Library·Matsya Purāṇa·113
*ऋषय ऊचुः कति द्वीपाः समुद्रा वा पर्वता वा कति प्रभो । कियन्ति चैव वर्षाणि तेषु नद्यश्च काः स्मृताः
*ṛṣaya ūcuḥ kati dvīpāḥ samudrā vā parvatā vā kati prabho / kiyanti caiva varṣāṇi teṣu nadyaśca kāḥ smṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महाभूमिप्रमाणं च लोकालोकस्तथैव च । पर्याप्तिं परिमाणं च गतिश्चन्द्रार्कयोस्तथा
mahābhūmipramāṇaṃ ca lokālokastathaiva ca / paryāptiṃ parimāṇaṃ ca gatiścandrārkayostathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतद्ब्रवीहि नः सर्वं विस्तरेण यथार्थवित् । त्वदुक्तमेतत्सकलं श्रोतुमिच्छामहे वयम्
etadbravīhi naḥ sarvaṃ vistareṇa yathārthavit / tvaduktametatsakalaṃ śrotumicchāmahe vayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*सूत उवाच द्वीपभेदसहस्राणि सप्त चान्तर्गतानि च । न शक्यन्ते क्रमेणेह वक्तुं वै सकलं जगत्
*sūta uvāca dvīpabhedasahasrāṇi sapta cāntargatāni ca / na śakyante krameṇeha vaktuṃ vai sakalaṃ jagat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तैव तु प्रवक्ष्यामि चन्द्रादित्यग्रहैः सह । तेषां मनुष्यतर्केण प्रमाणानि प्रचक्षते
saptaiva tu pravakṣyāmi candrādityagrahaiḥ saha / teṣāṃ manuṣyatarkeṇa pramāṇāni pracakṣate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अचिन्त्याः खलु ये भावास् तांस्तु तर्केण साधयेत् । प्रकृतिभ्यः परं यच्च तदचिन्त्यस्य लक्षणम्
acintyāḥ khalu ye bhāvās tāṃstu tarkeṇa sādhayet / prakṛtibhyaḥ paraṃ yacca tadacintyasya lakṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्त वर्षाणि वक्ष्यामि जम्बूद्वीपं यथाविधम् । विस्तरं मण्डलं यच्च योजनैस्तान्निबोधत
sapta varṣāṇi vakṣyāmi jambūdvīpaṃ yathāvidham / vistaraṃ maṇḍalaṃ yacca yojanaistānnibodhata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योजनानां सहस्राणि शतं द्वीपस्य विस्तरः । नानाजनपदाकीर्णं पुरैश्च विविधैः शुभैः
yojanānāṃ sahasrāṇi śataṃ dvīpasya vistaraḥ / nānājanapadākīrṇaṃ puraiśca vividhaiḥ śubhaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिद्धचारणसंकीर्णं पर्वतैरुपशोभितम् । सर्वधातुपिनद्धैस्तैः शिलाजालसमुद्गतैः
siddhacāraṇasaṃkīrṇaṃ parvatairupaśobhitam / sarvadhātupinaddhaistaiḥ śilājālasamudgataiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पर्वतप्रभवाभिश्च नदीभिस्तु समन्ततः । प्रागायता महापार्श्वाः षडिमे वर्षपर्वताः
parvataprabhavābhiśca nadībhistu samantataḥ / prāgāyatā mahāpārśvāḥ ṣaḍime varṣaparvatāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवगाह्य ह्युभयतः समुद्रौ पूर्वपश्चिमौ । हिमप्रायश्च हिमवान् हेमकूटश्च हेमवान्
avagāhya hyubhayataḥ samudrau pūrvapaścimau / himaprāyaśca himavān hemakūṭaśca hemavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वतः सुमुखश्चापि निषधः पर्वतो महान् । चातुर्वर्ण्यस्तु सौवर्णो मेरुश्चोल्बमयः स्मृतः । चतुर्विंशत्सहस्राणि विस्तीर्णः स चतुर्दिशम्
