अत्रैतस्मिन् यथोक्ते ऽर्थ एते श्लोका भवन्ति बहिःप्रज्ञो विभुः विश्वो ह्य् अन्तःप्रज्ञस् तु तैजसः । घनप्रज्ञः तथा प्राज्ञ एक एव त्रिधा स्मृतः
atraitasmin yathokte 'rtha ete ślokā bhavanti bahiḥprajño vibhuḥ viśvo hy antaḥprajñas tu taijasaḥ / ghanaprajñaḥ tathā prājña eka eva tridhā smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जागरितावस्थायाम् एव विश्वादीनां त्रयाणाम् अनुभवप्रदर्शनार्थो ऽयं श्लोकः दक्षिणाक्षिमुखे विश्वो मनस्य् अन्तस् तु तैजसः । आकाशे च हृदि प्राज्ञस् त्रिधा देहे व्यवस्थितः
jāgaritāvasthāyām eva viśvādīnāṃ trayāṇām anubhavapradarśanārtho 'yaṃ ślokaḥ dakṣiṇākṣimukhe viśvo manasy antas tu taijasaḥ / ākāśe ca hṛdi prājñas tridhā dehe vyavasthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्वः हि स्थूलभुङ् नित्यं तैजसः प्रविविक्तभुक् । आनन्दभुक् तथा प्राज्ञस्त्रिधा भोगं निबोधत
viśvaḥ hi sthūlabhuṅ nityaṃ taijasaḥ praviviktabhuk / ānandabhuk tathā prājñastridhā bhogaṃ nibodhata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थूलं तर्पयते विश्वं प्रविविक्तं तु तैजसम् । आनन्दश् च तथा प्राज्ञं त्रिधा तृप्तिं निबोधत
sthūlaṃ tarpayate viśvaṃ praviviktaṃ tu taijasam / ānandaś ca tathā prājñaṃ tridhā tṛptiṃ nibodhata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिषु धामसु यद्भोज्यं भोक्ता यश् च प्रकीर्तितः । वदैतदुभयं यस् तु स भुञ्जानो न लिप्यते
triṣu dhāmasu yadbhojyaṃ bhoktā yaś ca prakīrtitaḥ / vadaitadubhayaṃ yas tu sa bhuñjāno na lipyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रभवः सर्वभावानां सताम् इति विनिश्चयः । सर्वं जनयति प्राणश् चेतो ऽंशून् पुरुषः पृथक्
prabhavaḥ sarvabhāvānāṃ satām iti viniścayaḥ / sarvaṃ janayati prāṇaś ceto 'ṃśūn puruṣaḥ pṛthak
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विभूतिं प्रसवं त्व् अन्ये मन्यन्ते सृष्टिचिन्तकाः । स्वप्नमायासरूपेति सृष्टिर् अन्यैः विकल्पिता
vibhūtiṃ prasavaṃ tv anye manyante sṛṣṭicintakāḥ / svapnamāyāsarūpeti sṛṣṭir anyaiḥ vikalpitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इच्छामात्रं प्रभोः सृष्टिर् इति सृष्टौ विनिश्चिताः । कालात् प्रसूतिं भूतानां मन्यन्ते कालचिन्तकाः
icchāmātraṃ prabhoḥ sṛṣṭir iti sṛṣṭau viniścitāḥ / kālāt prasūtiṃ bhūtānāṃ manyante kālacintakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भोगार्थं सृष्टिर् इति अन्ये क्रीडार्थम् इति चापरे । देवस्यैष स्वभावो ऽयम् आप्तकामस्य का स्पृहा
bhogārthaṃ sṛṣṭir iti anye krīḍārtham iti cāpare / devasyaiṣa svabhāvo 'yam āptakāmasya kā spṛhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्रैते श्लोका भवन्ति निवृत्तेः सर्वदुःखानाम् ईशानः प्रभुर् अव्ययः । अद्वैतः सर्वभावानां देवास् तुर्यो विभुः स्मृतः
atraite ślokā bhavanti nivṛtteḥ sarvaduḥkhānām īśānaḥ prabhur avyayaḥ / advaitaḥ sarvabhāvānāṃ devās turyo vibhuḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विश्वादीनां सामान्यविशेषभावो निरूप्यते तुर्ययाथात्म्यावधारणार्थम् कार्यकारणबद्धौ ताव् इष्येते विश्वतैजसौ । प्राज्ञः कारणबद्धस् तु द्वौ तौ तुर्ये न सिध्यतः
