Library·Matsya Purāṇa·142
*ऋषय ऊचुः चतुर्युगाणि यानि स्युः पूर्वे स्वायम्भुवे ऽन्तरे । एषां निसर्गसंख्यां च श्रोतुमिच्छाम विस्तरात्
*ṛṣaya ūcuḥ caturyugāṇi yāni syuḥ pūrve svāyambhuve 'ntare / eṣāṃ nisargasaṃkhyāṃ ca śrotumicchāma vistarāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*सूत उवाच पृथिवीद्युप्रसङ्गेन मया तु प्रागुदाहृतम् । एतच्चतुर्युगं त्वेवं तद्वक्ष्यामि निबोधत । तत्प्रमाणं प्रसंख्याय विस्तराच्चैव कृत्स्नशः
*sūta uvāca pṛthivīdyuprasaṅgena mayā tu prāgudāhṛtam / etaccaturyugaṃ tvevaṃ tadvakṣyāmi nibodhata / tatpramāṇaṃ prasaṃkhyāya vistarāccaiva kṛtsnaśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लौकिकेन प्रमाणेन निष्पाद्याब्दं तु मानुषम् । तेनापीह प्रसंख्याय वक्ष्यामि तु चतुर्युगम् । निमेषतुल्यकालानि मात्रालब्धेक्षराणि च
laukikena pramāṇena niṣpādyābdaṃ tu mānuṣam / tenāpīha prasaṃkhyāya vakṣyāmi tu caturyugam / nimeṣatulyakālāni mātrālabdhekṣarāṇi ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काष्ठा निमेषा दश पञ्च चैव त्रिंशच्च काष्ठां गणयेत्कलां तु । त्रिंशत्कलाश्चैव भवेन्मुहूर्तस् तैस्त्रिंशता रात्र्यहनी समेते
kāṣṭhā nimeṣā daśa pañca caiva triṃśacca kāṣṭhāṃ gaṇayetkalāṃ tu / triṃśatkalāścaiva bhavenmuhūrtas taistriṃśatā rātryahanī samete
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अहोरात्रे विभजते सूर्यो मानुषलौकिके । रात्रिः स्वप्नाय भूतानां चेष्टायै कर्मणामहः
ahorātre vibhajate sūryo mānuṣalaukike / rātriḥ svapnāya bhūtānāṃ ceṣṭāyai karmaṇāmahaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पित्र्ये रात्र्यहनी मासः प्रविभागस् तयोः पुनः । कृष्णपक्षस् त्वहस्तेषां शुक्लः स्वप्नाय शर्वरी
pitrye rātryahanī māsaḥ pravibhāgas tayoḥ punaḥ / kṛṣṇapakṣas tvahasteṣāṃ śuklaḥ svapnāya śarvarī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिंशद्ये मानुषा मासाः पित्र्यो मासः स उच्यते । शतानि त्रीणि मासानां षष्ट्या चाभ्यधिकानि तु । पित्र्यः संवत्सरो ह्येष मानुषेण विभाव्यते
triṃśadye mānuṣā māsāḥ pitryo māsaḥ sa ucyate / śatāni trīṇi māsānāṃ ṣaṣṭyā cābhyadhikāni tu / pitryaḥ saṃvatsaro hyeṣa mānuṣeṇa vibhāvyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मानुषेणैव मानेन वर्षाणां यच्छतं भवेत् । पितॄणां तानि वर्षाणि संख्यातानि तु त्रीणि वै । दश च द्व्यधिका मासाः पितृसंख्येह कीर्तिता
mānuṣeṇaiva mānena varṣāṇāṃ yacchataṃ bhavet / pitṝṇāṃ tāni varṣāṇi saṃkhyātāni tu trīṇi vai / daśa ca dvyadhikā māsāḥ pitṛsaṃkhyeha kīrtitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लौकिकेन प्रमाणेन अब्दो यो मानुषः स्मृतः । एतद्दिव्यमहोरात्रम् इत्येषा वैदिकी श्रुतिः
laukikena pramāṇena abdo yo mānuṣaḥ smṛtaḥ / etaddivyamahorātram ityeṣā vaidikī śrutiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्ये रात्र्यहनी वर्षं प्रविभागस्तयोः पुनः । अहस्तु यदुदक्चैव रात्रिर्या दक्षिणायनम् । एते रात्र्यहनी दिव्ये प्रसंख्याते तयोः पुनः
