Moksopaya with Bhaskarakantha's Tika 6.93

अथेमम् अपरं रम्यं वृत्तान्तं शृणु भूपते । परं प्रबोधनं बुद्धेस् साधो सदृशम् आत्मनः

athemam aparaṃ ramyaṃ vṛttāntaṃ śṛṇu bhūpate / paraṃ prabodhanaṃ buddhes sādho sadṛśam ātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्ति विन्ध्यवने हस्ती महायूथपयूथपः । अगस्त्यरुद्धया वृद्ध्या विन्ध्येनेवैधितस् स्वतः

asti vindhyavane hastī mahāyūthapayūthapaḥ / agastyaruddhayā vṛddhyā vindhyenevaidhitas svataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वज्राश्रिविषमौ दीर्घौ स्तस् तस्य दशनौ शितौ । कल्पानलशिखातुल्यौ सुमेरून्मूलनक्षमौ

vajrāśriviṣamau dīrghau stas tasya daśanau śitau / kalpānalaśikhātulyau sumerūnmūlanakṣamau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स बद्धो लोहजालेन हस्तिपेन च्छलादितः । मुनीन्द्रेणेव विन्ध्याद्रिर् उपेन्द्रेणेव वा बडिः

sa baddho lohajālena hastipena cchalāditaḥ / munīndreṇeva vindhyādrir upendreṇeva vā baḍiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निबद्धो यन्त्रणापाशशस्त्रकुम्भार्पितो गजः । तां जगाम व्यथां वीरो न वाग्गोचरम् एति या

nibaddho yantraṇāpāśaśastrakumbhārpito gajaḥ / tāṃ jagāma vyathāṃ vīro na vāggocaram eti yā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रिपौ हस्तिपके दूराद् गुप्तं पश्यति वारणः । अयस्समुद्गके तस्मिन् निनाय दिवसत्रयम्

ripau hastipake dūrād guptaṃ paśyati vāraṇaḥ / ayassamudgake tasmin nināya divasatrayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खेदान् निगडनिर्भेदयत्नवान् स झणज्झणम् । चकार किङ्किणीक्वाणम् उपोद्घातै रथो यथा

khedān nigaḍanirbhedayatnavān sa jhaṇajjhaṇam / cakāra kiṅkiṇīkvāṇam upodghātai ratho yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दन्ताभ्यां यत्नतस् ताभ्यां मुहूर्तद्वितयेन सः । बभञ्ज शृङ्खलाजालं स्वर्गार्गडम् इवासुरः

dantābhyāṃ yatnatas tābhyāṃ muhūrtadvitayena saḥ / babhañja śṛṅkhalājālaṃ svargārgaḍam ivāsuraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं तस्य निगडच्छेदम् अपश्यद् दूरतो रिपुः । बडेस् स्वर्गावदलनं हरिर् मेरुतटाद् इव

taṃ tasya nigaḍacchedam apaśyad dūrato ripuḥ / baḍes svargāvadalanaṃ harir merutaṭād iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यावच्छिन्नपाशस्य मूर्ध्नि तालतरो रिपुः । पपाताक्रमतस् स्वर्गं हरिर् मेरोर् बडेर् इव

tasyāvacchinnapāśasya mūrdhni tālataro ripuḥ / papātākramatas svargaṃ harir meror baḍer iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स पतन् पादपान् मोहाद् अप्राप्य करिणश् शिरः । पपातोर्ध्व्यां फलं पक्वं वाताहतम् इवाकुलः

sa patan pādapān mohād aprāpya kariṇaś śiraḥ / papātordhvyāṃ phalaṃ pakvaṃ vātāhatam ivākulaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं पुरः पतितं दृष्ट्वा महेभः करुणां ययौ । स्फुरत्स्फारगुणास् सन्तस् सन्ति तिर्यग्गताव् अपि

taṃ puraḥ patitaṃ dṛṣṭvā mahebhaḥ karuṇāṃ yayau / sphuratsphāraguṇās santas santi tiryaggatāv api

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पतितं दलयामीति किं नाम मम पौरुषम् । वारणो ऽपीति कलयन् न जघान च तं रिपुम्

patitaṃ dalayāmīti kiṃ nāma mama pauruṣam / vāraṇo 'pīti kalayan na jaghāna ca taṃ ripum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

केवलं निगडव्यूहं विदार्याशु जगाम ह । विततं सेतुम् उत्सार्य विपुलौघ इवाम्भसः

kevalaṃ nigaḍavyūhaṃ vidāryāśu jagāma ha / vitataṃ setum utsārya vipulaugha ivāmbhasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् अनादृत्य मातङ्गो भङ्क्त्वा जालं जवाद् ययौ । विदार्य मेघसङ्घातं नभसीव दिवाकरः

tam anādṛtya mātaṅgo bhaṅktvā jālaṃ javād yayau / vidārya meghasaṅghātaṃ nabhasīva divākaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गते गजे समुत्तस्थौ हस्तिपस् स्वस्थदेहधीः । गजेनैव समं तस्य व्यथा दूरतरं गता

