Mādhavakara: Mādhava-nidāna (Rogaviniścaya) 68

स्थावरं जङ्गमं चैव द्विविधं विषमुच्यते मूलाद्यात्मकमाद्यं स्यात् परं सर्पादिसंभवम्

sthāvaraṃ jaṅgamaṃ caiva dvividhaṃ viṣamucyate mūlādyātmakamādyaṃ syāt paraṃ sarpādisaṃbhavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निद्रां तन्द्रां क्लमं दाहमपाकं लोमहर्षणम् शोथं चैवातिसारं च जङ्गमं कुरुते विषम्

nidrāṃ tandrāṃ klamaṃ dāhamapākaṃ lomaharṣaṇam śothaṃ caivātisāraṃ ca jaṅgamaṃ kurute viṣam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थावरं च ज्वरं हिक्कां दन्तहर्षं गलग्रहम् फेनच्छर्द्यरुचिश्वासं मूर्च्छा च कुरुते भृशम्

sthāvaraṃ ca jvaraṃ hikkāṃ dantaharṣaṃ galagraham phenacchardyaruciśvāsaṃ mūrcchā ca kurute bhṛśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इङ्गितज्ञो मनुष्याणां वाक्चेष्टामुखवैकृतैः जानीयाद्विषदातारमेभिर्लिङ्गैश्च बुद्धिमान्

iṅgitajño manuṣyāṇāṃ vākceṣṭāmukhavaikṛtaiḥ jānīyādviṣadātāramebhirliṅgaiśca buddhimān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न ददात्युत्तरं पृष्टो विवक्षुर्मोहमेति च अपार्थं बहु संकीर्णं भाषते चापि मूढवत्

na dadātyuttaraṃ pṛṣṭo vivakṣurmohameti ca apārthaṃ bahu saṃkīrṇaṃ bhāṣate cāpi mūḍhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हसत्यकस्मात् स्फोटयत्यङ्गुलीर्विलिखेन्महीम् वेपथुश्चास्य भवति त्रस्तश्चान्योन्यमीक्षते

hasatyakasmāt sphoṭayatyaṅgulīrvilikhenmahīm vepathuścāsya bhavati trastaścānyonyamīkṣate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विवर्णवक्त्रो ध्यामश्च नखैः किञ्चिच्छिनत्त्यपि आलभेतासनं दीनः करेण च शिरोरुहम्

vivarṇavaktro dhyāmaśca nakhaiḥ kiñcicchinattyapi ālabhetāsanaṃ dīnaḥ kareṇa ca śiroruham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्तते विपरीतं च विषदाता विचेतनः उद्वेष्टनं मूलविषैः प्रलापो मोह एव च

vartate viparītaṃ ca viṣadātā vicetanaḥ udveṣṭanaṃ mūlaviṣaiḥ pralāpo moha eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जृम्भणं वेपनं श्वासो मोहः पत्रविषेण तु मुष्कशोथः फलविषैर्दाहोऽन्नद्वेष एव च

jṛmbhaṇaṃ vepanaṃ śvāso mohaḥ patraviṣeṇa tu muṣkaśothaḥ phalaviṣairdāho'nnadveṣa eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भवेत् पुष्पविषैश्छर्दिराध्मानं श्वास एव च त्वक्सारनिर्यासविषैरुपयुक्तैर्भवन्ति हि

bhavet puṣpaviṣaiśchardirādhmānaṃ śvāsa eva ca tvaksāraniryāsaviṣairupayuktairbhavanti hi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आस्यदौर्गन्ध्यपा रुष्यशिरोरुक्कफसंस्रवाः फेनागमः क्षीरविषैर्विड्भेदो गुरुगात्रता

