Nīlakaṇṭha: Mātaṅgalīlā (the play of elephants) 5

आ द्वादशाब्दाद् वयसा जघन्यो मध्यश्चतुर्विंशतिवत्सरात् प्राक् । आ षष्टिसंवत्सरतः पुरायं मातङ्गवर्यो वयसोत्तमाख्यः

ā dvādaśābdād vayasā jaghanyo madhyaścaturviṃśativatsarāt prāk | ā ṣaṣṭisaṃvatsarataḥ purāyaṃ mātaṅgavaryo vayasottamākhyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्लक्ष्णः सुताम्रो मृदुगात्ररोमा निद्रालुरङ्कूरितहस्तलक्ष्यः । अव्यक्तरूपाङ्गयुतः स्तनार्थी बालाह्वयोऽयं प्रथमे तु वर्षे

ślakṣṇaḥ sutāmro mṛdugātraromā nidrāluraṅkūritahastalakṣyaḥ | avyaktarūpāṅgayutaḥ stanārthī bālāhvayo'yaṃ prathame tu varṣe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किञ्चित्सान्द्रनखोऽतिरागरसनोष्ठादिः पयोऽल्पं पिबन् किञ्चिद्वल्लितृणादि खादितुमना गात्रान्तरे लोहितः । द्राग् धावत्यनिमित्तमेव मुदितः प्रायः सितामीलितो नम्राक्षो नयनप्रमोदकृदयं वर्षद्वये पुच्चुकः

kiñcitsāndranakho'tirāgarasanoṣṭhādiḥ payo'lpaṃ piban kiñcidvallitṛṇādi khāditumanā gātrāntare lohitaḥ | drāg dhāvatyanimittameva muditaḥ prāyaḥ sitāmīlito namrākṣo nayanapramodakṛdayaṃ varṣadvaye puccukaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्फुटनखविदुसन्धिश्रोत्रदन्तप्रवेष्ट- च्छविरुरसि सबिन्दुः कर्णपिञ्छूषयोश्च । श्रवसि शिरसि केश्युन्नम्रशीर्षस्तृणादी दृढतररदपङ्क्तिश्चोपसर्पस्तृतीये

sphuṭanakhavidusandhiśrotradantapraveṣṭa- cchavirurasi sabinduḥ karṇapiñchūṣayośca | śravasi śirasi keśyunnamraśīrṣastṛṇādī dṛḍhatararadapaṅktiścopasarpastṛtīye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विलागनिष्कोशविलोहितः पयो- द्विट् प्रोहसन्दानघनस्तृणप्रियः । कृष्णान्ततालुः पृथुलश्चतुष्टये मनाक् प्ररोहदशनो हि बर्बरः

vilāganiṣkośavilohitaḥ payo- dviṭ prohasandānaghanastṛṇapriyaḥ | kṛṣṇāntatāluḥ pṛthulaścatuṣṭaye manāk prarohadaśano hi barbaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काष्ठत्वक्तनुसेवनस्तनुकचः पङ्काम्बुपांसुप्रियः स्वल्पं हृष्यति कोपमेति च सुखं दुःखं यतं बुध्यते । शब्दादीनपि वेत्ति यन्तृवशगो ह्युत्तानवित् प्रोल्लस- द्घाटावग्रहदन्त एष कलभः प्राप्तः समां पञ्चमीम्

kāṣṭhatvaktanusevanastanukacaḥ paṅkāmbupāṃsupriyaḥ svalpaṃ hṛṣyati kopameti ca sukhaṃ duḥkhaṃ yataṃ budhyate | śabdādīnapi vetti yantṛvaśago hyuttānavit prollasa- dghāṭāvagrahadanta eṣa kalabhaḥ prāptaḥ samāṃ pañcamīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिञ्छूषकर्णकटसृक्कविलागनेत्र- कूटाग्रकर्णयुगलप्रतिमानदेशे । यः सान्द्रबिन्दुसुभगो वलिहीनवर्ष्मा नैकारिकं तमिह षट्समभामनन्ति

piñchūṣakarṇakaṭasṛkkavilāganetra- kūṭāgrakarṇayugalapratimānadeśe | yaḥ sāndrabindusubhago valihīnavarṣmā naikārikaṃ tamiha ṣaṭsamabhāmananti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घननखतलसन्धिप्रोहसन्दानचिक्का- पलिकरनखशीर्षो दन्तखादी सकण्डूः । स्फुटचरणजवावस्कारवान् सप्तवर्षः शिशुरिति कथितोऽसौ स्निग्धदोःपुष्कराग्रः