gate gaje samuttasthau hastipas svasthadehadhīḥ / gajenaiva samaṃ tasya vyathā dūrataraṃ gatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रोत्तालतालविटपात् स तथा पतितो ऽपि सन् । न भेदम् आप दुर्भेदा मन्ये देहा दुरात्मनाम्

prottālatālaviṭapāt sa tathā patito 'pi san / na bhedam āpa durbhedā manye dehā durātmanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्धते प्रावृषीवाब्दः कुकार्येष्व् असतां बलम् । अतीवासीत् समुत्साही स गजाक्रमणे तदा

vardhate prāvṛṣīvābdaḥ kukāryeṣv asatāṃ balam / atīvāsīt samutsāhī sa gajākramaṇe tadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वारणारिर् असिंहो ऽसौ गतेभो दुःखम् आययौ । आगत्योपगते ऽन्तर्धिं निधान इव निर्धनः

vāraṇārir asiṃho 'sau gatebho duḥkham āyayau / āgatyopagate 'ntardhiṃ nidhāna iva nirdhanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽन्वियेष गजं यत्नाद् गुल्मकान्तरितं वने । पयोदपिहितं भोक्तुं राहुर् इन्दुम् इवाम्बरे

so 'nviyeṣa gajaṃ yatnād gulmakāntaritaṃ vane / payodapihitaṃ bhoktuṃ rāhur indum ivāmbare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिरेणालभतेभेन्द्रं कस्मिंश्चित् कानने स्थितम् । विश्राम्यन्तं तरुतले समराद् इव निर्गतम्

cireṇālabhatebhendraṃ kasmiṃścit kānane sthitam / viśrāmyantaṃ tarutale samarād iva nirgatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ यत्र स्थितो नागस् तत्र तद्बन्धनक्षमम् । परया राजसामग्र्या गजलम्पटरूपया

atha yatra sthito nāgas tatra tadbandhanakṣamam / parayā rājasāmagryā gajalampaṭarūpayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स खातवलयं चक्रे हस्तिपः कानने नवम् । सर्वदिक्कं विधिर् भूमौ समुद्रवलयं यथा

sa khātavalayaṃ cakre hastipaḥ kānane navam / sarvadikkaṃ vidhir bhūmau samudravalayaṃ yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपर्य् अस्थगयज् जीर्णलतौघेन स तं शठः । शून्यं तन्वभ्रजालेन शरत्काल इवाम्बरम्

upary asthagayaj jīrṇalataughena sa taṃ śaṭhaḥ / śūnyaṃ tanvabhrajālena śaratkāla ivāmbaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिनैः कतिपयैर् एव वारणो विहरन् वने । तस्मिन् निपतितः खाते शुष्काब्धाव् इव पर्वतः

dinaiḥ katipayair eva vāraṇo viharan vane / tasmin nipatitaḥ khāte śuṣkābdhāv iva parvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्रजन् सर्पाकृतौ कूपे पातालतलभीषणे । खाते शुष्काब्धिखाताभे गजरत्नसमुद्गके

vrajan sarpākṛtau kūpe pātālatalabhīṣaṇe / khāte śuṣkābdhikhātābhe gajaratnasamudgake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति भूयो दृढं बद्धस् तेन हस्तिपकेन सः । तिष्ठत्य् अद्यापि दुःखेन भूसद्मनि यथा बडिः

iti bhūyo dṛḍhaṃ baddhas tena hastipakena saḥ / tiṣṭhaty adyāpi duḥkhena bhūsadmani yathā baḍiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहनिष्यत् पुरैवासौ यद्य् अग्रोपगतं रिपुम् । तन् नालप्स्यत तद् दुःखं गजः खातनिबन्धनम्

ahaniṣyat puraivāsau yady agropagataṃ ripum / tan nālapsyata tad duḥkhaṃ gajaḥ khātanibandhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मौर्ख्याद् आगामिनं कालं वर्तमानक्रियाक्रमैः । अशोधयन् नरो दुःखं याति विन्ध्यगजो यथा

maurkhyād āgāminaṃ kālaṃ vartamānakriyākramaiḥ / aśodhayan naro duḥkhaṃ yāti vindhyagajo yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुक्तो ऽस्मि शस्त्रनिगडाद् इति तुष्टो ऽपि वारणः । दूरस्थो ऽपि पुनर् बद्धो मौर्ख्यं क्वेव न बाधते

mukto 'smi śastranigaḍād iti tuṣṭo 'pi vāraṇaḥ / dūrastho 'pi punar baddho maurkhyaṃ kveva na bādhate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मौर्ख्यं निबन्धनम् अवैहि परं महात्मन् बन्धो न बन्ध इह चेतसि तद्वियुक्ते । आत्मोदये त्रिजगद् आत्ममयं समस्तम् अश्वे स्थितस्य सहया ननु सर्वभूमिः

maurkhyaṃ nibandhanam avaihi paraṃ mahātman bandho na bandha iha cetasi tadviyukte / ātmodaye trijagad ātmamayaṃ samastam aśve sthitasya sahayā nanu sarvabhūmiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.