इति श्रीमार्कण्डेयमहापुराणे सावर्णिके मन्वन्तरे देवीमाहात्म्ये महिषासुरसैन्यवधो नाम द्व्यशीतितमो ऽध्यायः त्र्यशीतितमो ऽध्यायः- ८३ ऋषिरुवाच निहन्यमानं तत्सैन्यमवलाक्य महासुरः । सेनानीश्चिक्षुरः कोपाद्ययौ योद्धुमथाम्बिकाम्
iti śrīmārkaṇḍeyamahāpurāṇe sāvarṇike manvantare devīmāhātmye mahiṣāsurasainyavadho nāma dvyaśītitamo 'dhyāyaḥ tryaśītitamo 'dhyāyaḥ- 83 ṛṣiruvāca nihanyamānaṃ tatsainyamavalākya mahāsuraḥ / senānīścikṣuraḥ kopādyayau yoddhumathāmbikām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स देवीं शरवर्षेण ववर्ष समरे ऽसुरः । यथा मेरुगिरेः शृङ्गं तोयवर्षेण तोयदः
sa devīṃ śaravarṣeṇa vavarṣa samare 'suraḥ / yathā merugireḥ śṛṅgaṃ toyavarṣeṇa toyadaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य च्छित्त्वा ततो देवी लीलयैव शरोत्करान् । जघान तुरगान् बाणैर्यन्तारं चैव वाजिनाम्
tasya cchittvā tato devī līlayaiva śarotkarān / jaghāna turagān bāṇairyantāraṃ caiva vājinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिच्छेद च धनुः सद्यो ध्वजं चातिसमुच्छ्रितम् । विव्याध चैव गात्रेषु च्छिन्नधन्वानमाशुगैः
ciccheda ca dhanuḥ sadyo dhvajaṃ cātisamucchritam / vivyādha caiva gātreṣu cchinnadhanvānamāśugaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स च्छिन्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः । अभ्यधावत तां देवीं खड्ग-चर्मधरो ऽसुरः
sa cchinnadhanvā viratho hatāśvo hatasārathiḥ / abhyadhāvata tāṃ devīṃ khaḍga-carmadharo 'suraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिंहमाहत्य खड्गेन तीक्ष्णधारेण मूर्धनि । आजघान भुजे सव्ये देवीमप्यतिवेगवान्
siṃhamāhatya khaḍgena tīkṣṇadhāreṇa mūrdhani / ājaghāna bhuje savye devīmapyativegavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्याः खड्गो भुजं प्राप्य पफाल नृपनन्दन । ततो जग्राह शूलं स कोपादरुणलोचनः
tasyāḥ khaḍgo bhujaṃ prāpya paphāla nṛpanandana / tato jagrāha śūlaṃ sa kopādaruṇalocanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चिक्षेप च ततस्तत्तु भद्रकाल्यां महासुरः । जाज्वल्यमानं तेजोभी रविबिम्बमिवाम्बरात्
cikṣepa ca tatastattu bhadrakālyāṃ mahāsuraḥ / jājvalyamānaṃ tejobhī ravibimbamivāmbarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा तदापतच्छूलं देवी शूलममुञ्चत । तच्छूलं शतधा तेन नीतं स च महासुरः
dṛṣṭvā tadāpatacchūlaṃ devī śūlamamuñcata / tacchūlaṃ śatadhā tena nītaṃ sa ca mahāsuraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हते तस्मिन् महावीर्ये महिषस्य चमूपतौ । आजगाम गजारूढश्चामरस्त्रिदशार्दनः
hate tasmin mahāvīrye mahiṣasya camūpatau / ājagāma gajārūḍhaścāmarastridaśārdanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽपि शक्तिं मुमोचाथ देव्यास्तामम्बिका द्रुतम् । हुङ्काराभिहतां भूमौ पातयामास निष्प्रभाम्
so 'pi śaktiṃ mumocātha devyāstāmambikā drutam / huṅkārābhihatāṃ bhūmau pātayāmāsa niṣprabhām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भग्नां शक्तिं निपतितां दृष्ट्वा क्रोधसमन्वितः । चिक्षेप चामरः शूलं बाणैस्तदपि साच्छिनत्
bhagnāṃ śaktiṃ nipatitāṃ dṛṣṭvā krodhasamanvitaḥ / cikṣepa cāmaraḥ śūlaṃ bāṇaistadapi sācchinat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सिंहः समुत्पत्य गजकुम्भान्तरे स्थितः । बाहुयुद्धेन युयुधे तेनोच्चैस्त्रिदशारिणा
tataḥ siṃhaḥ samutpatya gajakumbhāntare sthitaḥ / bāhuyuddhena yuyudhe tenoccaistridaśāriṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युधायमानो ततस्तौ तु तस्मान्नागान्महीं गतौ । युयुधाते ऽतिसंरब्धौ प्रहारैरतिदारुणैः
yudhāyamāno tatastau tu tasmānnāgānmahīṃ gatau / yuyudhāte 'tisaṃrabdhau prahārairatidāruṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो वेगात्खमुत्पत्य निपत्य च मृगारिणा । करप्रहारेण शिरश्चामरस्य पृथक्कृतम्