sarvataḥ sumukhaścāpi niṣadhaḥ parvato mahān / cāturvarṇyastu sauvarṇo meruścolbamayaḥ smṛtaḥ / caturviṃśatsahasrāṇi vistīrṇaḥ sa caturdiśam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वृत्ताकृतिप्रमाणश्च चतुरस्रः समाहितः । नानावर्णैः समः पार्श्वैः प्रजापतिगुणान्वितः
vṛttākṛtipramāṇaśca caturasraḥ samāhitaḥ / nānāvarṇaiḥ samaḥ pārśvaiḥ prajāpatiguṇānvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नाभीबन्धनसम्भूतो ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः । पूर्वतः श्वेतवर्णस्तु ब्राह्मण्यं तस्य तेन वै
nābhībandhanasambhūto brahmaṇo 'vyaktajanmanaḥ / pūrvataḥ śvetavarṇastu brāhmaṇyaṃ tasya tena vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पीतश्च दक्षिणेनासौ तेन वैश्यत्वमिष्येत । भृङ्गिपत्त्रीनभश् चैव पश्चिमेन समन्वितः । तेनास्य शूद्रता सिद्धा मेरोर् नामार्थकर्मतः
pītaśca dakṣiṇenāsau tena vaiśyatvamiṣyeta / bhṛṅgipattrīnabhaś caiva paścimena samanvitaḥ / tenāsya śūdratā siddhā meror nāmārthakarmataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पार्श्वमुत्तरतस्तस्य रक्तवर्णं स्वभावतः । तेनास्य क्षत्रभावः स्याद् इति वर्णाः प्रकीर्तिताः
pārśvamuttaratastasya raktavarṇaṃ svabhāvataḥ / tenāsya kṣatrabhāvaḥ syād iti varṇāḥ prakīrtitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीलश्च वैडूर्यमयः श्वेतः पीतो हिरण्मयः । मयूरबर्हवर्णश्च शातकौम्भः स शृङ्गवान्
nīlaśca vaiḍūryamayaḥ śvetaḥ pīto hiraṇmayaḥ / mayūrabarhavarṇaśca śātakaumbhaḥ sa śṛṅgavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एते पर्वतराजानः सिद्धचारणसेविताः । तेषामन्तरविष्कम्भो नवसाहस्रमुच्यते
ete parvatarājānaḥ siddhacāraṇasevitāḥ / teṣāmantaraviṣkambho navasāhasramucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मध्ये त्विलावृतं नाम महामेरोः समन्ततः । चतुर्विंशत्सहस्राणि विस्तीर्णो योजनैः समः
madhye tvilāvṛtaṃ nāma mahāmeroḥ samantataḥ / caturviṃśatsahasrāṇi vistīrṇo yojanaiḥ samaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मध्ये तस्य महामेरुर् विधूम इव पावकः । वेद्यर्धं दक्षिणं मेरोर् उत्तरार्धं तथोत्तरम्
madhye tasya mahāmerur vidhūma iva pāvakaḥ / vedyardhaṃ dakṣiṇaṃ meror uttarārdhaṃ tathottaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्षाणि यानि सप्तात्र तेषां वै वर्षपर्वताः । द्वे द्वे सहस्रे विस्तीर्णा योजनैर्दक्षिणोत्तरम्
varṣāṇi yāni saptātra teṣāṃ vai varṣaparvatāḥ / dve dve sahasre vistīrṇā yojanairdakṣiṇottaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जम्बूद्वीपस्य विस्तारस् तेषामायाम उच्यते । नीलश्च निषधश्चैव तेषां हीनाश्च ये परे
jambūdvīpasya vistāras teṣāmāyāma ucyate / nīlaśca niṣadhaścaiva teṣāṃ hīnāśca ye pare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्वेतश्च हेमकूटश्च हिमवाञ्छृङ्गवांश्च यः । जम्बूद्वीपप्रमाणेण ऋषभः परिकीर्त्यते
