Library·Matsya Purāṇa·137
*सूत उवाच प्रमथैः समरे भिन्नास् त्रैपुरास्ते सुरारयः । पुरं प्रविविशुर्भीताः प्रमथैर्भग्नगोपुरम्
*sūta uvāca pramathaiḥ samare bhinnās traipurāste surārayaḥ / puraṃ praviviśurbhītāḥ pramathairbhagnagopuram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शीर्णदंष्ट्रा यथा नागा भग्नशृङ्गा यथा वृषाः । यथा विपक्षाः शकुना नद्यः क्षीणोदका यथा
śīrṇadaṃṣṭrā yathā nāgā bhagnaśṛṅgā yathā vṛṣāḥ / yathā vipakṣāḥ śakunā nadyaḥ kṣīṇodakā yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मृतप्रायास्तथा दैत्या दैवतैर्विकृताननाः । बभूवुस्ते विमनसः कथं कार्यमिति ब्रुवन्
mṛtaprāyāstathā daityā daivatairvikṛtānanāḥ / babhūvuste vimanasaḥ kathaṃ kāryamiti bruvan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ तान्म्लानमनसस् तदा तामरसाननः । उवाच दैत्यो दैत्यानां परमाधिपतिर्मयः
atha tānmlānamanasas tadā tāmarasānanaḥ / uvāca daityo daityānāṃ paramādhipatirmayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृत्वा युद्धानि घोराणि प्रमथैः सह सामरैः । तोषयित्वा तथा युद्धे प्रमथानमरैः सह
kṛtvā yuddhāni ghorāṇi pramathaiḥ saha sāmaraiḥ / toṣayitvā tathā yuddhe pramathānamaraiḥ saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यूयं यत्प्रथमं दैत्याः पश्चाच्च बलपीडिताः । प्रविष्टा नगरं त्रासात् प्रमथैर्भृशमर्दिताः
yūyaṃ yatprathamaṃ daityāḥ paścācca balapīḍitāḥ / praviṣṭā nagaraṃ trāsāt pramathairbhṛśamarditāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अप्रियं क्रियते व्यक्तं देवैर्नास्त्यत्र संशयः । यत्र नाम महाभागाः प्रविशन्ति गिरेर्वनम्
apriyaṃ kriyate vyaktaṃ devairnāstyatra saṃśayaḥ / yatra nāma mahābhāgāḥ praviśanti girervanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहो हि कालस्य बलम् अहो कालो हि दुर्जयः । यत्रेदृशस्य दुर्गस्य उपरोधो ऽवमागतः
aho hi kālasya balam aho kālo hi durjayaḥ / yatredṛśasya durgasya uparodho 'vamāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मये विवदमाने तु नर्दमान इवाम्बुदे । बभूवुर्निष्प्रभा दैत्या ग्रहा इन्दूदये यथा
maye vivadamāne tu nardamāna ivāmbude / babhūvurniṣprabhā daityā grahā indūdaye yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वापीपालास्ततो ऽभ्येत्य नभः काल इवाम्बुदाः । मयमाहुर्यमप्रख्यं साञ्जलिप्रग्रहाः स्थिताः
vāpīpālāstato 'bhyetya nabhaḥ kāla ivāmbudāḥ / mayamāhuryamaprakhyaṃ sāñjalipragrahāḥ sthitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
या सामृतरसा गूढा वापी वै निर्मिता त्वया । समाकुलोत्पलवना समीनाकुलपङ्कजा
yā sāmṛtarasā gūḍhā vāpī vai nirmitā tvayā / samākulotpalavanā samīnākulapaṅkajā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पीता सा वृषरूपेण केनचिद्दैत्यनायक । वापी सा साम्प्रतं दृष्टा मृतसंज्ञा इवाङ्गना
pītā sā vṛṣarūpeṇa kenaciddaityanāyaka / vāpī sā sāmprataṃ dṛṣṭā mṛtasaṃjñā ivāṅganā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वापीपालवचः श्रुत्वा मयो ऽसौ दानवप्रभुः । कष्टमित्यसकृत्प्रोच्य दितिजानिदमब्रवीत्