āsyadaurgandhyapā ruṣyaśirorukkaphasaṃsravāḥ phenāgamaḥ kṣīraviṣairviḍbhedo gurugātratā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृत्पीडनं धातुविषैर्मूर्च्छा दाहश्च तालुनि प्रायेण कालघातीनि विषाण्येतानि निर्दिशेत्

hṛtpīḍanaṃ dhātuviṣairmūrcchā dāhaśca tāluni prāyeṇa kālaghātīni viṣāṇyetāni nirdiśet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सद्यः क्षतं पच्यते यस्य जन्तोः स्रवेद्र क्तं पच्यते चाप्यभीक्ष्णम् कृष्णीभूतं क्लिन्नमत्यर्थपूति क्षतान्मांसं शीर्यते चापि यस्य

sadyaḥ kṣataṃ pacyate yasya jantoḥ sravedra ktaṃ pacyate cāpyabhīkṣṇam kṛṣṇībhūtaṃ klinnamatyarthapūti kṣatānmāṃsaṃ śīryate cāpi yasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृष्णा मूर्च्छा ज्वरदाहौ च यस्य दिग्धाहतं तं पुरुषं व्यवस्येत् लिङ्गान्येतान्येव कुर्यादमित्रैर्व्रणे विषं यस्य दत्तं प्रमादात्

tṛṣṇā mūrcchā jvaradāhau ca yasya digdhāhataṃ taṃ puruṣaṃ vyavasyet liṅgānyetānyeva kuryādamitrairvraṇe viṣaṃ yasya dattaṃ pramādāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सपीतं गृहधूमाभं पुरीषं योऽतिसार्यते फेनमुद्वमते चापि विष पीतं तमादिशेत्

sapītaṃ gṛhadhūmābhaṃ purīṣaṃ yo'tisāryate phenamudvamate cāpi viṣa pītaṃ tamādiśet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वातपित्तकफात्मानो भोगिमण्डलिराजिलाः यथाक्रमं समाख्याता द्व्यन्तरा द्वन्द्वरूपिणः

vātapittakaphātmāno bhogimaṇḍalirājilāḥ yathākramaṃ samākhyātā dvyantarā dvandvarūpiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दंशो भोगिकृतः कृष्णः सर्ववातविकारकृत् पीतो मण्डलिजः शोथो मृदुः पित्तविकारवान्

daṃśo bhogikṛtaḥ kṛṣṇaḥ sarvavātavikārakṛt pīto maṇḍalijaḥ śotho mṛduḥ pittavikāravān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजिलोत्थो भवेद् दंशः स्थिरशोथश्च पिच्छिलः पाण्डुः स्निग्धोऽतिसान्द्रा सृक् सर्वश्लेष्मविकारकृत्

rājilottho bhaved daṃśaḥ sthiraśothaśca picchilaḥ pāṇḍuḥ snigdho'tisāndrā sṛk sarvaśleṣmavikārakṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्वत्थदेवायतनश्मशानवल्मीकसन्ध्यासु चतुष्पथेषु याम्ये च दष्टाः परिवर्जनीया ऋक्षे सिरामर्मसु ये च दष्टाः

aśvatthadevāyatanaśmaśānavalmīkasandhyāsu catuṣpatheṣu yāmye ca daṣṭāḥ parivarjanīyā ṛkṣe sirāmarmasu ye ca daṣṭāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दर्वीकराणां विषमाशुघाति सर्वाणि चोष्णे द्विगुणीभवन्ति अजीर्णपित्तातपपीडितेषु बालेषु वृद्धेषु बुभुक्षितेषु

darvīkarāṇāṃ viṣamāśughāti sarvāṇi coṣṇe dviguṇībhavanti ajīrṇapittātapapīḍiteṣu bāleṣu vṛddheṣu bubhukṣiteṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षीणक्षते मोहिनि कुष्ठयुक्ते रूक्षेऽबले गर्भवतीषु चापि शस्त्रक्षते यस्य न रक्तमेति राज्यो लताभिश्च न संभवन्ति

kṣīṇakṣate mohini kuṣṭhayukte rūkṣe'bale garbhavatīṣu cāpi śastrakṣate yasya na raktameti rājyo latābhiśca na saṃbhavanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शीताभिरद्भिश्च न रोम हर्षो विषाभिभूतं परिवर्जयेत्तम् जिह्मं मुखं यस्य च केशशातो नासावसादश्च सकण्ठभङ्गः

