Mādhavakara: Mādhava-nidāna (Rogaviniścaya) 30

जायन्ते कुपितैर्दोषैर्मूत्राघातास्त्रयोदश प्रायो मूत्रविघाताद्यैर्वातकुण्डलिकादयः

jāyante kupitairdoṣairmūtrāghātāstrayodaśa prāyo mūtravighātādyairvātakuṇḍalikādayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रौक्ष्याद्वेगविघाताद्वा वायुर्वस्तौ सवेदनः मूत्रमाविश्य चरति विगुणः कुण्डलीकृतः

raukṣyādvegavighātādvā vāyurvastau savedanaḥ mūtramāviśya carati viguṇaḥ kuṇḍalīkṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूत्रमल्पाल्पमथवा सरुजं स्रंपवर्तते वातकुण्डलिकां तां तु व्याधिं विद्यात्सुदारुणाम्

mūtramalpālpamathavā sarujaṃ sraṃpavartate vātakuṇḍalikāṃ tāṃ tu vyādhiṃ vidyātsudāruṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आध्मापयन्वस्तिगुदं रुद्ध्वा वायुश्चलोन्नताम् कुर्यात्तीव्रार्तिमष्ठीलां मूत्रविण्मार्गरोधिनीम्

ādhmāpayanvastigudaṃ ruddhvā vāyuścalonnatām kuryāttīvrārtimaṣṭhīlāṃ mūtraviṇmārgarodhinīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेगं विधारयेद्यस्तु मूत्रस्याकुशलो नरः निरुणद्धि मुखं तस्य वस्तेर्वस्तिगतोऽनिलः

vegaṃ vidhārayedyastu mūtrasyākuśalo naraḥ niruṇaddhi mukhaṃ tasya vastervastigato'nilaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूत्रसङ्गो भवेत्तेन वस्तिकुक्षिनिपीडितः वातवस्तिः स विज्ञेयो व्याधिः कृच्छ्रप्रसाधनः

mūtrasaṅgo bhavettena vastikukṣinipīḍitaḥ vātavastiḥ sa vijñeyo vyādhiḥ kṛcchraprasādhanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिरं धारयतो मूत्रं त्वरया न प्रवर्तते मेहमानस्य मन्दं वा मूत्रातीतः स उच्यते

ciraṃ dhārayato mūtraṃ tvarayā na pravartate mehamānasya mandaṃ vā mūtrātītaḥ sa ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूत्रस्य वेगेऽभिहते तदुदावर्तहेतुकः अपानःकुपितो वायुरुदरं पूरयेद् भृशम्

mūtrasya vege'bhihate tadudāvartahetukaḥ apānaḥkupito vāyurudaraṃ pūrayed bhṛśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाभेरधस्तादाध्मानं जनयेत्तीव्रवेदनम् तन्मूत्रजठरं विद्यादधोवस्तिनिरोधनम्

nābheradhastādādhmānaṃ janayettīvravedanam tanmūtrajaṭharaṃ vidyādadhovastinirodhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वस्तौ वाऽप्यथवा नाले मणौ वा यस्य देहिनः मूत्रं प्रवृत्तं सज्जेत सरक्तं वा प्रवाहतः

vastau vā'pyathavā nāle maṇau vā yasya dehinaḥ mūtraṃ pravṛttaṃ sajjeta saraktaṃ vā pravāhataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्रवेच्छनैरल्पमल्पं सरुजं वाऽथ नीरुजम् विगुणानिलजो व्याधिः स मूत्रोत्सङ्गसंज्ञितः

sravecchanairalpamalpaṃ sarujaṃ vā'tha nīrujam viguṇānilajo vyādhiḥ sa mūtrotsaṅgasaṃjñitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रूक्षस्य क्लान्तदेहस्य वस्तिस्थौ पित्तमारुतौ मूत्रक्षयं सरुग्दाहं जनयेतां तदाह्वयम्

rūkṣasya klāntadehasya vastisthau pittamārutau mūtrakṣayaṃ sarugdāhaṃ janayetāṃ tadāhvayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तर्वस्तिमुखे वृत्तः स्थिरोऽल्प सहसा भवेत् अश्मरीतुल्यरुग्ग्रन्थिर्मूत्रग्रन्थिः स उच्यते