divye rātryahanī varṣaṃ pravibhāgastayoḥ punaḥ / ahastu yadudakcaiva rātriryā dakṣiṇāyanam / ete rātryahanī divye prasaṃkhyāte tayoḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रिंशद्यानि तु वर्षाणि दिव्यो मासस्तु स स्मृतः । मानुषाणां शतं यच्च दिव्या मासास्त्रयस्तु वै । तथैव सह संख्यातो दिव्य एष विधिः स्मृतः
triṃśadyāni tu varṣāṇi divyo māsastu sa smṛtaḥ / mānuṣāṇāṃ śataṃ yacca divyā māsāstrayastu vai / tathaiva saha saṃkhyāto divya eṣa vidhiḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रीणि वर्षशतान्येवं षष्टिर्वर्षास्तथैव च । दिव्यः संवत्सरो ह्येष मानुषेण प्रकीर्तितः
trīṇi varṣaśatānyevaṃ ṣaṣṭirvarṣāstathaiva ca / divyaḥ saṃvatsaro hyeṣa mānuṣeṇa prakīrtitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रीणि वर्षसहस्राणि मानुषेण प्रमाणतः । त्रिंशदन्यानि वर्षाणि स्मृतः सप्तर्षिवत्सरः
trīṇi varṣasahasrāṇi mānuṣeṇa pramāṇataḥ / triṃśadanyāni varṣāṇi smṛtaḥ saptarṣivatsaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नव यानि सहस्राणि वर्षाणां मानुषाणि च । वर्षाणि नवतिश्चैव ध्रुवसंवत्सरः स्मृतः
nava yāni sahasrāṇi varṣāṇāṃ mānuṣāṇi ca / varṣāṇi navatiścaiva dhruvasaṃvatsaraḥ smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षट्त्रिंशत्तु सहस्राणि वर्षाणां मानुषाणि च । षष्टिश्चैव सहस्राणि संख्यातानि तु संख्यया । दिव्यं वर्षसहस्रं तु प्राहुः संख्याविदो जनाः
ṣaṭtriṃśattu sahasrāṇi varṣāṇāṃ mānuṣāṇi ca / ṣaṣṭiścaiva sahasrāṇi saṃkhyātāni tu saṃkhyayā / divyaṃ varṣasahasraṃ tu prāhuḥ saṃkhyāvido janāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येतदृषिभिर्गीतं दिव्यया संख्यया द्विजाः । दिव्येनैव प्रमाणेन युगसंख्या प्रकल्पिता
ityetadṛṣibhirgītaṃ divyayā saṃkhyayā dvijāḥ / divyenaiva pramāṇena yugasaṃkhyā prakalpitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चत्वारि भारते वर्षे युगानि ऋषयो ऽब्रुवन् । कृतं त्रेता द्वापरं च कलिश्चैवं चतुर्युगम्
catvāri bhārate varṣe yugāni ṛṣayo 'bruvan / kṛtaṃ tretā dvāparaṃ ca kaliścaivaṃ caturyugam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वं कृतयुगं नाम ततस्त्रेताभिधीयते । द्वापरं च कलिश्चैव युगानि परिकल्पयेत्
pūrvaṃ kṛtayugaṃ nāma tatastretābhidhīyate / dvāparaṃ ca kaliścaiva yugāni parikalpayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चत्वार्याहुः सहस्राणि वर्षाणां तत्कृतं युगम् । तस्य ताव् अच्छती संध्या संध्यांशश्च तथाविधः
catvāryāhuḥ sahasrāṇi varṣāṇāṃ tatkṛtaṃ yugam / tasya tāv acchatī saṃdhyā saṃdhyāṃśaśca tathāvidhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इतरेषु ससंध्येषु ससंध्यांशेषु च त्रिषु । एकपादे निवर्तन्ते सहस्राणि शतानि च
itareṣu sasaṃdhyeṣu sasaṃdhyāṃśeṣu ca triṣu / ekapāde nivartante sahasrāṇi śatāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रेता त्रीणि सहस्राणि युगसंख्याविदो विदुः । तस्यापि त्रिशती संध्या संध्यांशः संध्यया समः