viśvādīnāṃ sāmānyaviśeṣabhāvo nirūpyate turyayāthātmyāvadhāraṇārtham kāryakāraṇabaddhau tāv iṣyete viśvataijasau / prājñaḥ kāraṇabaddhas tu dvau tau turye na sidhyataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं पुनः कारणबद्धत्वं प्राज्ञस्य तुरीये वा तत्त्वाग्रहणान् यथाग्रहणलक्षणौ बन्धौ न सिध्यत इति । यस्मात् नात्मानं न पराश् चैव न सत्यं न अपि चानृतम् । प्राज्ञः किञ्चन संवेत्ति तुर्यं तत् सर्वदृक् सदा
kathaṃ punaḥ kāraṇabaddhatvaṃ prājñasya turīye vā tattvāgrahaṇān yathāgrahaṇalakṣaṇau bandhau na sidhyata iti / yasmāt nātmānaṃ na parāś caiva na satyaṃ na api cānṛtam / prājñaḥ kiñcana saṃvetti turyaṃ tat sarvadṛk sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वैतस्याग्रहणं तुल्यम् उभयोः प्राज्ञतुर्ययोः । बीजनिद्रायुतः प्राज्ञः सा च तुर्ये न विद्यते
dvaitasyāgrahaṇaṃ tulyam ubhayoḥ prājñaturyayoḥ / bījanidrāyutaḥ prājñaḥ sā ca turye na vidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वप्ननिद्रायुताव् आद्यौ प्राज्ञस् त्व् अस्वप्ननिद्रया । न निद्रां नैव च स्वप्नं तुर्ये पश्यन्ति निश्चितः
svapnanidrāyutāv ādyau prājñas tv asvapnanidrayā / na nidrāṃ naiva ca svapnaṃ turye paśyanti niścitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कदा तुरीये निश्चितो भवतीत्युच्यते अन्यथा गृह्णतः स्वप्नो निद्रा तत्त्वम् अजानतः । विपर्यासे तयोः क्षीणे तुरीयं पदम् अश्नुते
kadā turīye niścito bhavatītyucyate anyathā gṛhṇataḥ svapno nidrā tattvam ajānataḥ / viparyāse tayoḥ kṣīṇe turīyaṃ padam aśnute
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनादिमायया सुप्तो यदा जीवः प्रबुध्यते । अजम् अनिद्रम् अस्वप्नम् अद्वैतं बुध्यते तदा
anādimāyayā supto yadā jīvaḥ prabudhyate / ajam anidram asvapnam advaitaṃ budhyate tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रपञ्चनिवृत्या चेत् प्रतिबुध्यते ऽनिवृत्ते प्रपञ्चे कथम् अद्वैतम् इत्य् उच्यते प्रपञ्चो यदि विद्येत निवर्तेत न संशयः । मायामात्रम् इदं द्वैतम् अद्वैतं परमार्थतः
prapañcanivṛtyā cet pratibudhyate 'nivṛtte prapañce katham advaitam ity ucyate prapañco yadi vidyeta nivarteta na saṃśayaḥ / māyāmātram idaṃ dvaitam advaitaṃ paramārthataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ननु शास्ता शास्त्रं शिष्य इति विकल्पः कथं निवर्तत इत्य् उच्यते विकल्पो विनिवर्तेत कल्पितो यदि केनचित् । उपदेशाद् अयं वादो ज्ञाते द्वैतं न विद्यते
nanu śāstā śāstraṃ śiṣya iti vikalpaḥ kathaṃ nivartata ity ucyate vikalpo vinivarteta kalpito yadi kenacit / upadeśād ayaṃ vādo jñāte dvaitaṃ na vidyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अत्रैते श्लोका भवन्ति विश्वस्यात्वविवक्षायाम् आदिसामान्यम् उत्कृष्टम् । मात्रासंप्रतिपत्तौ स्याद् आप्तिसामान्यम् एव च