vāpīpālavacaḥ śrutvā mayo 'sau dānavaprabhuḥ / kaṣṭamityasakṛtprocya ditijānidamabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मया मायाबलकृता वापी पीता त्वियं यदि । विनष्टाः स्म न संदेहस् त्रिपुरं दानवा गतम्
mayā māyābalakṛtā vāpī pītā tviyaṃ yadi / vinaṣṭāḥ sma na saṃdehas tripuraṃ dānavā gatam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निहतान्निहतान्दैत्यान् आजीवयति दैवतैः । पीता वा यदि वा वापी पीता वै पीतवाससा
nihatānnihatāndaityān ājīvayati daivataiḥ / pītā vā yadi vā vāpī pītā vai pītavāsasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
को ऽन्यो मन्मायया गुप्तां वापीम् अमृततोयिनीम् । पास्यते विष्णुमजितं वर्जयित्वा गदाधरम्
ko 'nyo manmāyayā guptāṃ vāpīm amṛtatoyinīm / pāsyate viṣṇumajitaṃ varjayitvā gadādharam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुगुह्यम् अपि दैत्यानां नास्त्यस्याविदितं भुवि । यत्र मद्वरकौशल्यं विज्ञातं न वृतं बुधैः
suguhyam api daityānāṃ nāstyasyāviditaṃ bhuvi / yatra madvarakauśalyaṃ vijñātaṃ na vṛtaṃ budhaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
समो ऽयं रुचिरो देशो निर्द्रुमो निर्द्रुमाचलः । नवाम्भःपूरितं कृत्वा बाधन्ते ऽस्मान्मरुद्गणाः
samo 'yaṃ ruciro deśo nirdrumo nirdrumācalaḥ / navāmbhaḥpūritaṃ kṛtvā bādhante 'smānmarudgaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ते यूयं यदि मन्यध्वं सागरोपरिधिष्ठिताः । प्रमथानां महावेगं सहामः श्वसनोपमम्
te yūyaṃ yadi manyadhvaṃ sāgaroparidhiṣṭhitāḥ / pramathānāṃ mahāvegaṃ sahāmaḥ śvasanopamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतेषां च समारम्भास् तस्मिन्सागरसम्प्लवे । निरुत्साहा भविष्यन्ति एतद्रथपथावृताः
eteṣāṃ ca samārambhās tasminsāgarasamplave / nirutsāhā bhaviṣyanti etadrathapathāvṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युध्यतां निघ्नतां शत्रून् भीतानां च द्रविष्यताम् । सागरो ऽम्बरसंकाशः शरणं नो भविष्यति
yudhyatāṃ nighnatāṃ śatrūn bhītānāṃ ca draviṣyatām / sāgaro 'mbarasaṃkāśaḥ śaraṇaṃ no bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्त्वा स मयो दैत्यो दैत्यानामधिपस्तदा । त्रिपुरेण ययौ तूर्णं सागरं सिन्धुबान्धवम्
ityuktvā sa mayo daityo daityānāmadhipastadā / tripureṇa yayau tūrṇaṃ sāgaraṃ sindhubāndhavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सागरे जलगम्भीर उत्पपात पुरं वरम् । अवतस्थुः पुराण्येव गोपुराभरणानि च
sāgare jalagambhīra utpapāta puraṃ varam / avatasthuḥ purāṇyeva gopurābharaṇāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अपक्रान्ते तु त्रिपुरे त्रिपुरारिस्त्रिलोचनः । पितामहमुवाचेदं वेदवादविशारदम्
apakrānte tu tripure tripurāristrilocanaḥ / pitāmahamuvācedaṃ vedavādaviśāradam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितामह दृढं भीता भगवन्दानवा हि नः । विपुलं सागरं ते तु दानवाः समुपाश्रिताः
pitāmaha dṛḍhaṃ bhītā bhagavandānavā hi naḥ / vipulaṃ sāgaraṃ te tu dānavāḥ samupāśritāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत एव हि ते यातास् त्रिपुरेण तु दानवाः । तत एव रथं तूर्णं प्रापयस्व पितामह
