Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 6.88

ततश् शिखिध्वजो राजा तत्त्वज्ञानपदं विना । आजगाम परं मोहं यामान्ध्यम् इव भूतलम्

tataś śikhidhvajo rājā tattvajñānapadaṃ vinā / ājagāma paraṃ mohaṃ yāmāndhyam iva bhūtalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुःखाग्निदीपितमना मनाग् अपि विभूतिषु । तास्व् अपीष्टोपनीतासु न रेमे ऽग्निशिखास्व् इव

duḥkhāgnidīpitamanā manāg api vibhūtiṣu / tāsv apīṣṭopanītāsu na reme 'gniśikhāsv iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकान्तेषु दिगन्तेषु निर्झरेषु गुहासु च । आजगाम रतिं जन्तुमुक्तेषु व्यसनी यथा

ekānteṣu diganteṣu nirjhareṣu guhāsu ca / ājagāma ratiṃ jantumukteṣu vyasanī yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राघव त्वम् इवाशेषास् सान्त्वानुनयचोदनैः । प्रार्थितः कार्यते भृत्यैर् महीपो दिवसक्रियाः

rāghava tvam ivāśeṣās sāntvānunayacodanaiḥ / prārthitaḥ kāryate bhṛtyair mahīpo divasakriyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्यम् उद्दामवैराग्यः परिव्राड् इव शान्तधीः । निन्दन्न् एव महाभोगान् अभोक्तैव श्रियां स्थितः

nityam uddāmavairāgyaḥ parivrāḍ iva śāntadhīḥ / nindann eva mahābhogān abhoktaiva śriyāṃ sthitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ददाव् अतितरां दानं गोभूमिकनकादिकम् । देवेभ्यो ब्राह्मणेभ्यश् च स्वजनेभ्यश् च मानदः

dadāv atitarāṃ dānaṃ gobhūmikanakādikam / devebhyo brāhmaṇebhyaś ca svajanebhyaś ca mānadaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चचार च तपः कर्तुं कृच्छ्रचान्द्रायणादिकम् । परिबभ्राम तीर्थानि वनान्य् आयतनानि च

cacāra ca tapaḥ kartuṃ kṛcchracāndrāyaṇādikam / paribabhrāma tīrthāni vanāny āyatanāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तथापि विशोकत्वं मनाग् अपि न लब्धवान् । अनिधानां खनन् भूमिं निधानार्थी निधिं यथा

sa tathāpi viśokatvaṃ manāg api na labdhavān / anidhānāṃ khanan bhūmiṃ nidhānārthī nidhiṃ yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रात्रिन्दिनम् अनन्तेन शुष्यञ् शोककृशानुना । चिन्तया चिन्तयाम् आस संसारव्याधिभेषजम्

rātrindinam anantena śuṣyañ śokakṛśānunā / cintayā cintayām āsa saṃsāravyādhibheṣajam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिन्तापरवशो दीनो राज्यं पश्यन् विषोपमम् । महाविभवम् अप्य् अग्रे नापश्यत् खिन्नया धिया

cintāparavaśo dīno rājyaṃ paśyan viṣopamam / mahāvibhavam apy agre nāpaśyat khinnayā dhiyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथैकदैकान्तगतां चूडालाम् अङ्कम् आगताम् । इदं मधुरया वाचा समुवाच शिखिध्वजः

athaikadaikāntagatāṃ cūḍālām aṅkam āgatām / idaṃ madhurayā vācā samuvāca śikhidhvajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भुक्तं राज्यं चिरं कालं भुक्ता विभवभूमयः । अधुनास्मि विरागेण युक्तो गच्छामि काननम्

bhuktaṃ rājyaṃ ciraṃ kālaṃ bhuktā vibhavabhūmayaḥ / adhunāsmi virāgeṇa yukto gacchāmi kānanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न सुखानि न दुःखानि नापदो न च सम्पदः । क्रोडीकुर्वन्ति भूतानि मुनिं वननिवासिनम्

na sukhāni na duḥkhāni nāpado na ca sampadaḥ / kroḍīkurvanti bhūtāni muniṃ vananivāsinam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न देशभङ्गसम्मोहो न सङ्ग्रामजनक्षयः । राज्याद् अप्य् अधिकं मन्ये सुखं वननिवासिनः