ghananakhatalasandhiprohasandānacikkā- palikaranakhaśīrṣo dantakhādī sakaṇḍūḥ | sphuṭacaraṇajavāvaskāravān saptavarṣaḥ śiśuriti kathito'sau snigdhadoḥpuṣkarāgraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घननखतलसन्धिः क्षिप्ररोहिव्रणौघो मृदुमृदुयवसाशी सञ्चलद्दन्तपङ्क्तिः । चपलगतिरजस्रं वर्षघर्षी प्रहर्षी प्रहरणमृदुकोऽसावष्टमे मज्जनाख्यः

ghananakhatalasandhiḥ kṣiprarohivraṇaugho mṛdumṛduyavasāśī sañcaladdantapaṅktiḥ | capalagatirajasraṃ varṣagharṣī praharṣī praharaṇamṛduko'sāvaṣṭame majjanākhyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुक्लेक्षणः प्लवति धेनुममुक्तशुक्लः स्निग्धच्छविः प्रततदन्तचयः पृथूराः । यो रन्ध्रसन्धिषु घनः सुदृढप्रहारी दन्तारुणं नवसमाप्रभवं वदन्ति

śuklekṣaṇaḥ plavati dhenumamuktaśuklaḥ snigdhacchaviḥ pratatadantacayaḥ pṛthūrāḥ | yo randhrasandhiṣu ghanaḥ sudṛḍhaprahārī dantāruṇaṃ navasamāprabhavaṃ vadanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सञ्जातशुक्लः प्लवने स्थिराङ्गः प्रहृष्टमेढ्रः स्थिरजातदन्तः । तेजोबलाढ्यो दशमे सुखादी यूथप्रहर्षी च स एव विक्कः

sañjātaśuklaḥ plavane sthirāṅgaḥ prahṛṣṭameḍhraḥ sthirajātadantaḥ | tejobalāḍhyo daśame sukhādī yūthapraharṣī ca sa eva vikkaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्साही स्फुटगात्रसन्धिसुभगो गर्भप्रदो दुःखभाक् सप्रोहादिवलिर्घनप्रहरणः पीताभदन्तच्छविः । दुर्गस्थानरतः सुवृत्तजघनावस्कारकर्णाञ्चलः पोताख्यः स्मरवेगविक्रमबली यातो द्वितीयां दशाम्

utsāhī sphuṭagātrasandhisubhago garbhaprado duḥkhabhāk saprohādivalirghanapraharaṇaḥ pītābhadantacchaviḥ | durgasthānarataḥ suvṛttajaghanāvaskārakarṇāñcalaḥ potākhyaḥ smaravegavikramabalī yāto dvitīyāṃ daśām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तच्चन्मानविभक्तकर्णरसनोत्सङ्गादिरुद्यन्मद- घ्राणः सर्वगुणान्वितो दृढरणः सुस्निग्धरोमच्छविः । क्षीबाक्षः प्रियदर्शनोऽक्षविलसद्दृष्टिः सुधीः कोपनो हन्ता धातुसमः स एव जवनो यातस्तृतीयां दशाम्

taccanmānavibhaktakarṇarasanotsaṅgādirudyanmada- ghrāṇaḥ sarvaguṇānvito dṛḍharaṇaḥ susnigdharomacchaviḥ | kṣībākṣaḥ priyadarśano'kṣavilasaddṛṣṭiḥ sudhīḥ kopano hantā dhātusamaḥ sa eva javano yātastṛtīyāṃ daśām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सन्दानादिषु जातसुस्थिरवलिर्गृह्णाति युक्तं मदं निद्राद्विट् प्रतिदन्तिवैरिमनसा भीतोऽनले धूपनात् । गर्जन्नुद्धतगात्ररोमनिचयो युद्धप्रयोगप्रियः कल्याणो ह्ययमेव वारणयुवा प्राप्तश्चतुर्थीं दशाम्

sandānādiṣu jātasusthiravalirgṛhṇāti yuktaṃ madaṃ nidrādviṭ pratidantivairimanasā bhīto'nale dhūpanāt | garjannuddhatagātraromanicayo yuddhaprayogapriyaḥ kalyāṇo hyayameva vāraṇayuvā prāptaścaturthīṃ daśām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सन्दानप्रभृतिप्रदेशविलसद्दानाविलोद्यद्वली- सान्द्रः कर्णकटक्षयेषु सहजामायाति च श्रेष्ठताम् । द्राङ् माद्यत्यनिमित्तमेव मुदितः शूरोऽतिसर्वंसहो यौधो नाम सदा मदाविलकटः प्राप्तो दशां पञ्चमीम्

sandānaprabhṛtipradeśavilasaddānāvilodyadvalī- sāndraḥ karṇakaṭakṣayeṣu sahajāmāyāti ca śreṣṭhatām | drāṅ mādyatyanimittameva muditaḥ śūro'tisarvaṃsaho yaudho nāma sadā madāvilakaṭaḥ prāpto daśāṃ pañcamīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊर्ध्वं विनिर्भिण्णवलिप्रदेशः किञ्चिद्विहीनेन्द्रियधातुतेजाः । वेष्टोष्ठकर्णादिषु जातरोमा षष्ठीं गतो निस्सृतदन्तमूलः