tretā trīṇi sahasrāṇi yugasaṃkhyāvido viduḥ / tasyāpi triśatī saṃdhyā saṃdhyāṃśaḥ saṃdhyayā samaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वे सहस्रे द्वापरं तु संध्यांशौ तु चतुःशतम् । सहस्रमेकं वर्षाणां कलिरेव प्रकीर्तितः । द्वे शते च तथान्ये च संध्यासंध्यांशयोः स्मृते
dve sahasre dvāparaṃ tu saṃdhyāṃśau tu catuḥśatam / sahasramekaṃ varṣāṇāṃ kalireva prakīrtitaḥ / dve śate ca tathānye ca saṃdhyāsaṃdhyāṃśayoḥ smṛte
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एषा द्वादशसाहस्री युगसंख्या तु संज्ञिता । कृतं त्रेता द्वापरं च कलिश्चेति चतुष्टयम्
eṣā dvādaśasāhasrī yugasaṃkhyā tu saṃjñitā / kṛtaṃ tretā dvāparaṃ ca kaliśceti catuṣṭayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तत्र संवत्सराः सृष्टा मानुषास्तान्निबोधत । नियुतानि दश द्वे च पञ्च चैवात्र संख्यया । अष्टाविंशत्सहस्राणि कृतं युगमथोच्यते
tatra saṃvatsarāḥ sṛṣṭā mānuṣāstānnibodhata / niyutāni daśa dve ca pañca caivātra saṃkhyayā / aṣṭāviṃśatsahasrāṇi kṛtaṃ yugamathocyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रयुतं तु तथा पूर्णं द्वे चान्ये नियुते पुनः । षण्णवतिसहस्राणि संख्यातानि च संख्यया । त्रेतायुगस्य संख्यैषा मानुषेण तु संज्ञिता
prayutaṃ tu tathā pūrṇaṃ dve cānye niyute punaḥ / ṣaṇṇavatisahasrāṇi saṃkhyātāni ca saṃkhyayā / tretāyugasya saṃkhyaiṣā mānuṣeṇa tu saṃjñitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अष्टौ शतसहस्राणि वर्षाणां मानुषाणि तु । चतुःषष्टिसहस्राणि वर्षाणां द्वापरं युगम्
aṣṭau śatasahasrāṇi varṣāṇāṃ mānuṣāṇi tu / catuḥṣaṣṭisahasrāṇi varṣāṇāṃ dvāparaṃ yugam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चत्वारि नियुतानि स्युर् वर्षाणि तु कलिर्युगम् । द्वात्रिंशच्च तथान्यानि सहस्राणि तु संख्यया । एतत्कलियुगं प्रोक्तं मानुषेण प्रमाणतः
catvāri niyutāni syur varṣāṇi tu kaliryugam / dvātriṃśacca tathānyāni sahasrāṇi tu saṃkhyayā / etatkaliyugaṃ proktaṃ mānuṣeṇa pramāṇataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एषा चतुर्युगावस्था मानुषेण प्रकीर्तिता । चतुर्युगस्य संख्याता संध्या संध्यांशकैः सह
eṣā caturyugāvasthā mānuṣeṇa prakīrtitā / caturyugasya saṃkhyātā saṃdhyā saṃdhyāṃśakaiḥ saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एषा चतुर्युगाख्या तु साधिका त्वेकसप्ततिः । कृतत्रेतादियुक्ता सा मनोरन्तरमुच्यते
eṣā caturyugākhyā tu sādhikā tvekasaptatiḥ / kṛtatretādiyuktā sā manorantaramucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्वन्तरस्य संख्या तु मानुषेण निबोधत । एकत्रिंशत्तथा कोट्यः संख्याताः संख्यया द्विजैः
manvantarasya saṃkhyā tu mānuṣeṇa nibodhata / ekatriṃśattathā koṭyaḥ saṃkhyātāḥ saṃkhyayā dvijaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथा शतसहस्राणि दश चान्यानि भागशः । सहस्राणि तु द्वात्रिंशच् छतान्यष्टाधिकानि च
tathā śatasahasrāṇi daśa cānyāni bhāgaśaḥ / sahasrāṇi tu dvātriṃśac chatānyaṣṭādhikāni ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अशीतिश्चैव वर्षाणि मासाश्चैवाधिकास्तु षट् । मन्वन्तरस्य संख्यैषा मानुषेण प्रकीर्तिता
