Library·Maitrāyaṇīya Upaniṣad·6·6.14

Maitrāyaṇīya Upaniṣad 6.14

MaiU 6.14

अथान्यात्रप्युक्तम् \ः अन्नं वा अस्य सर्वस्य योनिः कालश्चान्नस्य सूर्यो योनिः कालस्य तस्यैतद्रूपं यन् निमेषादिकालात्सम्भृतं द्वादशात्मकं वत्सरमेतस्याग्नेयमर्धमर्धं वारुणं मघाद्यं श्रविष्ठार्धमाग्नेयं क्रमेणोत्क्रमेण सार्पाद्यं श्रविष्ठार्धान्तं सौम्यम् तत्रैकैकमात्मनो नवांशकं सचारकविधम् सौक्ष्म्यत्वादेतत्प्रमाणमनेनैव प्रमीयते हि कालः न विना प्रमाणेन प्रमेयस्योपलब्धिः प्रमेयोऽपि प्रमाणतां पृथक्त्वादुपैत्यात्मसम्बोधनार्थमित्येवं ह्याह । यावत्यो वै कालस्य कलास्तावतीषु चरत्यसौ यः कालं ब्रह्मेत्युपासीत कालस्तस्यातिदूरमपसरतीति एवं ह्याह \ः कालात्स्रवन्ति भूतानि कालाद्वृद्धिं प्रयान्ति च । काले चास्तं नियच्च्हन्ति कालो मूर्तिरमूर्तिमान् ॥

athānyātrapyuktam \ḥ annaṃ vā asya sarvasya yoniḥ kālaścānnasya sūryo yoniḥ kālasya tasyaitadrūpaṃ yan nimeṣādikālātsambhṛtaṃ dvādaśātmakaṃ vatsarametasyāgneyamardhamardhaṃ vāruṇaṃ maghādyaṃ śraviṣṭhārdhamāgneyaṃ krameṇotkrameṇa sārpādyaṃ śraviṣṭhārdhāntaṃ saumyam tatraikaikamātmano navāṃśakaṃ sacārakavidham saukṣmyatvādetatpramāṇamanenaiva pramīyate hi kālaḥ na vinā pramāṇena prameyasyopalabdhiḥ prameyo'pi pramāṇatāṃ pṛthaktvādupaityātmasambodhanārthamityevaṃ hyāha | yāvatyo vai kālasya kalāstāvatīṣu caratyasau yaḥ kālaṃ brahmetyupāsīta kālastasyātidūramapasaratīti evaṃ hyāha \ḥ kālātsravanti bhūtāni kālādvṛddhiṃ prayānti ca | kāle cāstaṃ niyacchanti kālo mūrtiramūrtimān ||

Roman (IAST) transliteration rendered by HREEM from the edition's Devanagari; the Devanagari is the edition's own.

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

Permanent address: hreem.cc/library/MaiU/6.14

Cite as: Maitrāyaṇīya Upaniṣad 6.14, in HREEM (hreem.cc/library/MaiU/6.14), after Sanskrit Wikisource: मैत्रायणि उपनिषद् (1 page; revision ids 398073, full list in content/corpus/wikisource….

Edition, numbering and licence

Sanskrit Wikisource: मैत्रायणि उपनिषद् (1 page; revision ids 398073, full list in content/corpus/wikisource cache)

Sanskrit Wikisource (sa.wikisource.org): the texts are public domain; page markup CC BY-SA 4.0. Devanagari as given on the page; IAST generated mechanically.

More about this text