Matsya Purāṇa 126

*सूत उवाच स रथो ऽधिष्ठितो देवैर् मासि मासि यथाक्रमम् । ततो वहत्यथादित्यं बहुभिर् ऋषिभिः सह

*sūta uvāca sa ratho 'dhiṣṭhito devair māsi māsi yathākramam / tato vahatyathādityaṃ bahubhir ṛṣibhiḥ saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गन्धर्वैरप्सरोभिश्च सर्पग्रामणिराक्षसैः । एते वसन्ति वै सूर्ये मासौ द्वौ द्वौ क्रमेण च

gandharvairapsarobhiśca sarpagrāmaṇirākṣasaiḥ / ete vasanti vai sūrye māsau dvau dvau krameṇa ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धातार्यमा पुलस्त्यश्च पुलहश्च प्रजापती । उरगौ वासुकिश्चैव संकीर्णश्चैव तावुभौ

dhātāryamā pulastyaśca pulahaśca prajāpatī / uragau vāsukiścaiva saṃkīrṇaścaiva tāvubhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुम्बुरुर् नारदश्चैव गन्धर्वौ गायतां वरौ । कृतस्थलाप्सराश्चैव या च सा पुञ्जिकस्थला

tumburur nāradaścaiva gandharvau gāyatāṃ varau / kṛtasthalāpsarāścaiva yā ca sā puñjikasthalā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रामण्यौ रथकृत्तस्य रथौजाश्चैव तावुभौ । रक्षो हेतिः प्रहेतिश्च यातुधानावुभौ ऋतौ

grāmaṇyau rathakṛttasya rathaujāścaiva tāvubhau / rakṣo hetiḥ prahetiśca yātudhānāvubhau ṛtau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मधुमाधवयोर्ह्येष गणो वसति भास्करे । वसन्ग्रीष्मे तु द्वौ मासौ मित्रश्च वरुणश्च वै

madhumādhavayorhyeṣa gaṇo vasati bhāskare / vasangrīṣme tu dvau māsau mitraśca varuṇaśca vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋषी अत्रिर्वसिष्ठश्च नागौ तक्षकरम्भकौ । मेनका सहजन्या च हाहा हूहूश्च गायकौ

ṛṣī atrirvasiṣṭhaśca nāgau takṣakarambhakau / menakā sahajanyā ca hāhā hūhūśca gāyakau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रथंतरश्च ग्रामण्यौ रथकृच्चैव तावुभौ । पुरुषादो वधश्चैव यातुधानौ तु तौ स्मृतौ

rathaṃtaraśca grāmaṇyau rathakṛccaiva tāvubhau / puruṣādo vadhaścaiva yātudhānau tu tau smṛtau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एते वसन्ति वै सूर्ये मासयोः शुचिशुक्रयोः । ततः सूर्ये पुनश्चान्या निवसन्ति स्म देवताः

ete vasanti vai sūrye māsayoḥ śuciśukrayoḥ / tataḥ sūrye punaścānyā nivasanti sma devatāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इन्द्रश्चैव विवस्वांश्च अङ्गिरा भृगुरेव च । एलापत्त्रस्तथा सर्पः शङ्खपालश्च पन्नगः

indraścaiva vivasvāṃśca aṅgirā bhṛgureva ca / elāpattrastathā sarpaḥ śaṅkhapālaśca pannagaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विश्वावसुसुषेणौ च प्रातश्चैव रथश्च हि । प्रम्लोचेत्यप्सराश्चैव निम्रोचन्ती च ते उभे

viśvāvasusuṣeṇau ca prātaścaiva rathaśca hi / pramlocetyapsarāścaiva nimrocantī ca te ubhe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यातुधानस्तथा हेतिर् व्याघ्रश्चैव तु तावुभौ । नभस्यनभसोरेतैर् वसन्तश्च दिवाकरे

yātudhānastathā hetir vyāghraścaiva tu tāvubhau / nabhasyanabhasoretair vasantaśca divākare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मासौ द्वौ देवताः सूर्ये वसन्ति च शरदृतौ । पर्जन्यश्चैव पूषा च भरद्वाजः सगौतमः

