Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 6.71

मुनिनायक तं भिक्षुं गत्वा सम्बोधयन्त्व् अमी । नरा मत्प्रहिताश् शीघ्रं चीनबुद्धकुटीगतम्

munināyaka taṃ bhikṣuṃ gatvā sambodhayantv amī / narā matprahitāś śīghraṃ cīnabuddhakuṭīgatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजंस् तस्य महाभिक्षोस् स देहः प्राणवर्जितः । क्लेदं वैवर्ण्यम् आयातो नासौ जीवितभाजनम्

rājaṃs tasya mahābhikṣos sa dehaḥ prāṇavarjitaḥ / kledaṃ vaivarṇyam āyāto nāsau jīvitabhājanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य भिक्षोश् च जीवो ऽसौ भूत्वा पद्मजसारसः । जीवन्मुक्तस् स्थितो भूयो नासौ संसृतिभाजनम्

tasya bhikṣoś ca jīvo 'sau bhūtvā padmajasārasaḥ / jīvanmuktas sthito bhūyo nāsau saṃsṛtibhājanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्गृहे मासपर्यन्ते बलान् निष्कासितार्गडाः । अन्तर् आलोकयिष्यन्ति भिक्षुम् अक्षुण्णमानसम्

tadgṛhe māsaparyante balān niṣkāsitārgaḍāḥ / antar ālokayiṣyanti bhikṣum akṣuṇṇamānasam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्येनैव स देहेन भिक्षुर् मुक्तो व्यवस्थितः । कथं प्रबोध्यते नष्टं तद्विहारे शरीरकम्

anyenaiva sa dehena bhikṣur mukto vyavasthitaḥ / kathaṃ prabodhyate naṣṭaṃ tadvihāre śarīrakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एषा गुणमयी माया दुर्बोधेन दुरत्यया । नित्यं सत्यावबोधेन सुखेनैवातिवाह्यते

eṣā guṇamayī māyā durbodhena duratyayā / nityaṃ satyāvabodhena sukhenaivātivāhyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असत्यैव कृतारम्भा हेम्नः कटकता यथा । प्रतिभासविपर्यासमात्रकारणकोदया

asatyaiva kṛtārambhā hemnaḥ kaṭakatā yathā / pratibhāsaviparyāsamātrakāraṇakodayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परमात्मन एवेयम् इत्थं मायेति मीयते । तरङ्गतेव पयसि प्रेक्षामात्रविनाशिनी

paramātmana eveyam itthaṃ māyeti mīyate / taraṅgateva payasi prekṣāmātravināśinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञो ऽपि दृश्यमयाद् दीर्घस्वप्नात् स्वप्नान्तरं व्रजन् । एवं नान्यत्वम् आयाति विवेकात् सर्वगात्मदृक्

jño 'pi dṛśyamayād dīrghasvapnāt svapnāntaraṃ vrajan / evaṃ nānyatvam āyāti vivekāt sarvagātmadṛk

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो यो ऽस्य प्रतिभासस् स्याद् आत्मैव स स बोधतः । स एवोदेति संसारकरञ्जवनगुल्मदृक्

yo yo 'sya pratibhāsas syād ātmaiva sa sa bodhataḥ / sa evodeti saṃsārakarañjavanagulmadṛk

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रत्येकं भूतम् उदितं पृथक् संसारमण्डलम् । भिक्षोस् स्वप्नान्तरम् इव पराद् वीचिर् इवाम्भसः

pratyekaṃ bhūtam uditaṃ pṛthak saṃsāramaṇḍalam / bhikṣos svapnāntaram iva parād vīcir ivāmbhasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रसृतः पद्मजाद् एव जगत्स्वप्नो ऽयम् आदितः । तथैवाथ स्वचित्तोत्करूढस् सर्वजनं प्रति

prasṛtaḥ padmajād eva jagatsvapno 'yam āditaḥ / tathaivātha svacittotkarūḍhas sarvajanaṃ prati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आपितामहम् आभाति सर्गस् स्वप्नविलासवत् । प्रत्येकम् उदितस् तेन ब्रह्माण्डानीह कोटिशः

