Matsya Purāṇa 120

स त्वाश्रमपदे रम्ये त्यक्ताहारपरिच्छदः । क्रीडाविहारं गन्धर्वैः पश्यन्नप्सरसां सह

sa tvāśramapade ramye tyaktāhāraparicchadaḥ / krīḍāvihāraṃ gandharvaiḥ paśyannapsarasāṃ saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्वा पुष्पोच्चयं भूरि ग्रन्थयित्वा तथा स्रजः । अग्रं निवेद्य देवाय गन्धर्वेभ्यस्तदा ददौ

kṛtvā puṣpoccayaṃ bhūri granthayitvā tathā srajaḥ / agraṃ nivedya devāya gandharvebhyastadā dadau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुष्पोच्चयप्रसक्तानां क्रीडन्तीनां यथासुखम् । चेष्टा नानाविधाकाराः पश्यन्नपि न पश्यति

puṣpoccayaprasaktānāṃ krīḍantīnāṃ yathāsukham / ceṣṭā nānāvidhākārāḥ paśyannapi na paśyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काचित्पुष्पोच्चये सक्ता लताजालेन वेष्टिता । सखीजनेन संत्यक्ता कान्तेनाभिसमुज्झिता

kācitpuṣpoccaye saktā latājālena veṣṭitā / sakhījanena saṃtyaktā kāntenābhisamujjhitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काचित्कमलगन्धाभा निःश्वासपवनाहृतैः । मधुपैराकुलमुखी कान्तेन परिमोचिता

kācitkamalagandhābhā niḥśvāsapavanāhṛtaiḥ / madhupairākulamukhī kāntena parimocitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मकरन्दसभाक्रान्त-नयना काचिदङ्गना । कान्तनिःश्वासवातेन नीरजस्ककृतेक्षणा

makarandasabhākrānta-nayanā kācidaṅganā / kāntaniḥśvāsavātena nīrajaskakṛtekṣaṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काचिद् उच्चीय पुष्पाणि ददौ कान्तस्य भामिनी । कान्तसंग्रथितैः पुष्पै रराज कृतशेखरा

kācid uccīya puṣpāṇi dadau kāntasya bhāminī / kāntasaṃgrathitaiḥ puṣpai rarāja kṛtaśekharā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उच्चीय स्वयम् उद्ग्रथ्य कान्तेन कृतशेखरा । कृतकृत्यमिवात्मानं मेने मन्मथवर्धिनी

uccīya svayam udgrathya kāntena kṛtaśekharā / kṛtakṛtyamivātmānaṃ mene manmathavardhinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अस्त्वस्मिन्गहने कुञ्जे विशिष्टकुसुमा लता । काचिदेवं रहो नीता रमणेन रिरंसुना

astvasmingahane kuñje viśiṣṭakusumā latā / kācidevaṃ raho nītā ramaṇena riraṃsunā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कान्तसंनामितलता कुसुमानि विचिन्वती । सर्वाभ्यः काचिदात्मानं मेने सर्वगुणाधिकम्

kāntasaṃnāmitalatā kusumāni vicinvatī / sarvābhyaḥ kācidātmānaṃ mene sarvaguṇādhikam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काश्चित्पश्यति भूपालं नलिनीषु पृथक्पृथक् । क्रीडमानास्तु गन्धर्वैर् देवरामा मनोरमाः

kāścitpaśyati bhūpālaṃ nalinīṣu pṛthakpṛthak / krīḍamānāstu gandharvair devarāmā manoramāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काचिद् आताडयत् कान्तम् उदकेन शुचिस्मिता । ताड्यमानाथ कान्तेन प्रीतिं काचिदुपाययौ

kācid ātāḍayat kāntam udakena śucismitā / tāḍyamānātha kāntena prītiṃ kācidupāyayau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कान्तं च ताडयामास जातखेदा वराङ्गना । अदृश्यत वरारोहा श्वासनृत्यत्पयोधरा

kāntaṃ ca tāḍayāmāsa jātakhedā varāṅganā / adṛśyata varārohā śvāsanṛtyatpayodharā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कान्ताम्बुताडनाकृष्ट-केशपाशनिबन्धना । केशाकुलमुखी भाति मधुपैरिव पद्मिनी

kāntāmbutāḍanākṛṣṭa-keśapāśanibandhanā / keśākulamukhī bhāti madhupairiva padminī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वचक्षुःसदृशैः पुष्पैः संछन्ने नलिनीवने । छन्ना काचिच् चिरात्प्राप्ता कान्तेनान्विष्य यत्नतः

svacakṣuḥsadṛśaiḥ puṣpaiḥ saṃchanne nalinīvane / channā kācic cirātprāptā kāntenānviṣya yatnataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्नाता शीतापदेशेन काचित्प्राहाङ्गना भृशम् । रमणालिङ्गनं चक्रे मनो ऽभिलषितं चिरम्

snātā śītāpadeśena kācitprāhāṅganā bhṛśam / ramaṇāliṅganaṃ cakre mano 'bhilaṣitaṃ ciram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जलार्द्रवसनं सूक्ष्मम् अङ्गलीनं शुचिस्मिता । धारयन्ती जनं चक्रे काचित् तत्र समन्मथम्

