Matsya Purāṇa 140

*सूत उवाच उदिते तु सहस्रांशौ मेरौ भासाकरे रवौ । नदद्देवबलं कृत्स्नं युगान्त इव सागरः

*sūta uvāca udite tu sahasrāṃśau merau bhāsākare ravau / nadaddevabalaṃ kṛtsnaṃ yugānta iva sāgaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहस्रनयनो देवस् ततः शक्रः पुरंदरः । सवित्तदः सवरुणस् त्रिपुरं प्रययौ हरः

sahasranayano devas tataḥ śakraḥ puraṃdaraḥ / savittadaḥ savaruṇas tripuraṃ prayayau haraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते नानाविधरूपाश्च प्रमथातिप्रमाथिनः । ययुः सिंहरवैर् घोरैर् वादित्रनिनदैरपि

te nānāvidharūpāśca pramathātipramāthinaḥ / yayuḥ siṃharavair ghorair vāditraninadairapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो वादितवादित्रैश् चातपत्रैर्महाद्रुमैः । बभूव तद्बलं दिव्यं वनं प्रचलितं यथा

tato vāditavāditraiś cātapatrairmahādrumaiḥ / babhūva tadbalaṃ divyaṃ vanaṃ pracalitaṃ yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदापतन्तं सम्प्रेक्ष्य रौद्रं रुद्रबलं महत् । संक्षोभो दानवेन्द्राणां समुद्रप्रतिमो बभौ

tadāpatantaṃ samprekṣya raudraṃ rudrabalaṃ mahat / saṃkṣobho dānavendrāṇāṃ samudrapratimo babhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते चासीन्पट्टिशाञ्शक्तीः शूलदण्डपरश्वधान् । शरासनानि वज्राणि गुरूणि मुसलानि च

te cāsīnpaṭṭiśāñśaktīḥ śūladaṇḍaparaśvadhān / śarāsanāni vajrāṇi gurūṇi musalāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रगृह्य कोपरक्ताक्षाः सपक्षा इव पर्वताः । निजघ्नुः पर्वतघ्नाय घना इव तपात्यये

pragṛhya koparaktākṣāḥ sapakṣā iva parvatāḥ / nijaghnuḥ parvataghnāya ghanā iva tapātyaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सविद्युन्मालिनस्ते वै समया दितिनन्दनाः । मोदमानाः समासेदुर् देवदेवैः सुरारयः

savidyunmālinaste vai samayā ditinandanāḥ / modamānāḥ samāsedur devadevaiḥ surārayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मर्तव्यकृतबुद्धीनां जये चानिश्चितात्मनाम् । अबलानां चमूर्ह्यासीद् अबलावयवा इव

martavyakṛtabuddhīnāṃ jaye cāniścitātmanām / abalānāṃ camūrhyāsīd abalāvayavā iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विगर्जन्त इवाम्भोदा अम्भोदसदृशत्विषः । प्रयुध्य युद्धकुशलाः परस्परकृतागसः

vigarjanta ivāmbhodā ambhodasadṛśatviṣaḥ / prayudhya yuddhakuśalāḥ parasparakṛtāgasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धूमायन्तो ज्वलद्भिश्च आयुधैश्चन्द्रवर्चसैः । कोपाद्वा युद्धलुब्धाश्च कुट्टयन्ते परस्परम्

dhūmāyanto jvaladbhiśca āyudhaiścandravarcasaiḥ / kopādvā yuddhalubdhāśca kuṭṭayante parasparam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वज्राहताः पतन्त्यन्ये बाणैरन्ये विदारिताः । अन्ये विदारिताश्चक्रैः पतन्ति ह्युदधेर्जले

vajrāhatāḥ patantyanye bāṇairanye vidāritāḥ / anye vidāritāścakraiḥ patanti hyudadherjale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

