Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 6.92

अस्ति कश्चित् पुमाञ् श्रीमान् स्थानं नित्यविरुद्धयोः । गुणलक्ष्म्योर् अशेषेण यथाब्धिर् वडवाम्बुनोः

asti kaścit pumāñ śrīmān sthānaṃ nityaviruddhayoḥ / guṇalakṣmyor aśeṣeṇa yathābdhir vaḍavāmbunoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कलावाञ् शास्त्रकुशलो व्यवहारे विचक्षणः । सर्वसङ्कल्पसीमान्तं न तु जानात्य् अजं पदम्

kalāvāñ śāstrakuśalo vyavahāre vicakṣaṇaḥ / sarvasaṅkalpasīmāntaṃ na tu jānāty ajaṃ padam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनन्तयत्नसंसाध्ये स चिन्तामणिसाधने । प्रवृत्तो वाडवो वह्निर् अब्धिसंशोषणे यथा

anantayatnasaṃsādhye sa cintāmaṇisādhane / pravṛtto vāḍavo vahnir abdhisaṃśoṣaṇe yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य यत्नेन महता कालेनाध्यवसायिनः । सिद्धश् चिन्तामणिः किं वा न सिध्यत्य् उन्नतात्मनाम्

tasya yatnena mahatā kālenādhyavasāyinaḥ / siddhaś cintāmaṇiḥ kiṃ vā na sidhyaty unnatātmanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रवृत्तिम् उद्यमं प्रज्ञां प्रयुङ्क्ते चेद् अखेदवान् । अकिञ्चनो ऽपि शक्रत्वं तद् अवाप्नोत्य् अविघ्नतः

pravṛttim udyamaṃ prajñāṃ prayuṅkte ced akhedavān / akiñcano 'pi śakratvaṃ tad avāpnoty avighnataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मणिम् अग्रे स्थितं प्राप्तं हस्तप्राप्यं ददर्श सः । मेरोर् उदयशृङ्गस्थो मुनिर् इन्दुम् इवोदितम्

maṇim agre sthitaṃ prāptaṃ hastaprāpyaṃ dadarśa saḥ / meror udayaśṛṅgastho munir indum ivoditam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बभूव मणिराजेन्द्रे न तु निश्चयवान् असौ । राज्ये झगिति सम्प्राप्ते सुदीन इव पामरः

babhūva maṇirājendre na tu niścayavān asau / rājye jhagiti samprāpte sudīna iva pāmaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदं सञ्चिन्तयाम् आस मनसा स्मयशालिना । सम्प्राप्तोपेक्षया दीर्घदुःखसम्भ्रमभाविना

idaṃ sañcintayām āsa manasā smayaśālinā / samprāptopekṣayā dīrghaduḥkhasambhramabhāvinā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयं मणिर् मणिर् नायं मणिश् चेत् तद् भवेन् न सः । स्पृशामि न स्पृशाम्य् एनं कदाचित् स्पर्शतो व्रजेत्

ayaṃ maṇir maṇir nāyaṃ maṇiś cet tad bhaven na saḥ / spṛśāmi na spṛśāmy enaṃ kadācit sparśato vrajet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैतावतैव कालेन मणीन्द्रः किल सिध्यति । यत्नेनाजीवितान्तेन सिध्यतीत्य् आगमक्रमः

naitāvataiva kālena maṇīndraḥ kila sidhyati / yatnenājīvitāntena sidhyatīty āgamakramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रियानिकूणितेनाक्ष्णा लोलालाततलोपमम् । रत्नालोकं प्रपश्यामि द्विचन्द्रत्वम् इव भ्रमात्

kriyānikūṇitenākṣṇā lolālātatalopamam / ratnālokaṃ prapaśyāmi dvicandratvam iva bhramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुत एतावती स्फीता भाग्यसम्पन् ममातता । अधुनैव यद् आप्नोमि मणीन्द्रं सर्वसिद्धिदम्

kuta etāvatī sphītā bhāgyasampan mamātatā / adhunaiva yad āpnomi maṇīndraṃ sarvasiddhidam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केचिद् एव महान्तस् ते महाभाग्या भवन्ति हि । येषाम् अल्पेन कालेन प्रयान्त्य् अभिमुखं श्रियः

kecid eva mahāntas te mahābhāgyā bhavanti hi / yeṣām alpena kālena prayānty abhimukhaṃ śriyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहम् अल्पतपास् साधुर् वराको मानुषः किल । सिद्धयः कथम् आयान्ति माम् अभाग्यैकभाजनम्

aham alpatapās sādhur varāko mānuṣaḥ kila / siddhayaḥ katham āyānti mām abhāgyaikabhājanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं विकल्पसङ्कल्पैश् चिरम् अज्ञः परामृशन् । न मणिग्रहणे यत्नम् अकरोन् मौर्ख्यमोहितः

