Library·Matsya Purāṇa·148
*तारक उवाच शृणुध्वमसुराः सर्वे वाक्यं मम महाबलाः । श्रेयसे क्रियतां बुद्धिः सर्वैः कृत्यस्य संविधौ
*tāraka uvāca śṛṇudhvamasurāḥ sarve vākyaṃ mama mahābalāḥ / śreyase kriyatāṃ buddhiḥ sarvaiḥ kṛtyasya saṃvidhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वंशक्षयकरा देवाः सर्वेषामेव दानवाः । अस्माकं जातिधर्मो वै विरूढं वैरमक्षयम्
vaṃśakṣayakarā devāḥ sarveṣāmeva dānavāḥ / asmākaṃ jātidharmo vai virūḍhaṃ vairamakṣayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वयमद्य गमिष्यामः सुराणां निग्रहाय तु । स्वबाहुबलमाश्रित्य सर्व एव न संशयः
vayamadya gamiṣyāmaḥ surāṇāṃ nigrahāya tu / svabāhubalamāśritya sarva eva na saṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
किंतु नातपसा युक्तो मन्ये ऽहं सुरसंगमम् । अहमादौ करिष्यामि ततो घोरं दितेः सुताः
kiṃtu nātapasā yukto manye 'haṃ surasaṃgamam / ahamādau kariṣyāmi tato ghoraṃ diteḥ sutāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः सुरान्विजेष्यामो भोक्ष्यामो ऽथ जगत्त्रयम् । स्थिरोपायो हि पुरुषः स्थिरश्रीरपि जायते
tataḥ surānvijeṣyāmo bhokṣyāmo 'tha jagattrayam / sthiropāyo hi puruṣaḥ sthiraśrīrapi jāyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रक्षितुं नैव शक्नोति चपलश्चपलाः श्रियः । तच्छ्रुत्वा दानवाः सर्वे वाक्यं तस्यासुरस्य तु
rakṣituṃ naiva śaknoti capalaścapalāḥ śriyaḥ / tacchrutvā dānavāḥ sarve vākyaṃ tasyāsurasya tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साधु साध्वित्यवोचंस्ते तत्र दैत्याः सविस्मयाः । सो ऽगच्छत्पारियात्रस्य गिरेः कन्दरमुत्तमम्
sādhu sādhvityavocaṃste tatra daityāḥ savismayāḥ / so 'gacchatpāriyātrasya gireḥ kandaramuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वर्तुकुसुमाकीर्णं नानौषधिविदीपितम् । नानाधातुरसस्राव-चित्रं नानागुहागृहम्
sarvartukusumākīrṇaṃ nānauṣadhividīpitam / nānādhāturasasrāva-citraṃ nānāguhāgṛham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गहनैः सर्वतो गूढं चित्रकल्पद्रुमाश्रयम् । अनेकाकारबहुलं पृथक्पक्षिकुलाकुलम्
gahanaiḥ sarvato gūḍhaṃ citrakalpadrumāśrayam / anekākārabahulaṃ pṛthakpakṣikulākulam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानाप्रस्रवणोपेतं नानाविधजलाशयम् । प्राप्य तत्कन्दरं दैत्यश् चचार विपुलं तपः
nānāprasravaṇopetaṃ nānāvidhajalāśayam / prāpya tatkandaraṃ daityaś cacāra vipulaṃ tapaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निराहारः पञ्चतपाः पत्त्रभुग्वारिभोजनः । शतं शतं समानां तु तपांस्येतानि सो ऽकरोत्
nirāhāraḥ pañcatapāḥ pattrabhugvāribhojanaḥ / śataṃ śataṃ samānāṃ tu tapāṃsyetāni so 'karot
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः स्वदेहादुत्कृत्य कर्षं कर्षं दिने दिने । मांसस्याग्नौ जुहावासौ ततो निर्मांसतां गतः
tataḥ svadehādutkṛtya karṣaṃ karṣaṃ dine dine / māṃsasyāgnau juhāvāsau tato nirmāṃsatāṃ gataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्निर्मांसतां याते तपोराशित्वमागते । जज्वलुः सर्वभूतानि तेजसा तस्य सर्वतः
tasminnirmāṃsatāṃ yāte taporāśitvamāgate / jajvaluḥ sarvabhūtāni tejasā tasya sarvataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उद्विग्नाश्च सुराः सर्वे तपसा तस्य भीषिताः । एतस्मिन्नन्तरे ब्रह्मा परमं तोषमागतः