jalārdravasanaṃ sūkṣmam aṅgalīnaṃ śucismitā / dhārayantī janaṃ cakre kācit tatra samanmatham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कण्ठमाल्यगुणैः काचित् कान्तेन कृष्यताम्भसि । त्रुट्यत्स्रग्दामपतितं रमणं प्राहसच्चिरम्

kaṇṭhamālyaguṇaiḥ kācit kāntena kṛṣyatāmbhasi / truṭyatsragdāmapatitaṃ ramaṇaṃ prāhasacciram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काचिद्भुग्ना सखीदत्त-जानुदेशे नखक्षता । संभ्रान्ता कान्तशरणं मग्ना काचिद्गता चिरम्

kācidbhugnā sakhīdatta-jānudeśe nakhakṣatā / saṃbhrāntā kāntaśaraṇaṃ magnā kācidgatā ciram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काचित्पृष्ठकृतादित्या केशनिस्तोयकारिणी । शिलातलगता भर्त्रा दृष्टा कामार्तचक्षुषा

kācitpṛṣṭhakṛtādityā keśanistoyakāriṇī / śilātalagatā bhartrā dṛṣṭā kāmārtacakṣuṣā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृत्तमाल्यं विलुलितं संक्रान्तकुचकुङ्कुमम् । रतिक्रीडितकान्तेव रराज तत्सरोदकम्

kṛttamālyaṃ vilulitaṃ saṃkrāntakucakuṅkumam / ratikrīḍitakānteva rarāja tatsarodakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुस्नातदेवगन्धर्व-देवरामागणेन च । पूज्यमानं च ददृशे देवदेवं जनार्दनम्

susnātadevagandharva-devarāmāgaṇena ca / pūjyamānaṃ ca dadṛśe devadevaṃ janārdanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्वचिच् च ददृशे राजा लतागृहगताः स्त्रियः । मण्डयन्तीः स्वगात्राणि कान्तसंन्यस्तमानसाः

kvacic ca dadṛśe rājā latāgṛhagatāḥ striyaḥ / maṇḍayantīḥ svagātrāṇi kāntasaṃnyastamānasāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काचिद् आदर्शनकरा व्यग्रा दूतीमुखोद्गतम् । शृण्वती कान्तवचनम् अधिका तु तथा बभौ

kācid ādarśanakarā vyagrā dūtīmukhodgatam / śṛṇvatī kāntavacanam adhikā tu tathā babhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काचित् सत्वरिता दूत्या भूषणानां विपर्ययम् । कुर्वाणा नैव बुबुधे मन्मथाविष्टचेतना

kācit satvaritā dūtyā bhūṣaṇānāṃ viparyayam / kurvāṇā naiva bubudhe manmathāviṣṭacetanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वायुनुन्नातिसुरभि-कुसुमोत्करमण्डिते । काचित्पिबन्ती ददृशे मैरेयं नीलशाद्वले

vāyununnātisurabhi-kusumotkaramaṇḍite / kācitpibantī dadṛśe maireyaṃ nīlaśādvale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाययामास रमणं स्वयं काचिद्वराङ्गना । काचित्पपौ वरारोहा कान्तपाणिसमर्पितम्

pāyayāmāsa ramaṇaṃ svayaṃ kācidvarāṅganā / kācitpapau varārohā kāntapāṇisamarpitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काचित्स्वनेत्रचपल-नीलोत्पलयुतं पयः । पीत्वा पप्रच्छ रमणं क्व गते ते ममोत्पले

kācitsvanetracapala-nīlotpalayutaṃ payaḥ / pītvā papraccha ramaṇaṃ kva gate te mamotpale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्वयैव पीतौ तौ नूनम् इत्युक्ता रमणेन सा । तथा विदित्वा मुग्धत्वाद् बभूव व्रीडिता भृशम्

tvayaiva pītau tau nūnam ityuktā ramaṇena sā / tathā viditvā mugdhatvād babhūva vrīḍitā bhṛśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काचित्कान्तार्पितं सुभ्रूः कान्तपीतावशेषितम् । सविशेषरसं पानं पपौ मन्मथवर्धनम्

kācitkāntārpitaṃ subhrūḥ kāntapītāvaśeṣitam / saviśeṣarasaṃ pānaṃ papau manmathavardhanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आपानगोष्ठीषु तथा तासां स नरपुंगवः । शुश्राव विविधं गीतं तन्त्रीस्वरविमिश्रितम्

āpānagoṣṭhīṣu tathā tāsāṃ sa narapuṃgavaḥ / śuśrāva vividhaṃ gītaṃ tantrīsvaravimiśritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रदोषसमये ताश्च देवदेवं जनार्दनम् । राजन्सदोपनृत्यन्ति नानावाद्यपुरःसराः

pradoṣasamaye tāśca devadevaṃ janārdanam / rājansadopanṛtyanti nānāvādyapuraḥsarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