छिन्नस्रग्दामहाराश्च प्रमृष्टाम्बरभूषणाः । तिमिनक्रगणे चैव पतन्ति प्रमथाः सुराः

chinnasragdāmahārāśca pramṛṣṭāmbarabhūṣaṇāḥ / timinakragaṇe caiva patanti pramathāḥ surāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गदानां मुसलानां च तोमराणां परश्वधाम् । वज्रशूलर्ष्टिपातानां पट्टिशानां च सर्वतः

gadānāṃ musalānāṃ ca tomarāṇāṃ paraśvadhām / vajraśūlarṣṭipātānāṃ paṭṭiśānāṃ ca sarvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गिरिशृङ्गोपलानां च प्रेरितानां प्रमन्युभिः । सजवानां दानवानां सधूमानां रवित्विषाम् । आयुधानां महानोघः सागरौघे पतत्यपि

giriśṛṅgopalānāṃ ca preritānāṃ pramanyubhiḥ / sajavānāṃ dānavānāṃ sadhūmānāṃ ravitviṣām / āyudhānāṃ mahānoghaḥ sāgaraughe patatyapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रवृद्धवेगैस्तैस्तत्र सुरासुरकरेरितैः । आयुधैस्त्रस्तनक्षत्रः क्रियते संक्षयो महान्

pravṛddhavegaistaistatra surāsurakareritaiḥ / āyudhaistrastanakṣatraḥ kriyate saṃkṣayo mahān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षुद्राणां गजयोर्युद्धे यथा भवति संक्षयः । देवासुरगणैस् तद्वत् तिमिनक्रक्षयो ऽभवत्

kṣudrāṇāṃ gajayoryuddhe yathā bhavati saṃkṣayaḥ / devāsuragaṇais tadvat timinakrakṣayo 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्युन्माली च वेगेन विद्युन्माली इवाम्बुदः । विद्युर्मालघनोन्नादो नन्दीश्वरमभिद्रुतः

vidyunmālī ca vegena vidyunmālī ivāmbudaḥ / vidyurmālaghanonnādo nandīśvaramabhidrutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तं तमोरिवदनं प्रणदन्वदतां वरः । उवाच युधि शैलादिं दानवो ऽम्बुधिनिःस्वनः

sa taṃ tamorivadanaṃ praṇadanvadatāṃ varaḥ / uvāca yudhi śailādiṃ dānavo 'mbudhiniḥsvanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

युद्धाकाङ्क्षी तु बलवान् विद्युन्माल्यहमागतः । यदि त्विदानीं मे जीवन् मुच्यसे नन्दिकेश्वर । न विद्युन्मालिहननं वचोभिर्युधि दानव

yuddhākāṅkṣī tu balavān vidyunmālyahamāgataḥ / yadi tvidānīṃ me jīvan mucyase nandikeśvara / na vidyunmālihananaṃ vacobhiryudhi dānava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् एवंवादिनं दैत्यं नन्दीशस्तपतां वरः । उवाच प्रहरंस्तत्र वाक्यालंकारकोविदः

tam evaṃvādinaṃ daityaṃ nandīśastapatāṃ varaḥ / uvāca praharaṃstatra vākyālaṃkārakovidaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दानवा धर्मकामाणां नैषो ऽवसर इत्युत । शक्तो हन्तुं किमात्मानं जातिदोषाद् विबृंहसि

dānavā dharmakāmāṇāṃ naiṣo 'vasara ityuta / śakto hantuṃ kimātmānaṃ jātidoṣād vibṛṃhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदि तावन्मया पूर्वं हतो ऽसि पशुवद्यथा । इदानीं वा कथं नाम न हिंस्ये क्रतुदूषणम्

yadi tāvanmayā pūrvaṃ hato 'si paśuvadyathā / idānīṃ vā kathaṃ nāma na hiṃsye kratudūṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सागरं तरते दोर्भ्यां पातयेद्यो दिवाकरम् । सो ऽपि मां शक्नुयान्नैव चक्षुर्भ्यां समवेक्षितुम्

sāgaraṃ tarate dorbhyāṃ pātayedyo divākaram / so 'pi māṃ śaknuyānnaiva cakṣurbhyāṃ samavekṣitum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्येवंवादिनं तत्र नन्दिनं तन्निभो बले । बिभेदैकेषुणा दैत्यः करेणार्क इवाम्बुदम्

ityevaṃvādinaṃ tatra nandinaṃ tannibho bale / bibhedaikeṣuṇā daityaḥ kareṇārka ivāmbudam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वक्षसः स शरस्तस्य पपौ रुधिरमुत्तमम् । सूर्यस्त्वात्मप्रभावेण नद्यर्णवजलं यथा

vakṣasaḥ sa śarastasya papau rudhiramuttamam / sūryastvātmaprabhāveṇa nadyarṇavajalaṃ yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तेन सुप्रहारेण प्रथमं चातिरोपितः । हस्तेन वृक्षमुत्पाट्य चिक्षेप गजराडिव