māsau dvau devatāḥ sūrye vasanti ca śaradṛtau / parjanyaścaiva pūṣā ca bharadvājaḥ sagautamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चित्रसेनश्च गन्धर्वस् तथा वा सुरुचिश्च यः । विश्वाची च घृताची च उभे ते पुण्यलक्षणे

citrasenaśca gandharvas tathā vā suruciśca yaḥ / viśvācī ca ghṛtācī ca ubhe te puṇyalakṣaṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नागश्चैरावतश्चैव विश्रुतश्च धनंजयः । सेनजिच्च सुषेणश्च सेनानीर् ग्रामणीस् तथा

nāgaścairāvataścaiva viśrutaśca dhanaṃjayaḥ / senajicca suṣeṇaśca senānīr grāmaṇīs tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चारो वातश्च द्वावेतौ यातुधानावुभौ स्मृतौ । वसन्त्येते च वै सूर्ये मासयोश्च त्विषोर्जयोः

cāro vātaśca dvāvetau yātudhānāvubhau smṛtau / vasantyete ca vai sūrye māsayośca tviṣorjayoḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हैमन्तिकौ च द्वौ मासौ निवसन्ति दिवाकरे । अंशो भगश्च द्वावेतौ कश्यपश्च क्रतुश्च तौ

haimantikau ca dvau māsau nivasanti divākare / aṃśo bhagaśca dvāvetau kaśyapaśca kratuśca tau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भुजंगश्च महापद्मः सर्पः कर्कोटकस्तथा । चित्रसेनश्च गन्धर्वः पूर्णायुश्चैव गायनौ

bhujaṃgaśca mahāpadmaḥ sarpaḥ karkoṭakastathā / citrasenaśca gandharvaḥ pūrṇāyuścaiva gāyanau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अप्सराः पूर्वचित्तिश्च गन्धर्वा ह्युर्वशी च या । तार्क्ष्यश्चारिष्टनेमिश्च सेनानीर् ग्रामणीश् च तौ

apsarāḥ pūrvacittiśca gandharvā hyurvaśī ca yā / tārkṣyaścāriṣṭanemiśca senānīr grāmaṇīś ca tau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्युत्सूर्यश्च तावुग्रौ यातुधानौ तु तौ स्मृतौ । सहे चैव सहस्ये च वसन्त्येते दिवाकरे

vidyutsūryaśca tāvugrau yātudhānau tu tau smṛtau / sahe caiva sahasye ca vasantyete divākare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्तु शिशिरे चापि मासयोर्निवसन्ति ते । त्वष्टा विष्णुर्जमदग्निर् विश्वामित्रस्तथैव च

tatastu śiśire cāpi māsayornivasanti te / tvaṣṭā viṣṇurjamadagnir viśvāmitrastathaiva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काद्रवेयौ तथा नागौ कम्बलाश्वतरावुभौ । गन्धर्वौ धृतराष्ट्रश्च सूर्यवर्चाश्च तावुभौ

kādraveyau tathā nāgau kambalāśvatarāvubhau / gandharvau dhṛtarāṣṭraśca sūryavarcāśca tāvubhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तिलोत्तमाप्सराश्चैव देवी रम्भा मनोरमा । ग्रामणीर् ऋतजिच्चैव सत्यजिच्च महाबलः

tilottamāpsarāścaiva devī rambhā manoramā / grāmaṇīr ṛtajiccaiva satyajicca mahābalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मोपेतश्च वै रक्षो यज्ञोपेतस्तथैव च । इत्येते निवसन्ति स्म द्वौ द्वौ मासौ दिवाकरे

brahmopetaśca vai rakṣo yajñopetastathaiva ca / ityete nivasanti sma dvau dvau māsau divākare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थानाभिमानिनो ह्येते गणा द्वादश सप्तकाः । सूर्यमापादयन्त्येते तेजसा तेज उत्तमम्

sthānābhimānino hyete gaṇā dvādaśa saptakāḥ / sūryamāpādayantyete tejasā teja uttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रथितैस्तु वचोभिश्च स्तुवन्ति ऋषयो रविम् । गन्धर्वाप्सरसश्चैव गीतनृत्यैरुपासते