aśītiścaiva varṣāṇi māsāścaivādhikāstu ṣaṭ / manvantarasya saṃkhyaiṣā mānuṣeṇa prakīrtitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दिव्येन च प्रमाणेन प्रवक्ष्याम्यन्तरं मनोः । सहस्राणां शतान्याहुः स च वै परिसंख्यया
divyena ca pramāṇena pravakṣyāmyantaraṃ manoḥ / sahasrāṇāṃ śatānyāhuḥ sa ca vai parisaṃkhyayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चत्वारिंशत्सहस्राणि मनोरन्तरमुच्यते । मन्वन्तरस्य कालस्तु युगैः सह प्रकीर्तितः
catvāriṃśatsahasrāṇi manorantaramucyate / manvantarasya kālastu yugaiḥ saha prakīrtitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एषा चतुर्युगाख्या तु साधिका ह्येकसप्ततिः । क्रमेण परिवृत्ता सा मनोरन्तरमुच्यते
eṣā caturyugākhyā tu sādhikā hyekasaptatiḥ / krameṇa parivṛttā sā manorantaramucyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतच्चतुर्दशगुणं कल्पमाहुस्तु तद्विदः । ततस्तु प्रलयः कृत्स्नः स तु संप्रलयो महान्
etaccaturdaśaguṇaṃ kalpamāhustu tadvidaḥ / tatastu pralayaḥ kṛtsnaḥ sa tu saṃpralayo mahān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कल्पप्रमाणो द्विगुणो यथा भवति संख्यया । चतुर्युगाख्या व्याख्याता कृतं त्रेतायुगं च वै
kalpapramāṇo dviguṇo yathā bhavati saṃkhyayā / caturyugākhyā vyākhyātā kṛtaṃ tretāyugaṃ ca vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रेतासृष्टं प्रवक्ष्यामि द्वापरं कलिमेव च । युगपत्समवेतौ द्वौ द्विधा वक्तुं न शक्यते
tretāsṛṣṭaṃ pravakṣyāmi dvāparaṃ kalimeva ca / yugapatsamavetau dvau dvidhā vaktuṃ na śakyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
क्रमागतं मयाप्येतत् तुभ्यं नोक्तं युगद्वयम् । ऋषिवंशप्रसङ्गेन व्याकुलत्वात्तथा क्रमात्
kramāgataṃ mayāpyetat tubhyaṃ noktaṃ yugadvayam / ṛṣivaṃśaprasaṅgena vyākulatvāttathā kramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नोक्तं त्रेतायुगे शेषं तद्वक्ष्यामि निबोधत । अथ त्रेतायुगस्यादौ मनुः सप्तर्षयश्च ये । श्रौतस्मार्तं ब्रुवन्धर्मं ब्रह्मणा तु प्रचोदिताः
noktaṃ tretāyuge śeṣaṃ tadvakṣyāmi nibodhata / atha tretāyugasyādau manuḥ saptarṣayaśca ye / śrautasmārtaṃ bruvandharmaṃ brahmaṇā tu pracoditāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दाराग्निहोत्रसम्बन्धम् ऋग्यजुःसामसंहिताः । इत्यादिबहुलं श्रौतं धर्मं सप्तर्षयो ऽब्रुवन्
dārāgnihotrasambandham ṛgyajuḥsāmasaṃhitāḥ / ityādibahulaṃ śrautaṃ dharmaṃ saptarṣayo 'bruvan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परम्परागतं धर्मं स्मार्तं त्वाचारलक्षणम् । वर्णाश्रमाचारयुतं मनुः स्वायम्भुवो ऽब्रवीत्
paramparāgataṃ dharmaṃ smārtaṃ tvācāralakṣaṇam / varṇāśramācārayutaṃ manuḥ svāyambhuvo 'bravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्येन ब्रह्मचर्येण श्रुतेन तपसा तथा । तेषां सुतप्ततपसाम् आर्षेणानुक्रमेण ह
satyena brahmacaryeṇa śrutena tapasā tathā / teṣāṃ sutaptatapasām ārṣeṇānukrameṇa ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सप्तर्षीणां मनोश्चैव आदौ त्रेतायुगे ततः । अबुद्धिपूर्वकं तेन सकृत्पूर्वकमेव च