na deśabhaṅgasammoho na saṅgrāmajanakṣayaḥ / rājyād apy adhikaṃ manye sukhaṃ vananivāsinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्तबकस्तनधारिण्यो रक्तपल्लवपाणयः । मञ्जरीजालहासिन्यो लोलशुभ्राम्बुदांशुकाः

stabakastanadhāriṇyo raktapallavapāṇayaḥ / mañjarījālahāsinyo lolaśubhrāmbudāṃśukāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वपरागाङ्गहारिण्यः कृतकौसुममण्डनाः । सुसेव्यकाञ्चनशिलानितम्बतटशोभनाः

svaparāgāṅgahāriṇyaḥ kṛtakausumamaṇḍanāḥ / susevyakāñcanaśilānitambataṭaśobhanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तरङ्गमौक्तिकप्रोतसरिन्मुक्तालतावृताः । लतावयस्यावलिता मुग्धमुग्धमृगात्मजाः

taraṅgamauktikaprotasarinmuktālatāvṛtāḥ / latāvayasyāvalitā mugdhamugdhamṛgātmajāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वभावोद्दामसौगन्ध्या वितीर्णफलभोजनाः । षट्पदश्रेणिनयनाः पुष्पापूरनताङ्गिकाः

svabhāvoddāmasaugandhyā vitīrṇaphalabhojanāḥ / ṣaṭpadaśreṇinayanāḥ puṣpāpūranatāṅgikāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आश्वासास्पदतां याताश् शीतलामलगात्रिकाः । रमयन्ति त्वम् इव मां वनवीथ्यो वरानने

āśvāsāspadatāṃ yātāś śītalāmalagātrikāḥ / ramayanti tvam iva māṃ vanavīthyo varānane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा विविक्तम् एकान्ते मनो भवति निर्वृतम् । न तथा शशिबिम्बेषु न च ब्रह्मेन्द्रसद्मसु

yathā viviktam ekānte mano bhavati nirvṛtam / na tathā śaśibimbeṣu na ca brahmendrasadmasu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्मिन् मत्प्रणये तन्वि न विघ्नं कर्तुम् अर्हसि । भर्तुर् विघटयन्तीच्छां न स्वप्ने ऽपि कुलस्त्रियः

asmin matpraṇaye tanvi na vighnaṃ kartum arhasi / bhartur vighaṭayantīcchāṃ na svapne 'pi kulastriyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्राप्तकालं कृतं कार्यं राजते नाथ नेतरत् । वसन्ते राजते पुष्पं फलं शरदि राजते

prāptakālaṃ kṛtaṃ kāryaṃ rājate nātha netarat / vasante rājate puṣpaṃ phalaṃ śaradi rājate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जराजरढदेहानां युक्तं वनसमाश्रयः । न यूनां त्वादृशाम् एव तेनैतन् मे न रोचते

jarājaraḍhadehānāṃ yuktaṃ vanasamāśrayaḥ / na yūnāṃ tvādṛśām eva tenaitan me na rocate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यौवनेन महाराज न यावद् वयम् उज्झिताः । पुष्पौघेनेव तरवस् तावच् छोभामहे गृहे

yauvanena mahārāja na yāvad vayam ujjhitāḥ / puṣpaugheneva taravas tāvac chobhāmahe gṛhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुष्पाभया पुष्पसितं जरसा सह काननम् । समं गृहाद् गमिष्यामो हंसा इव तरोस् सरः

puṣpābhayā puṣpasitaṃ jarasā saha kānanam / samaṃ gṛhād gamiṣyāmo haṃsā iva taros saraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अप्राप्तकालं नृपतेः प्रजापालनम् उज्झतः । राजयक्ष्मेव चन्द्रस्य महद् एनो न नश्यति

aprāptakālaṃ nṛpateḥ prajāpālanam ujjhataḥ / rājayakṣmeva candrasya mahad eno na naśyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अप्राप्तकारिणं भूपं रोधयन्ति च वै प्रजाः । रोधयन्ति ह्य् अकार्येभ्यः प्रभुभृत्याः परस्परम्

