Library·Matsya Purāṇa·12

Matsya Purāṇa 12

*सूत उवाच अथान्विषन्तो राजानं भ्रातरस् तस्य मानवाः । इक्ष्वाकुप्रमुखा जग्मुस् तदा शरवणान्तिकम्

*sūta uvāca athānviṣanto rājānaṃ bhrātaras tasya mānavāḥ / ikṣvākupramukhā jagmus tadā śaravaṇāntikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्ते ददृशुः सर्वे वडबाम् अग्रतः स्थिताम् । रत्नपर्याणकिरण-दीप्तकायाम् अनुत्तमाम्

tataste dadṛśuḥ sarve vaḍabām agrataḥ sthitām / ratnaparyāṇakiraṇa-dīptakāyām anuttamām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पर्याणप्रत्यभिज्ञानात् सर्वे विस्मयम् आगताः । अयं चन्द्रप्रभो नाम वाजी तस्य महात्मनः

paryāṇapratyabhijñānāt sarve vismayam āgatāḥ / ayaṃ candraprabho nāma vājī tasya mahātmanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अगमद् वडबारूपम् उत्तमं केन हेतुना । ततस् तु मैत्रावरुणिं पप्रच्छुस्ते पुरोधसम्

agamad vaḍabārūpam uttamaṃ kena hetunā / tatas tu maitrāvaruṇiṃ papracchuste purodhasam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

किमित्येतदभूच्चित्रं वद योगविदां वर । वसिष्ठश्चाब्रवीत् सर्वं दृष्ट्वा तद्ध्यानचक्षुषा

kimityetadabhūccitraṃ vada yogavidāṃ vara / vasiṣṭhaścābravīt sarvaṃ dṛṣṭvā taddhyānacakṣuṣā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समयः शम्भुदयिता-कृतः शरवणे पुरा । यः पुमान्प्रविशेद् अत्र स नारीत्वमवाप्स्यति

samayaḥ śambhudayitā-kṛtaḥ śaravaṇe purā / yaḥ pumānpraviśed atra sa nārītvamavāpsyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयमश्वो ऽपि नारीत्वम् अगाद्राज्ञा सहैव तु । पुनः पुरुषतामेति यथासौ धनदोपमः

ayamaśvo 'pi nārītvam agādrājñā sahaiva tu / punaḥ puruṣatāmeti yathāsau dhanadopamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथैव यत्नः कर्तव्यश् चाराध्यैव पिनाकिनम् । ततस्ते मानवा जग्मुर् यत्र देवो महेश्वरः

tathaiva yatnaḥ kartavyaś cārādhyaiva pinākinam / tataste mānavā jagmur yatra devo maheśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुष्टुवुर् विविधैः स्तोत्रैः पार्वतीपरमेश्वरौ । ताव् ऊचतुर् अलङ्घ्यो ऽयं समयः किंतु साम्प्रतम्

tuṣṭuvur vividhaiḥ stotraiḥ pārvatīparameśvarau / tāv ūcatur alaṅghyo 'yaṃ samayaḥ kiṃtu sāmpratam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इक्ष्वाकोरश्वमेधेन यत्फलं स्यात्तदावयोः । दत्त्वा किम्पुरुषो वीरः स भविष्यत्यसंशयम्

ikṣvākoraśvamedhena yatphalaṃ syāttadāvayoḥ / dattvā kimpuruṣo vīraḥ sa bhaviṣyatyasaṃśayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथेत्युक्तास्ततस्ते तु जग्मुर् वैवस्वतात्मजाः । इक्ष्वाकोश्चाश्वमेधेन चेलः किम्पुरुषो ऽभवत्

tathetyuktāstataste tu jagmur vaivasvatātmajāḥ / ikṣvākoścāśvamedhena celaḥ kimpuruṣo 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मासमेकं पुमान्वीरः स्त्री च मासमभूत्पुनः । बुधस्य भवने तिष्ठन् निलो गर्भधरो ऽभवत्

māsamekaṃ pumānvīraḥ strī ca māsamabhūtpunaḥ / budhasya bhavane tiṣṭhan nilo garbhadharo 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजीजनत्पुत्रमेकम् अनेकगुणसंयुतम् । बुधश्चोत्पाद्य तं पुत्रं स्वर्लोकम् अगमत्ततः

ajījanatputramekam anekaguṇasaṃyutam / budhaścotpādya taṃ putraṃ svarlokam agamattataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इलस्य नाम्ना तद्वर्षम् इलावृतम् अभूत्तदा । सोमार्कवंशयोर् आदाव् इलो ऽभून्मनुनन्दनः

ilasya nāmnā tadvarṣam ilāvṛtam abhūttadā / somārkavaṃśayor ādāv ilo 'bhūnmanunandanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं पुरूरवाः पुंसोर् अभवद् वंशवर्धनः । इक्ष्वाकुर् अर्कवंशस्य तथैवोक्तस्तपोधनाः