saptarṣīṇāṃ manoścaiva ādau tretāyuge tataḥ / abuddhipūrvakaṃ tena sakṛtpūrvakameva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभिवृत्तास्तु ते मन्त्रा दर्शनैस्तारकादिभिः । आदिकल्पे तु देवानां प्रादुर्भूतास्तु ते स्वयम्
abhivṛttāstu te mantrā darśanaistārakādibhiḥ / ādikalpe tu devānāṃ prādurbhūtāstu te svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रमाणेष्वथ सिद्धानाम् अन्येषां च प्रवर्तते । मन्त्रयोगो व्यतीतेषु कल्पेष्वथ सहस्रशः । ते मन्त्रा वै पुनस्तेषां प्रतिमायामुपस्थिताः
pramāṇeṣvatha siddhānām anyeṣāṃ ca pravartate / mantrayogo vyatīteṣu kalpeṣvatha sahasraśaḥ / te mantrā vai punasteṣāṃ pratimāyāmupasthitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋचो यजूंषि सामानि मन्त्राश्चाथर्वणास्तु ये । सप्तर्षिभिश्च ये प्रोक्ताः स्मार्तं तु मनुरब्रवीत्
ṛco yajūṃṣi sāmāni mantrāścātharvaṇāstu ye / saptarṣibhiśca ye proktāḥ smārtaṃ tu manurabravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रेतादौ संहता वेदाः केवलं धर्मसेतवः । संरोधादायुषश्चैव व्यस्यन्ते द्वापरे च ते । ऋषयस्तपसा वेदान् अहोरात्रमधीयते
tretādau saṃhatā vedāḥ kevalaṃ dharmasetavaḥ / saṃrodhādāyuṣaścaiva vyasyante dvāpare ca te / ṛṣayastapasā vedān ahorātramadhīyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनादिनिधना दिव्याः पूर्वं प्रोक्ताः स्वयम्भुवा । स्वधर्मसंवृताः साङ्गा यथाधर्मं युगे युगे । विक्रियन्ते स्वधर्मं तु वेदवादाद्यथायुगम्
anādinidhanā divyāḥ pūrvaṃ proktāḥ svayambhuvā / svadharmasaṃvṛtāḥ sāṅgā yathādharmaṃ yuge yuge / vikriyante svadharmaṃ tu vedavādādyathāyugam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आरम्भयज्ञः क्षत्रस्य हविर्यज्ञा विशः स्मृताः । परिचारयज्ञाः शूद्राश्च जपयज्ञाश्च ब्राह्मणाः
ārambhayajñaḥ kṣatrasya haviryajñā viśaḥ smṛtāḥ / paricārayajñāḥ śūdrāśca japayajñāśca brāhmaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः समुदिता वर्णास् त्रेतायां धर्मशालिनः । क्रियावन्तः प्रजावन्तः समृद्धाः सुखिनश्च वै
tataḥ samuditā varṇās tretāyāṃ dharmaśālinaḥ / kriyāvantaḥ prajāvantaḥ samṛddhāḥ sukhinaśca vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मणैश्च विधीयन्ते क्षत्रियाः क्षत्रियैर्विशः । वैश्याञ्छूद्रा अनुवर्तन्ते परस्परमनुग्रहात्
brāhmaṇaiśca vidhīyante kṣatriyāḥ kṣatriyairviśaḥ / vaiśyāñchūdrā anuvartante parasparamanugrahāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुभाः प्रकृतयस्तेषां धर्मा वर्णाश्रमाश्रयाः । संकल्पितेन मनसा वाचा वा हस्तकर्मणा । त्रेतायुगे ह्यविकले कर्मारम्भः प्रसिध्यति
śubhāḥ prakṛtayasteṣāṃ dharmā varṇāśramāśrayāḥ / saṃkalpitena manasā vācā vā hastakarmaṇā / tretāyuge hyavikale karmārambhaḥ prasidhyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आयूरूपं बलं मेधा आरोग्यं धर्मशीलता । सर्वसाधारणं ह्येतद् आसीत्त्रेतायुगे तु वै
āyūrūpaṃ balaṃ medhā ārogyaṃ dharmaśīlatā / sarvasādhāraṇaṃ hyetad āsīttretāyuge tu vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्णाश्रमव्यवस्थानम् एषां ब्रह्मा तथाकरोत् । संहिताश्च तथा मन्त्रा आरोग्यं धर्मशीलता