sa tena suprahāreṇa prathamaṃ cātiropitaḥ / hastena vṛkṣamutpāṭya cikṣepa gajarāḍiva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वायुनुन्नः स च तरुः शीर्णपुष्पो महारवः । विद्युन्मालिशरैश्छिन्नः पपात पतगेशवत्

vāyununnaḥ sa ca taruḥ śīrṇapuṣpo mahāravaḥ / vidyunmāliśaraiśchinnaḥ papāta patageśavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृक्षमालोक्य तं छिन्नं दानवेन वरेषुभिः । रोषमाहारयत्तीव्रं नन्दीश्वरः सुविग्रहः

vṛkṣamālokya taṃ chinnaṃ dānavena vareṣubhiḥ / roṣamāhārayattīvraṃ nandīśvaraḥ suvigrahaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सोद्यम्य करमारावे रविशक्रकरप्रभम् । दुद्राव हन्तुं स क्रूरं महिषं गजराडिव

sodyamya karamārāve raviśakrakaraprabham / dudrāva hantuṃ sa krūraṃ mahiṣaṃ gajarāḍiva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमापतन्तं वेगेन वेगवान्प्रसभं बलात् । विद्युन्माली शरशतैः पूरयामास नन्दिनम्

tamāpatantaṃ vegena vegavānprasabhaṃ balāt / vidyunmālī śaraśataiḥ pūrayāmāsa nandinam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरकण्टकिताङ्गो वै शैलादिः सो ऽभवत्पुनः । अरेर्गृह्य रथं तस्य महतः प्रययौ जवात्

śarakaṇṭakitāṅgo vai śailādiḥ so 'bhavatpunaḥ / arergṛhya rathaṃ tasya mahataḥ prayayau javāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विलम्बिताश्वो विशिरो भ्रमितश्च रणे रथः । पपात मुनिशापेन सादित्यो ऽर्करथो यथा

vilambitāśvo viśiro bhramitaśca raṇe rathaḥ / papāta muniśāpena sādityo 'rkaratho yathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्तरान्निर्गतश्चैव मायया स दितेः सुतः । आजघान तदा शक्त्या शैलादिं समवस्थितम्

antarānnirgataścaiva māyayā sa diteḥ sutaḥ / ājaghāna tadā śaktyā śailādiṃ samavasthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तामेव तु विनिष्क्रम्य शक्तिं शोणितभूषिताम् । विद्युन्मालिनमुद्दिश्य चिक्षेप प्रमथाग्रणीर्

tāmeva tu viniṣkramya śaktiṃ śoṇitabhūṣitām / vidyunmālinamuddiśya cikṣepa pramathāgraṇīr

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तया भिन्नतनुत्राणो विभिन्नहृदयस्त्वपि । विद्युन्माल्यपतद्भूमौ वज्राहत इवाचलः

tayā bhinnatanutrāṇo vibhinnahṛdayastvapi / vidyunmālyapatadbhūmau vajrāhata ivācalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्युन्मालिनि निहते सिद्धचारणकिंनराः । साधु साध्विति चोक्त्वा ते पूजयन्त उमापतिम्

vidyunmālini nihate siddhacāraṇakiṃnarāḥ / sādhu sādhviti coktvā te pūjayanta umāpatim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नन्दिना सादिते दैत्ये विद्युन्मालौ हते मयः । ददाह प्रमथानीकं वनमग्निरिवोद्धतः

nandinā sādite daitye vidyunmālau hate mayaḥ / dadāha pramathānīkaṃ vanamagnirivoddhataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शूलनिर्दारितोरस्का गदाचूर्णितमस्तकाः । इषुभिर्गाढविद्धाश्च पतन्ति प्रमथार्णवे

śūlanirdāritoraskā gadācūrṇitamastakāḥ / iṣubhirgāḍhaviddhāśca patanti pramathārṇave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ वज्रधरो यमो ऽर्थदः स च नन्दी स च षण्मुखो गुहः ।* मयम् असुरवीरसम्प्रवृत्तं विविधुः शस्त्रवरैर्हतारयः ॥ मत्स्प् १४०।४० ॥* नागं तु नागाधिपतेः शताक्षं मयो विदार्येषुवरेण तूर्णम् । यमं च वित्ताधिपतिं च विद्ध्वा ररास मत्ताम्बुदवत्तदानीम्