śvetaśca hemakūṭaśca himavāñchṛṅgavāṃśca yaḥ / jambūdvīpapramāṇeṇa ṛṣabhaḥ parikīrtyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माद्द्वादशभागेन हेमकूटो ऽपि हीयते । हिमवान्विंशभागेन तस्मादेव प्रहीयते । अष्टाशीतिसहस्राणि हेमकूटो महागिरिः
tasmāddvādaśabhāgena hemakūṭo 'pi hīyate / himavānviṃśabhāgena tasmādeva prahīyate / aṣṭāśītisahasrāṇi hemakūṭo mahāgiriḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अशीतिर्हिमवाञ्छैल आयतः पूर्वपश्चिमे । द्वीपस्य मण्डलीभावाद् ध्रासवृद्धी प्रकीर्तिते
aśītirhimavāñchaila āyataḥ pūrvapaścime / dvīpasya maṇḍalībhāvād dhrāsavṛddhī prakīrtite
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्षाणां पर्वतानां च यथाभेदं तथोत्तरम् । तेषां मध्ये जनपदास् तानि वर्षाणि सप्त वै
varṣāṇāṃ parvatānāṃ ca yathābhedaṃ tathottaram / teṣāṃ madhye janapadās tāni varṣāṇi sapta vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रपातविषमैस्तैस्तु पर्वतैरावृतानि तु । सप्त तानि नदीभेदैर् अगम्यानि परस्परम्
prapātaviṣamaistaistu parvatairāvṛtāni tu / sapta tāni nadībhedair agamyāni parasparam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वसन्ति तेषु सत्त्वानि नानाजातीनि सर्वशः । इमं हैमवतं वर्षं भारतं नाम विश्रुतम्
vasanti teṣu sattvāni nānājātīni sarvaśaḥ / imaṃ haimavataṃ varṣaṃ bhārataṃ nāma viśrutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हेमकूटं परं तस्मान् नाम्ना किम्पुरुषं स्मृतम् । हेमकूटाच्च निषधं हरिवर्षं तदुच्यते
hemakūṭaṃ paraṃ tasmān nāmnā kimpuruṣaṃ smṛtam / hemakūṭācca niṣadhaṃ harivarṣaṃ taducyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हरिवर्षात्परं चापि मेरोस्तु तदिलावृतम् । इलावृतात्परं नीलं रम्यकं नाम विश्रुतम्
harivarṣātparaṃ cāpi merostu tadilāvṛtam / ilāvṛtātparaṃ nīlaṃ ramyakaṃ nāma viśrutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रम्यकादपरं श्वेतं विश्रुतं तद्धिरण्यकम् । हिरण्यकात्परं चैव शृङ्गशाकंकुरं स्मृतम्
ramyakādaparaṃ śvetaṃ viśrutaṃ taddhiraṇyakam / hiraṇyakātparaṃ caiva śṛṅgaśākaṃkuraṃ smṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धनुःसंस्थे तु विज्ञेये देवर्षे दक्षिणोत्तरे । दीर्घाणि तस्य चत्वारि मध्यमं तदिलावृतम्
dhanuḥsaṃsthe tu vijñeye devarṣe dakṣiṇottare / dīrghāṇi tasya catvāri madhyamaṃ tadilāvṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वतो निषधस्येदं वेद्यर्धं दक्षिणं स्मृतम् । परं त्विलावृतं पश्चाद् वेद्यर्धं तु तदुत्तरम्
pūrvato niṣadhasyedaṃ vedyardhaṃ dakṣiṇaṃ smṛtam / paraṃ tvilāvṛtaṃ paścād vedyardhaṃ tu taduttaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोर्मध्ये तु विज्ञेयो मेरुर्यत्र त्विलावृतम् । दक्षिणेन तु नीलस्य निषधस्योत्तरेण तु
