Matsya Purāṇa 127

*सूत उवाच ताराग्रहाणां वक्ष्यामि स्वर्भानोस्तु रथं पुनः । अथ तेजोमयः शुभ्रः सोमपुत्रस्य वै रथः

*sūta uvāca tārāgrahāṇāṃ vakṣyāmi svarbhānostu rathaṃ punaḥ / atha tejomayaḥ śubhraḥ somaputrasya vai rathaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युक्तो हयैः पिशङ्गस्तु दशभिर् वातरंहसैः । श्वेतः पिशङ्गः सारङ्गो नीलः श्यामो विलोहितः

yukto hayaiḥ piśaṅgastu daśabhir vātaraṃhasaiḥ / śvetaḥ piśaṅgaḥ sāraṅgo nīlaḥ śyāmo vilohitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्वेतश्च हरितश्चैव पृषतो वृष्णिरेव च । दशभिस्तु महाभागैर् उत्तमैर्वातसम्भवैः

śvetaśca haritaścaiva pṛṣato vṛṣṇireva ca / daśabhistu mahābhāgair uttamairvātasambhavaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो भौमरथश्चापि अष्टाङ्गः काञ्चनः स्मृतः । अष्टभिर् लोहितैरश्वैः सध्वजैर् अग्निसम्भवैः । सर्पते ऽसौ कुमारो वै ऋजुवक्रानुवक्रगः

tato bhaumarathaścāpi aṣṭāṅgaḥ kāñcanaḥ smṛtaḥ / aṣṭabhir lohitairaśvaiḥ sadhvajair agnisambhavaiḥ / sarpate 'sau kumāro vai ṛjuvakrānuvakragaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अतश्चाङ्गिरसो विद्वान् देवाचार्यो बृहस्पतिः । गौराश्वेन तु रौक्मेण स्यन्दनेन विसर्पति

ataścāṅgiraso vidvān devācāryo bṛhaspatiḥ / gaurāśvena tu raukmeṇa syandanena visarpati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युक्तेनाष्टाभिरश्वैश्च ध्वजैरग्निसमुद्भवैः । अब्दं वसति यो राशौ स्वदिशं तेन गच्छति

yuktenāṣṭābhiraśvaiśca dhvajairagnisamudbhavaiḥ / abdaṃ vasati yo rāśau svadiśaṃ tena gacchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युक्तेनाष्टाभिर् अश्वैश्च सध्वजैरग्निसंनिभैः । रथेन क्षिप्रवेगेण भार्गवस्तेन गच्छति

yuktenāṣṭābhir aśvaiśca sadhvajairagnisaṃnibhaiḥ / rathena kṣipravegeṇa bhārgavastena gacchati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः शनैश्चरो ऽप्यश्वैः सबलैर् वातरंहसैः । कार्ष्णायसं समारुह्य स्यन्दनं यात्यसौ शनिः

tataḥ śanaiścaro 'pyaśvaiḥ sabalair vātaraṃhasaiḥ / kārṣṇāyasaṃ samāruhya syandanaṃ yātyasau śaniḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्वर्भानोस्तु यथाष्टाश्वाः कृष्णा वै वातरंहसः । रथं तमोमयं तस्य वहन्ति स्म सुदंशिताः

svarbhānostu yathāṣṭāśvāḥ kṛṣṇā vai vātaraṃhasaḥ / rathaṃ tamomayaṃ tasya vahanti sma sudaṃśitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आदित्यनिलयो राहुः सोमं गच्छति पर्वसु । आदित्यमेति सोमाच्च तमसो ऽन्तेषु पर्वसु

ādityanilayo rāhuḥ somaṃ gacchati parvasu / ādityameti somācca tamaso 'nteṣu parvasu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः केतुमतस्त्वश्वा अष्टौ ते वातरंहसः । पलालधूमवर्णाभाः क्षामदेहाः सुदारुणाः

tataḥ ketumatastvaśvā aṣṭau te vātaraṃhasaḥ / palāladhūmavarṇābhāḥ kṣāmadehāḥ sudāruṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एते वाहा ग्रहाणां वै मया प्रोक्ता रथैः सह । सर्वे ध्रुवे निबद्धास्ते निबद्धा वातरश्मिभिः

ete vāhā grahāṇāṃ vai mayā proktā rathaiḥ saha / sarve dhruve nibaddhāste nibaddhā vātaraśmibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एते वै भ्राम्यमाणास्ते यथायोगं वहन्ति वै । वाय याभिरदृश्याभिः प्रबद्धा वातरश्मिभिः

ete vai bhrāmyamāṇāste yathāyogaṃ vahanti vai / vāya yābhiradṛśyābhiḥ prabaddhā vātaraśmibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परिभ्रमन्ति तद्बद्धाश् चन्द्रसूर्यग्रहा दिवि । यावत्तमनुपर्येति ध्रुवं च ज्योतिषां गणः