śītābhiradbhiśca na roma harṣo viṣābhibhūtaṃ parivarjayettam jihmaṃ mukhaṃ yasya ca keśaśāto nāsāvasādaśca sakaṇṭhabhaṅgaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृष्णः सरक्तःश्वयथुश्च दंशे हन्वोः स्थिरत्वं च विवर्जनीयः वर्तिर्घना यस्य निरेति वक्त्राद्र क्तं स्रवेदूर्ध्वमधश्च यस्य

kṛṣṇaḥ saraktaḥśvayathuśca daṃśe hanvoḥ sthiratvaṃ ca vivarjanīyaḥ vartirghanā yasya nireti vaktrādra ktaṃ sravedūrdhvamadhaśca yasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दंष्ट्रानिपाताश्चतुरश्च यस्य तं चापि वैद्यः परिवर्जयेच्च उन्मत्तमत्यर्थमुपद्रुतं वा हीनस्वरं वाऽप्यथवा विवर्णम्

daṃṣṭrānipātāścaturaśca yasya taṃ cāpi vaidyaḥ parivarjayecca unmattamatyarthamupadrutaṃ vā hīnasvaraṃ vā'pyathavā vivarṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सारिष्टमत्यर्थमवेगिनं च ज्ञात्वा नरं कर्म न तत्र कुर्यात् जीर्णं विषघ्नौषधिभिर्हतं वा दावाग्निवातातपशोषितं वा

sāriṣṭamatyarthamaveginaṃ ca jñātvā naraṃ karma na tatra kuryāt jīrṇaṃ viṣaghnauṣadhibhirhataṃ vā dāvāgnivātātapaśoṣitaṃ vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वभावतो वा गुणविप्रहीनं विषं हि दूषीविषतामुपैति वीर्याल्पभावान्न निपातयेत्तत् कफान्वितं वर्षगणानुबन्धि

svabhāvato vā guṇaviprahīnaṃ viṣaṃ hi dūṣīviṣatāmupaiti vīryālpabhāvānna nipātayettat kaphānvitaṃ varṣagaṇānubandhi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेनार्दितो भिन्नपुरीषवर्णो वैगन्ध्यवैरस्ययुतः पिपासी मूर्च्छा भ्रमं गद्गदवाग्वमिं च विचेष्टमानोऽरतिमाप्नुयाद्वा

tenārdito bhinnapurīṣavarṇo vaigandhyavairasyayutaḥ pipāsī mūrcchā bhramaṃ gadgadavāgvamiṃ ca viceṣṭamāno'ratimāpnuyādvā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आमाशयस्थे कफवातरोगी पक्वाशयस्थेऽनिलपित्तरोगी भवेत् समुद्ध्वस्तशिरोरुहाङ्गो विलूनपक्षस्तु यथा विहङ्गः

āmāśayasthe kaphavātarogī pakvāśayasthe'nilapittarogī bhavet samuddhvastaśiroruhāṅgo vilūnapakṣastu yathā vihaṅgaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थितं रसादिष्वथवा यथोक्तान् करोति धातुप्रभवान् विकारान् कोपं च शीतानिलदुर्दिनेषु यात्याशु पूर्वं शृणु तस्य रूपम्

sthitaṃ rasādiṣvathavā yathoktān karoti dhātuprabhavān vikārān kopaṃ ca śītāniladurdineṣu yātyāśu pūrvaṃ śṛṇu tasya rūpam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निद्रा गुरुत्वं च विजृम्भणं च विश्लेषहर्षावथवाऽङ्गमर्दम् ततः करोत्यन्नमदाविपाकावरोचकं मण्डलकोठजन्म

nidrā gurutvaṃ ca vijṛmbhaṇaṃ ca viśleṣaharṣāvathavā'ṅgamardam tataḥ karotyannamadāvipākāvarocakaṃ maṇḍalakoṭhajanma

