Library·Matsya Purāṇa·1

Matsya Purāṇa 1

प्रचण्डताण्डवाटोपे प्रक्षिप्ता येन दिग्गजाः । भवन्तु विघ्नभङ्गाय भवस्य चरणाम्बुजाः ॥ मत्स्प् मन्ग्।१ ॥ पातालादुत्पतिष्णोर् मकरवसतयो यस्य पुच्छाभिघाताद् ऊर्ध्वं ब्रह्माण्डखण्डव्यतिकरविहितव्यत्ययेनापतन्ति । विष्णोर्मत्स्यावतारे सकलवसुमतीमण्डलं व्यश्नुवानास् तस्यास्योदीरितानां ध्वनिर् अपहरताद् अश्रियं वः श्रुतीनाम्

pracaṇḍatāṇḍavāṭope prakṣiptā yena diggajāḥ / bhavantu vighnabhaṅgāya bhavasya caraṇāmbujāḥ // MatsP Mang.1 // pātālādutpatiṣṇor makaravasatayo yasya pucchābhighātād ūrdhvaṃ brahmāṇḍakhaṇḍavyatikaravihitavyatyayenāpatanti / viṣṇormatsyāvatāre sakalavasumatīmaṇḍalaṃ vyaśnuvānās tasyāsyodīritānāṃ dhvanir apaharatād aśriyaṃ vaḥ śrutīnām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नारायणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् । देवीं सरस्वतीं चैव ततो जयम् उदीरयेत्

nārāyaṇaṃ namaskṛtya naraṃ caiva narottamam / devīṃ sarasvatīṃ caiva tato jayam udīrayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजो ऽपि यः क्रियायोगान् नारायण इति स्मृतः । त्रिगुणाय त्रिवेदाय नमस् तस्मै स्वयम्भुवे

ajo 'pi yaḥ kriyāyogān nārāyaṇa iti smṛtaḥ / triguṇāya trivedāya namas tasmai svayambhuve

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूतमेकाग्रमासीनं नैमिषारण्यवासिनः । मुनयो दीर्घसत्त्रान्ते पप्रच्छुर् दीर्घसंहिताम्

sūtamekāgramāsīnaṃ naimiṣāraṇyavāsinaḥ / munayo dīrghasattrānte papracchur dīrghasaṃhitām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रवृत्तासु पुराणीषु धर्म्यासु ललितासु च । कथासु शौनकाद्यास् तु अभिनन्द्य मुहुर्मुहुः

pravṛttāsu purāṇīṣu dharmyāsu lalitāsu ca / kathāsu śaunakādyās tu abhinandya muhurmuhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथितानि पुराणानि यान्यस्माकं त्वयानघ । तान्येवामृतकल्पानि श्रोतुम् इच्छामहे पुनः

kathitāni purāṇāni yānyasmākaṃ tvayānagha / tānyevāmṛtakalpāni śrotum icchāmahe punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथं ससर्ज भगवंल् लोकनाथश्चराचरम् । कस्माच्च भगवान् विष्णुर् मत्स्यरूपत्वम् आश्रितः

kathaṃ sasarja bhagavaṃl lokanāthaścarācaram / kasmācca bhagavān viṣṇur matsyarūpatvam āśritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भैरवत्वं भवस्यापि पुरारित्वं च केन हि । कस्य हेतोः कपालित्वं जगाम वृषभध्वजः

bhairavatvaṃ bhavasyāpi purāritvaṃ ca kena hi / kasya hetoḥ kapālitvaṃ jagāma vṛṣabhadhvajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वम् एतत् समाचक्ष्व सूत विस्तरशः क्रमात् । त्वद्वाक्येनामृतस्येव न तृप्तिरिह जायते

sarvam etat samācakṣva sūta vistaraśaḥ kramāt / tvadvākyenāmṛtasyeva na tṛptiriha jāyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*सूत उवाच पुण्यं पवित्रम् आयुष्यम् इदानीं शृणुत द्विजाः । मात्स्यं पुराणमखिलं यज्जगाद गदाधरः

*sūta uvāca puṇyaṃ pavitram āyuṣyam idānīṃ śṛṇuta dvijāḥ / mātsyaṃ purāṇamakhilaṃ yajjagāda gadādharaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरा राजा मनुर् नाम चीर्णवान् विपुलं तपः । पुत्रे राज्यं समारोप्य क्षमावान् रविनन्दनः

purā rājā manur nāma cīrṇavān vipulaṃ tapaḥ / putre rājyaṃ samāropya kṣamāvān ravinandanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मलयस्यैकदेशे तु सर्वात्मगुणसंयुतः । समदुःखसुखो वीरः प्राप्तवान् योगम् उत्तमम्

malayasyaikadeśe tu sarvātmaguṇasaṃyutaḥ / samaduḥkhasukho vīraḥ prāptavān yogam uttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बभूव वरदश् चास्य वर्षायुतशते गते । वरं वृणीष्व प्रोवाच प्रीतः स कमलासनः

babhūva varadaś cāsya varṣāyutaśate gate / varaṃ vṛṇīṣva provāca prītaḥ sa kamalāsanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमुक्तो ऽब्रवीद् राजा प्रणम्य स पितामहम् । एकम् एवाहम् इच्छामि त्वत्तो वरमनुत्तमम्

evamukto 'bravīd rājā praṇamya sa pitāmaham / ekam evāham icchāmi tvatto varamanuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूतग्रामस्य सर्वस्य स्थावरस्य चरस्य च । भवेयं रक्षणायालं प्रलये समुपस्थिते

bhūtagrāmasya sarvasya sthāvarasya carasya ca / bhaveyaṃ rakṣaṇāyālaṃ pralaye samupasthite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमस्त्विति विश्वात्मा तत्रैवान्तरधीयत । पुष्पवृष्टिः सुमहती खात्पपात सुरार्पिता

