Mādhavakara: Mādhava-nidāna (Rogaviniścaya) 26

वातविण्मूत्रजृम्भाश्रु क्षवोद्गारवमीन्द्रि यैः क्षुत्तृष्णोच्छ्वासनिद्राणां धृत्योदावर्तसंभवः

vātaviṇmūtrajṛmbhāśru kṣavodgāravamīndri yaiḥ kṣuttṛṣṇocchvāsanidrāṇāṃ dhṛtyodāvartasaṃbhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वातमूत्रपुरीषाणां सङ्गो ध्मानं क्लमो रुजा जठरे वातजाश्चान्ये रोगाः स्युर्वातनिग्रहात्

vātamūtrapurīṣāṇāṃ saṅgo dhmānaṃ klamo rujā jaṭhare vātajāścānye rogāḥ syurvātanigrahāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आटोपशूलौ परिकर्तिका च सङ्गः पुरीषस्य तथोर्ध्ववातः पुरीषमास्यादथवा निरेति पुरीषवेगेऽभिहते नरस्य

āṭopaśūlau parikartikā ca saṅgaḥ purīṣasya tathordhvavātaḥ purīṣamāsyādathavā nireti purīṣavege'bhihate narasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बस्तिमेहनयोः शूलं मूत्रकृच्छ्रं शिरोरुजा विनामो वङ्क्षणानाहः स्याल्लिङ्गं मूत्रनिग्रहे

bastimehanayoḥ śūlaṃ mūtrakṛcchraṃ śirorujā vināmo vaṅkṣaṇānāhaḥ syālliṅgaṃ mūtranigrahe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्यागलस्तम्भशिरोविकारा जृम्भोपघातात्पवनात्मकाः स्युः तथाऽक्षिनासावदनामयाश्च भवन्ति तीव्राः सह कर्णरोगैः

manyāgalastambhaśirovikārā jṛmbhopaghātātpavanātmakāḥ syuḥ tathā'kṣināsāvadanāmayāśca bhavanti tīvrāḥ saha karṇarogaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आनन्दजं वाऽप्यथ शोकजं वा नेत्रोदकं प्राप्तममुञ्चतो हि शिरोगुरुत्वं नयनामयाश्च भवन्ति तीव्राः सह पीनसेन

ānandajaṃ vā'pyatha śokajaṃ vā netrodakaṃ prāptamamuñcato hi śirogurutvaṃ nayanāmayāśca bhavanti tīvrāḥ saha pīnasena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्यास्तम्भः शिरःशूलमर्दितार्धावभेदकौ इन्द्रि याणां च दौर्बल्यं क्षवथोः स्याद्विधारणात्

manyāstambhaḥ śiraḥśūlamarditārdhāvabhedakau indri yāṇāṃ ca daurbalyaṃ kṣavathoḥ syādvidhāraṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कण्ठास्यपूर्णत्वमतीव तोदः कूजश्च वायोरथवाऽप्रवृत्तिः उद्गारवेगेऽभिहते भवन्ति घोरा विकाराः पवनप्रसूताः

kaṇṭhāsyapūrṇatvamatīva todaḥ kūjaśca vāyorathavā'pravṛttiḥ udgāravege'bhihate bhavanti ghorā vikārāḥ pavanaprasūtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कण्डूकोठारुचिव्यङ्गशोथपाण्ड्वामयज्वराः कुष्ठवीसर्पहृल्लासाश्छर्दिनिग्रहजा गदाः

kaṇḍūkoṭhārucivyaṅgaśothapāṇḍvāmayajvarāḥ kuṣṭhavīsarpahṛllāsāśchardinigrahajā gadāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूत्राशये वै गुदमुष्कयोश्च शोथो रुजा मूत्रविनिग्रहश्च शुक्राश्मरी तत्स्रवणं भवेच्च ते ते विकारा विहते च शुक्रे

mūtrāśaye vai gudamuṣkayośca śotho rujā mūtravinigrahaśca śukrāśmarī tatsravaṇaṃ bhavecca te te vikārā vihate ca śukre