antarvastimukhe vṛttaḥ sthiro'lpa sahasā bhavet aśmarītulyaruggranthirmūtragranthiḥ sa ucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूत्रितस्य स्त्रियं यातो वायुना शुक्रमुद्धतम् स्थानाच्च्युतं मूत्रयतः प्राक् पश्चाद्वा प्रवर्तते

mūtritasya striyaṃ yāto vāyunā śukramuddhatam sthānāccyutaṃ mūtrayataḥ prāk paścādvā pravartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यायामाध्वातपैः पित्तं वस्तिं प्राप्यानिलान्वितम्

vyāyāmādhvātapaiḥ pittaṃ vastiṃ prāpyānilānvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वस्तिं मेढ्रं गुदं चैव प्रदहेत्स्रावयेदधः मूत्रं हारिद्र मथवा सरक्तं रक्तमेव वा

vastiṃ meḍhraṃ gudaṃ caiva pradahetsrāvayedadhaḥ mūtraṃ hāridra mathavā saraktaṃ raktameva vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृच्छ्रात्पुनः पुनर्जन्तोरुष्णवातं ब्रुवन्ति तम् पित्तं कफो द्वावपि वा संहन्येतेऽनिलेन चेत्

kṛcchrātpunaḥ punarjantoruṣṇavātaṃ bruvanti tam pittaṃ kapho dvāvapi vā saṃhanyete'nilena cet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृच्छ्रान्मूत्रं तदा पीतं श्वेतं रक्तं घनं सृजेत् सदाहं रोचनाशङ्खचूर्णवर्णं भवेत्तु तत्

kṛcchrānmūtraṃ tadā pītaṃ śvetaṃ raktaṃ ghanaṃ sṛjet sadāhaṃ rocanāśaṅkhacūrṇavarṇaṃ bhavettu tat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुष्कं समस्तवर्णं वा मूत्रसादं वदन्ति तम् रूक्षदुर्बलयोर्वातेनोदावृत्तं शकृद्यदा

śuṣkaṃ samastavarṇaṃ vā mūtrasādaṃ vadanti tam rūkṣadurbalayorvātenodāvṛttaṃ śakṛdyadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूत्रस्रोतोऽनुपद्येत विट्संसृष्टं तदा नरः विड्गन्धं मूत्रयेत्कृच्छ्राद्विड्विघातं विनिर्दिशेत्

mūtrasroto'nupadyeta viṭsaṃsṛṣṭaṃ tadā naraḥ viḍgandhaṃ mūtrayetkṛcchrādviḍvighātaṃ vinirdiśet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्रुताध्वलङ्घनायासै रभिघातात्प्रपीडनात् स्वस्थानाद्वस्तिरुद्वृत्तः स्थूलस्तिष्ठति गर्भवत्

drutādhvalaṅghanāyāsai rabhighātātprapīḍanāt svasthānādvastirudvṛttaḥ sthūlastiṣṭhati garbhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शूलस्पन्दनदाहार्तो विन्दुं बिन्दुं स्रवत्यपि पीडितस्तु सृजेद्धारां संस्तम्भोद्वेष्टनार्तिमान्

śūlaspandanadāhārto vinduṃ binduṃ sravatyapi pīḍitastu sṛjeddhārāṃ saṃstambhodveṣṭanārtimān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वस्तिकुण्डलमाहुस्तं घोरं शस्त्रविषोपमम् पवनप्रबलं प्रायो दुर्निवारमबुद्धिभिः

vastikuṇḍalamāhustaṃ ghoraṃ śastraviṣopamam pavanaprabalaṃ prāyo durnivāramabuddhibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन्पित्तान्विते दाहः शूलं मूत्रविवर्णता

tasminpittānvite dāhaḥ śūlaṃ mūtravivarṇatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्लेष्मणा गौरवं शोथः स्निग्धं मूत्रं घनं सितम् श्लेष्मरुद्धबिलो वस्तिः पित्तोदीर्णो न सिध्यति अविभ्रान्तबिलः साध्यो न तु यः कुण्डलीकृतः

śleṣmaṇā gauravaṃ śothaḥ snigdhaṃ mūtraṃ ghanaṃ sitam śleṣmaruddhabilo vastiḥ pittodīrṇo na sidhyati avibhrāntabilaḥ sādhyo na tu yaḥ kuṇḍalīkṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्यादस्तौ कुण्डलीभूते तृण्मोहः श्वास एव च

syādastau kuṇḍalībhūte tṛṇmohaḥ śvāsa eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.