grathitaistu vacobhiśca stuvanti ṛṣayo ravim / gandharvāpsarasaścaiva gītanṛtyairupāsate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्याग्रामणिनो यक्षाः कुर्वन्त्याभीषुसंग्रहम् । सर्पाः सर्पन्ति वै सूर्ये यातुधानानुयान्ति च

vidyāgrāmaṇino yakṣāḥ kurvantyābhīṣusaṃgraham / sarpāḥ sarpanti vai sūrye yātudhānānuyānti ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वालखिल्या नयन्त्यस्तं परिवार्योदयाद्रविम् । एतेषामेव देवानां यथावीर्यं यथातपः

vālakhilyā nayantyastaṃ parivāryodayādravim / eteṣāmeva devānāṃ yathāvīryaṃ yathātapaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथायोगं यथाधर्मं यथातत्त्वं यथाबलम् । तथा तपत्यसौ सूर्यस् तेषामिद्धस्तु तेजसा

yathāyogaṃ yathādharmaṃ yathātattvaṃ yathābalam / tathā tapatyasau sūryas teṣāmiddhastu tejasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूतानामशुभं सर्वं व्यपोहति स्वतेजसा । मानवानां शुभैर्ह्येतैर् ह्रियते दुरितं तु वै

bhūtānāmaśubhaṃ sarvaṃ vyapohati svatejasā / mānavānāṃ śubhairhyetair hriyate duritaṃ tu vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दुरितं शुभचाराणां व्यपोहन्ति क्वचित्क्वचित् । एते सहैव सूर्येण भ्रमन्ति सानुगा दिवि

duritaṃ śubhacārāṇāṃ vyapohanti kvacitkvacit / ete sahaiva sūryeṇa bhramanti sānugā divi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तपन्तश्च जपन्तश्च ह्लादयन्तश्च वै प्रजाः । गोपायन्ति स्म भूतानि ईहन्ते ह्यनुकम्पया

tapantaśca japantaśca hlādayantaśca vai prajāḥ / gopāyanti sma bhūtāni īhante hyanukampayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थानाभिमानिनां ह्येतत् स्थानं मन्वन्तरेषु वै । अतीतानागतानां च वर्तन्ते साम्प्रतं च ये

sthānābhimānināṃ hyetat sthānaṃ manvantareṣu vai / atītānāgatānāṃ ca vartante sāmprataṃ ca ye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं वसन्ति वै सूर्ये सप्तकास्ते चतुर्दश । चतुर्दशेषु वर्तन्ते गणा मन्वन्तरेषु वै

evaṃ vasanti vai sūrye saptakāste caturdaśa / caturdaśeṣu vartante gaṇā manvantareṣu vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रीष्मे हिमे च वर्षासु मुञ्चमाना यथाक्रमम् । धर्मं हिमं च वर्षं च यथाक्रममहर्निशम्

grīṣme hime ca varṣāsu muñcamānā yathākramam / dharmaṃ himaṃ ca varṣaṃ ca yathākramamaharniśam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गच्छत्यसावनुदिनं परिवृत्य रश्मीन् देवान्पितॄंश्च मनुजांश्च सुतर्पयन्वै । शुक्ले च कृष्णे तदहःक्रमेण कालक्षये चैव सुराः पिबन्ति

gacchatyasāvanudinaṃ parivṛtya raśmīn devānpitṝṃśca manujāṃśca sutarpayanvai / śukle ca kṛṣṇe tadahaḥkrameṇa kālakṣaye caiva surāḥ pibanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मासेन तच्चामृतमस्य मृष्टं सुवृष्टये रश्मिषु रक्षितं तु । सर्वे ऽमृतं तत्पितरः पिबन्ति देवाश्च सौम्याश्च तथैव काव्याः

māsena taccāmṛtamasya mṛṣṭaṃ suvṛṣṭaye raśmiṣu rakṣitaṃ tu / sarve 'mṛtaṃ tatpitaraḥ pibanti devāśca saumyāśca tathaiva kāvyāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सूर्येण गोभिर्हि विवर्धिताभिर् अद्भिः पुनश्चैव समुच्छ्रिताभिः । वृष्ट्याभिवृष्टाभिर् अथौषधीभिर् मर्त्या अथान्नेन क्षुधं जयन्ति