yata eva hi te yātās tripureṇa tu dānavāḥ / tata eva rathaṃ tūrṇaṃ prāpayasva pitāmaha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सिंहनादं ततः कृत्वा देवा देवरथं च तम् । परिवार्य ययुर्हृष्टाः सायुधाः पश्चिमोदधिम्
siṃhanādaṃ tataḥ kṛtvā devā devarathaṃ ca tam / parivārya yayurhṛṣṭāḥ sāyudhāḥ paścimodadhim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो ऽमरामरगुरुं परिवार्य भवं हरम् । नर्दयन्तो ययुस्तूर्णं सागरं दानवालयम्
tato 'marāmaraguruṃ parivārya bhavaṃ haram / nardayanto yayustūrṇaṃ sāgaraṃ dānavālayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ चारुपताकभूषितं पटहाडम्बरशङ्खनादितम् ।* त्रिपुरमभिसमीक्ष्य देवता विविधबला ननदुर्यथा घनाः ॥ मत्स्प् १३७।२९ ॥* अमरवरपुरे ऽपि दारुणो जलधररावमृदङ्गगह्वरः । दनुतनयनिनादमिश्रितः प्रतिनिधिसंक्षुभिताणवोपमः
atha cārupatākabhūṣitaṃ paṭahāḍambaraśaṅkhanāditam /* tripuramabhisamīkṣya devatā vividhabalā nanaduryathā ghanāḥ // MatsP 137.29 //* amaravarapure 'pi dāruṇo jaladhararāvamṛdaṅgagahvaraḥ / danutanayaninādamiśritaḥ pratinidhisaṃkṣubhitāṇavopamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ भुवनपतिर्गतिः सुराणाम् अरिमृगयाम् अददात्सुलब्धबुद्धिः । त्रिदशगणपतिर्ह्युवाच शक्रं त्रिपुरगतं सहसा निरीक्ष्य शत्रुम्
atha bhuvanapatirgatiḥ surāṇām arimṛgayām adadātsulabdhabuddhiḥ / tridaśagaṇapatirhyuvāca śakraṃ tripuragataṃ sahasā nirīkṣya śatrum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिदशगणपते निशामयैतत् त्रिपुरनिकेतनं दानवाः प्रविष्टाः । यमवरुणकुबेरषण्मुखैस्तत् सह गणपैरपि हन्मि तावदेव
tridaśagaṇapate niśāmayaitat tripuraniketanaṃ dānavāḥ praviṣṭāḥ / yamavaruṇakuberaṣaṇmukhaistat saha gaṇapairapi hanmi tāvadeva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विहितपरबलाभिघातभूतं व्रज जलधेस्तु यतः पुराणि तस्थुः । स रथवरगतो भवः समर्थो ह्य् उदधिमगात्त्रिपुरं पुनर्निहन्तुम्
vihitaparabalābhighātabhūtaṃ vraja jaladhestu yataḥ purāṇi tasthuḥ / sa rathavaragato bhavaḥ samartho hy udadhimagāttripuraṃ punarnihantum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति परिगणयन्तो दितेः सुता ह्य् अवतस्थुर्लवणार्णवोपरिष्टात् । अभिभवत्रिपुरं सदानवेन्द्रं शरवर्षैर्मुसलैश्च वज्रमिश्रैः
iti parigaṇayanto diteḥ sutā hy avatasthurlavaṇārṇavopariṣṭāt / abhibhavatripuraṃ sadānavendraṃ śaravarṣairmusalaiśca vajramiśraiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहमपि रथवर्यमास्थितः सुरवरवर्य भवेय पृष्ठतः । असुरवरवधार्थमुद्यतानां प्रतिविदधामि सुखाय ते ऽनघ
ahamapi rathavaryamāsthitaḥ suravaravarya bhaveya pṛṣṭhataḥ / asuravaravadhārthamudyatānāṃ pratividadhāmi sukhāya te 'nagha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इति भववचनप्रचोदिते दशशतनयनवपुः समुद्यतः । त्रिपुरपुरजिघांसया हरिः प्रविकसिताम्बुजलोचनो ययौ
iti bhavavacanapracodite daśaśatanayanavapuḥ samudyataḥ / tripurapurajighāṃsayā hariḥ pravikasitāmbujalocano yayau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.