evaṃ vikalpasaṅkalpaiś ciram ajñaḥ parāmṛśan / na maṇigrahaṇe yatnam akaron maurkhyamohitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न यदा येन लब्धव्यं न तत् प्राप्नोत्य् असौ तदा । चिन्तामणिर् अवाप्तो ऽपि दुर्धिया हेलयोज्झितः

na yadā yena labdhavyaṃ na tat prāpnoty asau tadā / cintāmaṇir avāpto 'pi durdhiyā helayojjhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति तस्मिन् स्थिते यातो मणिर् उड्डीय सिद्धयः । त्यजन्ति ह्य् अवमन्तारं शरा गुणम् इवोज्झिताः

iti tasmin sthite yāto maṇir uḍḍīya siddhayaḥ / tyajanti hy avamantāraṃ śarā guṇam ivojjhitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृत्वा प्राक्सम्पदः पुंसस् स यातस् सिद्धयः किल । आगतास् सम्प्रयच्छन्ति सर्वं याता हरन्त्य् अलम्

hṛtvā prāksampadaḥ puṃsas sa yātas siddhayaḥ kila / āgatās samprayacchanti sarvaṃ yātā haranty alam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुमान् भूयः क्रियायत्नं चक्रे रत्नेन्द्रसाधने । नोद्विजन्ते हि कार्येषु जना अध्यवसायिनः

pumān bhūyaḥ kriyāyatnaṃ cakre ratnendrasādhane / nodvijante hi kāryeṣu janā adhyavasāyinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ददर्शाथ कचद्रूपं काचखण्डम् अपण्डितः । हसद्भिर् वञ्चकैस् सिद्धैः पुरस् त्यक्तम् अलक्षितैः

dadarśātha kacadrūpaṃ kācakhaṇḍam apaṇḍitaḥ / hasadbhir vañcakais siddhaiḥ puras tyaktam alakṣitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयं चिन्तामणिर् इति मूढस् तस्मिन् स वस्तुताम् । बुबुधे मोहितो ह्य् अज्ञो मृदं हेमेति पश्यति

ayaṃ cintāmaṇir iti mūḍhas tasmin sa vastutām / bubudhe mohito hy ajño mṛdaṃ hemeti paśyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टौ षष्टिं द्विषन् मित्रं रज्जुं सर्पं स्थलं जलम् । चन्द्रौ द्वौ कुरुते चित्ते शिशोर् मोहो ऽमृतं विषम्

aṣṭau ṣaṣṭiṃ dviṣan mitraṃ rajjuṃ sarpaṃ sthalaṃ jalam / candrau dvau kurute citte śiśor moho 'mṛtaṃ viṣam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं दग्धमणिम् आदाय प्राक्तनीं स श्रियं जहौ । सर्वं चिन्तामणेर् अस्मात् प्राप्यते किं धनैर् इति

taṃ dagdhamaṇim ādāya prāktanīṃ sa śriyaṃ jahau / sarvaṃ cintāmaṇer asmāt prāpyate kiṃ dhanair iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देशो ऽयम् असुखो रूक्षो जनैः पापिभिर् आवृतः । किं तद् गेहं हतप्रायं के नाम मम बन्धवः

deśo 'yam asukho rūkṣo janaiḥ pāpibhir āvṛtaḥ / kiṃ tad gehaṃ hataprāyaṃ ke nāma mama bandhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दूरं गत्वा यथाकामं सुखं तिष्ठामि सम्पदा । इत्य् आदाय मणिं मूढश् शून्यं काननम् आययौ

dūraṃ gatvā yathākāmaṃ sukhaṃ tiṣṭhāmi sampadā / ity ādāya maṇiṃ mūḍhaś śūnyaṃ kānanam āyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र काचदलेनासौ तेन ताम् आपदं ययौ । कज्जलाद्रेर् इव निशा मौर्ख्यस्यैवाङ्ग या समा

tatra kācadalenāsau tena tām āpadaṃ yayau / kajjalādrer iva niśā maurkhyasyaivāṅga yā samā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुःखानि मौर्ख्यविभवेन भवन्ति यानि नैवापदा न च जरामरणेन तानि । सर्वापदां शिरसि तिष्ठति मौर्ख्यम् एकं कृष्णं जनस्य वपुषाम् इव केशजालम्

duḥkhāni maurkhyavibhavena bhavanti yāni naivāpadā na ca jarāmaraṇena tāni / sarvāpadāṃ śirasi tiṣṭhati maurkhyam ekaṃ kṛṣṇaṃ janasya vapuṣām iva keśajālam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.