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्द्रा ऽङ्गमर्दावरुचिः श्रमश्च क्षुधाभिघातात्कृशता च दृष्टेः कण्ठास्यशोषः श्रवणावरोधस्तृष्णाविघाताद्धृदये व्यथा च

tandrā 'ṅgamardāvaruciḥ śramaśca kṣudhābhighātātkṛśatā ca dṛṣṭeḥ kaṇṭhāsyaśoṣaḥ śravaṇāvarodhastṛṣṇāvighātāddhṛdaye vyathā ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रान्तस्य निःश्वासविनिग्रहेण हृद्रो गमोहावथवाऽपि गुल्मः जृम्भाऽङ्गमर्दोऽक्षिशिरोऽतिजाड्यं निद्रा भिघातादथवाऽपि तन्द्रा

śrāntasya niḥśvāsavinigraheṇa hṛdro gamohāvathavā'pi gulmaḥ jṛmbhā'ṅgamardo'kṣiśiro'tijāḍyaṃ nidrā bhighātādathavā'pi tandrā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वायुः कोष्ठानुगो रूक्षः कषायकटुतिक्तकैः भोजनैः कुपितः सद्य उदावर्तं करोति हि

vāyuḥ koṣṭhānugo rūkṣaḥ kaṣāyakaṭutiktakaiḥ bhojanaiḥ kupitaḥ sadya udāvartaṃ karoti hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वातमूत्रपुरीषासृक्कफ मेदोवहानि वै स्रोतांस्युदावर्तयति पुरीषं चातिवर्तयेत्

vātamūtrapurīṣāsṛkkapha medovahāni vai srotāṃsyudāvartayati purīṣaṃ cātivartayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो हृद्बस्तिशूलार्तो हृल्लासारतिपीडितः वातमूत्रपुरीषाणि कृच्छ्रेण लभते नरः

tato hṛdbastiśūlārto hṛllāsāratipīḍitaḥ vātamūtrapurīṣāṇi kṛcchreṇa labhate naraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वासकास प्रतिश्याय दाहमोहतृषाज्वरान् वमिहिक्काशिरोरोगमनः श्रवणविभ्रमान् बहूनन्यांश्च लभते विकारान् वातकोपजान्

śvāsakāsa pratiśyāya dāhamohatṛṣājvarān vamihikkāśirorogamanaḥ śravaṇavibhramān bahūnanyāṃśca labhate vikārān vātakopajān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आमं शकृद्वा निचितं क्रमेण भूयो विबद्धं विगुणानिलेन प्रवर्तमानं न यथास्वमेनं विकारमानाहमुदाहरन्ति

āmaṃ śakṛdvā nicitaṃ krameṇa bhūyo vibaddhaṃ viguṇānilena pravartamānaṃ na yathāsvamenaṃ vikāramānāhamudāharanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन् भवन्त्यामसमुद्भवे तु तृष्णाप्रतिश्यायशिरोविदाहाः आमाशये शूलमथो गुरुत्वं हृत्स्तम्भ उद्गारविघातनं च

tasmin bhavantyāmasamudbhave tu tṛṣṇāpratiśyāyaśirovidāhāḥ āmāśaye śūlamatho gurutvaṃ hṛtstambha udgāravighātanaṃ ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्तम्भः कटीपृष्ठपुरीषमूत्रे शूलोऽथ मूर्च्छा शकृतश्च छर्दिः श्वासश्च पक्वाशयजे भवन्ति तथाऽलसोक्तानि च लक्षणानि

stambhaḥ kaṭīpṛṣṭhapurīṣamūtre śūlo'tha mūrcchā śakṛtaśca chardiḥ śvāsaśca pakvāśayaje bhavanti tathā'lasoktāni ca lakṣaṇāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृष्णार्दितं परिक्लिष्टं क्षीणं शूलैरभिद्रुतम् शकृद्वमन्तं मतिमानुदावर्तिनमुत्सृजेत्

tṛṣṇārditaṃ parikliṣṭaṃ kṣīṇaṃ śūlairabhidrutam śakṛdvamantaṃ matimānudāvartinamutsṛjet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.