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मांसक्षयं पादकरप्रशोथं मूर्च्छा तथा छर्दिमथातिसारम् दूषीविषं श्वासतृषाज्वरांश्च कुर्यात् प्रवृद्धिं जठरस्य चापि

māṃsakṣayaṃ pādakarapraśothaṃ mūrcchā tathā chardimathātisāram dūṣīviṣaṃ śvāsatṛṣājvarāṃśca kuryāt pravṛddhiṃ jaṭharasya cāpi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उन्मादमन्यज्जनयेत्तथाऽन्यदानाहमन्यत्क्षपयेच्च शुक्रम् गाद्गद्यमन्यज्जनयेच्च कुष्ठं तांस्तान्विकारांश्च बहुप्रकारान्

unmādamanyajjanayettathā'nyadānāhamanyatkṣapayecca śukram gādgadyamanyajjanayecca kuṣṭhaṃ tāṃstānvikārāṃśca bahuprakārān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दूषितं देशकालान्नदिवास्वप्नैरभीक्ष्णशः यस्मात् संदूषयेद्धातूँ स्तस्माद् दूषीविषं स्मृतम्

dūṣitaṃ deśakālānnadivāsvapnairabhīkṣṇaśaḥ yasmāt saṃdūṣayeddhātū~ stasmād dūṣīviṣaṃ smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

साध्यमात्मवतः सद्यो याप्यं संवत्सरोत्थितम् दूषीविषमसाध्यं स्यात् क्षीणस्याहितसेविनः

sādhyamātmavataḥ sadyo yāpyaṃ saṃvatsarotthitam dūṣīviṣamasādhyaṃ syāt kṣīṇasyāhitasevinaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सौभाग्यार्थं स्त्रियः स्वेदं रजो नानाङ्गजान् मलान् शत्रुप्रयुक्तांश्च गरान् प्रयच्छन्त्यन्नमिश्रितान्

saubhāgyārthaṃ striyaḥ svedaṃ rajo nānāṅgajān malān śatruprayuktāṃśca garān prayacchantyannamiśritān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तैः स्यात् पाण्डुः कृशोऽल्पाग्निर्गरश्चास्योपजायते मर्मप्रधमनाध्मानं हस्तयोः शोथलक्षणम्

taiḥ syāt pāṇḍuḥ kṛśo'lpāgnirgaraścāsyopajāyate marmapradhamanādhmānaṃ hastayoḥ śothalakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जठरं ग्रहणीदोषो यक्ष्मा गुल्मः क्षयो ज्वरः एवंविधस्य चान्यस्य व्याधेर्लिङ्गानि दर्शयेत्

jaṭharaṃ grahaṇīdoṣo yakṣmā gulmaḥ kṣayo jvaraḥ evaṃvidhasya cānyasya vyādherliṅgāni darśayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्माल्लूनं तृणं प्राप्ता मुनेः प्रस्वेदबिन्दवः तस्माल्लूतास्तु भाष्यन्ते संख्यया ताश्च षोडश

yasmāllūnaṃ tṛṇaṃ prāptā muneḥ prasvedabindavaḥ tasmāllūtāstu bhāṣyante saṃkhyayā tāśca ṣoḍaśa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताभिर्दष्टे दंशकोथः प्रवृत्तिः क्षतजस्य च ज्वरो दाहोऽतिसारश्च गदाः स्युश्च त्रिदोषजाः

tābhirdaṣṭe daṃśakothaḥ pravṛttiḥ kṣatajasya ca jvaro dāho'tisāraśca gadāḥ syuśca tridoṣajāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिडका विविधाकारा मण्डलानि महान्ति च शोथा महान्तो मृदवो रक्ताः श्यावाश्चलास्तथा

piḍakā vividhākārā maṇḍalāni mahānti ca śothā mahānto mṛdavo raktāḥ śyāvāścalāstathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सामान्यं सर्वलूतानामेतद् दंशस्य लक्षणम् दंशमध्ये तु यत् कृष्णं श्यावं वा जालकाचितम्

sāmānyaṃ sarvalūtānāmetad daṃśasya lakṣaṇam daṃśamadhye tu yat kṛṣṇaṃ śyāvaṃ vā jālakācitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊर्ध्वाकृति भृशं पाकं क्लेदशोथज्वरान्वितम् दूषीविषाभिर्लूताभिस्तद्दष्टमिति निर्दिशेत्

ūrdhvākṛti bhṛśaṃ pākaṃ kledaśothajvarānvitam dūṣīviṣābhirlūtābhistaddaṣṭamiti nirdiśet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शोथः श्वेताः सिता रक्ताः पीता वा पिडका ज्वरः प्राणान्तिकाश्च जायन्ते श्वासहिक्काशिरोग्रहाः