tayormadhye tu vijñeyo meruryatra tvilāvṛtam / dakṣiṇena tu nīlasya niṣadhasyottareṇa tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदगायतो महाशैलो माल्यवान्नाम पर्वतः । द्वात्रिंशता सहस्रेण प्रतीच्यां सागरानुगः
udagāyato mahāśailo mālyavānnāma parvataḥ / dvātriṃśatā sahasreṇa pratīcyāṃ sāgarānugaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
माल्यवान्वै सहस्रैक आ नीलनिषधायतः । द्वात्रिंशत्त्वेवमप्युक्तः पर्वतो गन्धमादनः
mālyavānvai sahasraika ā nīlaniṣadhāyataḥ / dvātriṃśattvevamapyuktaḥ parvato gandhamādanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिमण्डलयोर्मध्ये मेरुः कनकपर्वतः । चातुर्वर्ण्यसमो वर्णैश् चतुरस्रः समुच्छ्रितः
parimaṇḍalayormadhye meruḥ kanakaparvataḥ / cāturvarṇyasamo varṇaiś caturasraḥ samucchritaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानावर्णः स पार्श्वेषु पूर्वान्ते श्वेत उच्यते । पीतं तु दक्षिणं तस्य भृङ्गिपत्त्रनिभं परम् । उत्तरं तस्य रक्तं वै इति वर्णसमन्वितः
nānāvarṇaḥ sa pārśveṣu pūrvānte śveta ucyate / pītaṃ tu dakṣiṇaṃ tasya bhṛṅgipattranibhaṃ param / uttaraṃ tasya raktaṃ vai iti varṇasamanvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेरुस्तु शुशुभे दिव्यो राजवत्स तु वेष्टितः । आदित्यतरुणाभासो विधूम इव पावकः
merustu śuśubhe divyo rājavatsa tu veṣṭitaḥ / ādityataruṇābhāso vidhūma iva pāvakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
योजनानां सहस्राणि चतुराशीतिसूच्छ्रितः । प्रविष्टः षोडशाधस्ताद् अष्टाविंशतिविस्तृतः
yojanānāṃ sahasrāṇi caturāśītisūcchritaḥ / praviṣṭaḥ ṣoḍaśādhastād aṣṭāviṃśativistṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विस्तराद्द्विगुणश्चास्य परीणाहः समन्ततः । स पर्वतो महादिव्यो दिव्यौषधिसमन्वितः
vistarāddviguṇaścāsya parīṇāhaḥ samantataḥ / sa parvato mahādivyo divyauṣadhisamanvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुवनैरावृतः सर्वैर् जातरूपपरिष्कृतैः । तत्र देवगणाश्चैव गन्धर्वासुरराक्षसाः । शैलराजे प्रमोदन्ते सर्वतो ऽप्सरसां गणैः
bhuvanairāvṛtaḥ sarvair jātarūpapariṣkṛtaiḥ / tatra devagaṇāścaiva gandharvāsurarākṣasāḥ / śailarāje pramodante sarvato 'psarasāṃ gaṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स तु मेरुः परिवृतो भुवनैर्भूतभावनैः । यस्येमे चतुरो देशा नानापार्श्वेषु संस्थिताः
sa tu meruḥ parivṛto bhuvanairbhūtabhāvanaiḥ / yasyeme caturo deśā nānāpārśveṣu saṃsthitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भद्राश्वं भारतं चैव केतुमालं च पश्चिमे । उत्तराश्चैव कुरवः कृतपुण्यप्रतिश्रयाः
bhadrāśvaṃ bhārataṃ caiva ketumālaṃ ca paścime / uttarāścaiva kuravaḥ kṛtapuṇyapratiśrayāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्कम्भपर्वतास्तद्वन् मन्दरो गन्धमादनः । विपुलश्च सुपार्श्वश्च सर्वरत्नविभूषिताः
viṣkambhaparvatāstadvan mandaro gandhamādanaḥ / vipulaśca supārśvaśca sarvaratnavibhūṣitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अरुणोदं मानसं च सितोदं भद्रसंज्ञितम् । तेषामुपरि चत्वारि सरांसि च वनानि च