atha vajradharo yamo 'rthadaḥ sa ca nandī sa ca ṣaṇmukho guhaḥ /* mayam asuravīrasampravṛttaṃ vividhuḥ śastravarairhatārayaḥ // MatsP 140.40 //* nāgaṃ tu nāgādhipateḥ śatākṣaṃ mayo vidāryeṣuvareṇa tūrṇam / yamaṃ ca vittādhipatiṃ ca viddhvā rarāsa mattāmbudavattadānīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः शरैः प्रमथगणैश्च दानवा दृढाहताश्चोत्तमवेगविक्रमाः । भृशानुविद्धास्त्रिपुरं प्रवेशिता यथा शिवश्चक्रधरेण संयुगे

tataḥ śaraiḥ pramathagaṇaiśca dānavā dṛḍhāhatāścottamavegavikramāḥ / bhṛśānuviddhāstripuraṃ praveśitā yathā śivaścakradhareṇa saṃyuge

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्तु शङ्खानकभेरिमर्दलाः ससिंहनादा दनुपुत्रभङ्गदाः । कपर्दिसैन्ये प्रबभुः समन्ततो निपात्यमाना युधि वज्रसंनिभाः

tatastu śaṅkhānakabherimardalāḥ sasiṃhanādā danuputrabhaṅgadāḥ / kapardisainye prababhuḥ samantato nipātyamānā yudhi vajrasaṃnibhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ दैत्यपुराभावे पुष्ययोगो बभूव ह । बभूव चापि संयुक्तं तद्योगेन पुरत्रयम्

atha daityapurābhāve puṣyayogo babhūva ha / babhūva cāpi saṃyuktaṃ tadyogena puratrayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो बाणं त्रिधा देवस् त्रिदैवतमयं हरः । मुमोच त्रिपुरे तूर्णं त्रिनेत्रस्त्रिपथाधिपः

tato bāṇaṃ tridhā devas tridaivatamayaṃ haraḥ / mumoca tripure tūrṇaṃ trinetrastripathādhipaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन मुक्तेन बाणेन बाणपुष्पसमप्रभम् । आकाशं स्वर्णसंकाशं कृतं सूर्येण रञ्जितम्

tena muktena bāṇena bāṇapuṣpasamaprabham / ākāśaṃ svarṇasaṃkāśaṃ kṛtaṃ sūryeṇa rañjitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुक्त्वा त्रिदैवतमयं त्रिपुरे त्रिदशः शरम् । धिग्धिङ् मामिति चक्रन्द कष्टं कष्टमिति ब्रुवन्

muktvā tridaivatamayaṃ tripure tridaśaḥ śaram / dhigdhiṅ māmiti cakranda kaṣṭaṃ kaṣṭamiti bruvan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वैधुर्यं दैवतं दृष्ट्वा शैलादिर्गजवद्गतः । किमिदं त्विति पप्रच्छ शूलपाणिं महेश्वरम्

vaidhuryaṃ daivataṃ dṛṣṭvā śailādirgajavadgataḥ / kimidaṃ tviti papraccha śūlapāṇiṃ maheśvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः शशाङ्कतिलकः कपर्दी परमार्तवत् । उवाच नन्दिनं भक्तः स मयो ऽद्य विनङ्क्ष्यति

tataḥ śaśāṅkatilakaḥ kapardī paramārtavat / uvāca nandinaṃ bhaktaḥ sa mayo 'dya vinaṅkṣyati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ नन्दीश्वरस्तूर्णं मनोमारुतवद्बली । शरे त्रिपुरमायाति त्रिपुरं प्रविवेश सः

atha nandīśvarastūrṇaṃ manomārutavadbalī / śare tripuramāyāti tripuraṃ praviveśa saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स मयं प्रेक्ष्य गणपः प्राह काञ्चनसंनिभः । विनाशस्त्रिपुरस्यास्य प्राप्तो मय सुदारुणः । अनेनैव गृहेण त्वम् अपक्राम ब्रवीम्यहम्

sa mayaṃ prekṣya gaṇapaḥ prāha kāñcanasaṃnibhaḥ / vināśastripurasyāsya prāpto maya sudāruṇaḥ / anenaiva gṛheṇa tvam apakrāma bravīmyaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