śothaḥ śvetāḥ sitā raktāḥ pītā vā piḍakā jvaraḥ prāṇāntikāśca jāyante śvāsahikkāśirograhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदंशाच्छोणितं पाण्डुमण्डानि च ज्वरोऽरुचिः लोमहर्षश्च दाहश्चाप्याखुदूषीविषार्दिते

ādaṃśācchoṇitaṃ pāṇḍumaṇḍāni ca jvaro'ruciḥ lomaharṣaśca dāhaścāpyākhudūṣīviṣārdite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूर्च्छाङ्गशोथवैवर्ण्यक्लेद शब्दाश्रुतिज्वराः शिरोगुरुत्वं लालासृक्छर्दिश्चासाध्यमूषिकैः

mūrcchāṅgaśothavaivarṇyakleda śabdāśrutijvarāḥ śirogurutvaṃ lālāsṛkchardiścāsādhyamūṣikaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कार्ष्ण्यं श्यावत्वमथवा नानावर्णत्वमेव वा मोहोऽथ वर्चसो भेदो दष्टे स्यात् कृकलासकै

kārṣṇyaṃ śyāvatvamathavā nānāvarṇatvameva vā moho'tha varcaso bhedo daṣṭe syāt kṛkalāsakai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दहत्यग्निरिवादौ च भिनत्तीवोर्ध्वमाशु च वृश्चिकस्य विषं याति दंशे पश्चात्तु तिष्ठति

dahatyagnirivādau ca bhinattīvordhvamāśu ca vṛścikasya viṣaṃ yāti daṃśe paścāttu tiṣṭhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दष्टोऽसाध्यश्च हृद्घ्राणरसनोपहतो नरः मांसैः पतद्भिरत्यर्थं वेदनार्तो जहात्यसून्

daṣṭo'sādhyaśca hṛdghrāṇarasanopahato naraḥ māṃsaiḥ patadbhiratyarthaṃ vedanārto jahātyasūn

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विसर्पः श्वयथुः शूलं ज्वरश्छर्दिरथापि च लक्षणं कणभैर्दष्टे दंशश्चैवावसीदति

visarpaḥ śvayathuḥ śūlaṃ jvaraśchardirathāpi ca lakṣaṇaṃ kaṇabhairdaṣṭe daṃśaścaivāvasīdati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृष्टलोमोच्चिटिङ्गेन स्तब्धलिङ्गो भृशार्तिमान् दष्टः शीतोदकेनेव सिक्तान्यङ्गानि मन्यते

hṛṣṭalomocciṭiṅgena stabdhaliṅgo bhṛśārtimān daṣṭaḥ śītodakeneva siktānyaṅgāni manyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकदंष्ट्रार्दितः शूनः सरुजः पीतकः सतृट् छर्दिर्निद्रा च सविषैर्मण्डूकैर्दष्टलक्षणम्

ekadaṃṣṭrārditaḥ śūnaḥ sarujaḥ pītakaḥ satṛṭ chardirnidrā ca saviṣairmaṇḍūkairdaṣṭalakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मत्स्यास्तु सविषाः कुर्युदाहं शोथं रुजं तथा कण्डूं शोथं ज्वरं मूर्च्छा सविषास्तु जलौकसः

matsyāstu saviṣāḥ kuryudāhaṃ śothaṃ rujaṃ tathā kaṇḍūṃ śothaṃ jvaraṃ mūrcchā saviṣāstu jalaukasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विदाहं श्वयथुं तोदं स्वेदं च गृहगोधिका दंशे स्वेदं रुजं दाहं कुर्याच्छतपदीविषम्

vidāhaṃ śvayathuṃ todaṃ svedaṃ ca gṛhagodhikā daṃśe svedaṃ rujaṃ dāhaṃ kuryācchatapadīviṣam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कण्डूमान् मशकैरीषच्छोथः स्यान्मन्दवेदनः असाध्यकीटसदृशमसाध्यमशकक्षतम्

