Matsya Purāṇa 103

*नन्दिकेश्वर उवाच अतः परं प्रवक्ष्यामि प्रयागस्योपवर्णनम् । मार्कण्डेयेन कथितं यत्पुरा पाण्डुसूनवे

*nandikeśvara uvāca ataḥ paraṃ pravakṣyāmi prayāgasyopavarṇanam / mārkaṇḍeyena kathitaṃ yatpurā pāṇḍusūnave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भारते तु यदा वृत्ते प्राप्तराज्ये पृथासुते । एतस्मिन्नन्तरे राजा कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः

bhārate tu yadā vṛtte prāptarājye pṛthāsute / etasminnantare rājā kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भ्रातृशोकेन संतप्तश् चिन्तयन्स पुनः पुनः । आसीत्सुयोधनो राजा एकादशचमूपतिः

bhrātṛśokena saṃtaptaś cintayansa punaḥ punaḥ / āsītsuyodhano rājā ekādaśacamūpatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्मान्संताप्य बहुशः सर्वे ते निधनं गताः । वासुदेवं समाश्रित्य पञ्च शेषास्तु पाण्डवाः

asmānsaṃtāpya bahuśaḥ sarve te nidhanaṃ gatāḥ / vāsudevaṃ samāśritya pañca śeṣāstu pāṇḍavāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हत्वा भीष्मं च द्रोणं च कर्णं चैव महाबलम् । दुर्योधनं च राजानं पुत्रभ्रातृसमन्वितम्

hatvā bhīṣmaṃ ca droṇaṃ ca karṇaṃ caiva mahābalam / duryodhanaṃ ca rājānaṃ putrabhrātṛsamanvitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

राजानो निहताः सर्वे ये चान्ये शूरमानिनः । किं नो राज्येन गोविन्द किं भोगैर्जीवितेन वा

rājāno nihatāḥ sarve ye cānye śūramāninaḥ / kiṃ no rājyena govinda kiṃ bhogairjīvitena vā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धिक् कष्टमिति संचित्य राजा वैक्लव्यभागतः । निर्विचेष्टो निरुत्साहः किंचित् तिष्ठत्यधोमुखः

dhik kaṣṭamiti saṃcitya rājā vaiklavyabhāgataḥ / nirviceṣṭo nirutsāhaḥ kiṃcit tiṣṭhatyadhomukhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लब्धसंज्ञो यदा राजा चिन्तयन्स पुनः पुनः । कतरो विनियोगो वा नियमं तीर्थमेव च

labdhasaṃjño yadā rājā cintayansa punaḥ punaḥ / kataro viniyogo vā niyamaṃ tīrthameva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येनाहं शीघ्रम् आमुञ्चे महापातकिकिल्बिषात् । यत्र स्थित्वा नरो याति विष्णुलोकमनुत्तमम्

yenāhaṃ śīghram āmuñce mahāpātakikilbiṣāt / yatra sthitvā naro yāti viṣṇulokamanuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कथं पृच्छामि वै कृष्णं येनेदं कारितो ऽस्म्यहम् । धृतराष्ट्रं कथं पृच्छे यस्य पुत्रशतं हतम्

kathaṃ pṛcchāmi vai kṛṣṇaṃ yenedaṃ kārito 'smyaham / dhṛtarāṣṭraṃ kathaṃ pṛcche yasya putraśataṃ hatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यासं कथमहं पृच्छे यस्य गोत्रक्षयः कृतः । एवं वैक्लव्यमापन्नो धर्मराजो युधिष्ठिरः । रुदन्ति पाण्डवाः सर्वे भ्रातृशोकपरिप्लुताः

vyāsaṃ kathamahaṃ pṛcche yasya gotrakṣayaḥ kṛtaḥ / evaṃ vaiklavyamāpanno dharmarājo yudhiṣṭhiraḥ / rudanti pāṇḍavāḥ sarve bhrātṛśokapariplutāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये च तत्र महात्मानः समेताः पाण्डवाः स्मृताः । कुन्ती च द्रौपदी चैव ये च तत्र समागताः । भूमौ निपतिताः सर्वे रुदन्तस्तु समन्ततः

ye ca tatra mahātmānaḥ sametāḥ pāṇḍavāḥ smṛtāḥ / kuntī ca draupadī caiva ye ca tatra samāgatāḥ / bhūmau nipatitāḥ sarve rudantastu samantataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाराणस्यां मार्कण्डेयस् तेन ज्ञातो युधिष्ठिरः । यथा वैक्लव्यमापन्नो रुदमानस्तु दुःखितः