evamastviti viśvātmā tatraivāntaradhīyata / puṣpavṛṣṭiḥ sumahatī khātpapāta surārpitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदाचिदाश्रमे तस्य कुर्वतः पितृतर्पणम् । पपात पाण्योर् उपरि शफरी जलसंयुता

kadācidāśrame tasya kurvataḥ pitṛtarpaṇam / papāta pāṇyor upari śapharī jalasaṃyutā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वा तच्छफरीरूपं स दयालुर्महीपतिः । रक्षणायाकरोद्यत्नं स तस्मिन्करकोदरे

dṛṣṭvā tacchapharīrūpaṃ sa dayālurmahīpatiḥ / rakṣaṇāyākarodyatnaṃ sa tasminkarakodare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहोरात्रेण चैकेन षोडशाङ्गुलविस्तृतः । सो ऽभवन्मत्स्यरूपेण पाहि पाहीति चाब्रवीत्

ahorātreṇa caikena ṣoḍaśāṅgulavistṛtaḥ / so 'bhavanmatsyarūpeṇa pāhi pāhīti cābravīt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तमादाय मणिके प्राक्षिपज्जलचारिणम् । तत्रापि चैकरात्रेण हस्तत्रयम् अवर्धत

sa tamādāya maṇike prākṣipajjalacāriṇam / tatrāpi caikarātreṇa hastatrayam avardhata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुनः प्राहार्तनादेन सहस्रकिरणात्मजम् । स मत्स्यः पाहि पाहीति त्वामहं शरणं गतः

punaḥ prāhārtanādena sahasrakiraṇātmajam / sa matsyaḥ pāhi pāhīti tvāmahaṃ śaraṇaṃ gataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स कूपे तं मत्स्यं प्राहिणोद् रविनन्दनः । यदा न माति तत्रापि कूपे मत्स्यः सरोवरे

tataḥ sa kūpe taṃ matsyaṃ prāhiṇod ravinandanaḥ / yadā na māti tatrāpi kūpe matsyaḥ sarovare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षिप्तो ऽसौ पृथुतामागात् पुनर् योजनसंमिताम् । तत्राप्याह पुनर् दीनः पाहि पाहि नृपोत्तम

kṣipto 'sau pṛthutāmāgāt punar yojanasaṃmitām / tatrāpyāha punar dīnaḥ pāhi pāhi nṛpottama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स मनुना क्षिप्तो गङ्गायामप्यवर्धत । यदा तदा समुद्रे तं प्राक्षिपन्मेदिनीपतिः

tataḥ sa manunā kṣipto gaṅgāyāmapyavardhata / yadā tadā samudre taṃ prākṣipanmedinīpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा समुद्रमखिलं व्याप्यासौ समुपस्थितः । तदा प्राह मनुर्भीतः को ऽपि त्वमसुरेश्वरः

yadā samudramakhilaṃ vyāpyāsau samupasthitaḥ / tadā prāha manurbhītaḥ ko 'pi tvamasureśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथवा वासुदेवस्त्वम् अन्य ईदृक्कथं भवेत् । योजनायुतविंशत्या कस्य तुल्यं भवेद्वपुः

athavā vāsudevastvam anya īdṛkkathaṃ bhavet / yojanāyutaviṃśatyā kasya tulyaṃ bhavedvapuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ज्ञातस्त्वं मत्स्यरूपेण मां खेदयसि केशव । हृषीकेश जगन्नाथ जगद्धाम नमो ऽस्तु ते

jñātastvaṃ matsyarūpeṇa māṃ khedayasi keśava / hṛṣīkeśa jagannātha jagaddhāma namo 'stu te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमुक्तः स भगवान् मत्स्यरूपी जनार्दनः । साधु साध्विति चोवाच सम्यग्ज्ञातस् त्वयानघ

evamuktaḥ sa bhagavān matsyarūpī janārdanaḥ / sādhu sādhviti covāca samyagjñātas tvayānagha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अचिरेणैव कालेन मेदिनी मेदिनीपते । भविष्यति जले मग्ना सशैलवनकानना

acireṇaiva kālena medinī medinīpate / bhaviṣyati jale magnā saśailavanakānanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नौर् इयं सर्वदेवानां निकायेन विनिर्मिता । महाजीवनिकायस्य रक्षणार्थं महीपते

naur iyaṃ sarvadevānāṃ nikāyena vinirmitā / mahājīvanikāyasya rakṣaṇārthaṃ mahīpate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वेदाण्डजोद्भिदो ये वै ये च जीवा जरायुजाः । अस्यां निधाय सर्वांस् तान् अनाथान् पाहि सुव्रत

svedāṇḍajodbhido ye vai ye ca jīvā jarāyujāḥ / asyāṃ nidhāya sarvāṃs tān anāthān pāhi suvrata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युगान्तवाताभिहता यदा भवति नौर् नृप । शृङ्गे ऽस्मिन्मम राजेन्द्र तदेमां संयमिष्यसि

yugāntavātābhihatā yadā bhavati naur nṛpa / śṛṅge 'sminmama rājendra tademāṃ saṃyamiṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो लयान्ते सर्वस्य स्थावरस्य चरस्य च । प्रजापतिस्त्वं भविता जगतः पृथिवीपते

tato layānte sarvasya sthāvarasya carasya ca / prajāpatistvaṃ bhavitā jagataḥ pṛthivīpate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं कृतयुगस्यादौ सर्वज्ञो धृतिमान्नृपः । मन्वन्तराधिपश्चापि देवपूज्यो भविष्यसि

evaṃ kṛtayugasyādau sarvajño dhṛtimānnṛpaḥ / manvantarādhipaścāpi devapūjyo bhaviṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.