evaṃ purūravāḥ puṃsor abhavad vaṃśavardhanaḥ / ikṣvākur arkavaṃśasya tathaivoktastapodhanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इलः किम्पुरुषत्वे च सुद्युम्न इति चोच्यते । पुनः पुत्रत्रयमभूत् सुद्युम्नस्यापराजितम्

ilaḥ kimpuruṣatve ca sudyumna iti cocyate / punaḥ putratrayamabhūt sudyumnasyāparājitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्कलो वै गहस् तद्वद् धरिताश्वश् च वीर्यवान् । उत्कलस्योत्कला नाम गयस्य तु गया मता

utkalo vai gahas tadvad dharitāśvaś ca vīryavān / utkalasyotkalā nāma gayasya tu gayā matā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरिताश्वस्य दिक्पूर्वा विश्रुता कुरुभिः सह । प्रतिष्ठाने ऽभिषिच्याथ स पुरूरवसं सुतम्

haritāśvasya dikpūrvā viśrutā kurubhiḥ saha / pratiṣṭhāne 'bhiṣicyātha sa purūravasaṃ sutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जगामेलावृतं भोक्तुं वर्षं दिव्यफलाशनम् । इक्ष्वाकुर्ज्येष्ठदायादो मध्यदेशमवाप्तवान्

jagāmelāvṛtaṃ bhoktuṃ varṣaṃ divyaphalāśanam / ikṣvākurjyeṣṭhadāyādo madhyadeśamavāptavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नरिष्यन्तस्य पुत्रो ऽभूच् छुचो नाम महाबलः । नाभागस्याम्बरीषस्तु धृष्टस्य च सुतत्रयम्

nariṣyantasya putro 'bhūc chuco nāma mahābalaḥ / nābhāgasyāmbarīṣastu dhṛṣṭasya ca sutatrayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धृतकेतुश्चित्रनाथो रणधृष्टश्च वीर्यवान् । आनर्तो नाम शर्यातेः सुकन्या चैव दारिका

dhṛtaketuścitranātho raṇadhṛṣṭaśca vīryavān / ānarto nāma śaryāteḥ sukanyā caiva dārikā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आनर्तस्याभवत्पुत्रो रोचमानः प्रतापवान् । आनर्तो नाभ देशो ऽभून् नगरी च कुशस्थली

ānartasyābhavatputro rocamānaḥ pratāpavān / ānarto nābha deśo 'bhūn nagarī ca kuśasthalī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रोचमानस्य पुत्रो ऽभूद् रेवो रैवत एव च । ककुद्मी चापरं नाम ज्येष्ठः पुत्रशतस्य च

rocamānasya putro 'bhūd revo raivata eva ca / kakudmī cāparaṃ nāma jyeṣṭhaḥ putraśatasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रेवती तस्य सा कन्या भार्या रामस्य विश्रुता । करूषस्य तु कारूषा बहवः प्रथिता भुवि

revatī tasya sā kanyā bhāryā rāmasya viśrutā / karūṣasya tu kārūṣā bahavaḥ prathitā bhuvi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पृषध्रो गोवधाच्छूद्रो गुरुशापादजायत । इक्ष्वाकुवंशं वक्ष्यामि शृणुध्वमृषिसत्तमाः

pṛṣadhro govadhācchūdro guruśāpādajāyata / ikṣvākuvaṃśaṃ vakṣyāmi śṛṇudhvamṛṣisattamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इक्ष्वाकोः पुत्रताम् आप विकुक्षिर् नाम देवराट् । ज्येष्ठः पुत्रशतस्यासीद् दश पञ्च च तत्सुताः

ikṣvākoḥ putratām āpa vikukṣir nāma devarāṭ / jyeṣṭhaḥ putraśatasyāsīd daśa pañca ca tatsutāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मेरोरुत्तरतस्ते तु जाताः पार्थिवसत्तमाः । चतुर्दशोत्तरं चान्यच् छतमस्य तथाभवत्

meroruttarataste tu jātāḥ pārthivasattamāḥ / caturdaśottaraṃ cānyac chatamasya tathābhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मेरोर्दक्षिणतो ये ये राजानः संप्रकीर्तिताः । ज्येष्ठः ककुत्स्थो नाम्नाभूत् तत्सुतस्तु सुयोधनः

merordakṣiṇato ye ye rājānaḥ saṃprakīrtitāḥ / jyeṣṭhaḥ kakutstho nāmnābhūt tatsutastu suyodhanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य पुत्रः पृथुर्नाम विश्वगश्चपृथोः सुतः । इन्दुस्तस्य च पुत्रो ऽभूद् युवनाश्वस्ततो ऽभवत्

tasya putraḥ pṛthurnāma viśvagaścapṛthoḥ sutaḥ / industasya ca putro 'bhūd yuvanāśvastato 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रावस्तश्च महातेजा वत्सकस्तत्सुतो ऽभवत् । निर्मिता येन श्रावस्ती गौडदेशे द्विजोत्तमाः