sūryeṇa gobhirhi vivardhitābhir adbhiḥ punaścaiva samucchritābhiḥ / vṛṣṭyābhivṛṣṭābhir athauṣadhībhir martyā athānnena kṣudhaṃ jayanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तृप्तिश्च तेनार्धमासं सुराणां मासं सुधाभिः स्वधया पितॄणाम् । अन्नेन जीवन्त्यनिशं मनुष्याः सूर्यः श्रितं तद्धि बिभर्ति गोभिः

tṛptiśca tenārdhamāsaṃ surāṇāṃ māsaṃ sudhābhiḥ svadhayā pitṝṇām / annena jīvantyaniśaṃ manuṣyāḥ sūryaḥ śritaṃ taddhi bibharti gobhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्येष एकचक्रेण सूर्यस्तूर्णं प्रसर्पति । तत्र तैरक्रमैरश्वैः सर्पते ऽसौ दिनक्षये

ityeṣa ekacakreṇa sūryastūrṇaṃ prasarpati / tatra tairakramairaśvaiḥ sarpate 'sau dinakṣaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरिर् हरिद्भिर् ह्रियते तुरंगमैः पिबत्यथापो हरिभिः सहस्रधा । पुनः प्रमुञ्चत्यथ ताश्च यो हरिः स मुह्यमानो हरिभिस्तुरंगमैः

harir haridbhir hriyate turaṃgamaiḥ pibatyathāpo haribhiḥ sahasradhā / punaḥ pramuñcatyatha tāśca yo hariḥ sa muhyamāno haribhisturaṃgamaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहोरात्रं रथेनासाव् एकचक्रेण वै भ्रमन् । सप्तद्वीपसमुद्रांश्च सप्तभिः सप्तभिर्द्रुतम्

ahorātraṃ rathenāsāv ekacakreṇa vai bhraman / saptadvīpasamudrāṃśca saptabhiḥ saptabhirdrutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

छन्दोरूपैश्च तैरश्वैर् युतश्चक्रं ततः स्थितिः । कामरूपैः सकृद्युक्तैः कामगैस्तैर्मनोजवैः

chandorūpaiśca tairaśvair yutaścakraṃ tataḥ sthitiḥ / kāmarūpaiḥ sakṛdyuktaiḥ kāmagaistairmanojavaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हरितैरव्यथैः पिङ्गैर् ईश्वरैर् ब्रह्मवादिभिः । बाह्यतो ऽनन्तरं चैव मण्डलं दिवसक्रमात्

haritairavyathaiḥ piṅgair īśvarair brahmavādibhiḥ / bāhyato 'nantaraṃ caiva maṇḍalaṃ divasakramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कल्पादौ सम्प्रयुक्ताश्च वहन्त्याभूतसंप्लवम् । आवृतो वालखिल्यैश्च भ्रमते रात्र्यहानि तु

kalpādau samprayuktāśca vahantyābhūtasaṃplavam / āvṛto vālakhilyaiśca bhramate rātryahāni tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ग्रथितैः स्ववचोभिश्च स्तूयमानो महर्षिभिः । सेव्यते गीतनृत्यैश्च गन्धर्वाप्सरसां गणैः

grathitaiḥ svavacobhiśca stūyamāno maharṣibhiḥ / sevyate gītanṛtyaiśca gandharvāpsarasāṃ gaṇaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पतंगैः पतगैरश्वैर् भ्राम्यमाणो दिवस्पतिः । वीथ्याश्रयाणि चरति नक्षत्राणि तथा शशी

pataṃgaiḥ patagairaśvair bhrāmyamāṇo divaspatiḥ / vīthyāśrayāṇi carati nakṣatrāṇi tathā śaśī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ह्रासवृद्धी तथैवास्य रश्मयः सूर्यवत्स्मृताः । त्रिचक्रोभयतो ऽश्वश्च विज्ञेयः शशिनो रथः

hrāsavṛddhī tathaivāsya raśmayaḥ sūryavatsmṛtāḥ / tricakrobhayato 'śvaśca vijñeyaḥ śaśino rathaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपां गर्भसमुत्पन्नो रथः साश्वः ससारथिः । सहारैस्तैस्त्रिभिश्चक्रैर् युक्तः शुक्लैर्हयोत्तमैः