tato vegātkhamutpatya nipatya ca mṛgāriṇā / karaprahāreṇa śiraścāmarasya pṛthakkṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदग्रश्च रणे देव्या शिलावृक्षादिभिर्हतः । दन्तमुष्टितलैश्चैव करालश्च निपातितः
udagraśca raṇe devyā śilāvṛkṣādibhirhataḥ / dantamuṣṭitalaiścaiva karālaśca nipātitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवी क्रुद्धा गदापातैश्चूर्णयामास चोद्धतम् । वाष्कलं भिन्दिपालेन बाणैस्ताम्रं तथान्धकम्
devī kruddhā gadāpātaiścūrṇayāmāsa coddhatam / vāṣkalaṃ bhindipālena bāṇaistāmraṃ tathāndhakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उग्रास्यमुग्रवीर्यञ्च तथैव च महाहनुम् । त्रिनेत्रा च त्रिशूलेन जघान परमेश्वरी
ugrāsyamugravīryañca tathaiva ca mahāhanum / trinetrā ca triśūlena jaghāna parameśvarī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बिडालस्यासिना कायात् पातयामास वै शिरः । दुर्धरं दुर्मुखं चोभौ शरैर्निन्ये यमक्षयम् । कालं च कालदण्डेन कालरात्रिरपातयत्
biḍālasyāsinā kāyāt pātayāmāsa vai śiraḥ / durdharaṃ durmukhaṃ cobhau śarairninye yamakṣayam / kālaṃ ca kāladaṇḍena kālarātrirapātayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्रदर्शनमत्युग्रैः खड्गपातैरताडयत् । असिनैवासिलोमानमच्छिदत् सा रणोत्सवे । गणैः सिंहेन देव्या च जयक्ष्वेडाकृतोत्सवैः
agradarśanamatyugraiḥ khaḍgapātairatāḍayat / asinaivāsilomānamacchidat sā raṇotsave / gaṇaiḥ siṃhena devyā ca jayakṣveḍākṛtotsavaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं संक्षीयमाणे तु स्वसैन्ये महिषासुरः । माहिषेण स्वरूपेण त्रासयामास तान् गणान्
evaṃ saṃkṣīyamāṇe tu svasainye mahiṣāsuraḥ / māhiṣeṇa svarūpeṇa trāsayāmāsa tān gaṇān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कांश्चित्तुण्डप्रिहारेण खुरक्षेपैस्तथापरान् । लाङ्गूलताडितांश्चान्यान् शृङ्गाभ्याञ्च विदारितान्
kāṃścittuṇḍaprihāreṇa khurakṣepaistathāparān / lāṅgūlatāḍitāṃścānyān śṛṅgābhyāñca vidāritān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेगेन कांश्चिदपरान् नादेन भ्रमणेन च । निश्वासपवनेनान्यान् पातयामास भूतले
vegena kāṃścidaparān nādena bhramaṇena ca / niśvāsapavanenānyān pātayāmāsa bhūtale
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निपात्य प्रमथानीकमभ्यधावत सो ऽसुरः । सिंहं हन्तुं महादेव्याः कोपं चक्रे ततो ऽम्बिका
nipātya pramathānīkamabhyadhāvata so 'suraḥ / siṃhaṃ hantuṃ mahādevyāḥ kopaṃ cakre tato 'mbikā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽपि कोपान्महावीर्यः खुरक्षुण्णमहीतलः । शृङ्गाभ्यां पर्वतानुच्चैश्चिक्षेप च ननाद च
so 'pi kopānmahāvīryaḥ khurakṣuṇṇamahītalaḥ / śṛṅgābhyāṃ parvatānuccaiścikṣepa ca nanāda ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेगभ्रमणविक्षुण्णा मही तस्य व्यशीर्यत । लाङ्गूलेनाहतश्चाब्धिः प्लावयामास सर्वतः
vegabhramaṇavikṣuṇṇā mahī tasya vyaśīryata / lāṅgūlenāhataścābdhiḥ plāvayāmāsa sarvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धुतशृङ्गविभिन्नाश्च खण्डं खण्डं ययुर्घना । श्वासानिलास्ताः शतशो निपेतुर्नभसो ऽचलाः
dhutaśṛṅgavibhinnāśca khaṇḍaṃ khaṇḍaṃ yayurghanā / śvāsānilāstāḥ śataśo nipeturnabhaso 'calāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति क्रोधसमाध्मातमापतान्तं महासुरम् । दृष्ट्वा सा चण्डिका कोपं तद्वधाय तदाकरोत्
iti krodhasamādhmātamāpatāntaṃ mahāsuram / dṛṣṭvā sā caṇḍikā kopaṃ tadvadhāya tadākarot
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा क्षिप्त्वा तस्य वै पाशं तं बबन्ध महासुरम् । तत्याज माहिषं रूपं सो ऽपि बद्धो महामृधे
sā kṣiptvā tasya vai pāśaṃ taṃ babandha mahāsuram / tatyāja māhiṣaṃ rūpaṃ so 'pi baddho mahāmṛdhe