udvignāśca surāḥ sarve tapasā tasya bhīṣitāḥ / etasminnantare brahmā paramaṃ toṣamāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तारकस्य वरं दातुं जगाम त्रिदशालयात् । प्राप्य तं शैलराजानं स गिरेः कन्दरस्थितम् । उवाच तारकं देवो गिरा मधुरया युतः
tārakasya varaṃ dātuṃ jagāma tridaśālayāt / prāpya taṃ śailarājānaṃ sa gireḥ kandarasthitam / uvāca tārakaṃ devo girā madhurayā yutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*ब्रह्मोवाच पुत्रालं तपसा ते ऽस्तु नास्त्यसाध्यं तवाधुना । वरं वृणीष्व रुचिरं यत्ते मनसि वर्तते
*brahmovāca putrālaṃ tapasā te 'stu nāstyasādhyaṃ tavādhunā / varaṃ vṛṇīṣva ruciraṃ yatte manasi vartate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्युक्तस्तारको दैत्यः प्रणम्यात्मभुवं विभुम् । उवाच प्राञ्जलिर्भूत्वा प्रणतः पृथुविक्रमः
ityuktastārako daityaḥ praṇamyātmabhuvaṃ vibhum / uvāca prāñjalirbhūtvā praṇataḥ pṛthuvikramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*तारक उवाच देवभूतमनोवास वेत्सि जन्तुविचेष्टितम् । कृतप्रतिकृताकाङ्क्षी जिगीषुः प्रायशो जनः
*tāraka uvāca devabhūtamanovāsa vetsi jantuviceṣṭitam / kṛtapratikṛtākāṅkṣī jigīṣuḥ prāyaśo janaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वयं च जातिधर्मेण कृतवैराः सहामरैः । तैश्च निःशेषिता दैत्याः क्रूरैः संत्यज्य धर्मिताम् । तेषामहं समुद्धर्ता भवेयमिति मे मतिः
vayaṃ ca jātidharmeṇa kṛtavairāḥ sahāmaraiḥ / taiśca niḥśeṣitā daityāḥ krūraiḥ saṃtyajya dharmitām / teṣāmahaṃ samuddhartā bhaveyamiti me matiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवध्यः सर्वभूतानाम् अस्त्राणां च महौजसाम् । स्यामहं परमो ह्येष वरो मम हृदि स्थितः
avadhyaḥ sarvabhūtānām astrāṇāṃ ca mahaujasām / syāmahaṃ paramo hyeṣa varo mama hṛdi sthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतन्मे देहि देवेश नान्यो मे रोचते वरः । तमुवाच ततो दैत्यं विरिञ्चिः सुरनायकः
etanme dehi deveśa nānyo me rocate varaḥ / tamuvāca tato daityaṃ viriñciḥ suranāyakaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न युज्यन्ते विना मृत्युं देहिनो दैत्यसत्तम । यतस्ततो ऽपि वरय मृत्युं यस्मान्न शङ्कसे
na yujyante vinā mṛtyuṃ dehino daityasattama / yatastato 'pi varaya mṛtyuṃ yasmānna śaṅkase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः संचिन्त्य दैत्येन्द्रः शिशोर्वै सप्तवासरात् । वव्रे महासुरो मृत्युम् अवलेपेन मोहितः
tataḥ saṃcintya daityendraḥ śiśorvai saptavāsarāt / vavre mahāsuro mṛtyum avalepena mohitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मा चास्मै वरं दत्त्वा यत्किंचिन्मनसेप्सितम् । जगाम त्रिदिवं देवो दैत्यो ऽपि स्वकमालयम्
brahmā cāsmai varaṃ dattvā yatkiṃcinmanasepsitam / jagāma tridivaṃ devo daityo 'pi svakamālayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्तीर्णं तपसस्तं तु दैत्यं दैत्येश्वरास्तथा । परिवव्रुः सहस्राक्षं दिवि देवगणा यथा
uttīrṇaṃ tapasastaṃ tu daityaṃ daityeśvarāstathā / parivavruḥ sahasrākṣaṃ divi devagaṇā yathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्मिन्महति राज्यस्थे तारके दैत्यनन्दने । ऋतवो मूर्तिमन्तश्च स्वकालगुणबृंहिताः