aruṇodaṃ mānasaṃ ca sitodaṃ bhadrasaṃjñitam / teṣāmupari catvāri sarāṃsi ca vanāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा भद्रकदम्बस्तु पर्वते गन्धमादने । जम्बूवृक्षस्तथाश्वत्थो विपुले ऽथ वटः परम्
tathā bhadrakadambastu parvate gandhamādane / jambūvṛkṣastathāśvattho vipule 'tha vaṭaḥ param
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गन्धमादनपार्श्वे तु पश्चिमे ऽमरगण्डिकः । द्वात्रिंशच्च सहस्राणि योजनैः सर्वतः समः
gandhamādanapārśve tu paścime 'maragaṇḍikaḥ / dvātriṃśacca sahasrāṇi yojanaiḥ sarvataḥ samaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र ते शुभकर्माणः केतुमालाः परिश्रुताः । तत्र कालानलाः सर्वे महासत्त्वा महाबलाः
tatra te śubhakarmāṇaḥ ketumālāḥ pariśrutāḥ / tatra kālānalāḥ sarve mahāsattvā mahābalāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्त्रियश् चोत्पलवर्णाभाः सुन्दर्यः प्रियदर्शनाः । तत्र दिव्यो महावृक्षः पनसः पत्त्रभासुरः
striyaś cotpalavarṇābhāḥ sundaryaḥ priyadarśanāḥ / tatra divyo mahāvṛkṣaḥ panasaḥ pattrabhāsuraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य पीत्वा फलरसं संजीवन्ति समायुतम् । तस्य माल्यवतः पार्श्वे पूर्वे पूर्वा तु गण्डिका । द्वात्रिंशच्च सहस्राणि तत्रापि शतमुच्यते
tasya pītvā phalarasaṃ saṃjīvanti samāyutam / tasya mālyavataḥ pārśve pūrve pūrvā tu gaṇḍikā / dvātriṃśacca sahasrāṇi tatrāpi śatamucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भद्राश्वस्तत्र विज्ञेयो नित्यं मुदितमानसः । भद्रमालवनं तत्र कालाम्रश्च महाद्रुमः
bhadrāśvastatra vijñeyo nityaṃ muditamānasaḥ / bhadramālavanaṃ tatra kālāmraśca mahādrumaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र ते पुरुषाः श्वेता महासत्त्वा महाबलाः । स्त्रियः कुमुदवर्णाभाः सुन्दर्यः प्रियदर्शनाः
tatra te puruṣāḥ śvetā mahāsattvā mahābalāḥ / striyaḥ kumudavarṇābhāḥ sundaryaḥ priyadarśanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्द्रप्रभाश् चन्द्रवर्णाः पूर्णचन्द्रनिभाननाः । चन्द्रशीतलगात्राश्च स्त्रियो ह्युत्पलगन्धिकाः
candraprabhāś candravarṇāḥ pūrṇacandranibhānanāḥ / candraśītalagātrāśca striyo hyutpalagandhikāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशवर्षसहस्राणि आयुस्तेषामनामयम् । कालाम्रस्य रसं पीत्वा ते सर्वे स्थिरयौवनाः
daśavarṣasahasrāṇi āyusteṣāmanāmayam / kālāmrasya rasaṃ pītvā te sarve sthirayauvanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*सूत उवाच इत्युक्तवानृषीन्ब्रह्मा वर्षाणि च निसर्गतः । पूर्वं ममानुग्रहकृद् भूयः किं वर्णयामि वः
*sūta uvāca ityuktavānṛṣīnbrahmā varṣāṇi ca nisargataḥ / pūrvaṃ mamānugrahakṛd bhūyaḥ kiṃ varṇayāmi vaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतच्छ्रुत्वा वचस्ते तु ऋषयः संशितव्रताः । जातकौतूहलाः सर्वे प्रत्यूचुस्ते मुदान्विताः