atraite ślokā bhavanti viśvasyātvavivakṣāyām ādisāmānyam utkṛṣṭam / mātrāsaṃpratipattau syād āptisāmānyam eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तैजसस्योत्वविज्ञान उत्कर्षो दृश्यते स्फुटम् । मात्रासंप्रतिपत्तौ स्याद् उभयत्वं तथा विधम्
taijasasyotvavijñāna utkarṣo dṛśyate sphuṭam / mātrāsaṃpratipattau syād ubhayatvaṃ tathā vidham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मकारभावे प्राज्ञस्य मानसाम् अन्यम् उत्कटम् । मात्रासंप्रतिपत्तौ तु लयसामान्यम् एव च
makārabhāve prājñasya mānasām anyam utkaṭam / mātrāsaṃpratipattau tu layasāmānyam eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिषु धामसु यत् तुल्यं सामान्यं वेत्ति निश्चितः । स पूज्यः सर्वभूतानां वन्द्यश् चैव महामुनिः
triṣu dhāmasu yat tulyaṃ sāmānyaṃ vetti niścitaḥ / sa pūjyaḥ sarvabhūtānāṃ vandyaś caiva mahāmuniḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथोक्तैः सामान्यैर् आत्मपादानां मात्राभिः सहैकत्वं कृत्वा यथोक्तम् ॐकारं प्रतिपद्य यो ध्यायति तम् अकारो नयते विश्वम् उकारश् चापि तैजसम् । मकारश् च पुनः प्राज्ञं नामात्रे विद्यते गतिः
yathoktaiḥ sāmānyair ātmapādānāṃ mātrābhiḥ sahaikatvaṃ kṛtvā yathoktam oṃkāraṃ pratipadya yo dhyāyati tam akāro nayate viśvam ukāraś cāpi taijasam / makāraś ca punaḥ prājñaṃ nāmātre vidyate gatiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्ववद् अत्रैते श्लोका भवन्ति ॐकारं पादशो विद्यात् पादा मात्रा न संशयः । ॐकारं पादशो ज्ञात्वा न किञ्चिद् अपि चिन्तयेत्
pūrvavad atraite ślokā bhavanti oṃkāraṃ pādaśo vidyāt pādā mātrā na saṃśayaḥ / oṃkāraṃ pādaśo jñātvā na kiñcid api cintayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युञ्जीत प्रणवे चेतः प्रणवो ब्रह्म निर्भयम् । प्रणवे नित्ययुक्तस्य न भयं विद्यते क्वचित्
yuñjīta praṇave cetaḥ praṇavo brahma nirbhayam / praṇave nityayuktasya na bhayaṃ vidyate kvacit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रणवो ह्य् अपरं ब्रह्म प्रणवश् च परः स्मृतः । अपूर्वो ऽनन्तरो ऽबाह्यो ऽनपरः प्रणवो ऽव्ययः
praṇavo hy aparaṃ brahma praṇavaś ca paraḥ smṛtaḥ / apūrvo 'nantaro 'bāhyo 'naparaḥ praṇavo 'vyayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वस्य प्रणवो ह्य् आदिर् मध्यम् अन्तस् तथैव च । एवं हि प्रणवं ज्ञात्वा व्यश्नुते तद् अनन्तरम्
sarvasya praṇavo hy ādir madhyam antas tathaiva ca / evaṃ hi praṇavaṃ jñātvā vyaśnute tad anantaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रणवं हीश्वरं विद्यात् सर्वस्य हृदि संस्थितम् । सर्वव्यापिनम् ॐकारं मत्वा धीरो न शोचति
praṇavaṃ hīśvaraṃ vidyāt sarvasya hṛdi saṃsthitam / sarvavyāpinam oṃkāraṃ matvā dhīro na śocati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमात्रो ऽनन्तमात्रश् च द्वैतस्योपशमः शिवः । ॐकारो विदितो येन स मुनिर् नेतारो जनः
amātro 'nantamātraś ca dvaitasyopaśamaḥ śivaḥ / oṃkāro vidito yena sa munir netāro janaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.