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सिंहो ऽभवत् सद्यो यावत्तस्याम्बिका शिरः । छिनत्ति तावत्पुरुषः खड्गपाणिरदृश्यत
tataḥ siṃho 'bhavat sadyo yāvattasyāmbikā śiraḥ / chinatti tāvatpuruṣaḥ khaḍgapāṇiradṛśyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत एवाशु पुरुषं देवी चिच्छेद सायकैः । तं खड्गचर्मणा सार्धं ततः सो ऽभून्महागजः
tata evāśu puruṣaṃ devī ciccheda sāyakaiḥ / taṃ khaḍgacarmaṇā sārdhaṃ tataḥ so 'bhūnmahāgajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
करेण च महासिंहं तं चकर्ष जगर्ज च । कर्षतस्तु करं देवी खड्गेन निरकृन्तत
kareṇa ca mahāsiṃhaṃ taṃ cakarṣa jagarja ca / karṣatastu karaṃ devī khaḍgena nirakṛntata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो महासुरो भूयो माहिषं वपुरास्थितः । तथैव क्षोभयामास त्रैलोक्यं सचराचरम्
tato mahāsuro bhūyo māhiṣaṃ vapurāsthitaḥ / tathaiva kṣobhayāmāsa trailokyaṃ sacarācaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः क्रुद्धा जगन्माता चण्डिका पानमुत्तमम् । पपौ पुनः पुनश्चैव जहासारुणलोचना
tataḥ kruddhā jaganmātā caṇḍikā pānamuttamam / papau punaḥ punaścaiva jahāsāruṇalocanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ननर्द चासुरः सो ऽपि बलवीर्यमदोद्धतः । विषाणाब्याञ्च चिक्षेप चण्डिकां प्रति भूधरान्
nanarda cāsuraḥ so 'pi balavīryamadoddhataḥ / viṣāṇābyāñca cikṣepa caṇḍikāṃ prati bhūdharān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सा च तान् प्रहितांस्तेन चूर्णयन्ती शरोत्करैः । उवाच तं मदोद्धूतमुखरागाकुलाक्षरम्
sā ca tān prahitāṃstena cūrṇayantī śarotkaraiḥ / uvāca taṃ madoddhūtamukharāgākulākṣaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देव्युवाच गर्ज गर्ज क्षणं मूढ मधु यावत्पिबाम्यहम् । मया त्वयि हते ऽत्रैव गर्जिष्यन्त्याशु देवताः
devyuvāca garja garja kṣaṇaṃ mūḍha madhu yāvatpibāmyaham / mayā tvayi hate 'traiva garjiṣyantyāśu devatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषिरुवाच एवमुक्त्वा समुत्पत्य सारूढा तं महासुरम् । पादेनाक्रम्य कण्ठे च शूलेनैनमताडयत्
ṛṣiruvāca evamuktvā samutpatya sārūḍhā taṃ mahāsuram / pādenākramya kaṇṭhe ca śūlenainamatāḍayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सो ऽपि पदाक्रान्तस्तया निजमुखात्ततः । अर्धनिष्क्रान्त एवासीद् देव्या वीर्येण संवृतः
tataḥ so 'pi padākrāntastayā nijamukhāttataḥ / ardhaniṣkrānta evāsīd devyā vīryeṇa saṃvṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अर्धनिष्क्रान्त एवासौ युध्यमानो महासुरः । तया महासिना देव्या शिरश्छित्त्वा निपातितः
ardhaniṣkrānta evāsau yudhyamāno mahāsuraḥ / tayā mahāsinā devyā śiraśchittvā nipātitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं स महिषो नाम ससैन्यः ससुहृद्गणः । त्रैलोक्यं मोहयित्वा तु तया देव्या विनाशितः
evaṃ sa mahiṣo nāma sasainyaḥ sasuhṛdgaṇaḥ / trailokyaṃ mohayitvā tu tayā devyā vināśitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रैलोक्यस्थैस्तदा भूतैर्महिषे विनिपातिते । जयेत्युक्तं ततः सर्वैः सदेवासुरमानवैः
trailokyasthaistadā bhūtairmahiṣe vinipātite / jayetyuktaṃ tataḥ sarvaiḥ sadevāsuramānavaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो हाहाकृतं सर्वं दैत्यसैन्यं ननाश तत् । प्रहर्षञ्च परं जग्मुः सकला देवतागणाः
tato hāhākṛtaṃ sarvaṃ daityasainyaṃ nanāśa tat / praharṣañca paraṃ jagmuḥ sakalā devatāgaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुष्टुवुस्तां सुरा देवीं सह दिव्यैर्महर्षिभिः । जगुर्गन्धर्वपतयो ननृतुश्चाप्सरोगणाः
tuṣṭuvustāṃ surā devīṃ saha divyairmaharṣibhiḥ / jagurgandharvapatayo nanṛtuścāpsarogaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.