etacchrutvā vacaste tu ṛṣayaḥ saṃśitavratāḥ / jātakautūhalāḥ sarve pratyūcuste mudānvitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*ऋषय ऊचुः पूर्वापरौ समाख्यातौ यौ देशौ तौ त्वया मुने । उत्तराणां च वर्षाणां पर्वतानां च सर्वशः
*ṛṣaya ūcuḥ pūrvāparau samākhyātau yau deśau tau tvayā mune / uttarāṇāṃ ca varṣāṇāṃ parvatānāṃ ca sarvaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आख्याहि नो यथातथ्यं ये च पर्वतवासिनः । एवमुक्तस्तु ऋषिभिस् तेभ्यस्त्वाख्यातवान्पुनः
ākhyāhi no yathātathyaṃ ye ca parvatavāsinaḥ / evamuktastu ṛṣibhis tebhyastvākhyātavānpunaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*सूत उवाच शृणुध्वं यानि वर्षाणि पूर्वोक्तानि च वै मया । दक्षिणेन तु नीलस्य निषधस्योत्तरेण तु
*sūta uvāca śṛṇudhvaṃ yāni varṣāṇi pūrvoktāni ca vai mayā / dakṣiṇena tu nīlasya niṣadhasyottareṇa tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्षं रमणकं नाम जायन्ते यत्र वै प्रजाः । रतिप्रधाना विमला जायन्ते यत्र मानवाः । शुक्लाभिजनसम्पन्नाः सर्वे ते प्रियदर्शनाः
varṣaṃ ramaṇakaṃ nāma jāyante yatra vai prajāḥ / ratipradhānā vimalā jāyante yatra mānavāḥ / śuklābhijanasampannāḥ sarve te priyadarśanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्रापि च महावृक्षो न्यग्रोधो रोहिणो महान् । तस्यापि ते फलरसं पिबन्तो वर्तयन्ति हि
tatrāpi ca mahāvṛkṣo nyagrodho rohiṇo mahān / tasyāpi te phalarasaṃ pibanto vartayanti hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च । जीवन्ति ते महाभागाः सदा हृष्टा नरोत्तमाः
daśavarṣasahasrāṇi daśavarṣaśatāni ca / jīvanti te mahābhāgāḥ sadā hṛṣṭā narottamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तरेण तु श्वेतस्य पार्श्वे शृङ्गस्य दक्षिणे । वर्षं हिरण्वतं नाम यत्र हैरण्वती नदी
uttareṇa tu śvetasya pārśve śṛṅgasya dakṣiṇe / varṣaṃ hiraṇvataṃ nāma yatra hairaṇvatī nadī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महाबला महासत्त्वा नित्यं मुदितमानसाः । शुक्लाभिजनसम्पन्नाः सर्वे च प्रियदर्शनाः
mahābalā mahāsattvā nityaṃ muditamānasāḥ / śuklābhijanasampannāḥ sarve ca priyadarśanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकादश सहस्राणि वर्षाणां ते नरोत्तमाः । आयुष्प्रमाणं जीवन्ति शतानि दश पञ्च च
ekādaśa sahasrāṇi varṣāṇāṃ te narottamāḥ / āyuṣpramāṇaṃ jīvanti śatāni daśa pañca ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्वर्षे महावृक्षो लकुचः पत्त्रसंश्रयः । तस्य पीत्वा फलरसं तत्र जीवन्ति मानवाः
tasminvarṣe mahāvṛkṣo lakucaḥ pattrasaṃśrayaḥ / tasya pītvā phalarasaṃ tatra jīvanti mānavāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शृङ्गसाह्वस्य शृङ्गाणि त्रीणि तानि महान्ति वै । एकं मणियुतं तत्र एकं तु कनकान्वितम् । सर्वरत्नमयं चैकं भुवनैरुपशोभितम्
