Mādhavakara: Mādhava-nidāna (Rogaviniścaya) 16

भयश्रमाभ्यां बलसंक्षयाद्वा ह्यूर्ध्वं चितं पित्तविवर्धनैश्च पित्तं सवातं कुपितं नराणां तालुप्रपन्नं जनयेत्पिपासाम् स्रोतस्स्वपांवाहिषु दूषितेषु दोषैश्च तृट् सम्भवतीह जन्तोः

bhayaśramābhyāṃ balasaṃkṣayādvā hyūrdhvaṃ citaṃ pittavivardhanaiśca pittaṃ savātaṃ kupitaṃ narāṇāṃ tāluprapannaṃ janayetpipāsām srotassvapāṃvāhiṣu dūṣiteṣu doṣaiśca tṛṭ sambhavatīha jantoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताल्वोष्ठकण्ठास्यविशेषदाहसंतापमोहभ्रमविप्रलापाः पूर्वाणि रूपाणि भवन्ति तासामुत्पत्तिकाले तु विशेषतो हि तिस्रः स्मृतास्ताः क्षतजा चतुर्थी क्षयात्तथा ह्यामसमुद्भवा च भक्तोद्भवा सप्तमिकेति तासां निबोध लिङ्गान्यनुपूर्वशस्तु

tālvoṣṭhakaṇṭhāsyaviśeṣadāhasaṃtāpamohabhramavipralāpāḥ pūrvāṇi rūpāṇi bhavanti tāsāmutpattikāle tu viśeṣato hi tisraḥ smṛtāstāḥ kṣatajā caturthī kṣayāttathā hyāmasamudbhavā ca bhaktodbhavā saptamiketi tāsāṃ nibodha liṅgānyanupūrvaśastu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षामास्यता मारुतसंभवायां तोदस्तथा शङ्खशिरःसु चापि स्रोतोनिरोधो विरसं च वक्त्रं शीताभिरद्भिश्च विवृद्धिमेति

kṣāmāsyatā mārutasaṃbhavāyāṃ todastathā śaṅkhaśiraḥsu cāpi srotonirodho virasaṃ ca vaktraṃ śītābhiradbhiśca vivṛddhimeti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूर्च्छाऽन्नविद्वेषविलापदाहा रक्तेक्षणत्वं प्रततश्च शोषः शीताभिनन्दा मुखतिक्तता च पित्तात्मिकायां परिदूयनं च

mūrcchā'nnavidveṣavilāpadāhā raktekṣaṇatvaṃ pratataśca śoṣaḥ śītābhinandā mukhatiktatā ca pittātmikāyāṃ paridūyanaṃ ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाष्पावरोधात्कफसंवृतेऽग्नौ तृष्णा बलासेन भवेत्तथा तु निद्रा गुरुत्वं मधुरास्यता च तयाऽदितः शुष्यति चातिमात्रम्

vāṣpāvarodhātkaphasaṃvṛte'gnau tṛṣṇā balāsena bhavettathā tu nidrā gurutvaṃ madhurāsyatā ca tayā'ditaḥ śuṣyati cātimātram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षतस्य रुक्शोणितनिर्गमाभ्यां तृष्णा चतुर्थी क्षतजा मता तु रसक्षयाद्या क्षयसभवा सा तयाऽभिभूतश्च निशादिनेषु

kṣatasya rukśoṇitanirgamābhyāṃ tṛṣṇā caturthī kṣatajā matā tu rasakṣayādyā kṣayasabhavā sā tayā'bhibhūtaśca niśādineṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पेपीयतेऽम्भ स सुखं न याति तां सन्निपातादिति केचिदाहुः रसक्षयोक्तानि च लक्षणानि तस्यामशेषेण भिषग्व्यवस्येत्

pepīyate'mbha sa sukhaṃ na yāti tāṃ sannipātāditi kecidāhuḥ rasakṣayoktāni ca lakṣaṇāni tasyāmaśeṣeṇa bhiṣagvyavasyet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिदोषलिङ्गाऽमसमुद्भवा च हृच्छूलनिष्ठीवनसादकर्त्री स्निग्धं तथाऽम्ल लवणं च भुक्तं गुर्वन्नमेवाशु तृषां करोति

tridoṣaliṅgā'masamudbhavā ca hṛcchūlaniṣṭhīvanasādakartrī snigdhaṃ tathā'mla lavaṇaṃ ca bhuktaṃ gurvannamevāśu tṛṣāṃ karoti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीनस्वरः प्रताम्यन् दीनः संशुष्कवक्त्रगलतालुः भवति खलु योपसर्गात्तृष्णा सा शोषिणी कष्टा

dīnasvaraḥ pratāmyan dīnaḥ saṃśuṣkavaktragalatāluḥ bhavati khalu yopasargāttṛṣṇā sā śoṣiṇī kaṣṭā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्वरमोहक्षयकासश्वा साद्युपसृष्टदेहानाम् सर्वास्त्वतिप्रसक्ता रोगकृशानां वमिप्रयुक्तानाम् घोरोपद्र वयुक्तास्तृष्णा मरणाय विज्ञेयाः

jvaramohakṣayakāsaśvā sādyupasṛṣṭadehānām sarvāstvatiprasaktā rogakṛśānāṃ vamiprayuktānām ghoropadra vayuktāstṛṣṇā maraṇāya vijñeyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.