āpitāmaham ābhāti sargas svapnavilāsavat / pratyekam uditas tena brahmāṇḍānīha koṭiśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्फुरन् परस्मिन् प्रत्येकं जीवः पश्यति विभ्रमम् । हृदये ऽर्थसमर्थं च स्वप्नवद् दीर्घम् आन्तरम्

sphuran parasmin pratyekaṃ jīvaḥ paśyati vibhramam / hṛdaye 'rthasamarthaṃ ca svapnavad dīrgham āntaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्सत्तामात्रसामान्यप्रतीतिच्युतिमात्रतः । जरामरणदुःखानां कश्चिद् भाजनतां गतः

citsattāmātrasāmānyapratīticyutimātrataḥ / jarāmaraṇaduḥkhānāṃ kaścid bhājanatāṃ gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पातालं ब्रह्मलोकं वा चिच् चमत्कृतिशालिनी । चित्तांशस्पन्दमात्रेण कृत्वा कृत्वैव संस्थिता

pātālaṃ brahmalokaṃ vā cic camatkṛtiśālinī / cittāṃśaspandamātreṇa kṛtvā kṛtvaiva saṃsthitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित् स्पन्दरूपिणी जीवनाम्नागत्यात्मनात्मनि । अन्यत्रान्येव लुठति भूत्वा सम्भ्रमभारिणी

cit spandarūpiṇī jīvanāmnāgatyātmanātmani / anyatrānyeva luṭhati bhūtvā sambhramabhāriṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बिभेषि परमात्मात्मा परमात्मन एव किम् । जीवदेहादिनाम्नो ऽस्मात् प्रतिबिम्बाद् इवार्भकः

bibheṣi paramātmātmā paramātmana eva kim / jīvadehādināmno 'smāt pratibimbād ivārbhakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मण्य् एव परं ब्रह्म जगद्दृष्ट्यैव सत् स्थितम् । शुद्धाकाशम् इवाकाशे जले जलम् इवामलम्

brahmaṇy eva paraṃ brahma jagaddṛṣṭyaiva sat sthitam / śuddhākāśam ivākāśe jale jalam ivāmalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोको ब्रह्मण एवायं जगद्रूपेण तिष्ठतः । बिभेत्य् अन्यतयोपात्तात् प्रतिबिम्बाद् इवार्भकः

loko brahmaṇa evāyaṃ jagadrūpeṇa tiṣṭhataḥ / bibhety anyatayopāttāt pratibimbād ivārbhakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्पन्दे ऽस्पन्दीकृते बोधाच् चितस् सञ्ज्ञा विलीयते । साप्य् अलं परिणामेन लीयते ऽग्नौ घृतं यथा

spande 'spandīkṛte bodhāc citas sañjñā vilīyate / sāpy alaṃ pariṇāmena līyate 'gnau ghṛtaṃ yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्स्पन्द एव चित्स्पन्दे सर्वात्मात्मनि जृम्भते । स्पन्दास्पन्दौ जृम्भणादि कल्पितं नात्र वास्तवम्

citspanda eva citspande sarvātmātmani jṛmbhate / spandāspandau jṛmbhaṇādi kalpitaṃ nātra vāstavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न स्पन्दो ऽस्तीह नास्पन्दो नैकता नापि च द्विता । शुद्धचिन्मात्रम् एवास्ति सर्वं चास्ति यथास्थितम्

na spando 'stīha nāspando naikatā nāpi ca dvitā / śuddhacinmātram evāsti sarvaṃ cāsti yathāsthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परेण परिणामेन सर्गाहन्तार्थयोश् शमे । चिन्मात्रम् अपि नास्त्य् एव नास्तीत्य् अपि न विद्यते