tasminmahati rājyasthe tārake daityanandane / ṛtavo mūrtimantaśca svakālaguṇabṛṃhitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभवन्किंकरास्तस्य लोकपालाश्च सर्वशः । कान्तिर्द्युतिर्धृतिर्मेधा श्रीरवेक्ष्य च दानवम्
abhavankiṃkarāstasya lokapālāśca sarvaśaḥ / kāntirdyutirdhṛtirmedhā śrīravekṣya ca dānavam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिवव्रुर्गुणाकीर्णा निश्छिद्राः सर्व एव हि । कालागुरुविलिप्ताङ्गं महामुकुटभूषणम्
parivavrurguṇākīrṇā niśchidrāḥ sarva eva hi / kālāguruviliptāṅgaṃ mahāmukuṭabhūṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रुचिराङ्गदनद्धाङ्गं महासिंहासने स्थितम् । वीजयन्त्यप्सरःश्रेष्ठा भृशं मुञ्चन्ति नैव ताः
rucirāṅgadanaddhāṅgaṃ mahāsiṃhāsane sthitam / vījayantyapsaraḥśreṣṭhā bhṛśaṃ muñcanti naiva tāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्द्रार्कौ दीपमार्गेषु व्यजनेषु च मारुतः । कृतान्तो ऽग्रेसरस्तस्य बभूवुर्मुनिसत्तमाः
candrārkau dīpamārgeṣu vyajaneṣu ca mārutaḥ / kṛtānto 'gresarastasya babhūvurmunisattamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं प्रयाति काले तु वितते तारकासुरः । बभाषे सचिवान्दैत्यः प्रभूतवरदर्पितः
evaṃ prayāti kāle tu vitate tārakāsuraḥ / babhāṣe sacivāndaityaḥ prabhūtavaradarpitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*तारक उवाच राज्येन कारणं किं मे त्व् अनाक्रम्य त्रिविष्टपम् । अनिर्याप्य सुरैर्वैरं का शान्तिर्हृदये मम
*tāraka uvāca rājyena kāraṇaṃ kiṃ me tv anākramya triviṣṭapam / aniryāpya surairvairaṃ kā śāntirhṛdaye mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुञ्जते ऽद्यापि यज्ञांशान् अमरा नाक एव हि । विष्णुः श्रियं न जहति तिष्ठते च गतभ्रमः
bhuñjate 'dyāpi yajñāṃśān amarā nāka eva hi / viṣṇuḥ śriyaṃ na jahati tiṣṭhate ca gatabhramaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वस्थाभिः स्वर्गनारीभिः पीड्यन्ते ऽमरवल्लभाः । सोत्पला मदिरामोदा दिवि क्रीडायनेषु च
svasthābhiḥ svarganārībhiḥ pīḍyante 'maravallabhāḥ / sotpalā madirāmodā divi krīḍāyaneṣu ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लब्ध्वा जन्म न यः कश्चिद् घटयेत्पौरुषं नरः । जन्म तस्य वृथा भूतम् अजन्मा तु विशिष्यते
labdhvā janma na yaḥ kaścid ghaṭayetpauruṣaṃ naraḥ / janma tasya vṛthā bhūtam ajanmā tu viśiṣyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मातापितृभ्यां न करोति कामान् बन्धूनशोकान्न करोति यो वा । कीर्तिं हि वा नार्जयते हिमाभां पुमान्स जातो ऽपि मृतो मतं मे
mātāpitṛbhyāṃ na karoti kāmān bandhūnaśokānna karoti yo vā / kīrtiṃ hi vā nārjayate himābhāṃ pumānsa jāto 'pi mṛto mataṃ me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माज्जयायामरपुंगवानां त्रैलोक्यलक्ष्मीहरणाय शीघ्रम् । संयोज्यतां मे रथमष्टचक्रं बलं च मे दुर्जयदैत्यचक्रम् । ध्वजं च मे काञ्चनपट्टनद्धं छत्त्रं च मे मौक्तिकजालबद्धम्
tasmājjayāyāmarapuṃgavānāṃ trailokyalakṣmīharaṇāya śīghram / saṃyojyatāṃ me rathamaṣṭacakraṃ balaṃ ca me durjayadaityacakram / dhvajaṃ ca me kāñcanapaṭṭanaddhaṃ chattraṃ ca me mauktikajālabaddham
