Mādhavakara: Mādhava-nidāna (Rogaviniścaya) 4

अतीसारे निवृत्तेऽपि मन्दाग्नेरहिताशिनः भूयं संदूषितो वह्निर्ग्रहणीमभिदूषयेत्

atīsāre nivṛtte'pi mandāgnerahitāśinaḥ bhūyaṃ saṃdūṣito vahnirgrahaṇīmabhidūṣayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकैकशः सर्वशश्च दोषैरत्यर्थमूर्च्छितैः सा दुष्टा बहुशो भुक्तमाममेव विमुञ्चति

ekaikaśaḥ sarvaśaśca doṣairatyarthamūrcchitaiḥ sā duṣṭā bahuśo bhuktamāmameva vimuñcati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पक्वं वा सरुजं पूति मुहुर्बद्धं मुहुर्द्र वम् ग्रहणीरोगमाहुस्तमायुर्वेदविदो जनाः

pakvaṃ vā sarujaṃ pūti muhurbaddhaṃ muhurdra vam grahaṇīrogamāhustamāyurvedavido janāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूर्वरूपं तु तस्येदं तृष्णाऽलस्यं बलक्षयः विदाहोऽन्नस्य पाकश्च चिरात् कायस्य गौरवम्

pūrvarūpaṃ tu tasyedaṃ tṛṣṇā'lasyaṃ balakṣayaḥ vidāho'nnasya pākaśca cirāt kāyasya gauravam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कटुतिक्तकषायाति रूक्षसंदुष्टभोजनैः प्रमितानशनात्यध्ववेगनिग्रहमैथुनैः

kaṭutiktakaṣāyāti rūkṣasaṃduṣṭabhojanaiḥ pramitānaśanātyadhvaveganigrahamaithunaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मारुतः कुपितो वह्निं सञ्छाद्य कुरुते गदान् तस्यान्नं पच्यते दुःखं शुक्तपाकं खराङ्गता

mārutaḥ kupito vahniṃ sañchādya kurute gadān tasyānnaṃ pacyate duḥkhaṃ śuktapākaṃ kharāṅgatā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कण्ठास्यशोषः क्षुत्तृष्णा तिमिरं कर्णयोः स्वनः पार्श्वोरुवङ्क्षणग्रीवारुगभीक्ष्णं विसूचिका

kaṇṭhāsyaśoṣaḥ kṣuttṛṣṇā timiraṃ karṇayoḥ svanaḥ pārśvoruvaṅkṣaṇagrīvārugabhīkṣṇaṃ visūcikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृत्पीडाकार्श्यदौर्बल्यं वैरस्यं परिकर्तिका गृद्धिः सर्वरसानां च मनसः सदनं तथा

hṛtpīḍākārśyadaurbalyaṃ vairasyaṃ parikartikā gṛddhiḥ sarvarasānāṃ ca manasaḥ sadanaṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीर्णे जीर्यति चाध्मानं भुक्ते स्वास्थ्यमुपैति च स वातगुल्महृद्रो गप्लीहाशङ्की च मानवः

jīrṇe jīryati cādhmānaṃ bhukte svāsthyamupaiti ca sa vātagulmahṛdro gaplīhāśaṅkī ca mānavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चिराद् दुःखं द्र वं शुष्कं तन्वामं शब्दफेनवत् पुनः पुनः सृजेद्वर्चः कासश्वासार्दितोऽनिलात्

cirād duḥkhaṃ dra vaṃ śuṣkaṃ tanvāmaṃ śabdaphenavat punaḥ punaḥ sṛjedvarcaḥ kāsaśvāsārdito'nilāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कट्वजीर्णविदाह्यम्लक्षाराद्यैः पित्तमुल्बणम् आप्लावयद्धन्त्यनलं जलं तप्तमिवानलम्

kaṭvajīrṇavidāhyamlakṣārādyaiḥ pittamulbaṇam āplāvayaddhantyanalaṃ jalaṃ taptamivānalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सोऽजीर्णं नीलपीताभं पीताभः सार्यते द्र वम् पूत्यम्लोद्गारहृत्कण्ठदाहारुचितृडर्दितः

so'jīrṇaṃ nīlapītābhaṃ pītābhaḥ sāryate dra vam pūtyamlodgārahṛtkaṇṭhadāhārucitṛḍarditaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गुर्वतिस्निग्धशीतादिभोजनादतिभोजनात् भुक्तमात्रस्य च स्नप्नाद्धन्त्यग्निं कुपितः कफः

gurvatisnigdhaśītādibhojanādatibhojanāt bhuktamātrasya ca snapnāddhantyagniṃ kupitaḥ kaphaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यान्नं पच्यते दुःखं हृल्लासच्छर्द्यरोचकाः आस्योपदेहमाधुर्यं कासष्ठीवनपीनसाः

tasyānnaṃ pacyate duḥkhaṃ hṛllāsacchardyarocakāḥ āsyopadehamādhuryaṃ kāsaṣṭhīvanapīnasāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृदयं मन्यते स्त्यानमुदरं स्तिमितं गुरु दुष्टोमधुर उद्गारः सदनं स्त्रीष्वहर्षणम्

hṛdayaṃ manyate styānamudaraṃ stimitaṃ guru duṣṭomadhura udgāraḥ sadanaṃ strīṣvaharṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भिन्नामश्लेष्मसंसृष्टगुरुवर्चःप्रवर्तनम् अकृशस्यापि दौर्बल्यमालस्यं च कफात्मके

bhinnāmaśleṣmasaṃsṛṣṭaguruvarcaḥpravartanam akṛśasyāpi daurbalyamālasyaṃ ca kaphātmake

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृथग्वातादिनिर्दिष्टहेतुलिङ्गसमागमे त्रिदोषं निर्दिशेदेवं तेषां वक्ष्यामि भेषजम्

pṛthagvātādinirdiṣṭahetuliṅgasamāgame tridoṣaṃ nirdiśedevaṃ teṣāṃ vakṣyāmi bheṣajam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दोषं सामं निरामं च विद्यादत्रातिसारवत्

doṣaṃ sāmaṃ nirāmaṃ ca vidyādatrātisāravat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लिङ्गैरसाध्यो ग्रहणीविकारो यैस्तैरतीसारगदो न सिध्येत् वृद्धस्य नूनं ग्रहणीविकारो हत्वा तनुं नैव निवर्तते च

liṅgairasādhyo grahaṇīvikāro yaistairatīsāragado na sidhyet vṛddhasya nūnaṃ grahaṇīvikāro hatvā tanuṃ naiva nivartate ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.