vārāṇasyāṃ mārkaṇḍeyas tena jñāto yudhiṣṭhiraḥ / yathā vaiklavyamāpanno rudamānastu duḥkhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अचिरेणैव कालेन मार्कण्डेयो महातपाः । सम्प्राप्तो हास्तिनपुरं राजद्वारे ह्यतिष्ठत

acireṇaiva kālena mārkaṇḍeyo mahātapāḥ / samprāpto hāstinapuraṃ rājadvāre hyatiṣṭhata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वारपालो ऽपि तं दृष्ट्वा राज्ञः कथितवान्द्रुतम् । त्वां द्रष्टुकामो मार्कण्डेयो द्वारि तिष्ठत्यसौ मुनिः । त्वरितो धर्मपुत्रस्तु द्वारमागादतः परम्

dvārapālo 'pi taṃ dṛṣṭvā rājñaḥ kathitavāndrutam / tvāṃ draṣṭukāmo mārkaṇḍeyo dvāri tiṣṭhatyasau muniḥ / tvarito dharmaputrastu dvāramāgādataḥ param

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*युधिष्ठिर उवाच स्वागतं ते महाभाग स्वागतं ते महामुने । अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे तारितं कुलम्

*yudhiṣṭhira uvāca svāgataṃ te mahābhāga svāgataṃ te mahāmune / adya me saphalaṃ janma adya me tāritaṃ kulam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अद्य मे पितरस्तुष्टास् त्वयि दृष्टे महामुने । अद्याहं पूतदेहो ऽस्मि यत्त्वया सह दर्शनम्

adya me pitarastuṣṭās tvayi dṛṣṭe mahāmune / adyāhaṃ pūtadeho 'smi yattvayā saha darśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*नन्दिकेश्वर उवाच सिंहासने समास्थाप्य पादशौचार्चनादिभिः । युधिष्ठिरो महात्मा वै पूजयामास तं मुनिम्

*nandikeśvara uvāca siṃhāsane samāsthāpya pādaśaucārcanādibhiḥ / yudhiṣṭhiro mahātmā vai pūjayāmāsa taṃ munim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स तुष्टो मार्कण्डः पूजितश्चाह तं नृपम् । आख्याहि त्वरितं राजन् किमर्थं रुदितं त्वया । केन वा विक्लवीभूतः का बाधा ते किमप्रियम्

tataḥ sa tuṣṭo mārkaṇḍaḥ pūjitaścāha taṃ nṛpam / ākhyāhi tvaritaṃ rājan kimarthaṃ ruditaṃ tvayā / kena vā viklavībhūtaḥ kā bādhā te kimapriyam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*युधिष्ठिर उवाच अस्माकं चैव यद्वृत्तं राज्यस्यार्थे महामुने । एतत्सर्वं विदित्वा तु चिन्तावशमुपागतः

*yudhiṣṭhira uvāca asmākaṃ caiva yadvṛttaṃ rājyasyārthe mahāmune / etatsarvaṃ viditvā tu cintāvaśamupāgataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*मार्कण्डेय उवाच शृणु राजन्महाबाहो क्षत्रधर्मव्यवस्थितम् । नैव दृष्टं रणे पापं युध्यमानस्य धीमतः

*mārkaṇḍeya uvāca śṛṇu rājanmahābāho kṣatradharmavyavasthitam / naiva dṛṣṭaṃ raṇe pāpaṃ yudhyamānasya dhīmataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किं पुना राजधर्मेण क्षत्रियस्य विशेषतः । तदेवं हृदयं कृत्वा तस्मात्पापं न चिन्तयेत्

kiṃ punā rājadharmeṇa kṣatriyasya viśeṣataḥ / tadevaṃ hṛdayaṃ kṛtvā tasmātpāpaṃ na cintayet

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो युधिष्ठिरो राजा प्रणम्य शिरसा मुनिम् । पप्रच्छ विनयोपेतः सर्वपातकनाशनम्

tato yudhiṣṭhiro rājā praṇamya śirasā munim / papraccha vinayopetaḥ sarvapātakanāśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*युधिष्ठिर उवाच पृच्छामि त्वां महाप्राज्ञ नित्यं त्रैलोक्यदर्शिनम् । कथय त्वं समासेन येन मुच्येत किल्बिषात्

*yudhiṣṭhira uvāca pṛcchāmi tvāṃ mahāprājña nityaṃ trailokyadarśinam / kathaya tvaṃ samāsena yena mucyeta kilbiṣāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*मार्कण्डेय उवाच शृणु राजन्महाबाहो सर्वपातकनाशनम् । प्रयागगमनं श्रेष्ठं नराणां पुण्यकर्मणाम्

*mārkaṇḍeya uvāca śṛṇu rājanmahābāho sarvapātakanāśanam / prayāgagamanaṃ śreṣṭhaṃ narāṇāṃ puṇyakarmaṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.