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तारकस्य वचः श्रुत्वा ग्रसनो नाम दानवः । सेनानीर् दैत्यराजस्य तथा चक्रे बलान्वितः
tārakasya vacaḥ śrutvā grasano nāma dānavaḥ / senānīr daityarājasya tathā cakre balānvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आहत्य भेरीं गम्भीरां दैत्यानाहूय सत्वरः । तुरगाणां सहस्रेण चक्राष्टकविभूषितम्
āhatya bherīṃ gambhīrāṃ daityānāhūya satvaraḥ / turagāṇāṃ sahasreṇa cakrāṣṭakavibhūṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शुक्लाम्बरपरिष्कारं चतुर्योजनविस्तृतम् । नानाक्रीडागृहयुतं गीतवाद्यमनोहरम्
śuklāmbarapariṣkāraṃ caturyojanavistṛtam / nānākrīḍāgṛhayutaṃ gītavādyamanoharam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विमानमिव देवस्य सुरभर्तुः शतक्रतोः । दशकोटीश्वरा दैत्या दैत्यानां चण्डविक्रमाः
vimānamiva devasya surabhartuḥ śatakratoḥ / daśakoṭīśvarā daityā daityānāṃ caṇḍavikramāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषामग्रेसरो जम्भः कुजम्भो ऽनन्तरस्ततः । महिषः कुञ्जरो मेघः कालनेमिर्निमिस्तथा
teṣāmagresaro jambhaḥ kujambho 'nantarastataḥ / mahiṣaḥ kuñjaro meghaḥ kālanemirnimistathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मथनो जम्भकः शुम्भो दैत्येन्द्रा दश नायकाः । अन्ये ऽपि शतशस्तस्य पृथिवीदलनक्षमाः
mathano jambhakaḥ śumbho daityendrā daśa nāyakāḥ / anye 'pi śataśastasya pṛthivīdalanakṣamāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दैत्येन्द्रा गिरिवर्ष्माणः सन्ति चण्डपराक्रमाः । नानायुधप्रहरणा नानाशस्त्रास्त्रपारगाः
daityendrā girivarṣmāṇaḥ santi caṇḍaparākramāḥ / nānāyudhapraharaṇā nānāśastrāstrapāragāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तारकस्याभवत्केतू रौद्रः कनकभूषणः । केतुना मकरेणापि सेनानीर् ग्रसनो ऽरिहा
tārakasyābhavatketū raudraḥ kanakabhūṣaṇaḥ / ketunā makareṇāpi senānīr grasano 'rihā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पैशाचं यस्य वदनं जम्भस्यासीदयोमयम् । खरविधूतलाङ्गूलं कुजम्भस्याभवद्ध्वजे
paiśācaṃ yasya vadanaṃ jambhasyāsīdayomayam / kharavidhūtalāṅgūlaṃ kujambhasyābhavaddhvaje
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महिषस्य तु गोमायुः केतोर्हैमस्तदाभवत् । ध्वाङ्क्षो ध्वजे तु शुम्भस्य कृष्णायोमयमुच्छ्रितम्
mahiṣasya tu gomāyuḥ ketorhaimastadābhavat / dhvāṅkṣo dhvaje tu śumbhasya kṛṣṇāyomayamucchritam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनेकाकारविन्यासाश् चान्येषां तु ध्वजास्तथा । शतेन शीघ्रवेगाणां व्याघ्राणां हेममालिनाम्
anekākāravinyāsāś cānyeṣāṃ tu dhvajāstathā / śatena śīghravegāṇāṃ vyāghrāṇāṃ hemamālinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ग्रसनस्य रथो युक्तां किङ्किणीजालमालिनाम् । शतेनापि च सिंहानां रथो जम्भस्य दुर्जयः
grasanasya ratho yuktāṃ kiṅkiṇījālamālinām / śatenāpi ca siṃhānāṃ ratho jambhasya durjayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुजम्भस्य रथो युक्तः पिशाचवदनैः खरैः । रथस्तु महिषस्योष्ट्रैर् गजस्य तु तुरंगमैः
kujambhasya ratho yuktaḥ piśācavadanaiḥ kharaiḥ / rathastu mahiṣasyoṣṭrair gajasya tu turaṃgamaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मेषस्य द्वीपिभिर्भीमैः कुञ्जरैः कालनेमिनः । पर्वताभैः समारूढो निमिर्मत्तैर्महागजैः