pareṇa pariṇāmena sargāhantārthayoś śame / cinmātram api nāsty eva nāstīty api na vidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भेदभावनयोदेति भेदः प्रकृतिलाञ्छनः । अभेदबोधाद् अखिले गलिते शिष्यते परम्

bhedabhāvanayodeti bhedaḥ prakṛtilāñchanaḥ / abhedabodhād akhile galite śiṣyate param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानातेहास्त्य् अबोधेन सो ऽबोधो ऽस्त्य् अनवेक्षणात् । प्रेक्षकश् चैव नास्त्य् एव तस्मान् निश्शङ्कता परा

nānātehāsty abodhena so 'bodho 'sty anavekṣaṇāt / prekṣakaś caiva nāsty eva tasmān niśśaṅkatā parā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नातस् स्वप्नो न जाग्रच्छ्रीर् न सुषुप्तं न तुर्यता । न बन्धो ऽस्ति न मोक्षो ऽस्ति नान्यद् वा कलनात्मकम्

nātas svapno na jāgracchrīr na suṣuptaṃ na turyatā / na bandho 'sti na mokṣo 'sti nānyad vā kalanātmakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शान्तिर् एका जगन्नाम्नी शान्ताव् इयम् अवस्थिता । अबोधो ऽसत्य एवातः क्व दृश्यद्रष्टृदर्शनम्

śāntir ekā jagannāmnī śāntāv iyam avasthitā / abodho 'satya evātaḥ kva dṛśyadraṣṭṛdarśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्पन्दो ऽप्य् अस्पन्द एवास्या निस्सङ्कल्पतया चितेः । न स्पन्दास्पन्दयोर् भिन्ना सङ्कल्परहितैव चित्

spando 'py aspanda evāsyā nissaṅkalpatayā citeḥ / na spandāspandayor bhinnā saṅkalparahitaiva cit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वित्वैक्यादिकलारूपस् सङ्कल्पश् चित्तभावनम् । स चाभावनमात्रेण गलति ब्रह्म शिष्यते

dvitvaikyādikalārūpas saṅkalpaś cittabhāvanam / sa cābhāvanamātreṇa galati brahma śiṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिच्चन्द्रबिम्बे सङ्कल्पकलङ्कस् स्फुरतीव यः । नासौ कलङ्कस् तद् विद्धि चिद्घनस्य घनं वपुः

ciccandrabimbe saṅkalpakalaṅkas sphuratīva yaḥ / nāsau kalaṅkas tad viddhi cidghanasya ghanaṃ vapuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिद्घनश् च न सन् नासत् स्थीयतां तत् तते पदे । इत्य् अशेषमहाबोधसारसङ्ग्रहणं कृतम्

cidghanaś ca na san nāsat sthīyatāṃ tat tate pade / ity aśeṣamahābodhasārasaṅgrahaṇaṃ kṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिच्चन्द्रबिम्बात् सङ्कल्पकलङ्को ऽमृतविग्रहात् । त्वया भावेन सम्मृष्टो भावाभावक्षयात्मना

ciccandrabimbāt saṅkalpakalaṅko 'mṛtavigrahāt / tvayā bhāvena sammṛṣṭo bhāvābhāvakṣayātmanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भावाभावादिकलनां नीत्वा चिन्मयतां चिता । शमोल्लासविलासान्ते समम् आस्स्व यथासुखम्

bhāvābhāvādikalanāṃ nītvā cinmayatāṃ citā / śamollāsavilāsānte samam āssva yathāsukham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्पन्दास्पन्दौ कल्पनाकल्पनांशौ चित्त्वान् नान्यौ चित् त्व् अनामा निरंशा । सर्वाकारानावृतिश् शान्तसत्ता सत्त्वापूर्णैकार्णवाभा स्थितेति

spandāspandau kalpanākalpanāṃśau cittvān nānyau cit tv anāmā niraṃśā / sarvākārānāvṛtiś śāntasattā sattvāpūrṇaikārṇavābhā sthiteti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.