śrāvastaśca mahātejā vatsakastatsuto 'bhavat / nirmitā yena śrāvastī gauḍadeśe dvijottamāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रावस्ताद्बृहदश्वो ऽभूत् कुवलाश्वस् ततो ऽभवत् । धुन्धुमारत्वमगमद् धुन्धुनाम्ना हतः पुरा

śrāvastādbṛhadaśvo 'bhūt kuvalāśvas tato 'bhavat / dhundhumāratvamagamad dhundhunāmnā hataḥ purā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य पुत्रास् त्रयो जाता दृढाश्वो दण्ड एव च । कपिलाश्वश्च विख्यातो धौन्धुमारिः प्रतापवान्

tasya putrās trayo jātā dṛḍhāśvo daṇḍa eva ca / kapilāśvaśca vikhyāto dhaundhumāriḥ pratāpavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृढाश्वस्य प्रमोदश्च हर्यश्वस्तस्य चात्मजः । हर्यश्वस्य निकुम्भो ऽभूत् संहताश्वस् ततो ऽभवत्

dṛḍhāśvasya pramodaśca haryaśvastasya cātmajaḥ / haryaśvasya nikumbho 'bhūt saṃhatāśvas tato 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अकृताश्वो रणाश्वश्च संहताश्वसुताव् उभौ । युवनाश्वो रणाश्वस्य मान्धाता च ततो ऽभवत्

akṛtāśvo raṇāśvaśca saṃhatāśvasutāv ubhau / yuvanāśvo raṇāśvasya māndhātā ca tato 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मान्धातुः पुरुकुत्सो ऽभूद् धर्मसेनश्च पार्थिवः । मुचुकुन्दश्च विख्यातः शत्रुजिच्च प्रतापवान्

māndhātuḥ purukutso 'bhūd dharmasenaśca pārthivaḥ / mucukundaśca vikhyātaḥ śatrujicca pratāpavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरुकुत्सस्य पुत्रो ऽभूद् वसुदो नर्मदापतिः । सम्भूतिस्तस्य पुत्रो ऽभूत् त्रिधन्वा च ततो ऽभवत्

purukutsasya putro 'bhūd vasudo narmadāpatiḥ / sambhūtistasya putro 'bhūt tridhanvā ca tato 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिधन्वनः सुतो जातस् त्रय्यारुण इति स्मृतः । तस्मात्सत्यव्रतो नाम तस्मात्सत्यरथः स्मृतः

tridhanvanaḥ suto jātas trayyāruṇa iti smṛtaḥ / tasmātsatyavrato nāma tasmātsatyarathaḥ smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य पुत्रो हरिश्चन्द्रो हरिश्चन्द्राच्च रोहितः । रोहिताच्च वृको जातो वृकाद्बाहुरजायत

tasya putro hariścandro hariścandrācca rohitaḥ / rohitācca vṛko jāto vṛkādbāhurajāyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सगरस्तस्य पुत्रो ऽभूद् राजा परमधार्मिकः । द्वे भार्ये सगरस्यापि प्रभा भानुमती तथा

sagarastasya putro 'bhūd rājā paramadhārmikaḥ / dve bhārye sagarasyāpi prabhā bhānumatī tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताभ्यामाराधितः पूर्वम् और्वो ऽग्निः पुत्रकाम्यया । और्वस्तुष्टस्तयोः प्रादाद् यथेष्टं वरमुत्तमम्

tābhyāmārādhitaḥ pūrvam aurvo 'gniḥ putrakāmyayā / aurvastuṣṭastayoḥ prādād yatheṣṭaṃ varamuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एका षष्टिसहस्राणि सुतमेकं तथापरा । गृह्णातु वंशकर्तारं प्रभागृह्णाद् बहूंस्तदा

ekā ṣaṣṭisahasrāṇi sutamekaṃ tathāparā / gṛhṇātu vaṃśakartāraṃ prabhāgṛhṇād bahūṃstadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकं भानुमती पुत्रम् अगृह्णादसमञ्जसम् । ततः षष्टिसहस्राणि सुषुवे यादवी प्रभा

ekaṃ bhānumatī putram agṛhṇādasamañjasam / tataḥ ṣaṣṭisahasrāṇi suṣuve yādavī prabhā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खनन्तः पृथिवीं दग्धा विष्णुना ये ऽश्वमार्गणे । असमञ्जसस्तु तनयो यो ऽंशुमान्नाम विश्रुतः