meṣasya dvīpibhirbhīmaiḥ kuñjaraiḥ kālaneminaḥ / parvatābhaiḥ samārūḍho nimirmattairmahāgajaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्दन्तैर्गन्धवद्भिः शिक्षितैर्मेघभैरवैः । शतहस्तायतैः कृष्णैस् तुरंगैर्हेमभूषणैः
caturdantairgandhavadbhiḥ śikṣitairmeghabhairavaiḥ / śatahastāyataiḥ kṛṣṇais turaṃgairhemabhūṣaṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सितचामरजालेन शोभिते दक्षिणां दिशम् । सितचन्दनचार्वङ्गो नानापुष्पस्रजोज्ज्वलः
sitacāmarajālena śobhite dakṣiṇāṃ diśam / sitacandanacārvaṅgo nānāpuṣpasrajojjvalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मथनो नाम दैत्येन्द्रः पाशहस्तो व्यराजत । जम्भकः किङ्किणीजाल-मालमुष्ट्रं समास्थितः
mathano nāma daityendraḥ pāśahasto vyarājata / jambhakaḥ kiṅkiṇījāla-mālamuṣṭraṃ samāsthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालशुक्लमहामेषम् आरूढः शुम्भदानवः । अन्ये ऽपि दानवा वीरा नानावाहनगामिनः
kālaśuklamahāmeṣam ārūḍhaḥ śumbhadānavaḥ / anye 'pi dānavā vīrā nānāvāhanagāminaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रचण्डचित्रकर्माणः कुण्डलोष्णीषभूषणाः । नानाविधोत्तरासङ्गा नानामाल्यविभूषणाः
pracaṇḍacitrakarmāṇaḥ kuṇḍaloṣṇīṣabhūṣaṇāḥ / nānāvidhottarāsaṅgā nānāmālyavibhūṣaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानासुगन्धिगन्धाढ्या नानाबन्दिजनस्तुताः । नानावाद्यपरिस्पन्दाश् चाग्रेसरमहारथाः
nānāsugandhigandhāḍhyā nānābandijanastutāḥ / nānāvādyaparispandāś cāgresaramahārathāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नानाशौर्यकथासक्तास् तस्मिन्सैन्ये महासुराः । तद्बलं दैत्यसिंहस्य भीमरूपं व्यजायत
nānāśauryakathāsaktās tasminsainye mahāsurāḥ / tadbalaṃ daityasiṃhasya bhīmarūpaṃ vyajāyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रमत्तचण्डमातंग-तुरंगरथसंकुलम् । प्रतस्थे ऽमरयुद्धाय बहुपत्तिपताकि तत्
pramattacaṇḍamātaṃga-turaṃgarathasaṃkulam / pratasthe 'marayuddhāya bahupattipatāki tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतस्मिन्नन्तरे वायुर् देवदूतो ऽम्बरालये । दृष्ट्वा स दानवबलं जगामेन्द्रस्य शंसितुम्
etasminnantare vāyur devadūto 'mbarālaye / dṛṣṭvā sa dānavabalaṃ jagāmendrasya śaṃsitum
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स गत्वा तु सभां दिव्यां महेन्द्रस्य महात्मनः । शशंस मध्ये देवानां तत्कार्यं समुपस्थितम्
sa gatvā tu sabhāṃ divyāṃ mahendrasya mahātmanaḥ / śaśaṃsa madhye devānāṃ tatkāryaṃ samupasthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तच्छ्रुत्वा देवराजस्तु निमीलितविलोचनः । बृहस्पतिमुवाचेदं वाक्यं काले महाभुजः
tacchrutvā devarājastu nimīlitavilocanaḥ / bṛhaspatimuvācedaṃ vākyaṃ kāle mahābhujaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*इन्द्र उवाच सम्प्राप्तो ऽति विमर्दो ऽयं देवानां दानवैः सह । कार्यं किमत्र तद्ब्रूहि नीत्युपायसमन्वितम्
*indra uvāca samprāpto 'ti vimardo 'yaṃ devānāṃ dānavaiḥ saha / kāryaṃ kimatra tadbrūhi nītyupāyasamanvitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं महेन्द्रस्य गिरांपतिः । इत्युवाच महाभागो बृहस्पतिरुदारधीः