apāṃ garbhasamutpanno rathaḥ sāśvaḥ sasārathiḥ / sahāraistaistribhiścakrair yuktaḥ śuklairhayottamaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दशभिस्तुरगैर्दिव्यैर् असङ्गैस् तन्मनोजवैः । सकृद्युक्ते रथे तस्मिन् वहन्तस्त्वायुगक्षयम्

daśabhisturagairdivyair asaṅgais tanmanojavaiḥ / sakṛdyukte rathe tasmin vahantastvāyugakṣayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संगृहीता रथे तस्मिञ् छ्वेतश्चक्षुःश्रवाश्च वै । अश्वास्तमेकवर्णास्ते वहन्ते शङ्खवर्चसः

saṃgṛhītā rathe tasmiñ chvetaścakṣuḥśravāśca vai / aśvāstamekavarṇāste vahante śaṅkhavarcasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अजश्च त्रिपथश्चैव वृषो वाजी नरो हयः । अंशुमान् सप्तधातुश्च हंसो व्योममृगस्तथा

ajaśca tripathaścaiva vṛṣo vājī naro hayaḥ / aṃśumān saptadhātuśca haṃso vyomamṛgastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्येते नामभिश्चैव दश चन्द्रमसो हयाः । एवं चन्द्रमसं देवं वहन्ति स्मायुगक्षयम्

ityete nāmabhiścaiva daśa candramaso hayāḥ / evaṃ candramasaṃ devaṃ vahanti smāyugakṣayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवैः परिवृतः सोमः पितृभिः सह गच्छति । सोमस्य शुक्लपक्षादौ भास्करे परतः स्थिते

devaiḥ parivṛtaḥ somaḥ pitṛbhiḥ saha gacchati / somasya śuklapakṣādau bhāskare parataḥ sthite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आपूर्यते परो भागः सोमस्य तु अहःक्रमात् । ततः पीतक्षयं सोमं युपगद्व्यापयन् रविः

āpūryate paro bhāgaḥ somasya tu ahaḥkramāt / tataḥ pītakṣayaṃ somaṃ yupagadvyāpayan raviḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पीतं पञ्चदशाहं च रश्मिनैकेन भास्करः । आपूरयन्ददौ तेन भागं भागमहःक्रमात्

pītaṃ pañcadaśāhaṃ ca raśminaikena bhāskaraḥ / āpūrayandadau tena bhāgaṃ bhāgamahaḥkramāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुषुम्नाप्ययमानस्य शुक्ले वर्धन्ति वै कलाः । तस्माद्ध्रसन्ति वै कृष्णे शुक्ले ह्याप्याययन्ति च

suṣumnāpyayamānasya śukle vardhanti vai kalāḥ / tasmāddhrasanti vai kṛṣṇe śukle hyāpyāyayanti ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्येवं सूर्यवीर्येण चन्द्रस्याप्यायते तनुः । पौर्णमास्यां प्रदृश्येत शुक्लः सम्पूर्णमण्डलः

ityevaṃ sūryavīryeṇa candrasyāpyāyate tanuḥ / paurṇamāsyāṃ pradṛśyeta śuklaḥ sampūrṇamaṇḍalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमाप्यायते सोमः शुक्लपक्षेष्वहःक्रमात् । ततो द्वितीयाप्रभृति बहुलस्य चतुर्दशी

evamāpyāyate somaḥ śuklapakṣeṣvahaḥkramāt / tato dvitīyāprabhṛti bahulasya caturdaśī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अपां सारमयस्येन्दो रसमात्रात्मकस्य च । पिबन्त्यम्बुमयं देवा मधु सौम्यं तथामृतम्

apāṃ sāramayasyendo rasamātrātmakasya ca / pibantyambumayaṃ devā madhu saumyaṃ tathāmṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संभृतं त्वर्धमासेन अमृतं सूर्यतेजसा । भक्षार्थमागतं सोमं पौर्णमास्यामुपासते

saṃbhṛtaṃ tvardhamāsena amṛtaṃ sūryatejasā / bhakṣārthamāgataṃ somaṃ paurṇamāsyāmupāsate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकरात्रं सुराः सार्धं पितृभिरृषिभिश्च वै । सोमस्य कृष्णपक्षादौ भास्कराभिमुखस्य वै