aprāptakāriṇaṃ bhūpaṃ rodhayanti ca vai prajāḥ / rodhayanti hy akāryebhyaḥ prabhubhṛtyāḥ parasparam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अलम् उत्पलमालाक्षि विघ्नेनाभिमतस्य मे । विद्धि मां गतम् एवेतो दूरम् एकान्तकाननम्

alam utpalamālākṣi vighnenābhimatasya me / viddhi māṃ gatam eveto dūram ekāntakānanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बाला त्वम् अनवद्याङ्गी नागन्तव्यं वनं त्वया । पुंसाम् अपि हि मृद्वङ्गि दुर्विषह्यो वनाश्रयः

bālā tvam anavadyāṅgī nāgantavyaṃ vanaṃ tvayā / puṃsām api hi mṛdvaṅgi durviṣahyo vanāśrayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न समर्था वनावासे योषितः कठिना अपि । का नाम पुष्पमञ्जर्यस् सोढुम् अर्कातपं क्षमाः

na samarthā vanāvāse yoṣitaḥ kaṭhinā api / kā nāma puṣpamañjaryas soḍhum arkātapaṃ kṣamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवत्या पालयन्त्येह राज्यं स्थातव्यम् उत्तमे । कुटुम्बभारोद्वहनं पत्यौ याते व्रतं स्त्रियः

bhavatyā pālayantyeha rājyaṃ sthātavyam uttame / kuṭumbabhārodvahanaṃ patyau yāte vrataṃ striyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्य् उक्त्वा दयितां राजा ताम् इन्दुवदनां वशी । उत्तस्थौ स्नातुम् अखिलं दिनकार्यं चकार ह

ity uktvā dayitāṃ rājā tām induvadanāṃ vaśī / uttasthau snātum akhilaṃ dinakāryaṃ cakāra ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथोज्झितप्रजाचेष्टो रविर् अस्ताचलं ययौ । शिखिध्वजो वनम् इव समस्तजनदुर्गमम्

athojjhitaprajāceṣṭo ravir astācalaṃ yayau / śikhidhvajo vanam iva samastajanadurgamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संहृत्य विततं रूपं तम् एवानुययौ प्रभा । नाथं भवननिष्क्रान्तं चूडालेवानुरागिणी

saṃhṛtya vitataṃ rūpaṃ tam evānuyayau prabhā / nāthaṃ bhavananiṣkrāntaṃ cūḍālevānurāgiṇī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आययौ यामिनी श्यामा भुवनं भस्मधूसरम् । धृतव्योमापगं शर्वम् ईर्ष्ययेव यमस्वसा

āyayau yāminī śyāmā bhuvanaṃ bhasmadhūsaram / dhṛtavyomāpagaṃ śarvam īrṣyayeva yamasvasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिक्षु सन्ध्याभ्रहस्तासु स्थितासु कृतकुण्डलम् । तमोलवालकाङ्कासु ज्योत्स्नाहासोदयाङ्कितम्

dikṣu sandhyābhrahastāsu sthitāsu kṛtakuṇḍalam / tamolavālakāṅkāsu jyotsnāhāsodayāṅkitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गच्छतोर् अपरं पारं दम्पत्योर् मैरवं वनम् । देवोद्यानमयं रन्तुं दिनश्रीदिननाथयोः

gacchator aparaṃ pāraṃ dampatyor mairavaṃ vanam / devodyānamayaṃ rantuṃ dinaśrīdinanāthayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आगच्छतोर् इमं पारं हृद्यं तीक्ष्णकरोज्झितम् । निशानिशानाथयोश् च दम्पत्योर् मैरवं पुनः

