Mādhavakara: Mādhava-nidāna (Rogaviniścaya) 40

एकदेशोत्थितः शोथो व्रणानां पूर्वलक्षणम् षड्विधः स्यात् पृथक्सर्वरक्तागन्तुनिमित्तजः

ekadeśotthitaḥ śotho vraṇānāṃ pūrvalakṣaṇam ṣaḍvidhaḥ syāt pṛthaksarvaraktāgantunimittajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शोथाः षडेते विज्ञेयाः प्रागुक्तैः शोथलक्षणैः विशेषः कथ्यते चैषां पक्वापक्वादिनिश्चये

śothāḥ ṣaḍete vijñeyāḥ prāguktaiḥ śothalakṣaṇaiḥ viśeṣaḥ kathyate caiṣāṃ pakvāpakvādiniścaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विषमं पच्यते वातात् पित्तोत्थश्चाचिराच्चिरम् कफजः पित्तवच्छोथो रक्तागन्तुसमुद्भवः

viṣamaṃ pacyate vātāt pittotthaścācirācciram kaphajaḥ pittavacchotho raktāgantusamudbhavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मन्दोष्मताऽल्पशोथत्वं काठिन्यं त्वक्सवर्णता मन्दवेदनता चैतच्छोथानामामलक्षणम्

mandoṣmatā'lpaśothatvaṃ kāṭhinyaṃ tvaksavarṇatā mandavedanatā caitacchothānāmāmalakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दह्यते दहनेनेव क्षारेणेव च पच्यते पिपीलिकागणेनेव दश्यते छिद्यते तथा

dahyate dahaneneva kṣāreṇeva ca pacyate pipīlikāgaṇeneva daśyate chidyate tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भिद्यते चैव शस्त्रेण दण्डेनेव च ताड्यते पीड्यते पाणिनेवान्तः सूचिभिरिव तुद्यते

bhidyate caiva śastreṇa daṇḍeneva ca tāḍyate pīḍyate pāṇinevāntaḥ sūcibhiriva tudyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सोषाचोषो विवर्णः स्यादङ्गुल्येवावघट्यते आसने शयने स्थाने शान्तिं वृश्चिकविद्धवत्

soṣācoṣo vivarṇaḥ syādaṅgulyevāvaghaṭyate āsane śayane sthāne śāntiṃ vṛścikaviddhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न गच्छेदाततः शोथो भवेदाध्मातबस्तिवत् ज्वरस्तृष्णाऽरुचिश्चैव पच्यमानस्य लक्षणम्

na gacchedātataḥ śotho bhavedādhmātabastivat jvarastṛṣṇā'ruciścaiva pacyamānasya lakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वेदनोपशमः शोथोऽलोहितोऽल्पो न चोन्नतः प्रादुर्भावो वलीनां च तोदः कण्डूर्मुहुर्मुहुः

vedanopaśamaḥ śotho'lohito'lpo na connataḥ prādurbhāvo valīnāṃ ca todaḥ kaṇḍūrmuhurmuhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपद्र वाणां प्रशमो निम्नता स्फुटनं त्वचाम् वस्ताविवाम्बुसंचारः स्याच्छोथेऽङ्गुलिपीडिते

upadra vāṇāṃ praśamo nimnatā sphuṭanaṃ tvacām vastāvivāmbusaṃcāraḥ syācchothe'ṅgulipīḍite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूयस्य पीडयत्येकमन्तमन्ते च पीडिते भक्ताकाङ्क्षा भवेच्चैतच्छोथानां पक्वलक्षणम्

pūyasya pīḍayatyekamantamante ca pīḍite bhaktākāṅkṣā bhaveccaitacchothānāṃ pakvalakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नर्तेऽनिलाद्रुङ्न विना च पित्तं पाकः कफं चापि विना न पूयः तस्माद्धि सर्वान् परिपाककाले पचन्ति शोथांस्त्रय एव दोषाः

narte'nilādruṅna vinā ca pittaṃ pākaḥ kaphaṃ cāpi vinā na pūyaḥ tasmāddhi sarvān paripākakāle pacanti śothāṃstraya eva doṣāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कक्षं समासाद्य यथैव वह्निर्वाय्वीरितः सन्दहति प्रसह्य तथैव पूयो ह्यविनिःसृता हि मांसं सिराः स्नायु च खादतीह

kakṣaṃ samāsādya yathaiva vahnirvāyvīritaḥ sandahati prasahya tathaiva pūyo hyaviniḥsṛtā hi māṃsaṃ sirāḥ snāyu ca khādatīha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आमं विदह्यमानं च सम्यक् पक्वं च यो भिषक् जानीयात् स भवेद्वैद्यः शेषास्तस्करवृत्तयः

āmaṃ vidahyamānaṃ ca samyak pakvaṃ ca yo bhiṣak jānīyāt sa bhavedvaidyaḥ śeṣāstaskaravṛttayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यश्छिनत्त्याममज्ञानाद्यो वा पक्वमुपेक्षते श्वपचाविव मन्तव्यौ तावनिश्चितकारिणौ

yaśchinattyāmamajñānādyo vā pakvamupekṣate śvapacāviva mantavyau tāvaniścitakāriṇau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.