Mādhavakara: Mādhava-nidāna (Rogaviniścaya) 35

रक्तपित्तकफान् वायुर्दुष्टो दुष्टान् बहिःसिराः नीत्वा रुद्धगतिस्तैर्हि कुर्यात्त्वङ्मांससंश्रयम्

raktapittakaphān vāyurduṣṭo duṣṭān bahiḥsirāḥ nītvā ruddhagatistairhi kuryāttvaṅmāṃsasaṃśrayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्सेधं संहतं शोथं तमाहुर्निचयादतः सर्वं हेतुविशेषैस्तु रूपभेदान्नवात्मकम्

utsedhaṃ saṃhataṃ śothaṃ tamāhurnicayādataḥ sarvaṃ hetuviśeṣaistu rūpabhedānnavātmakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दोषैः पृथग्द्वयैः सर्वैरभिघाताद्विषादपि तत्पूर्वरूपं दवथुः शिरायामोऽङ्गगौरवम्

doṣaiḥ pṛthagdvayaiḥ sarvairabhighātādviṣādapi tatpūrvarūpaṃ davathuḥ śirāyāmo'ṅgagauravam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुद्ध्यामयाभुक्तकृशाबलानां क्षाराम्लतीक्ष्णोष्णगुरूपसेवा दध्याममृच्छाकविरोधिदुष्टगरोपसृष्टान्ननिवेषणं च

śuddhyāmayābhuktakṛśābalānāṃ kṣārāmlatīkṣṇoṣṇagurūpasevā dadhyāmamṛcchākavirodhiduṣṭagaropasṛṣṭānnaniveṣaṇaṃ ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्शास्यचेष्टा न च देहशुद्धिर्मर्मोपघातो विषमा प्रसूतिः मिथ्योपचारः प्रतिकर्मणां च निजस्य हेतु श्वयथोः प्रदिष्टः

arśāsyaceṣṭā na ca dehaśuddhirmarmopaghāto viṣamā prasūtiḥ mithyopacāraḥ pratikarmaṇāṃ ca nijasya hetu śvayathoḥ pradiṣṭaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सगौरवं स्यादनवस्थितत्वं सोत्सेधमूष्माऽथ सिरातनुत्वम् सलोमहर्षश्च विवर्णता च सामान्यलिङ्गं श्वयथोः प्रदिष्टम्

sagauravaṃ syādanavasthitatvaṃ sotsedhamūṣmā'tha sirātanutvam salomaharṣaśca vivarṇatā ca sāmānyaliṅgaṃ śvayathoḥ pradiṣṭam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चलस्तनु त्वक् परुषोऽरुणोऽसितः सुषुप्तिहर्षातियुतोऽनिमित्ततः प्रशाम्यति प्रोन्नमति प्रपीडितो दिवाबली च श्वयथुः समीरणात्

calastanu tvak paruṣo'ruṇo'sitaḥ suṣuptiharṣātiyuto'nimittataḥ praśāmyati pronnamati prapīḍito divābalī ca śvayathuḥ samīraṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृदुः सगन्धोऽसितपीतरागवान् भ्रमज्वरस्वेदतृषामदान्वितः य उष्यते स्पष्टरुगक्षिरागकृत् स पित्तशोथो भृशदाहपाकवान्

mṛduḥ sagandho'sitapītarāgavān bhramajvarasvedatṛṣāmadānvitaḥ ya uṣyate spaṣṭarugakṣirāgakṛt sa pittaśotho bhṛśadāhapākavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुरुः स्थिरः पाण्डुररोचकान्वितः प्रसेकनिद्रा वमिवह्निमान्द्यकृत् स कृच्छ्रजन्मप्रशमो निपीडितो न चेन्नमेद्रा त्रिबली कफात्मकः

guruḥ sthiraḥ pāṇḍurarocakānvitaḥ prasekanidrā vamivahnimāndyakṛt sa kṛcchrajanmapraśamo nipīḍito na cennamedrā tribalī kaphātmakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निदानाकृतिसंसर्गाच्छ्वयथुः स्याद् द्विदोषजः सर्वाकृतिः सन्निपाताच्छोथो व्यामिश्रलक्षणः