śṛṅgasāhvasya śṛṅgāṇi trīṇi tāni mahānti vai / ekaṃ maṇiyutaṃ tatra ekaṃ tu kanakānvitam / sarvaratnamayaṃ caikaṃ bhuvanairupaśobhitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तरे चास्य शृङ्गस्य समुद्रान्ते च दक्षिणे । कुरवस्तत्र तद्वर्यं पुण्यं सिद्धनिषेवितम्
uttare cāsya śṛṅgasya samudrānte ca dakṣiṇe / kuravastatra tadvaryaṃ puṇyaṃ siddhaniṣevitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र वृक्षा मधुफला दिव्यामृतमयापगाः । वस्त्राणि ते प्रसूयन्ते फलैश्चाभरणानि च
tatra vṛkṣā madhuphalā divyāmṛtamayāpagāḥ / vastrāṇi te prasūyante phalaiścābharaṇāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वकामप्रदातारः केचिद्वृक्षा मनोरमाः । अपरे क्षीरिणो नाम वृक्षास्तत्र मनोरमाः । ये रक्षन्ति सदा क्षीरं षड्रसं चामृतोपमम्
sarvakāmapradātāraḥ kecidvṛkṣā manoramāḥ / apare kṣīriṇo nāma vṛkṣāstatra manoramāḥ / ye rakṣanti sadā kṣīraṃ ṣaḍrasaṃ cāmṛtopamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वा मणिमयी भूमिः सूक्ष्मा काञ्चनवालुका । सर्वत्र सुखसंस्पर्शा निःशब्दाः पवनाः शुभाः
sarvā maṇimayī bhūmiḥ sūkṣmā kāñcanavālukā / sarvatra sukhasaṃsparśā niḥśabdāḥ pavanāḥ śubhāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवलोकच्युतास्तत्र जायन्ते मानवाः शुभाः । शुक्लाभिजनसम्पन्नाः सर्वे ते स्थिरयौवनाः
devalokacyutāstatra jāyante mānavāḥ śubhāḥ / śuklābhijanasampannāḥ sarve te sthirayauvanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मिथुनानि प्रजायन्ते स्त्रियश्चाप्सरसोपमाः । तेषां ते क्षीरिणां क्षीरं पिबन्ति ह्यमृतोपमम्
mithunāni prajāyante striyaścāpsarasopamāḥ / teṣāṃ te kṣīriṇāṃ kṣīraṃ pibanti hyamṛtopamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकाहाज्जायते युग्मं समं चैव विवर्धते । समं रूपं च शीलं च समं चैव म्रियन्ति वै
ekāhājjāyate yugmaṃ samaṃ caiva vivardhate / samaṃ rūpaṃ ca śīlaṃ ca samaṃ caiva mriyanti vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एकैकमनुरक्ताश्च चक्रवाकमिव ध्रुवम् । अनामया ह्यशोकाश्च नित्यं मुदितमानसाः
ekaikamanuraktāśca cakravākamiva dhruvam / anāmayā hyaśokāśca nityaṃ muditamānasāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दश वर्षसहस्राणि दश वर्षशतानि च । जीवन्ति च महासत्त्वा न चान्या स्त्री प्रवर्तते
daśa varṣasahasrāṇi daśa varṣaśatāni ca / jīvanti ca mahāsattvā na cānyā strī pravartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*सूत उवाच एवमेव निसर्गो वै वर्षाणां भारते युगे । दृष्टः परमधर्मज्ञाः किं भूयः कथयामि वः
*sūta uvāca evameva nisargo vai varṣāṇāṃ bhārate yuge / dṛṣṭaḥ paramadharmajñāḥ kiṃ bhūyaḥ kathayāmi vaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आख्यातास्त्वेवमृषयः सूतपुत्रेण धीमता । उत्तरश्रवणे भूयः पप्रच्छुः सूतनन्दनम्
ākhyātāstvevamṛṣayaḥ sūtaputreṇa dhīmatā / uttaraśravaṇe bhūyaḥ papracchuḥ sūtanandanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.