varṇāśramavyavasthānam eṣāṃ brahmā tathākarot / saṃhitāśca tathā mantrā ārogyaṃ dharmaśīlatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संहिताश्च तथा मन्त्रा ऋषिभिर् ब्रह्मणः सुतैः । यज्ञः प्रवर्तितश्चैव तदा ह्येव तु दैवतैः
saṃhitāśca tathā mantrā ṛṣibhir brahmaṇaḥ sutaiḥ / yajñaḥ pravartitaścaiva tadā hyeva tu daivataiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यामैः शुक्लैर्जयैश्चैव सर्वसाधनसंभृतैः । विश्वसृड्भिस् तथा सार्धं देवेन्द्रेण महौजसा । स्वायम्भुवे ऽन्तरे देवैस् ते यज्ञाः प्राक्प्रवर्तिताः
yāmaiḥ śuklairjayaiścaiva sarvasādhanasaṃbhṛtaiḥ / viśvasṛḍbhis tathā sārdhaṃ devendreṇa mahaujasā / svāyambhuve 'ntare devais te yajñāḥ prākpravartitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यं जपस्तपो दानं पूर्वधर्मो य उच्यते । यदा धर्मस्य ह्रसते शाखाधर्मस्य वर्धते
satyaṃ japastapo dānaṃ pūrvadharmo ya ucyate / yadā dharmasya hrasate śākhādharmasya vardhate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जायन्ते च तदा शूरा आयुष्मन्तो महाबलाः । न्यस्तदण्डा महायोगा यज्वानो ब्रह्मवादिनः
jāyante ca tadā śūrā āyuṣmanto mahābalāḥ / nyastadaṇḍā mahāyogā yajvāno brahmavādinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पद्मपत्त्रायताक्षाश्च पृथुवक्त्राः सुसंहताः । सिंहोरस्का महासत्त्वा मत्तमातंगगामिनः
padmapattrāyatākṣāśca pṛthuvaktrāḥ susaṃhatāḥ / siṃhoraskā mahāsattvā mattamātaṃgagāminaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महाधनुर्धराश्चैव त्रेतायां चक्रवर्तिनः । सर्वलक्षणपूर्णास्ते न्यग्रोधपरिमण्डलाः
mahādhanurdharāścaiva tretāyāṃ cakravartinaḥ / sarvalakṣaṇapūrṇāste nyagrodhaparimaṇḍalāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न्यग्रोधौ तु स्मृतौ बाहू व्यामो न्यग्रोध उच्यते । व्यामेन सूच्छ्रयो यस्य अत ऊर्ध्वं तु देहिनः । समुच्छ्रयः परीणाहो न्यग्रोधपरिमण्डलः
nyagrodhau tu smṛtau bāhū vyāmo nyagrodha ucyate / vyāmena sūcchrayo yasya ata ūrdhvaṃ tu dehinaḥ / samucchrayaḥ parīṇāho nyagrodhaparimaṇḍalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चक्रं रथो मणिर्भार्या निधिरश्वो गजस्तथा । प्रोक्तानि सप्त रत्नानि पूर्वं स्वायम्भुवे ऽन्तरे
cakraṃ ratho maṇirbhāryā nidhiraśvo gajastathā / proktāni sapta ratnāni pūrvaṃ svāyambhuve 'ntare
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णोरंशेन जायन्ते पृथिव्यां चक्रवर्तिनः । मन्वन्तरेषु सर्वेषु ह्य् अतीतानागतेषु वै
viṣṇoraṃśena jāyante pṛthivyāṃ cakravartinaḥ / manvantareṣu sarveṣu hy atītānāgateṣu vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भूतभव्यानि यानीह वर्तमानानि यानि च । त्रेतायुगानि तेष्वत्र जायन्ते चक्रवर्तिनः
bhūtabhavyāni yānīha vartamānāni yāni ca / tretāyugāni teṣvatra jāyante cakravartinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भद्राणीमानि तेषां च विभाव्यन्ते महीक्षिताम् । अत्यद्भुतानि चत्वारि बलं धर्मं सुखं धनम्