श्रुत्वा तन्नन्दिवचनं दृढभक्तो महेश्वरे । तेनैव गृहमुख्येण त्रिपुराद् अपसर्पितः

śrutvā tannandivacanaṃ dṛḍhabhakto maheśvare / tenaiva gṛhamukhyeṇa tripurād apasarpitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सो ऽपीषुः पत्त्रपुटवद् दग्ध्वा तन्नगरत्रयम् । त्रिधा इव हुताशश्च सोमो नारायणस्तथा

so 'pīṣuḥ pattrapuṭavad dagdhvā tannagaratrayam / tridhā iva hutāśaśca somo nārāyaṇastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरतेजःपरीतानि पुराणि द्विजपुंगवाः । दुष्पुत्रदोषाद्दह्यन्ते कुलान्यूर्ध्वं यथा तथा

śaratejaḥparītāni purāṇi dvijapuṃgavāḥ / duṣputradoṣāddahyante kulānyūrdhvaṃ yathā tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मेरुकैलासकल्पानि मन्दराग्रनिभानि च । सकपाटगवाक्षाणि बलिभिः शोभितानि च

merukailāsakalpāni mandarāgranibhāni ca / sakapāṭagavākṣāṇi balibhiḥ śobhitāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्रासादानि रम्याणि कूटागारोत्कटानि च । सजलानि समाख्यानि सावलोकनकानि च

saprāsādāni ramyāṇi kūṭāgārotkaṭāni ca / sajalāni samākhyāni sāvalokanakāni ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बद्धध्वजपताकानि स्वर्णरौप्यमयानि च । गृहाणि तस्मिंस्त्रिपुरे दानवानामुपद्रवे । दह्यन्ते दहनाभानि दहनेन सहस्रशः

baddhadhvajapatākāni svarṇaraupyamayāni ca / gṛhāṇi tasmiṃstripure dānavānāmupadrave / dahyante dahanābhāni dahanena sahasraśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रासादाग्रेषु रम्येषु वनेषूपवनेषु च । वातायनगताश्चान्याश् चाकाशस्य तलेषु च

prāsādāgreṣu ramyeṣu vaneṣūpavaneṣu ca / vātāyanagatāścānyāś cākāśasya taleṣu ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रमणैरुपगूढाश्च रमन्त्यो रमणैः सह । दह्यन्ते दानवेन्द्राणाम् अग्निना ह्यपि ताः स्त्रियः

ramaṇairupagūḍhāśca ramantyo ramaṇaiḥ saha / dahyante dānavendrāṇām agninā hyapi tāḥ striyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काचित्प्रियं परित्यज्य अशक्ता गन्तुमन्यतः । पुरः प्रियस्य पञ्चत्वं गताग्निवदने क्षयम्

kācitpriyaṃ parityajya aśaktā gantumanyataḥ / puraḥ priyasya pañcatvaṃ gatāgnivadane kṣayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उवाच शतपत्त्राक्षी सास्राक्षीव कृताञ्जलिः । हव्यवाहन भार्याहं परस्य परतापन । धर्मसाक्षी त्रिलोकस्य न मां स्प्रष्टुमिहार्हसि

uvāca śatapattrākṣī sāsrākṣīva kṛtāñjaliḥ / havyavāhana bhāryāhaṃ parasya paratāpana / dharmasākṣī trilokasya na māṃ spraṣṭumihārhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शायितं च मया देव शिवया च शिवप्रभ । परेण प्रैहि मुक्त्वेदं गृहं च दयितं हि मे

śāyitaṃ ca mayā deva śivayā ca śivaprabha / pareṇa praihi muktvedaṃ gṛhaṃ ca dayitaṃ hi me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एका पुत्रमुपादाय बालकं दानवाङ्गना । हुताशनसमीपस्था इत्युवाच हुताशनम्

ekā putramupādāya bālakaṃ dānavāṅganā / hutāśanasamīpasthā ityuvāca hutāśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बालो ऽयं दुःखलब्धश्च मया पावक पुत्रकः । नार्हस्येनमुपादातुं दयितं षण्मुखप्रिय

bālo 'yaṃ duḥkhalabdhaśca mayā pāvaka putrakaḥ / nārhasyenamupādātuṃ dayitaṃ ṣaṇmukhapriya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

