Mādhavakara: Mādhava-nidāna (Rogaviniścaya) 15

दुष्टैर्दोषैः पृथक् सर्वैर्बीभत्सालोचनादिभिः छर्दयः पञ्च विज्ञेयास्तासां लक्षणमुच्यते

duṣṭairdoṣaiḥ pṛthak sarvairbībhatsālocanādibhiḥ chardayaḥ pañca vijñeyāstāsāṃ lakṣaṇamucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतिद्र वैरतिस्निग्धैरहृद्यैर्लवणैरति अकाले चातिमात्रैश्च तथाऽसात्म्यैश्च भोजनैः

atidra vairatisnigdhairahṛdyairlavaṇairati akāle cātimātraiśca tathā'sātmyaiśca bhojanaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रमाद्भयात्तथोद्वेगादजीर्णात् क्रिमिदोषतः नार्याश्चापन्नसत्त्वायास्तथाऽतिद्रुतमश्नतः

śramādbhayāttathodvegādajīrṇāt krimidoṣataḥ nāryāścāpannasattvāyāstathā'tidrutamaśnataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बीभत्सैर्हेतुभिश्चान्यैः द्रुतमुत्क्लेशितो बलात् छादयन्नाननं वेगैरर्दयन्नङ्गभञ्जनैः निरुच्यते छर्दिरिति दोषो वक्त्रं प्रधावितः

bībhatsairhetubhiścānyaiḥ drutamutkleśito balāt chādayannānanaṃ vegairardayannaṅgabhañjanaiḥ nirucyate chardiriti doṣo vaktraṃ pradhāvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृल्लासोद्गाररोधौ च प्रसेको लवणस्तनुः द्वेषोऽन्नपाने च भृशं वमीनां पूर्वलक्षणम्

hṛllāsodgārarodhau ca praseko lavaṇastanuḥ dveṣo'nnapāne ca bhṛśaṃ vamīnāṃ pūrvalakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृत्पार्श्वपीडामुखशोषशीर्षनाभ्यर्तिकासस्वरभेदतोदैः उद्गारशब्दप्रबलं सफेनं विच्छिन्नकृष्णं तनुकं कषायम् कृच्छ्रेण चाल्पं महता च वेगेनार्तोऽनिलाच्छर्दयतीह दुःखम्

hṛtpārśvapīḍāmukhaśoṣaśīrṣanābhyartikāsasvarabhedatodaiḥ udgāraśabdaprabalaṃ saphenaṃ vicchinnakṛṣṇaṃ tanukaṃ kaṣāyam kṛcchreṇa cālpaṃ mahatā ca vegenārto'nilācchardayatīha duḥkham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूर्च्छापिपासामुखशोषमूर्धताल्वक्षिसन्तापतमोभ्रमार्तः पीतं भृशोष्णं हरितं सतिक्तंधूम्रं च पित्तेन वमेत्सदाहम्

mūrcchāpipāsāmukhaśoṣamūrdhatālvakṣisantāpatamobhramārtaḥ pītaṃ bhṛśoṣṇaṃ haritaṃ satiktaṃdhūmraṃ ca pittena vametsadāham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्द्रा ऽस्यमाधुर्यकफप्रसेकसन्तोषनिद्रा ऽरुचिगौरवार्तः स्निग्धं घनं स्वादु कफाद्विशुद्धं सरोमहर्षोऽल्परुजं वमेत्तु

tandrā 'syamādhuryakaphaprasekasantoṣanidrā 'rucigauravārtaḥ snigdhaṃ ghanaṃ svādu kaphādviśuddhaṃ saromaharṣo'lparujaṃ vamettu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शूलाविपाकारुचिदाहतृष्णाश्वासप्रमोहप्रबला प्रसक्तम् छर्दिस्त्रिदोषाल्लवणाम्लनीलसान्द्रो ष्णरक्तं वमतां नृणां स्यात्

śūlāvipākārucidāhatṛṣṇāśvāsapramohaprabalā prasaktam chardistridoṣāllavaṇāmlanīlasāndro ṣṇaraktaṃ vamatāṃ nṛṇāṃ syāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विट्स्वेदमूत्राम्बुवहानि वायुः स्रोतांसि संरुध्य यदोर्ध्वमेति उत्सन्नदोषस्य समाचितं तं दोषं समुद्धूय नरस्य कोष्ठात्

viṭsvedamūtrāmbuvahāni vāyuḥ srotāṃsi saṃrudhya yadordhvameti utsannadoṣasya samācitaṃ taṃ doṣaṃ samuddhūya narasya koṣṭhāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विण्मूत्रयोस्तत्समगन्धवर्णं तृट्श्वासहिक्कार्तियुतं प्रसक्तम् प्रच्छर्दयेद् दुष्टमिहातिवेगात्तयाऽदितश्चाशु विनाशमेति

viṇmūtrayostatsamagandhavarṇaṃ tṛṭśvāsahikkārtiyutaṃ prasaktam pracchardayed duṣṭamihātivegāttayā'ditaścāśu vināśameti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वीभत्सजा दौहृदजाऽमजा च ह्यसात्म्यजा च क्रिमिजा च या हि सा पञ्चमी तां चविभावयेच्च दोषोच्छ्रयेणैव यथोक्तमादौ

vībhatsajā dauhṛdajā'majā ca hyasātmyajā ca krimijā ca yā hi sā pañcamī tāṃ cavibhāvayecca doṣocchrayeṇaiva yathoktamādau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शूलहृल्लासबहुला क्रिमिजा च विशेषतः क्रिमिहृद्रो गतुल्येन लक्षणेन च लक्षिता

śūlahṛllāsabahulā krimijā ca viśeṣataḥ krimihṛdro gatulyena lakṣaṇena ca lakṣitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षीणस्य या छर्दिरतिप्रसक्ता सोपद्र वा शोणितपूययुक्ता सचन्द्रि कां तां प्रवदेदसाध्यौं साध्यां चिकित्सेन्निरुपद्र वां च

kṣīṇasya yā chardiratiprasaktā sopadra vā śoṇitapūyayuktā sacandri kāṃ tāṃ pravadedasādhyauṃ sādhyāṃ cikitsennirupadra vāṃ ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कासश्वासोऽज्वरो हिक्का तृष्णा वैचित्त्यमेव च हृद्रो गस्तमकश्चैव ज्ञेयाश्छर्देरुपद्र वाः

kāsaśvāso'jvaro hikkā tṛṣṇā vaicittyameva ca hṛdro gastamakaścaiva jñeyāścharderupadra vāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.