āgacchator imaṃ pāraṃ hṛdyaṃ tīkṣṇakarojjhitam / niśāniśānāthayoś ca dampatyor mairavaṃ punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तारागणो ऽपि ददृशे विशीर्णो व्योमकुट्टिमे । मुक्तो मङ्गललाजानां दिग्वधूभिर् इवाञ्जलिः

tārāgaṇo 'pi dadṛśe viśīrṇo vyomakuṭṭime / mukto maṅgalalājānāṃ digvadhūbhir ivāñjaliḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चन्द्रानना तमश्श्यामा शीता कुमुदहासिनी । यामिनी यौवनं प्राप सरोजमुकुलस्तनी

candrānanā tamaśśyāmā śītā kumudahāsinī / yāminī yauvanaṃ prāpa sarojamukulastanī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतसन्ध्यासमाचारस् सह चूडालयेष्टया । सुष्वाप शयने भूपो मैनाक इव सागरे

kṛtasandhyāsamācāras saha cūḍālayeṣṭayā / suṣvāpa śayane bhūpo maināka iva sāgare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथार्धरात्रसमये देशे निश्शब्दतां गते । घननिद्राशिलाकोशनिलीने सकले जने

athārdharātrasamaye deśe niśśabdatāṃ gate / ghananidrāśilākośanilīne sakale jane

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तस्यां सम्प्रसुप्तायां शयने कोमलांशुके । भृशं निद्राविमूढायां भ्रमर्याम् इव पङ्कजे

sa tasyāṃ samprasuptāyāṃ śayane komalāṃśuke / bhṛśaṃ nidrāvimūḍhāyāṃ bhramaryām iva paṅkaje

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्याज दयितां सुप्ताम् अङ्काद् राजा शिखिध्वजः । स्वैरं स्वैरं मुखं राहो रविचन्द्रप्रभाम् इव

tatyāja dayitāṃ suptām aṅkād rājā śikhidhvajaḥ / svairaṃ svairaṃ mukhaṃ rāho ravicandraprabhām iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तस्थौ शयनाल् लीनवधूकाद् धवलांशुकात् । सलक्ष्मीकाद् विलोलोर्मेर् हरिः क्षीरार्णवाद् इव

uttasthau śayanāl līnavadhūkād dhavalāṃśukāt / salakṣmīkād vilolormer hariḥ kṣīrārṇavād iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निर्जगामाङ्गनं मत्तसुप्तभृत्यजनं गृहात् । वनं सुप्तमृगव्यूहं केसरी कन्दराद् इव

nirjagāmāṅganaṃ mattasuptabhṛtyajanaṃ gṛhāt / vanaṃ suptamṛgavyūhaṃ kesarī kandarād iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खड्गमात्रसहायो ऽसौ पटद्वयपरावृतः । अर्धसुप्तद्वारपालं द्वारदेशम् अवाप च

khaḍgamātrasahāyo 'sau paṭadvayaparāvṛtaḥ / ardhasuptadvārapālaṃ dvāradeśam avāpa ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीरक्रमार्थं यामीति तत्रैव द्वारपव्रजम् । योजयित्वा जगामासौ पुरान् निर्गत्य पूर्णधीः

vīrakramārthaṃ yāmīti tatraiva dvārapavrajam / yojayitvā jagāmāsau purān nirgatya pūrṇadhīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राज्यलक्ष्म्यै नमस् तुभ्यम् इत्य् उक्त्वा मण्डलाद् गतः । विवेशोग्राम् अरण्यानीम् एको नद इवार्णवम्

rājyalakṣmyai namas tubhyam ity uktvā maṇḍalād gataḥ / viveśogrām araṇyānīm eko nada ivārṇavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घनान्धकारगुल्माढ्या क्षुद्रभूतौघकर्कशा । सारण्यानीनिशा सा च समं तेनातिवाहिता

ghanāndhakāragulmāḍhyā kṣudrabhūtaughakarkaśā / sāraṇyānīniśā sā ca samaṃ tenātivāhitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रातश् शून्यम् अरण्यानीखं तीर्त्वा विततं दिनम् । समम् अर्केण कस्याञ्चिद् विशश्राम वनावनौ

prātaś śūnyam araṇyānīkhaṃ tīrtvā vitataṃ dinam / samam arkeṇa kasyāñcid viśaśrāma vanāvanau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भानाव् अदृश्यतां याते तत्र स्नानादिपूर्वकम् । किञ्चित् फलादिकं भुक्त्वा तां निनाय तमस्वतीम्