काश्चित्प्रियान्परित्यज्य पीडिता दानवाङ्गनाः । निपतन्त्यर्णवजले सिञ्जमानविभूषणाः

kāścitpriyānparityajya pīḍitā dānavāṅganāḥ / nipatantyarṇavajale siñjamānavibhūṣaṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तात पुत्रेति मातेति मातुलेति च विह्वलम् । चक्रन्दुस्त्रिपुरे नार्यः पावकज्वालवेपिताः

tāta putreti māteti mātuleti ca vihvalam / cakrandustripure nāryaḥ pāvakajvālavepitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यथा दहति शैलाग्निः साम्बुजं जलजाकरम् । तथा स्त्रीवक्त्रपद्मानि चादहत्त्रिपुरे ऽनलः

yathā dahati śailāgniḥ sāmbujaṃ jalajākaram / tathā strīvaktrapadmāni cādahattripure 'nalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुषारराशिः कमलाकराणां यथा दहत्यम्बुजकानि शीते । तथैव सो ऽग्निस्त्रिपुराङ्गनानां ददाह वक्त्रेक्षणपङ्कजानि

tuṣārarāśiḥ kamalākarāṇāṃ yathā dahatyambujakāni śīte / tathaiva so 'gnistripurāṅganānāṃ dadāha vaktrekṣaṇapaṅkajāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शराग्निपातात् समभिद्रुतानां तत्राङ्गनानाम् अतिकोमलानाम् । बभूव काञ्चीगुणनूपुराणाम् आक्रन्दितानां च रवो ऽतिमिश्रः

śarāgnipātāt samabhidrutānāṃ tatrāṅganānām atikomalānām / babhūva kāñcīguṇanūpurāṇām ākranditānāṃ ca ravo 'timiśraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दग्धार्धचन्द्राणि सवेदिकानि विशीर्णहर्म्याणि सतोरणानि । दग्धानि दग्धानि गृहाणि तत्र पतन्ति रक्षार्थमिवार्णवौघे

dagdhārdhacandrāṇi savedikāni viśīrṇaharmyāṇi satoraṇāni / dagdhāni dagdhāni gṛhāṇi tatra patanti rakṣārthamivārṇavaughe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहैः पतद्भिर्ज्वलनावलीढैर् आसीत्समुद्रे सलिलं प्रतप्तम् । कुपुत्रदोषैः प्रहतानुविद्धं यथा कुलं याति धनान्वितस्य

gṛhaiḥ patadbhirjvalanāvalīḍhair āsītsamudre salilaṃ prataptam / kuputradoṣaiḥ prahatānuviddhaṃ yathā kulaṃ yāti dhanānvitasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहप्रतापैः क्वथितं समन्तात् तदार्णवे तोयमुदीर्णवेगम् । वित्रासयामास तिमीन्सनक्रांस् तिमिङ्गिलांस्तत्क्वथितांस्तथान्यान्

gṛhapratāpaiḥ kvathitaṃ samantāt tadārṇave toyamudīrṇavegam / vitrāsayāmāsa timīnsanakrāṃs timiṅgilāṃstatkvathitāṃstathānyān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सगोपुरो मन्दरपादकल्पः प्राकारवर्यस्त्रिपुरे च सो ऽथ । तैरेव सार्धं भवनैः पपात शब्दं महान्तं जनयन्समुद्रे

sagopuro mandarapādakalpaḥ prākāravaryastripure ca so 'tha / taireva sārdhaṃ bhavanaiḥ papāta śabdaṃ mahāntaṃ janayansamudre

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहस्रशृङ्गैर् भवनैर् यदासीत् सहस्रशृङ्गः स इवाचलेशः । नामावशेषं त्रिपुरं प्रजज्ञे हुताशनाहारबलिप्रयुक्तम्

sahasraśṛṅgair bhavanair yadāsīt sahasraśṛṅgaḥ sa ivācaleśaḥ / nāmāvaśeṣaṃ tripuraṃ prajajñe hutāśanāhārabaliprayuktam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रदह्यमानेन पुरेण तेन जगत् सपातालदिवं प्रतप्तम् । दुःखं महत्प्राप्य जलावमग्नं यस्मिन्महान्सौधवरो मयस्य

pradahyamānena pureṇa tena jagat sapātāladivaṃ prataptam / duḥkhaṃ mahatprāpya jalāvamagnaṃ yasminmahānsaudhavaro mayasya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्देवेशो वचः श्रुत्वा इन्द्रो वज्रधरस्तदा । शशाप तद्गृहं चापि मयस्यादितिनन्दनः

taddeveśo vacaḥ śrutvā indro vajradharastadā / śaśāpa tadgṛhaṃ cāpi mayasyāditinandanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असेव्यमप्रतिष्ठं च भयेन च समावृतम् । भविष्यति मयगृहं नित्यमेव यथानलः

