Mādhavakara: Mādhava-nidāna (Rogaviniścaya) 9

घर्मंव्यायामशोकाध्वव्यवायैरतिसेवितैः तीक्ष्णोष्णक्षारलवणैरम्लैः कटुभिरेव च

gharmaṃvyāyāmaśokādhvavyavāyairatisevitaiḥ tīkṣṇoṣṇakṣāralavaṇairamlaiḥ kaṭubhireva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पित्तं विदग्धं स्वगुणैर्विदहत्याशु शोणितम् ततः प्रवर्तते रक्तमूर्ध्वं चाधो द्विधाऽपि वा

pittaṃ vidagdhaṃ svaguṇairvidahatyāśu śoṇitam tataḥ pravartate raktamūrdhvaṃ cādho dvidhā'pi vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊर्ध्वं नासाक्षिकर्णास्यैर्मेढ्रयोनिगुदैरधः कुपितं रोमकूपैश्च समस्तैस्तत्प्रवर्तते

ūrdhvaṃ nāsākṣikarṇāsyairmeḍhrayonigudairadhaḥ kupitaṃ romakūpaiśca samastaistatpravartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सदनं शीतकामित्वं कण्ठधूमायनं वमिः लोहगन्धिश्च निःश्वासो भवत्यस्मिन् भविष्यति

sadanaṃ śītakāmitvaṃ kaṇṭhadhūmāyanaṃ vamiḥ lohagandhiśca niḥśvāso bhavatyasmin bhaviṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सान्द्रं सपाण्डु सस्नेहं पिच्छिलं च कफान्वितम् श्यावारुणं सफेनं च तनु रूक्षं च वातिकम्

sāndraṃ sapāṇḍu sasnehaṃ picchilaṃ ca kaphānvitam śyāvāruṇaṃ saphenaṃ ca tanu rūkṣaṃ ca vātikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्तपित्तं कषायाभं कृष्णं गोमूत्रसंनिभम् मेचकागारधूमाभमञ्जनाभं च पैत्तिकम्

raktapittaṃ kaṣāyābhaṃ kṛṣṇaṃ gomūtrasaṃnibham mecakāgāradhūmābhamañjanābhaṃ ca paittikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संसृष्टलिङ्गं संसर्गात्त्रिलिङ्गं सान्निपातिकम् ऊर्ध्वगं कफसंसृष्टमधोगं पवनानुगम् द्विमार्गं कफवाताम्यामुभाभ्यामनुवर्तते

saṃsṛṣṭaliṅgaṃ saṃsargāttriliṅgaṃ sānnipātikam ūrdhvagaṃ kaphasaṃsṛṣṭamadhogaṃ pavanānugam dvimārgaṃ kaphavātāmyāmubhābhyāmanuvartate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊर्ध्वं साध्यमधो याप्यमसाध्यं युगपद्गतम् एकमार्गं बलवतो नातिवेगं नवोत्थितम्

ūrdhvaṃ sādhyamadho yāpyamasādhyaṃ yugapadgatam ekamārgaṃ balavato nātivegaṃ navotthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्तपित्तं सुखे काले साध्यं स्यान्निरुपद्र वम् एकदोषानुगं साध्यं द्विदोषं याप्यमुच्यते

raktapittaṃ sukhe kāle sādhyaṃ syānnirupadra vam ekadoṣānugaṃ sādhyaṃ dvidoṣaṃ yāpyamucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्त्रिदोषमसाध्यं स्यान्मन्दाग्नेरतिवेगवत् व्याधिभिः क्षीणदेहस्य वृद्धस्यानश्नतश्च यत्

yattridoṣamasādhyaṃ syānmandāgnerativegavat vyādhibhiḥ kṣīṇadehasya vṛddhasyānaśnataśca yat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दौर्बल्यश्वासकासज्वरवमथुमदाः पाण्डुतादाहमूर्च्छा भुक्ते घोरो विदाहस्त्वधृतिरपि सदा हृद्यतुल्या च पीडा तृष्णा कोष्ठस्य भेदः शिरसि च तपनं पूतिनिष्ठीवनत्वैं भक्तद्वेषाविपाकौ विकृतिरपि भवेद्र क्तपित्तोपसर्गाः

daurbalyaśvāsakāsajvaravamathumadāḥ pāṇḍutādāhamūrcchā bhukte ghoro vidāhastvadhṛtirapi sadā hṛdyatulyā ca pīḍā tṛṣṇā koṣṭhasya bhedaḥ śirasi ca tapanaṃ pūtiniṣṭhīvanatvaiṃ bhaktadveṣāvipākau vikṛtirapi bhavedra ktapittopasargāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मांसप्रक्षालनाभं कुथितमिव च यत्कर्दमाम्भोनिभं वौ मेदंपूयास्रकल्पं यकृदिव यदि वा पक्कजम्बूफलाभम् यत्कृष्णं यच्च नीलं भृशमतिकुणपं यत्र चोक्ता विकारा- स्तद्वर्ज्यं रक्तपित्तं सुरपतिधनुषा यच्च तुल्यं विभाति

māṃsaprakṣālanābhaṃ kuthitamiva ca yatkardamāmbhonibhaṃ vau medaṃpūyāsrakalpaṃ yakṛdiva yadi vā pakkajambūphalābham yatkṛṣṇaṃ yacca nīlaṃ bhṛśamatikuṇapaṃ yatra coktā vikārā- stadvarjyaṃ raktapittaṃ surapatidhanuṣā yacca tulyaṃ vibhāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येन चोपहतो रक्तं रक्तपित्तेन मानवः पश्येद् दृश्यं वियच्चापि तच्चासाध्यमसंशयम्

yena copahato raktaṃ raktapittena mānavaḥ paśyed dṛśyaṃ viyaccāpi taccāsādhyamasaṃśayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोहितं छर्दयेद्यस्तु बहुशो लोहितेक्षणः लोहितोद्गारदर्शी च म्रियते रक्तपैत्तिकः

lohitaṃ chardayedyastu bahuśo lohitekṣaṇaḥ lohitodgāradarśī ca mriyate raktapaittikaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.