bhānāv adṛśyatāṃ yāte tatra snānādipūrvakam / kiñcit phalādikaṃ bhuktvā tāṃ nināya tamasvatīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनः प्रातः पुराण्य् उच्चैर् मण्डलानि गिरीन् नदीः । बलाद् उल्लङ्घयाम् आस राम द्वादशशर्वरीः

punaḥ prātaḥ purāṇy uccair maṇḍalāni girīn nadīḥ / balād ullaṅghayām āsa rāma dvādaśaśarvarīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो मन्दरशैलस्य तटस्थं जनदुर्गमम् । प्राप काननम् अत्यन्तदूरस्थजनतापुरम्

tato mandaraśailasya taṭasthaṃ janadurgamam / prāpa kānanam atyantadūrasthajanatāpuram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रटत्प्रणालसलिलवापीवलितपादपम् । शीर्णवेद्यादिविज्ञातभूतपूर्वद्विजाश्रमम्

raṭatpraṇālasalilavāpīvalitapādapam / śīrṇavedyādivijñātabhūtapūrvadvijāśramam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षुद्रप्राणिविनिर्मुक्तं सिद्धसेव्यलतालयम् । आपूर्णपादपलतं प्राणवृत्तिकरैः फलैः

kṣudraprāṇivinirmuktaṃ siddhasevyalatālayam / āpūrṇapādapalataṃ prāṇavṛttikaraiḥ phalaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रैकस्मिन् स्थले शुद्धे समे सलिलमालिते । शीतले शाद्वलश्यामे स्निग्धे सफलपादपे

tatraikasmin sthale śuddhe same salilamālite / śītale śādvalaśyāme snigdhe saphalapādape

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समञ्जरीभिर् वल्लीभिस् स चकारोटजालयम् । प्रावृट्कालस् सविद्युद्भिर् नीलाभ्रैर् इव पञ्जरम्

samañjarībhir vallībhis sa cakāroṭajālayam / prāvṛṭkālas savidyudbhir nīlābhrair iva pañjaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मसृणं वैणवं दण्डं फलभोजनभाजनम् । अर्घपात्रं पुष्पभाण्डम् अक्षमालां कमण्डलुम्

masṛṇaṃ vaiṇavaṃ daṇḍaṃ phalabhojanabhājanam / arghapātraṃ puṣpabhāṇḍam akṣamālāṃ kamaṇḍalum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कन्थां शीतापनोदाय बृसीं चैव मृगाजिनम् । आनीयायोजयत् तस्मिन् मठिकामन्दिरे नृपः

kanthāṃ śītāpanodāya bṛsīṃ caiva mṛgājinam / ānīyāyojayat tasmin maṭhikāmandire nṛpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत् किञ्चिद् अन्यद् वा वस्तु योग्यं तापसकर्मणि । तत् तत्र स्थापयाम् आस जगतीव क्रमं विधिः

yat kiñcid anyad vā vastu yogyaṃ tāpasakarmaṇi / tat tatra sthāpayām āsa jagatīva kramaṃ vidhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सन्ध्यापूर्वं जपं प्रातःप्रहरं स तदाकरोत् । पुष्पोच्चयं द्वितीयं तु स्नानं देवार्चनं ततः

sandhyāpūrvaṃ japaṃ prātaḥpraharaṃ sa tadākarot / puṣpoccayaṃ dvitīyaṃ tu snānaṃ devārcanaṃ tataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पश्चाद् वनफलं किञ्चिद् वनकन्दं बिसादिकम् । भुक्त्वा जप्यपरो भूत्वा निनायैको निशां वशी

paścād vanaphalaṃ kiñcid vanakandaṃ bisādikam / bhuktvā japyaparo bhūtvā nināyaiko niśāṃ vaśī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति दिवसम् अखेदं मन्दरोपान्तकच्छे विरचित उटजे ऽन्तर् मालवेशो निनाय । न च नृपतिविलासं तं स सस्मार कं वा स्फुरति हृदि विवेके राज्यलक्ष्म्यो हरन्ति

iti divasam akhedaṃ mandaropāntakacche viracita uṭaje 'ntar mālaveśo nināya / na ca nṛpativilāsaṃ taṃ sa sasmāra kaṃ vā sphurati hṛdi viveke rājyalakṣmyo haranti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.