etacchrutvā tu vacanaṃ mahendrasya girāṃpatiḥ / ityuvāca mahābhāgo bṛhaspatirudāradhīḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सामपूर्वा स्मृता नीतिश् चतुरङ्गा पताकिनी । जिगीषतां सुरश्रेष्ठ स्थितिरेषा सनातनी
sāmapūrvā smṛtā nītiś caturaṅgā patākinī / jigīṣatāṃ suraśreṣṭha sthitireṣā sanātanī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साम भेदस्तथा दानं दण्डश्चाङ्गचतुष्टयम् । नीतौ क्रमाद्देशकाल-रिपुयोग्यक्रमादिदम्
sāma bhedastathā dānaṃ daṇḍaścāṅgacatuṣṭayam / nītau kramāddeśakāla-ripuyogyakramādidam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न शान्तिगोचरे लुब्धः क्रूरो लब्धसमाश्रयः । संतापितः खलो याति साध्यतां भ्रष्टसंशयः
na śāntigocare lubdhaḥ krūro labdhasamāśrayaḥ / saṃtāpitaḥ khalo yāti sādhyatāṃ bhraṣṭasaṃśayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साम दैत्येषु नैवास्ति यतस्ते लब्धसंश्रयाः । जातिधर्मेण वा भेद्या दानं प्राप्तश्रिये च किम्
sāma daityeṣu naivāsti yataste labdhasaṃśrayāḥ / jātidharmeṇa vā bhedyā dānaṃ prāptaśriye ca kim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एको ऽभ्युपायो दण्डो ऽत्र भवतां यदि रोचते । दुर्जनेषु कृतं साम महद्याति च वन्ध्यताम्
eko 'bhyupāyo daṇḍo 'tra bhavatāṃ yadi rocate / durjaneṣu kṛtaṃ sāma mahadyāti ca vandhyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भवादिति व्यवस्यन्ति क्रूराः साम महात्मनाम् । ऋजुतामार्यबुद्धित्वं दयानीतिव्यतिक्रमम्
bhavāditi vyavasyanti krūrāḥ sāma mahātmanām / ṛjutāmāryabuddhitvaṃ dayānītivyatikramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मन्यन्ते दुर्जना नित्यं साम चापि भयोदयात् । तस्माद् दुर्जनम् आक्रान्तुं श्रेयान्पौरुषसंश्रयः
manyante durjanā nityaṃ sāma cāpi bhayodayāt / tasmād durjanam ākrāntuṃ śreyānpauruṣasaṃśrayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आक्रान्ते तु क्रिया युक्ता सतामेतन्महाव्रतम् । दुर्जनः सुजनत्वाय कल्पते न कदाचन
ākrānte tu kriyā yuktā satāmetanmahāvratam / durjanaḥ sujanatvāya kalpate na kadācana
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुजनो ऽपि स्वभावस्य त्यागं वाञ्छेत्कदाचन । एवं मे बुध्यते बुद्धिर् यूयमत्र व्यवस्यत
sujano 'pi svabhāvasya tyāgaṃ vāñchetkadācana / evaṃ me budhyate buddhir yūyamatra vyavasyata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुक्तः सहस्राक्ष एवमेवेत्युवाच तम् । कर्तव्यतां स संचिन्त्य प्रोवाचामरसंसदि
evamuktaḥ sahasrākṣa evamevetyuvāca tam / kartavyatāṃ sa saṃcintya provācāmarasaṃsadi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*इन्द्र उवाच सावधानेन मे वाचं शृणुध्वं नाकवासिनः । भवन्तो यज्ञभोक्तारस् तुष्टात्मानो ऽतिसात्त्विकाः
*indra uvāca sāvadhānena me vācaṃ śṛṇudhvaṃ nākavāsinaḥ / bhavanto yajñabhoktāras tuṣṭātmāno 'tisāttvikāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वे महिम्नि स्थिता नित्यं जगतः परिपालकाः । भवतश्चानिमित्तेन बाधने दानवेश्वराः
sve mahimni sthitā nityaṃ jagataḥ paripālakāḥ / bhavataścānimittena bādhane dānaveśvarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां सामादि नैवास्ति दण्ड एव विधीयताम् । क्रियतां समरोद्योगः सैन्यं संयोज्यतां मम