ūrdhvaṃ vinirbhiṇṇavalipradeśaḥ kiñcidvihīnendriyadhātutejāḥ | veṣṭoṣṭhakarṇādiṣu jātaromā ṣaṣṭhīṃ gato nissṛtadantamūlaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अल्पाग्निपित्तो बहुमातरिश्वा स्तब्धाङ्गयुक्तः परुषच्छविश्च । अल्पाङ्गचेष्टोऽतिकफो विवर्णः प्राप्तो दशां सोऽप्यथ सप्तमीं वै

alpāgnipitto bahumātariśvā stabdhāṅgayuktaḥ paruṣacchaviśca | alpāṅgaceṣṭo'tikapho vivarṇaḥ prāpto daśāṃ so'pyatha saptamīṃ vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्याश्रुः सततं कटस्रुतकफो दुर्वर्णरूक्षच्छवि- र्भीत्या यूथबहिश्चरः स्मरधिया दन्ताभिवृद्ध्योज्झितः । निर्वीर्यः सततं पिनद्धनयनो न क्षिप्ररोहिव्रणो ह्यष्टम्यां छविरप्यपोहति भृशं सम्भिन्नरोमावलिः

nityāśruḥ satataṃ kaṭasrutakapho durvarṇarūkṣacchavi- rbhītyā yūthabahiścaraḥ smaradhiyā dantābhivṛddhyojjhitaḥ | nirvīryaḥ satataṃ pinaddhanayano na kṣiprarohivraṇo hyaṣṭamyāṃ chavirapyapohati bhṛśaṃ sambhinnaromāvaliḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्रस्तग्रीवः प्रचलदशनो मन्दसर्वाङ्गचेष्टो दन्तस्रावी मृदुयवसभुग् निर्मदो निस्सपत्नः । रूक्षच्छायो वलिततततनुर्यूथपृष्ठानुगामी विश्लिष्टाङ्गः स्वपिति च तरां यो नवम्यां पुराणः

srastagrīvaḥ pracaladaśano mandasarvāṅgaceṣṭo dantasrāvī mṛduyavasabhug nirmado nissapatnaḥ | rūkṣacchāyo valitatatatanuryūthapṛṣṭhānugāmī viśliṣṭāṅgaḥ svapiti ca tarāṃ yo navamyāṃ purāṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विस्रस्तश्रवणांसवालधिकरः शीर्णाङ्गरोमा चल- द्दन्तो मांसबलक्षयी चलतलः प्रस्रस्तपादोऽल्पभुक् । रूक्षाङ्गः पटली सिराचिततनुः कृच्छ्राच्छकृन्मूत्रमुक् तृष्णालुः कृमिजालभक्षितनखो वृद्धो दशम्याश्रितः

visrastaśravaṇāṃsavāladhikaraḥ śīrṇāṅgaromā cala- ddanto māṃsabalakṣayī calatalaḥ prasrastapādo'lpabhuk | rūkṣāṅgaḥ paṭalī sirācitatanuḥ kṛcchrācchakṛnmūtramuk tṛṣṇāluḥ kṛmijālabhakṣitanakho vṛddho daśamyāśritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शेते द्रुमे नाप्सु कफाक्तलण्डः संकोचमेही मृदुखादनश्च । अवाग्विषाणः स्थिरगात्ररोगी दशान्विते वर्षशतेऽपि नागः

śete drume nāpsu kaphāktalaṇḍaḥ saṃkocamehī mṛdukhādanaśca | avāgviṣāṇaḥ sthiragātrarogī daśānvite varṣaśate'pi nāgaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नीचैश्च मन्दं प्रमृशेच्च यायाच्चलत्करोऽधश्चलकर्णवालः । प्रस्तब्धगात्रापरवानजस्रं स द्वादशीं प्राप्य दशां स्वपेच्च

nīcaiśca mandaṃ pramṛśecca yāyāccalatkaro'dhaścalakarṇavālaḥ | prastabdhagātrāparavānajasraṃ sa dvādaśīṃ prāpya daśāṃ svapecca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं वर्षशतं विंशमवस्थाय महीपते! । कृत्वा बहुविधं कर्म स्वर्गं गच्छति वारणः

evaṃ varṣaśataṃ viṃśamavasthāya mahīpate! | kṛtvā bahuvidhaṃ karma svargaṃ gacchati vāraṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.