Library·Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika·6·6.72
सुषुप्तमौनवान् भूत्वा धूत्वा द्वित्वैकरूपिणीम् । कलनां कान्त चिद्रूपस् तिष्ठावष्टभ्य तत् पदम्
suṣuptamaunavān bhūtvā dhūtvā dvitvaikarūpiṇīm / kalanāṃ kānta cidrūpas tiṣṭhāvaṣṭabhya tat padam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाङ्मौनम् अक्षमौनं च काष्ठमौनं च वेद्म्य् अहम् । सुषुप्तमौनं मौनेशं ब्रह्मन् ब्रूहि किम् उच्यते
vāṅmaunam akṣamaunaṃ ca kāṣṭhamaunaṃ ca vedmy aham / suṣuptamaunaṃ mauneśaṃ brahman brūhi kim ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विविधः प्रोच्यते राम मुनिर् मुनिवरैर् इह । एकः काष्ठतपस्वी च जीवन्मुक्तस् तथेतरः
dvividhaḥ procyate rāma munir munivarair iha / ekaḥ kāṣṭhatapasvī ca jīvanmuktas tathetaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभावितात्मा शुष्कायां क्रियायां बद्धनिश्चयः । हठाज् जितेन्द्रियग्रामो मुनिस् स्यात् काष्ठतापसः
abhāvitātmā śuṣkāyāṃ kriyāyāṃ baddhaniścayaḥ / haṭhāj jitendriyagrāmo munis syāt kāṣṭhatāpasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथाभूतम् इदं बुद्ध्वा भावितात्मात्मनि स्थितः । लोकोपमो ऽपि तृप्तो ऽन्तर् यस् स मुक्तमुनिस् स्मृतः
yathābhūtam idaṃ buddhvā bhāvitātmātmani sthitaḥ / lokopamo 'pi tṛpto 'ntar yas sa muktamunis smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतयोर् यो भवेद् भावश् शान्तयोर् मुनिनाथयोः । चित्तनिश्चयरूपात्मा मौनशब्देन स स्मृतः
etayor yo bhaved bhāvaś śāntayor munināthayoḥ / cittaniścayarūpātmā maunaśabdena sa smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुष्प्रकारम् आहुस् तन् मौनं मौनविदो जनाः । वाङ्मौनम् अक्षमौनं च काष्ठं सौषुप्तम् एव च
catuṣprakāram āhus tan maunaṃ maunavido janāḥ / vāṅmaunam akṣamaunaṃ ca kāṣṭhaṃ sauṣuptam eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाङ्मौनं वचसां रोधो बलाद् इन्द्रियनिग्रहः । अक्षमौनं परित्यागश् चेष्टानां काष्ठसञ्ज्ञकम्
vāṅmaunaṃ vacasāṃ rodho balād indriyanigrahaḥ / akṣamaunaṃ parityāgaś ceṣṭānāṃ kāṣṭhasañjñakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मनोमौनं पञ्चमं यत् तन् मृते काष्ठतापसे । भवेत् सुषुप्तमौनाख्यं जीवन्मुक्ते हि जीवति
manomaunaṃ pañcamaṃ yat tan mṛte kāṣṭhatāpase / bhavet suṣuptamaunākhyaṃ jīvanmukte hi jīvati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिषु मौनविशेषेषु विषयः काष्ठतापसः । सुषुप्तमौनावस्थायाश् चतुर्थ्याश् चैव मुक्तधीः
triṣu maunaviśeṣeṣu viṣayaḥ kāṣṭhatāpasaḥ / suṣuptamaunāvasthāyāś caturthyāś caiva muktadhīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाङ्मौनं मौनम् इत्य् एव सिद्धं तच् च मनःकला- । मलिनं जीवबन्धाय तत्रस्थाः काष्ठतापसाः
vāṅmaunaṃ maunam ity eva siddhaṃ tac ca manaḥkalā- / malinaṃ jīvabandhāya tatrasthāḥ kāṣṭhatāpasāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हठाद् वा योगयुक्त्यैव यस् स्वाक्षाणां विनिग्रहः । तद् अक्षमौनम् इत्य् आहुस् तत्रस्थाः काष्ठतापसाः
haṭhād vā yogayuktyaiva yas svākṣāṇāṃ vinigrahaḥ / tad akṣamaunam ity āhus tatrasthāḥ kāṣṭhatāpasāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अस्मरन् संस्मरन् वापि दृश्यं वाग्द्वयम् अस्पृशन् । अपश्यन्न् एव पश्यन्तीं काष्ठमौनी हि तिष्ठति
asmaran saṃsmaran vāpi dṛśyaṃ vāgdvayam aspṛśan / apaśyann eva paśyantīṃ kāṣṭhamaunī hi tiṣṭhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रस्फुरच्चित्तकलनम् एतन् मौनत्रयं स्मृतम् । सम्भवत्य् अज्ञमुनिषु न तु तज्ज्ञेषु लीलया
prasphuraccittakalanam etan maunatrayaṃ smṛtam / sambhavaty ajñamuniṣu na tu tajjñeṣu līlayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नात्रोपादेयता ज्ञानाम् एतन् मौनत्रयं किल । लीलया हेलया वापि तज्ज्ञाः कुर्वन्ति वा न वा
nātropādeyatā jñānām etan maunatrayaṃ kila / līlayā helayā vāpi tajjñāḥ kurvanti vā na vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इदं सुषुप्तमौनं तु जीवन्मुक्तमतिस्थितम् । अपुनर्जन्मने जन्तोश् शृणु श्रवणभूषणम्
idaṃ suṣuptamaunaṃ tu jīvanmuktamatisthitam / apunarjanmane jantoś śṛṇu śravaṇabhūṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नात्र संयम्यते वाणी त्रिविधा नापि चोज्झ्यते । नोल्लास्यन्ते न जीयन्ते समस्तेन्द्रियसंविदः