teṣāṃ sāmādi naivāsti daṇḍa eva vidhīyatām / kriyatāṃ samarodyogaḥ sainyaṃ saṃyojyatāṃ mama
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आद्रियन्तां च शस्त्राणि पूज्यन्तामस्त्रदेवताः । वाहनानि च यानानि योजयन्तु ममामराः
ādriyantāṃ ca śastrāṇi pūjyantāmastradevatāḥ / vāhanāni ca yānāni yojayantu mamāmarāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यमं सेनापतिं कृत्वा शीघ्रमेवं दिवौकसः । इत्युक्ताः समनह्यन्त देवानां ये प्रधानतः
yamaṃ senāpatiṃ kṛtvā śīghramevaṃ divaukasaḥ / ityuktāḥ samanahyanta devānāṃ ye pradhānataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वाजिनामयुतेनाजौ हेमघण्टापरिष्कृतम् । नानाश्चर्यगुणोपेतं सम्प्राप्तं सर्वदैवतैः
vājināmayutenājau hemaghaṇṭāpariṣkṛtam / nānāścaryaguṇopetaṃ samprāptaṃ sarvadaivataiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
रथं मातलिना कॢप्तं देवराजस्य दुर्जयम् । यमो महिषमास्थाय सेनाग्रे समवर्तत
rathaṃ mātalinā kḷptaṃ devarājasya durjayam / yamo mahiṣamāsthāya senāgre samavartata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चण्डकिंकरवृन्देन सर्वतः परिवारितः । कल्पकालोद्धतज्वाला-पूरिताम्बरलोचनः
caṇḍakiṃkaravṛndena sarvataḥ parivāritaḥ / kalpakāloddhatajvālā-pūritāmbaralocanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हुताशनश्छागरूढः शक्तिहस्तो व्यवस्थितः । पवनो ऽङ्कुशपाणिस्तु विस्तारितमहाजवः
hutāśanaśchāgarūḍhaḥ śaktihasto vyavasthitaḥ / pavano 'ṅkuśapāṇistu vistāritamahājavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुजगेन्द्रसमारूढो जलेशो भगवान्स्वयम् । नरयुक्तरथे देवो राक्षसेशो वियच्चरः
bhujagendrasamārūḍho jaleśo bhagavānsvayam / narayuktarathe devo rākṣaseśo viyaccaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तीक्ष्णखड्गयुतो भीमः समरे समवस्थितः । महासिंहरवो देवो धनाध्यक्षो गदायुधः
tīkṣṇakhaḍgayuto bhīmaḥ samare samavasthitaḥ / mahāsiṃharavo devo dhanādhyakṣo gadāyudhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्द्रादित्यावश्विनौ च चतुरङ्गबलान्वितौ । राजभिः सहितास्तस्थुर् गन्धर्वा हेमभूषणाः
candrādityāvaśvinau ca caturaṅgabalānvitau / rājabhiḥ sahitāstasthur gandharvā hemabhūṣaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हेमपीतोत्तरासङ्गाश् चित्रवर्मरथायुधाः । नाकपृष्ठशिखण्डास्तु वैडूर्यमकरध्वजाः
hemapītottarāsaṅgāś citravarmarathāyudhāḥ / nākapṛṣṭhaśikhaṇḍāstu vaiḍūryamakaradhvajāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जपारक्तोत्तरासङ्गा राक्षसा रक्तमूर्धजाः । गृध्रध्वजा महावीर्या निर्मलायोविभूषणाः
japāraktottarāsaṅgā rākṣasā raktamūrdhajāḥ / gṛdhradhvajā mahāvīryā nirmalāyovibhūṣaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुसलासिगदाहस्ता रथे चोष्णीषदंशिताः । महामेघरवा नागा भीमोल्काशनिहेतयः
musalāsigadāhastā rathe coṣṇīṣadaṃśitāḥ / mahāmegharavā nāgā bhīmolkāśanihetayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यक्षाः कृष्णाम्बरभृतो भीमबाणधनुर्धराः । ताम्रोलूकध्वजा रौद्रा हेमरत्नविभूषणाः