asevyamapratiṣṭhaṃ ca bhayena ca samāvṛtam / bhaviṣyati mayagṛhaṃ nityameva yathānalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्य यस्य तु देशस्य भविष्यति पराभवः । द्रक्ष्यन्ति त्रिपुरं खण्डं तत्रेदं नाशगा जनाः । तदेतदद्यापि गृहं मयस्यामयवर्जितम्

yasya yasya tu deśasya bhaviṣyati parābhavaḥ / drakṣyanti tripuraṃ khaṇḍaṃ tatredaṃ nāśagā janāḥ / tadetadadyāpi gṛhaṃ mayasyāmayavarjitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*ऋषय ऊचुः भगवन्स मयो येन गृहेण प्रपलायितः । तस्य नो गतिमाख्याहि मयस्य चमसोद्भव

*ṛṣaya ūcuḥ bhagavansa mayo yena gṛheṇa prapalāyitaḥ / tasya no gatimākhyāhi mayasya camasodbhava

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*सूत उवाच दृश्यते दृश्यते यत्र ध्रुवस्तत्र मयास्पदम् । देवद्विट् तु मयश्चातः स तदा खिन्नमानसः । ततश्च्युतो ऽन्यलोके ऽस्मिंस् त्राणार्थं वै चकार सः

*sūta uvāca dṛśyate dṛśyate yatra dhruvastatra mayāspadam / devadviṭ tu mayaścātaḥ sa tadā khinnamānasaḥ / tataścyuto 'nyaloke 'smiṃs trāṇārthaṃ vai cakāra saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्रापि देवताः सन्ति आप्तोर्यामाः सुरोत्तमाः । तत्राशक्तं ततो गन्तुं तं चैकं पुरमुत्तमम्

tatrāpi devatāḥ santi āptoryāmāḥ surottamāḥ / tatrāśaktaṃ tato gantuṃ taṃ caikaṃ puramuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिवः सृष्ट्वा गृहं प्रादान् मयायैव गृहार्थिने । विरराम सहस्राक्षः पूजयामास चेश्वरम् । पूज्यमानं च भूतेशं सर्वे तुष्टुवुरीश्वरम्

śivaḥ sṛṣṭvā gṛhaṃ prādān mayāyaiva gṛhārthine / virarāma sahasrākṣaḥ pūjayāmāsa ceśvaram / pūjyamānaṃ ca bhūteśaṃ sarve tuṣṭuvurīśvaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सम्पूज्यमानं त्रिदशैः समीक्ष्य गणैर्गणेशाधिपतिं तु मुख्यम् । हर्षाद् ववल्गुर् जहसुश्च देवा जग्मुर्ननर्दुस्तु विषक्तहस्ताः

sampūjyamānaṃ tridaśaiḥ samīkṣya gaṇairgaṇeśādhipatiṃ tu mukhyam / harṣād vavalgur jahasuśca devā jagmurnanardustu viṣaktahastāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितामहं वन्द्य ततो महेशं प्रगृह्य चापं प्रविमृज्य भूतान् । रथाच्च संपत्य हरेषुदग्धं क्षिप्तं पुरं तन्मकरालये च

pitāmahaṃ vandya tato maheśaṃ pragṛhya cāpaṃ pravimṛjya bhūtān / rathācca saṃpatya hareṣudagdhaṃ kṣiptaṃ puraṃ tanmakarālaye ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

य इमं रुद्रविजयं पठते विजयावहम् । विजयं तस्य कृत्येषु ददाति वृषभध्वजः

ya imaṃ rudravijayaṃ paṭhate vijayāvaham / vijayaṃ tasya kṛtyeṣu dadāti vṛṣabhadhvajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पितॄणां वापि श्राद्धेषु य इमं श्रावयिष्यति । अनन्तं तस्य पुण्यं स्यात् सर्वयज्ञफलप्रदम्

pitṝṇāṃ vāpi śrāddheṣu ya imaṃ śrāvayiṣyati / anantaṃ tasya puṇyaṃ syāt sarvayajñaphalapradam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इदं स्वस्त्ययनं पुण्यम् इदं पुंसवनं महत् । इदं श्रुत्वा पठित्वा च यान्ति रुद्रसलोकताम्

idaṃ svastyayanaṃ puṇyam idaṃ puṃsavanaṃ mahat / idaṃ śrutvā paṭhitvā ca yānti rudrasalokatām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.