paribhramanti tadbaddhāś candrasūryagrahā divi / yāvattamanuparyeti dhruvaṃ ca jyotiṣāṃ gaṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा नद्युदके नोस्तु उदकेन सहोह्यते । तथा देवगृहाणि स्युर् उह्यन्ते वातरंहसा । तस्माद्यानि प्रगृह्यन्ते व्योम्नि देवगृहा इति

yathā nadyudake nostu udakena sahohyate / tathā devagṛhāṇi syur uhyante vātaraṃhasā / tasmādyāni pragṛhyante vyomni devagṛhā iti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यावत्यश्चैव ताराः स्युस् तावन्तो ऽस्य मरीचयः । सर्वा ध्रुवनिबद्धास्ता भ्रमन्त्यो भ्रामयन्ति च

yāvatyaścaiva tārāḥ syus tāvanto 'sya marīcayaḥ / sarvā dhruvanibaddhāstā bhramantyo bhrāmayanti ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तैलपीडं यथा चक्रं भ्रमते भ्रामयन्ति वै । तथा भ्रमन्ति ज्योतींषि वातबद्धानि सर्वशः

tailapīḍaṃ yathā cakraṃ bhramate bhrāmayanti vai / tathā bhramanti jyotīṃṣi vātabaddhāni sarvaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अलातचक्रवद्यान्ति वातचक्रेरितानि तु । यस्मात्प्रवहते तानि प्रवहस्तेन स स्मृतः

alātacakravadyānti vātacakreritāni tu / yasmātpravahate tāni pravahastena sa smṛtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं ध्रुवे नियुक्तो ऽसौ भ्रमते ज्योतिषां गणः । एष तारामयः प्रोक्तः शिशुमारे ध्रुवो दिवि

evaṃ dhruve niyukto 'sau bhramate jyotiṣāṃ gaṇaḥ / eṣa tārāmayaḥ proktaḥ śiśumāre dhruvo divi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदह्ना कुरुते पापं तं दृष्ट्वा निशि मुञ्चति । शिशुमारशरीरस्था यावत्यस्तारकास्तु ताः

yadahnā kurute pāpaṃ taṃ dṛṣṭvā niśi muñcati / śiśumāraśarīrasthā yāvatyastārakāstu tāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वर्षाणि दृष्ट्वा जीवेत तावदेवाधिकानि तु । शिशुमाराकृतिं ज्ञात्वा प्रविभागेन सर्वशः

varṣāṇi dṛṣṭvā jīveta tāvadevādhikāni tu / śiśumārākṛtiṃ jñātvā pravibhāgena sarvaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उत्तानपादस्तस्याथ विज्ञेयः सोत्तरो हनुः । यज्ञो ऽधरस्तु विज्ञेयो धर्मो मूर्धानमाश्रितः

uttānapādastasyātha vijñeyaḥ sottaro hanuḥ / yajño 'dharastu vijñeyo dharmo mūrdhānamāśritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृदि नारायणः साध्या अश्विनौ पूर्वपादयोः । वरुणश्चार्यमा चैव पश्चिमे तस्य सक्थिनी

hṛdi nārāyaṇaḥ sādhyā aśvinau pūrvapādayoḥ / varuṇaścāryamā caiva paścime tasya sakthinī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिश्ने संवत्सरो ज्ञेयो मित्रश्चापानमाश्रितः । पुच्छे ऽग्निश्च महेन्द्रश्च मरीचिः कश्यपो ध्रुवः

śiśne saṃvatsaro jñeyo mitraścāpānamāśritaḥ / pucche 'gniśca mahendraśca marīciḥ kaśyapo dhruvaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एष तारामयः स्तम्भो नास्तमेति न वोदयम् । नक्षत्रचन्द्रसूर्याश्च ग्रहास्तारागणैः सह

eṣa tārāmayaḥ stambho nāstameti na vodayam / nakṣatracandrasūryāśca grahāstārāgaṇaiḥ saha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तन्मुखाभिमुखाः सर्वे चक्रभूता दिवि स्थिताः । ध्रुवेणाधिष्ठिताश्चैव ध्रुवमेव प्रदक्षिणम्

tanmukhābhimukhāḥ sarve cakrabhūtā divi sthitāḥ / dhruveṇādhiṣṭhitāścaiva dhruvameva pradakṣiṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परियान्ति सुरश्रेष्ठं मेढीभूतं ध्रुवं दिवि । आग्नीध्रकाश्यपानां तु तेषां स परमो ध्रुवः

pariyānti suraśreṣṭhaṃ meḍhībhūtaṃ dhruvaṃ divi / āgnīdhrakāśyapānāṃ tu teṣāṃ sa paramo dhruvaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एक एव भ्रमत्येष मेरोरन्तरमूर्धनि । ज्योतिषां चक्रमादाय आकर्षंस्तमधोमुखः । मेरुमालोकयन्नेव प्रतियाति प्रदक्षिणम्

eka eva bhramatyeṣa merorantaramūrdhani / jyotiṣāṃ cakramādāya ākarṣaṃstamadhomukhaḥ / merumālokayanneva pratiyāti pradakṣiṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.