ekarātraṃ surāḥ sārdhaṃ pitṛbhirṛṣibhiśca vai / somasya kṛṣṇapakṣādau bhāskarābhimukhasya vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रक्षीयते परे ह्यात्मा पीयमानकलाक्रमात् । त्रयश्च त्रिंशता सार्धं त्रयस्त्रिंशच्छतानि तु

prakṣīyate pare hyātmā pīyamānakalākramāt / trayaśca triṃśatā sārdhaṃ trayastriṃśacchatāni tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रयस्त्रिंशत्सहस्राणि देवाः सोमं पिबन्ति वै । इत्येवं पीयमानस्य कृष्णे वर्धन्ति ताः कलाः

trayastriṃśatsahasrāṇi devāḥ somaṃ pibanti vai / ityevaṃ pīyamānasya kṛṣṇe vardhanti tāḥ kalāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षीयन्ते च ताः शुक्लाः कृष्णा ह्याप्याययन्ति च । एवं दिनक्रमात्पीते देवैश्चापि निशाकरे

kṣīyante ca tāḥ śuklāḥ kṛṣṇā hyāpyāyayanti ca / evaṃ dinakramātpīte devaiścāpi niśākare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पीत्वार्धमासं गच्छन्ति अमावास्यां सुराश्च ते । पितरश्चोपतिष्ठन्ति अमावास्यां निशाकरम्

pītvārdhamāsaṃ gacchanti amāvāsyāṃ surāśca te / pitaraścopatiṣṭhanti amāvāsyāṃ niśākaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः पञ्चदशे भागे किंचिच्छेषे निशाकरे । ततो ऽपराह्णे पितरो जघन्यदिवसे पुनः

tataḥ pañcadaśe bhāge kiṃciccheṣe niśākare / tato 'parāhṇe pitaro jaghanyadivase punaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पिबन्ति द्विकलं कालं शिष्टास्तास्तु कलास्तु याः । विनिःसृष्टं त्वमावास्यां गभस्तिभ्यस्तदामृतम्

pibanti dvikalaṃ kālaṃ śiṣṭāstāstu kalāstu yāḥ / viniḥsṛṣṭaṃ tvamāvāsyāṃ gabhastibhyastadāmṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अर्धमाससमाप्तौ तु पीत्वा गच्छन्ति ते ऽमृतम् । सौम्या बर्हिषदश्चैव अग्निष्वात्ताश्च ये स्मृताः

ardhamāsasamāptau tu pītvā gacchanti te 'mṛtam / saumyā barhiṣadaścaiva agniṣvāttāśca ye smṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काव्याश्चैव तु ये प्रोक्ताः पितरः सर्व एव ते । संवत्सराश्च ये काव्याः पञ्चाब्दा वै द्विजाः स्मृताः

kāvyāścaiva tu ye proktāḥ pitaraḥ sarva eva te / saṃvatsarāśca ye kāvyāḥ pañcābdā vai dvijāḥ smṛtāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सौम्याः सुतपसो ज्ञेयाः सौम्या बर्हिषदस्तथा । अग्निष्वात्तास् त्रयश्चैव पितृसर्गस्थिता द्विजाः

saumyāḥ sutapaso jñeyāḥ saumyā barhiṣadastathā / agniṣvāttās trayaścaiva pitṛsargasthitā dvijāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितृभिः पीयमानायां पञ्चदश्यां तु वै कलाम् । यावच्च क्षीयते तस्माद् भागः पञ्चदशस्तु सः

pitṛbhiḥ pīyamānāyāṃ pañcadaśyāṃ tu vai kalām / yāvacca kṣīyate tasmād bhāgaḥ pañcadaśastu saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमावास्यां तथा तस्य अन्तरा पूर्यते परः । वृद्धिक्षयौ वै पक्षादौ षोडश्यां शशिनः मृतौ । एवं सूर्यनिमित्ते ते क्षयवृद्धी निशाकरे

amāvāsyāṃ tathā tasya antarā pūryate paraḥ / vṛddhikṣayau vai pakṣādau ṣoḍaśyāṃ śaśinaḥ mṛtau / evaṃ sūryanimitte te kṣayavṛddhī niśākare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.