khanantaḥ pṛthivīṃ dagdhā viṣṇunā ye 'śvamārgaṇe / asamañjasastu tanayo yo 'ṃśumānnāma viśrutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्य पुत्रो दिलीपस् तु दिलीपात्तु भगीरथः । येन भागीरथी गङ्गा तपः कृत्वावतारिता

tasya putro dilīpas tu dilīpāttu bhagīrathaḥ / yena bhāgīrathī gaṅgā tapaḥ kṛtvāvatāritā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भगीरथस्य तनयो नाभाग इति विश्रुतः । नाभागस्याम्बरीषो ऽभूत् सिन्धुद्वीपस् ततो ऽभवत्

bhagīrathasya tanayo nābhāga iti viśrutaḥ / nābhāgasyāmbarīṣo 'bhūt sindhudvīpas tato 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यायुतायुः पुत्रो ऽभूद् ऋतुपर्णस्ततो ऽभवत् । तस्य कल्माषपादस्तु सर्वकर्मा ततः स्मृतः

tasyāyutāyuḥ putro 'bhūd ṛtuparṇastato 'bhavat / tasya kalmāṣapādastu sarvakarmā tataḥ smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यानरण्यः पुत्रो ऽभून् निघ्नस्तस्य सुतो ऽभवत् । निघ्नपुत्राव् उभौ जाताव् अनमित्ररघू नृपौ

tasyānaraṇyaḥ putro 'bhūn nighnastasya suto 'bhavat / nighnaputrāv ubhau jātāv anamitraraghū nṛpau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनामित्रो वनमगाद् भविता स कृते नृपः । रघोर् अभूद्दिलीपस्तु दिलीपादजकस्तथा

anāmitro vanamagād bhavitā sa kṛte nṛpaḥ / raghor abhūddilīpastu dilīpādajakastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीर्घबाहुरजाज्जातश् चाजपालस्ततो नृपः । तस्माद्दशरथो जातस् तस्य पुत्रचतुष्टयम्

dīrghabāhurajājjātaś cājapālastato nṛpaḥ / tasmāddaśaratho jātas tasya putracatuṣṭayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नारायणात्मकाः सर्वे रामस्तेष्वग्रजो ऽभवत् । रावणान्तकरस्तद्वद् रघूणां वंशवर्धनः

nārāyaṇātmakāḥ sarve rāmasteṣvagrajo 'bhavat / rāvaṇāntakarastadvad raghūṇāṃ vaṃśavardhanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वाल्मीकिस्तस्य चरितं चक्रे भार्गवसत्तमः । तस्य पुत्रौ कुशलवाव् इक्ष्वाकुकुलवर्धनौ

vālmīkistasya caritaṃ cakre bhārgavasattamaḥ / tasya putrau kuśalavāv ikṣvākukulavardhanau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतिथिस्तु कुशाज्जज्ञे निषधस्तस्य चात्मजः । नलस्तु नैषधस्तस्मान् नभास्तस्मादजायत

atithistu kuśājjajñe niṣadhastasya cātmajaḥ / nalastu naiṣadhastasmān nabhāstasmādajāyata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नभसः पुण्डरीको ऽभूत् क्षेमधन्वा ततः स्मृतः । तस्य पुत्रो ऽभवद्वीरो देवानीकः प्रतापवान्

nabhasaḥ puṇḍarīko 'bhūt kṣemadhanvā tataḥ smṛtaḥ / tasya putro 'bhavadvīro devānīkaḥ pratāpavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहीनगुस्तस्य सुतः सहस्राश्वस्ततः परः । ततश्चन्द्रावलोकस्तु तारापीडस्ततो ऽभवत्

ahīnagustasya sutaḥ sahasrāśvastataḥ paraḥ / tataścandrāvalokastu tārāpīḍastato 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यात्मजश् चन्द्रगिरिर् भानुश् चन्द्रस्ततो ऽभवत् । श्रुतायुर् अभवत्तस्माद् भारते यो निपातितः

tasyātmajaś candragirir bhānuś candrastato 'bhavat / śrutāyur abhavattasmād bhārate yo nipātitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नलौ द्वाव् एव विख्यातौ वंशे कश्यपसम्भवे । वीरसेनसुतस्तद्वन् नैषधश्च नराधिपः

nalau dvāv eva vikhyātau vaṃśe kaśyapasambhave / vīrasenasutastadvan naiṣadhaśca narādhipaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एते वैवस्वते वंशे राजानो भूरिदक्षिणाः । इक्ष्वाकुवंशप्रभवाः प्राधान्येन प्रकीर्तिताः

ete vaivasvate vaṃśe rājāno bhūridakṣiṇāḥ / ikṣvākuvaṃśaprabhavāḥ prādhānyena prakīrtitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.