nidānākṛtisaṃsargācchvayathuḥ syād dvidoṣajaḥ sarvākṛtiḥ sannipātācchotho vyāmiśralakṣaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभिघातेन शस्त्रादिच्छेदभेदक्षतादिभिः हिमानिलोदध्यनिलैर्भल्लातकपिकच्छुजैः

abhighātena śastrādicchedabhedakṣatādibhiḥ himānilodadhyanilairbhallātakapikacchujaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रसैः शूकैश्च संस्पर्शाच्छ्वयथुः स्याद्विसर्पवान् भृशोष्मा लोहिताभासः प्रायशः पित्तलक्षणः

rasaiḥ śūkaiśca saṃsparśācchvayathuḥ syādvisarpavān bhṛśoṣmā lohitābhāsaḥ prāyaśaḥ pittalakṣaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विषजः सविषप्राणिपरिसर्पणमूत्रणात् दंष्ट्रादन्तनखा घातादविष प्राणिनामपि

viṣajaḥ saviṣaprāṇiparisarpaṇamūtraṇāt daṃṣṭrādantanakhā ghātādaviṣa prāṇināmapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विण्मूत्रशुक्रो पहतमलवद्वस्त्रसंकरात् विषवृक्षानिलस्पर्शाद्गर योगावचूर्णनात्

viṇmūtraśukro pahatamalavadvastrasaṃkarāt viṣavṛkṣānilasparśādgara yogāvacūrṇanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मृदुश्चलोऽवलम्बी च शीघ्रो दाहरुजाकरः दोषाः श्वयथुमूर्ध्वं हि कुर्वन्त्यामाशयस्थिताः

mṛduścalo'valambī ca śīghro dāharujākaraḥ doṣāḥ śvayathumūrdhvaṃ hi kurvantyāmāśayasthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पक्वाशयस्था मध्ये तु वर्चःस्थानगतास्त्वधः कृत्स्नदेहमनुप्राप्ताः कुर्युः सर्वसरं तथा

pakvāśayasthā madhye tu varcaḥsthānagatāstvadhaḥ kṛtsnadehamanuprāptāḥ kuryuḥ sarvasaraṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यो मध्यदेशे श्वयथुः स कष्टः सर्वगश्च यः अर्धाङ्गे रिष्टभूतः स्याद्यश्चोर्ध्वं परिसर्पति

yo madhyadeśe śvayathuḥ sa kaṣṭaḥ sarvagaśca yaḥ ardhāṅge riṣṭabhūtaḥ syādyaścordhvaṃ parisarpati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वासः पिपासा छर्दिश्च दौर्बल्यं ज्वर एव च यस्य चान्ने रुचिर्नास्ति श्वयथुं तं विवर्जयेत्

śvāsaḥ pipāsā chardiśca daurbalyaṃ jvara eva ca yasya cānne rucirnāsti śvayathuṃ taṃ vivarjayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनन्योपद्र वकृतः शोथः पादसमुत्थितः पुरुषं हन्ति नारीं च मुखजो गुह्यजो द्वयम् नवोऽनुपद्र वः शोथः साध्योऽसाध्यः पुरेरितः

ananyopadra vakṛtaḥ śothaḥ pādasamutthitaḥ puruṣaṃ hanti nārīṃ ca mukhajo guhyajo dvayam navo'nupadra vaḥ śothaḥ sādhyo'sādhyaḥ pureritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विवर्जयेत् कुक्ष्युदराश्रितं च तथा गले मर्मणि संश्रितं च स्थूलः खरश्चापि भवेद्विवर्ज्यो यश्चापि बालस्थविराबलानाम्

vivarjayet kukṣyudarāśritaṃ ca tathā gale marmaṇi saṃśritaṃ ca sthūlaḥ kharaścāpi bhavedvivarjyo yaścāpi bālasthavirābalānām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.