kaṇḍūmān maśakairīṣacchothaḥ syānmandavedanaḥ asādhyakīṭasadṛśamasādhyamaśakakṣatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सद्यः प्रस्राविणी श्यावा दाहमूर्च्छाज्वरान्विता पिडका मक्षिकांदशे तासां तु स्थगिकाऽसुहृत्

sadyaḥ prasrāviṇī śyāvā dāhamūrcchājvarānvitā piḍakā makṣikāṃdaśe tāsāṃ tu sthagikā'suhṛt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुष्पद्भिर्द्विपद्भिश्च नखदन्तविषं च यत् शूयते पच्यते वापि स्रवति ज्वरयत्यपि

catuṣpadbhirdvipadbhiśca nakhadantaviṣaṃ ca yat śūyate pacyate vāpi sravati jvarayatyapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वशृगालतरक्ष्वृक्षव्याघ्रादीनां यदाऽनिलः श्लेष्मप्रदुष्टो मुष्णाति संज्ञां संज्ञावहाश्रितः

śvaśṛgālatarakṣvṛkṣavyāghrādīnāṃ yadā'nilaḥ śleṣmapraduṣṭo muṣṇāti saṃjñāṃ saṃjñāvahāśritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा प्रस्रस्तलाङ्गुलहनुस्कन्धोऽतिलालवान् अव्यक्तबधिरान्धश्च सोऽन्योन्यमभिधावति

tadā prasrastalāṅgulahanuskandho'tilālavān avyaktabadhirāndhaśca so'nyonyamabhidhāvati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रमूढोऽन्यतमस्त्वेषां खादन्विपरिधावति तेनोन्मत्तेन दष्टस्य दंष्ट्रिणा सविषेण तु

pramūḍho'nyatamastveṣāṃ khādanviparidhāvati tenonmattena daṣṭasya daṃṣṭriṇā saviṣeṇa tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुप्तता जायते दंशे कृष्णं चातिस्रवत्यसृक् दिग्धविद्धस्य लिङ्गेन प्रायशश्चोपलक्षितः

suptatā jāyate daṃśe kṛṣṇaṃ cātisravatyasṛk digdhaviddhasya liṅgena prāyaśaścopalakṣitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येन चापि भवेद्दष्टतस्य चेष्टां रुतं नरः बहुशः प्रतिकुर्वाणः क्रियाहीनो विनश्यति

yena cāpi bhaveddaṣṭatasya ceṣṭāṃ rutaṃ naraḥ bahuśaḥ pratikurvāṇaḥ kriyāhīno vinaśyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दंष्ट्रिणा येन दष्टश्च तद्रू पं यस्तु पश्यति अप्सु चादर्शबिम्बे वा तस्य तद्रि ष्टमादिशेत्

daṃṣṭriṇā yena daṣṭaśca tadrū paṃ yastu paśyati apsu cādarśabimbe vā tasya tadri ṣṭamādiśet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रस्यत्यकस्माद्योऽभीक्ष्णं दृष्ट्वा स्पृष्ट्वाऽपि वा जलम् जलत्रासं तु तं विद्याद्रि ष्टं तदपि कीर्तितम्

trasyatyakasmādyo'bhīkṣṇaṃ dṛṣṭvā spṛṣṭvā'pi vā jalam jalatrāsaṃ tu taṃ vidyādri ṣṭaṃ tadapi kīrtitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अदष्टो वा जलत्रासी न कथंचन सिद्ध्यति प्रसुप्तो वोत्थितो वाऽपि स्वस्थस्त्रस्तो न सिद्ध्यति

adaṣṭo vā jalatrāsī na kathaṃcana siddhyati prasupto votthito vā'pi svasthastrasto na siddhyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रशान्तदोषं प्रकृतिस्थधातुमन्नाभिकामं सममूत्रविट्कम् प्रसन्नवर्णेन्द्रि यचित्तचेष्टं वैद्योऽवगच्छेदविषं मनुष्यम्

praśāntadoṣaṃ prakṛtisthadhātumannābhikāmaṃ samamūtraviṭkam prasannavarṇendri yacittaceṣṭaṃ vaidyo'vagacchedaviṣaṃ manuṣyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.