bhadrāṇīmāni teṣāṃ ca vibhāvyante mahīkṣitām / atyadbhutāni catvāri balaṃ dharmaṃ sukhaṃ dhanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्योन्यस्याविरोधेन प्राप्यन्ते नृपतेः समम् । अर्थो धर्मश्च कामश्च यशो विजय एव च
anyonyasyāvirodhena prāpyante nṛpateḥ samam / artho dharmaśca kāmaśca yaśo vijaya eva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऐश्वर्येणाणिमाद्येन प्रभुशक्तिबलान्विताः । श्रुतेन तपसा चैव ऋषींस्ते ऽभिभवन्ति हि
aiśvaryeṇāṇimādyena prabhuśaktibalānvitāḥ / śrutena tapasā caiva ṛṣīṃste 'bhibhavanti hi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बलेनाभिभवन्त्येते तेन दानवमानवान् । लक्षणैश्चैव जायन्ते शरीरस्थैरमानुषैः
balenābhibhavantyete tena dānavamānavān / lakṣaṇaiścaiva jāyante śarīrasthairamānuṣaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केशाः स्थिता ललाटेन जिह्वा च परिमार्जनी । श्यामप्रभाश्चतुर्दंष्ट्राः सुवंशाश्चोर्ध्वरेतसः
keśāḥ sthitā lalāṭena jihvā ca parimārjanī / śyāmaprabhāścaturdaṃṣṭrāḥ suvaṃśāścordhvaretasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आजानुबाहवश्चैव तालहस्तौ वृषाकृती । परिणाहप्रमाणाभ्यां सिंहस्कन्धाश्च मेधिनः
ājānubāhavaścaiva tālahastau vṛṣākṛtī / pariṇāhapramāṇābhyāṃ siṃhaskandhāśca medhinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पादयोश्चक्रमत्स्यौ तु शङ्खपद्मे च हस्तयोः । पञ्चाशीतिसहस्राणि जीवन्ति ह्यजरामयाः
pādayoścakramatsyau tu śaṅkhapadme ca hastayoḥ / pañcāśītisahasrāṇi jīvanti hyajarāmayāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
असङ्गा गतयस्तेषां चतस्रश्चक्रवर्तिनाम् । अन्तरिक्षे समुद्रेषु पाताले पर्वतेषु च
asaṅgā gatayasteṣāṃ catasraścakravartinām / antarikṣe samudreṣu pātāle parvateṣu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इज्या दानं तपः सत्यं त्रेताधर्मास्तु वै स्मृताः । तदा प्रवर्तते धर्मो वर्णाश्रमविभागशः । मर्यादास्थापनार्थं च दण्डनीतिः प्रवर्तते
ijyā dānaṃ tapaḥ satyaṃ tretādharmāstu vai smṛtāḥ / tadā pravartate dharmo varṇāśramavibhāgaśaḥ / maryādāsthāpanārthaṃ ca daṇḍanītiḥ pravartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हृष्टपुष्टा जनाः सर्वे अरोगाः पूर्णमानसाः । एको वेदश्चतुष्पादस् त्रेतायां तु विधिः स्मृतः । त्रीणि वर्षसहस्राणि जीवन्ते तत्र ताः प्रजाः
hṛṣṭapuṣṭā janāḥ sarve arogāḥ pūrṇamānasāḥ / eko vedaścatuṣpādas tretāyāṃ tu vidhiḥ smṛtaḥ / trīṇi varṣasahasrāṇi jīvante tatra tāḥ prajāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुत्रपौत्रसमाकीर्णा म्रियन्ते च क्रमेण ताः । एष त्रेतायुगे भावस् त्रेतासंख्यां निबोधत
putrapautrasamākīrṇā mriyante ca krameṇa tāḥ / eṣa tretāyuge bhāvas tretāsaṃkhyāṃ nibodhata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
त्रेतायुगस्वभावेन संध्यापादेन वर्तते । संध्यापादः स्वभावाच्च यो ऽंशः पादेन तिष्ठति
tretāyugasvabhāvena saṃdhyāpādena vartate / saṃdhyāpādaḥ svabhāvācca yo 'ṃśaḥ pādena tiṣṭhati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.