याममात्रे गते रात्रौ विनिर्गत्य गुहामुखात् । आवसन्संयुताः कान्तैः परर्द्धिरचितां गुहाम्

yāmamātre gate rātrau vinirgatya guhāmukhāt / āvasansaṃyutāḥ kāntaiḥ pararddhiracitāṃ guhām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नानागन्धान्वितलतां नानागन्धसुगन्धिनीम् । नानाविचित्रशयनां कुसुमोत्करमण्डिताम्

nānāgandhānvitalatāṃ nānāgandhasugandhinīm / nānāvicitraśayanāṃ kusumotkaramaṇḍitām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवम् अप्सरसां पश्यन् क्रीडितानि स पर्वते । तपस्तेपे महाराजन् केशवार्पितमानसः

evam apsarasāṃ paśyan krīḍitāni sa parvate / tapastepe mahārājan keśavārpitamānasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमूचुर्नृपतिं गत्वा गन्धर्वाप्सरसां गणाः । राजन्स्वर्गोपमं देशम् इमं प्राप्तो ऽस्यरिंदम

tamūcurnṛpatiṃ gatvā gandharvāpsarasāṃ gaṇāḥ / rājansvargopamaṃ deśam imaṃ prāpto 'syariṃdama

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वयं हि ते प्रदास्यामो मनसः काङ्क्षितान्वरान् । तानादाय गृहं गच्छ तिष्ठेह यदि वा पुनः

vayaṃ hi te pradāsyāmo manasaḥ kāṅkṣitānvarān / tānādāya gṛhaṃ gaccha tiṣṭheha yadi vā punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*राजोवाच अमोघदर्शनाः सर्वे भवन्तस्त्वमितौजसः । वरं वितरताद्यैव प्रसादं मधुसूदनात्

*rājovāca amoghadarśanāḥ sarve bhavantastvamitaujasaḥ / varaṃ vitaratādyaiva prasādaṃ madhusūdanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमस्त्वित्यथोक्तस्तैः स तु राजा पुरूरवाः । तत्रोवास सुखी मासं पूजयानो जनार्दनम्

evamastvityathoktastaiḥ sa tu rājā purūravāḥ / tatrovāsa sukhī māsaṃ pūjayāno janārdanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रिय एव सदैवासीद् गन्धर्वाप्सरसां नृपः । तुतोष स जनो राज्ञस् तस्यालौल्येन कर्मणा

priya eva sadaivāsīd gandharvāpsarasāṃ nṛpaḥ / tutoṣa sa jano rājñas tasyālaulyena karmaṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मासस्य मध्ये स नृपः प्रविष्टस्तदाश्रमं रत्नसहस्रचित्रम् ।* तोयाशनस्तत्र ह्युवास मासं यावत्सितान्तो नृप फाल्गुनस्य ॥ मत्स्प् १२०।४१ ॥* फाल्गुनामलपक्षान्ते राजा स्वप्ने पुरूरवाः । तस्यैव देवदेवस्य श्रुतवान्गदितं शुभम्

māsasya madhye sa nṛpaḥ praviṣṭastadāśramaṃ ratnasahasracitram /* toyāśanastatra hyuvāsa māsaṃ yāvatsitānto nṛpa phālgunasya // MatsP 120.41 //* phālgunāmalapakṣānte rājā svapne purūravāḥ / tasyaiva devadevasya śrutavāngaditaṃ śubham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रात्र्यामस्यां व्यतीतायाम् अत्रिणा त्वं समेष्यसि । तेन राजन्समागम्य कृतकृत्यो भविष्यसि

rātryāmasyāṃ vyatītāyām atriṇā tvaṃ sameṣyasi / tena rājansamāgamya kṛtakṛtyo bhaviṣyasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वप्नमेवं स राजर्षिर् दृष्ट्वा देवेन्द्रविक्रमः । प्रत्यूषकाले विधिवत् स्नातः स प्रयतेन्द्रियः

svapnamevaṃ sa rājarṣir dṛṣṭvā devendravikramaḥ / pratyūṣakāle vidhivat snātaḥ sa prayatendriyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतकृत्यो यथाकामं पूजयित्वा जनार्दनम् । ददर्शात्रिं मुनिं राजा प्रत्यक्षं तपसां निधिम्

kṛtakṛtyo yathākāmaṃ pūjayitvā janārdanam / dadarśātriṃ muniṃ rājā pratyakṣaṃ tapasāṃ nidhim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वप्नं तु देवदेवस्य न्यवेदयत धार्मिकः । ततः शुश्राव वचनं देवतानां समीरितम्

svapnaṃ tu devadevasya nyavedayata dhārmikaḥ / tataḥ śuśrāva vacanaṃ devatānāṃ samīritam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमेतन्महीपाल नात्र कार्या विचारणा । एवं प्रसादं सम्प्राप्य देवदेवाज्जनार्दनात्

evametanmahīpāla nātra kāryā vicāraṇā / evaṃ prasādaṃ samprāpya devadevājjanārdanāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कृतदेवार्चनो राजा तथा हुतहुताशनः । सर्वान्कामानवाप्तो ऽसौ वरदानेन केशवात्

kṛtadevārcano rājā tathā hutahutāśanaḥ / sarvānkāmānavāpto 'sau varadānena keśavāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.