yakṣāḥ kṛṣṇāmbarabhṛto bhīmabāṇadhanurdharāḥ / tāmrolūkadhvajā raudrā hemaratnavibhūṣaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्वीपिचर्मोत्तरासङ्गं निशाचरबलं बभौ । गार्ध्रपत्त्रध्वजप्रायम् अस्थिभूषणभूषितम्
dvīpicarmottarāsaṅgaṃ niśācarabalaṃ babhau / gārdhrapattradhvajaprāyam asthibhūṣaṇabhūṣitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मुसलायुधदुष्प्रेक्ष्यं नानाप्राणिमहारवम् । किंनराः श्वेतवसनाः सितपत्त्रिपताकिनः
musalāyudhaduṣprekṣyaṃ nānāprāṇimahāravam / kiṃnarāḥ śvetavasanāḥ sitapattripatākinaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मत्तेभवाहनप्रायास् तीक्ष्णतोमरहेतयः । मुक्ताजालपरिष्कारो हंसो रजतनिर्मितः
mattebhavāhanaprāyās tīkṣṇatomarahetayaḥ / muktājālapariṣkāro haṃso rajatanirmitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केतुर्जलाधिनाथस्य भीमधूमध्वजानलः । पद्मरागमहारत्न-विटपं धनदस्य तु
keturjalādhināthasya bhīmadhūmadhvajānalaḥ / padmarāgamahāratna-viṭapaṃ dhanadasya tu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्वजं समुच्छ्रितं भाति गन्तुकाममिवाम्बरम् । वृकेण काष्ठलोहेन यमस्यासीन्महाध्वजः
dhvajaṃ samucchritaṃ bhāti gantukāmamivāmbaram / vṛkeṇa kāṣṭhalohena yamasyāsīnmahādhvajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राक्षसेशस्य केतोर्वै प्रेतस्य मुखमाबभौ । हेमसिंहध्वजौ देवौ चन्द्रार्कावमितद्युती
rākṣaseśasya ketorvai pretasya mukhamābabhau / hemasiṃhadhvajau devau candrārkāvamitadyutī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कुम्भेन रत्नचित्रेण केतुर् अश्विनयोर् अभूत् । हेममातंगरचितं चित्ररत्नपरिष्कृतम्
kumbhena ratnacitreṇa ketur aśvinayor abhūt / hemamātaṃgaracitaṃ citraratnapariṣkṛtam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ध्वजं शतक्रतोरासीत् सितचामरमण्डितम् । सनागयक्षगन्धर्वम् अहोरगनिशाचरा
dhvajaṃ śatakratorāsīt sitacāmaramaṇḍitam / sanāgayakṣagandharvam ahoraganiśācarā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सेना सा देवराजस्य दुर्जया भुवनत्रये । कोटयस्तास् त्रयस्त्रिंशद् देवदेवनिकायिनाम्
senā sā devarājasya durjayā bhuvanatraye / koṭayastās trayastriṃśad devadevanikāyinām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
हिमाचलाभे सितकर्णचामरे सुवर्णपद्मामलसुन्दरस्रजि । कृताभिरागोज्ज्वलकुङ्कुमाङ्कुरे कपोललीलालिकदम्बसंकुले
himācalābhe sitakarṇacāmare suvarṇapadmāmalasundarasraji / kṛtābhirāgojjvalakuṅkumāṅkure kapolalīlālikadambasaṃkule
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्थितस्तदैरावतनामकुञ्जरे महाबलश्चित्रविभूषणाम्बरः । विशालवस्त्रांशुवितानभूषितः प्रकीर्णकेयूरभुजाग्रमण्डलः । सहस्रदृग्बन्दिसहस्रसंस्तुतस् त्रिविष्टपे ऽशोभत पाकशासनः
sthitastadairāvatanāmakuñjare mahābalaścitravibhūṣaṇāmbaraḥ / viśālavastrāṃśuvitānabhūṣitaḥ prakīrṇakeyūrabhujāgramaṇḍalaḥ / sahasradṛgbandisahasrasaṃstutas triviṣṭape 'śobhata pākaśāsanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तुरंगमातंगबलौघसंकुला सितातपत्रध्वजराजिशालिनी । चमूश्च सा दुर्जयपत्त्रिसंतता विभाति नानायुधयोधदुस्तरा
turaṃgamātaṃgabalaughasaṃkulā sitātapatradhvajarājiśālinī / camūśca sā durjayapattrisaṃtatā vibhāti nānāyudhayodhadustarā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.