तन्मयत्वात् सदा चिता । सङ्क्षीण एव संसारो निस्स्पन्दे चिद्घने स्थिते

spande 'spandatayaivātte tanmayatvāt sadā citā / saṅkṣīṇa eva saṃsāro nisspande cidghane sthite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्तेज एव चित्स्पन्द इति बुद्धे निरन्तरम् । व्यतिरिक्तश् चितस् स्पन्दो न कश्चिद् अवशिष्यते

citteja eva citspanda iti buddhe nirantaram / vyatiriktaś citas spando na kaścid avaśiṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्मिन् दृश्यमये दीर्घस्वप्ने स्वप्नान्तरं व्रजन् । न ज्ञो मोहम् उपादत्ते सर्वगत्वात् स्वसंविदः

asmin dṛśyamaye dīrghasvapne svapnāntaraṃ vrajan / na jño moham upādatte sarvagatvāt svasaṃvidaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्रोदेति प्रसभम् अनिशं सर्वसंवित्तिसत्ता यस्मिन्न् एते सकलकलनाकारटङ्का लगन्ति । उत्पद्यन्ते स्वदनसुभगं यत्र सर्वोपलम्भा ध्यानेनैनं तम् अवगमय प्रत्यगात्मानम् अन्तः

yatrodeti prasabham aniśaṃ sarvasaṃvittisattā yasminn ete sakalakalanākāraṭaṅkā laganti / utpadyante svadanasubhagaṃ yatra sarvopalambhā dhyānenainaṃ tam avagamaya pratyagātmānam antaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.