nātra saṃyamyate vāṇī trividhā nāpi cojjhyate / nollāsyante na jīyante samastendriyasaṃvidaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानाताकलनेयं हि न वल्गति न शाम्यति । चेतो न चेतो नाचेतो न सन् नासन् न खं न गौः
nānātākalaneyaṃ hi na valgati na śāmyati / ceto na ceto nāceto na san nāsan na khaṃ na gauḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अविभागम् अनायासं यद् अनाद्यन्तम् आसितम् । ध्यायतो धावतश् चैव सौषुप्तं मौनम् अङ्ग तत्
avibhāgam anāyāsaṃ yad anādyantam āsitam / dhyāyato dhāvataś caiva sauṣuptaṃ maunam aṅga tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथाभूतम् इमं बुद्ध्वा जगन्नानात्वविभ्रमम् । यद् आसितम् असङ्गेहं सौषुप्तं मौनम् अङ्ग तत्
yathābhūtam imaṃ buddhvā jagannānātvavibhramam / yad āsitam asaṅgehaṃ sauṣuptaṃ maunam aṅga tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनेकसंविद्रूपात्म चैकम् एवेदम् आततम् । इत्य् आसितम् अनन्तं यत् सौषुप्तं मौनम् अङ्ग तत्
anekasaṃvidrūpātma caikam evedam ātatam / ity āsitam anantaṃ yat sauṣuptaṃ maunam aṅga tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आकाशं नैव चाकाशं सर्वम् अस्मि न चास्मि च । इति स्थितं समं शान्तं यत् तन् मौनं सुषुप्तवत्
ākāśaṃ naiva cākāśaṃ sarvam asmi na cāsmi ca / iti sthitaṃ samaṃ śāntaṃ yat tan maunaṃ suṣuptavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वं शून्यं निरालम्बं शान्तं विज्ञप्तिमात्रकम् । न सन् नासद् इति स्वस्थम् आसितं मौनम् उत्तमम्
sarvaṃ śūnyaṃ nirālambaṃ śāntaṃ vijñaptimātrakam / na san nāsad iti svastham āsitaṃ maunam uttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भावाभावदशोन्मेषविशेषैर् वितथोत्थितैः । संविदो यद् अनामर्शस् तन् मौनं परमं विदुः
bhāvābhāvadaśonmeṣaviśeṣair vitathotthitaiḥ / saṃvido yad anāmarśas tan maunaṃ paramaṃ viduḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असतैव सतेवान्तश् चेतसा वृत्तिरूपिणा । यद् अनावर्तनं संविद्वृत्तेस् तन् मौनम् अक्षयम्
asataiva satevāntaś cetasā vṛttirūpiṇā / yad anāvartanaṃ saṃvidvṛttes tan maunam akṣayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाहम् अस्मि न चान्यो ऽस्ति न मनो न च मानसम् । इति संविदसंवित्तिर् अविच्छिन्नातिमौनता
nāham asmi na cānyo 'sti na mano na ca mānasam / iti saṃvidasaṃvittir avicchinnātimaunatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहम् अस्मि जगच् चास्ति त्व् अस्तिशब्दार्थमात्रकम् । सत्तासामान्यम् एवेति सौषुप्तं मौनम् उच्यते
aham asmi jagac cāsti tv astiśabdārthamātrakam / sattāsāmānyam eveti sauṣuptaṃ maunam ucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्त्वात् संविद एवान्यास् स्वप्नादिकलनाः कुतः । अनन्तम् एव सौषुप्तं सर्वं मौनम् अतस् ततम्
sattvāt saṃvida evānyās svapnādikalanāḥ kutaḥ / anantam eva sauṣuptaṃ sarvaṃ maunam atas tatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुषुप्तमौनम् एवेदम् अनन्तत्वात् प्रबोधवत् । तुर्यम् एवामलं विद्धि तुर्यातीतम् अथापि वा
suṣuptamaunam evedam anantatvāt prabodhavat / turyam evāmalaṃ viddhi turyātītam athāpi vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुषुप्तैकसमाधानस् तथा तुर्यसमाधिकः । तुर्यातीतसमाधिर् वा जाग्रत्य् अपि भवेत वै
suṣuptaikasamādhānas tathā turyasamādhikaḥ / turyātītasamādhir vā jāgraty api bhaveta vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुर्यस्थ एव सकलामलशान्तवृत्तिर् जाग्रत्य् अपि व्यवहरन् निपुणं स्वपित्वा । नित्यं सदेह उत वापि विदेह एव ब्राह्मं नभो भव तद् एव किलासि साधो
turyastha eva sakalāmalaśāntavṛttir jāgraty api vyavaharan nipuṇaṃ svapitvā / nityaṃ sadeha uta vāpi videha eva brāhmaṃ nabho bhava tad eva kilāsi sādho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ओम् इत्य् अपास्तभववासनम् एकम् आस्स्व न त्वं न चाहम् इति किञ्चिद् इहास्ति सत्यम् । सर्वं च विद्यत इतीह शिलान्तराभं ज्ञस् तिष्ठ चिद्गगनकोशकलैकनिष्ठः
om ity apāstabhavavāsanam ekam āssva na tvaṃ na cāham iti kiñcid ihāsti satyam / sarvaṃ ca vidyata itīha śilāntarābhaṃ jñas tiṣṭha cidgaganakośakalaikaniṣṭhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.