Mādhavakara: Mādhava-nidāna (Rogaviniścaya) 39

त्वग्रक्तमांसमेदासि संदूष्यास्थिसमाश्रिताः दोषाः शोथं शनैर्घोरं जनयन्त्युच्छ्रिता भृशम्

tvagraktamāṃsamedāsi saṃdūṣyāsthisamāśritāḥ doṣāḥ śothaṃ śanairghoraṃ janayantyucchritā bhṛśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महामूलं रुजावन्तं वृत्तं वाऽप्यथवाऽयतम् स विद्र धिरिति ख्यातो विज्ञेयः षड्विधश्च सः

mahāmūlaṃ rujāvantaṃ vṛttaṃ vā'pyathavā'yatam sa vidra dhiriti khyāto vijñeyaḥ ṣaḍvidhaśca saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृथग्दोषैः समस्तैश्च क्षतेनाप्यसृजा तथा षण्णामपि हि तेषां तु लक्षणं संप्रवक्ष्यते

pṛthagdoṣaiḥ samastaiśca kṣatenāpyasṛjā tathā ṣaṇṇāmapi hi teṣāṃ tu lakṣaṇaṃ saṃpravakṣyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृष्णोऽरुणो वा विषमो भृशमत्यर्थवेदनः चित्रोत्थानप्रपाकश्च विद्र धिर्वातसंभवः

kṛṣṇo'ruṇo vā viṣamo bhṛśamatyarthavedanaḥ citrotthānaprapākaśca vidra dhirvātasaṃbhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पक्वोदुम्बरसंकाशः श्यावो वा ज्वरदाहवान् क्षिप्रोत्थानप्रपाकश्च विद्र धिः पित्तसंभवः

pakvodumbarasaṃkāśaḥ śyāvo vā jvaradāhavān kṣiprotthānaprapākaśca vidra dhiḥ pittasaṃbhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरावसदृशः पाण्डुः शीतः स्निग्धोऽल्पवेदनः चिरोत्थानप्रपाकश्च विद्र धिः कफसंभवः

śarāvasadṛśaḥ pāṇḍuḥ śītaḥ snigdho'lpavedanaḥ cirotthānaprapākaśca vidra dhiḥ kaphasaṃbhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तनुपीतसिताश्चैषामास्रावाः क्रमशः स्मृताः नानावर्णरुजास्रावो घाटालो विषमो महान्

tanupītasitāścaiṣāmāsrāvāḥ kramaśaḥ smṛtāḥ nānāvarṇarujāsrāvo ghāṭālo viṣamo mahān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विषमं पच्यते चापि विद्र धिः सान्निपातिकः तैस्तैर्भावैरभिहते क्षते वाऽपथ्यकारिणः

viṣamaṃ pacyate cāpi vidra dhiḥ sānnipātikaḥ taistairbhāvairabhihate kṣate vā'pathyakāriṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षतोष्मा वायुविसृतः सरक्तं पित्तमीरयेत् ज्वरस्तृष्णा च दाहश्च जायते तस्य देहिनः

kṣatoṣmā vāyuvisṛtaḥ saraktaṃ pittamīrayet jvarastṛṣṇā ca dāhaśca jāyate tasya dehinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आगन्तुर्विद्र धिर्ह्येष पित्तविद्र धिलक्षणः कृष्णस्फोटावृतः श्यावस्तीव्रदाहरुजाकरः

āganturvidra dhirhyeṣa pittavidra dhilakṣaṇaḥ kṛṣṇasphoṭāvṛtaḥ śyāvastīvradāharujākaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पित्तविद्र धिलिङ्गस्तु रक्तविद्र धिरुच्यते पृथक् संभूय वा दोषाः कुपिता गुल्मरूपिणम्

pittavidra dhiliṅgastu raktavidra dhirucyate pṛthak saṃbhūya vā doṣāḥ kupitā gulmarūpiṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वल्मीकवत् समुन्नद्धमन्तः कुर्वन्ति विद्र धिम् गुदे बस्तिमुखे नाभ्यां कुक्षौ वङ्क्षणयोस्तथा

valmīkavat samunnaddhamantaḥ kurvanti vidra dhim gude bastimukhe nābhyāṃ kukṣau vaṅkṣaṇayostathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृक्कयोः प्लीह्नि यकृति हृदि वा क्लोम्नि वाऽप्यथ तेषामुक्तानि लिङ्गानि वाह्य विद्र धि लक्षणैः

vṛkkayoḥ plīhni yakṛti hṛdi vā klomni vā'pyatha teṣāmuktāni liṅgāni vāhya vidra dhi lakṣaṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधिष्ठानविशेषेण लिङ्गंशृणुविशेषतः गुदे वातनिरोधश्च बस्तौ कृच्छ्राल्पमूत्रता

adhiṣṭhānaviśeṣeṇa liṅgaṃśṛṇuviśeṣataḥ gude vātanirodhaśca bastau kṛcchrālpamūtratā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाभ्यां हिक्का तथाऽटोपः कुक्षौ मारुतकोपनम् कटीपृष्ठग्रहस्तीव्रो वङ्क्षणोत्थे तु विद्र धौ

nābhyāṃ hikkā tathā'ṭopaḥ kukṣau mārutakopanam kaṭīpṛṣṭhagrahastīvro vaṅkṣaṇotthe tu vidra dhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृक्कयोः पार्श्वसंकोचः प्लीह्न्युच्छ्वासावरोधनम् सर्वाङ्गप्रग्रहस्तीव्रो हृदि कासश्च जायते श्वासो यकृति हिक्का च क्लोम्नि पेपीयते पयः

vṛkkayoḥ pārśvasaṃkocaḥ plīhnyucchvāsāvarodhanam sarvāṅgapragrahastīvro hṛdi kāsaśca jāyate śvāso yakṛti hikkā ca klomni pepīyate payaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाभेरुपरिजाः पक्वा यान्त्यूर्ध्वमितरे त्वधः अधः स्रुतेषु जीवेत्तु स्रुतेषूर्ध्वं न जीवति

nābheruparijāḥ pakvā yāntyūrdhvamitare tvadhaḥ adhaḥ sruteṣu jīvettu sruteṣūrdhvaṃ na jīvati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृन्नाभिबस्तिवर्ज्या ये तेषु भिन्नेषु बाह्यतः जीवेत् कदाचित् पुरुषो नेतरेषु कदाचन

hṛnnābhibastivarjyā ye teṣu bhinneṣu bāhyataḥ jīvet kadācit puruṣo netareṣu kadācana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साध्या विद्र धयः पञ्च विवर्ज्यः सान्निपातिकः आमपक्वविदग्धत्वं तेषां शोथवदादिशेत्

sādhyā vidra dhayaḥ pañca vivarjyaḥ sānnipātikaḥ āmapakvavidagdhatvaṃ teṣāṃ śothavadādiśet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आध्मातं बद्धनिष्यन्दं छर्दिहिक्कातृषान्वितम् रुजाश्वाससमायुक्तं विद्र धिर्नाशयेन्नरम्

ādhmātaṃ baddhaniṣyandaṃ chardihikkātṛṣānvitam rujāśvāsasamāyuktaṃ vidra dhirnāśayennaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.