Matsya Purāṇa 150

सारथिं चास्य भल्लेन रथनीडादपातयत् । कुजम्भः कर्म तद्दृष्ट्वा राक्षसेन्द्रस्य संयुगे

sārathiṃ cāsya bhallena rathanīḍādapātayat / kujambhaḥ karma taddṛṣṭvā rākṣasendrasya saṃyuge

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रोषरक्तेक्षणयुतो रथादाप्लुत्य दानवः । खड्गं जग्राह वेगेन शरदम्बरनिर्मलम्

roṣaraktekṣaṇayuto rathādāplutya dānavaḥ / khaḍgaṃ jagrāha vegena śaradambaranirmalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चर्म चोदयखण्डेन्दु-दशकेन विभूषितम् । अभ्यद्रवद्रणे दैत्यो रक्षो ऽधिपतिमोजसा

carma codayakhaṇḍendu-daśakena vibhūṣitam / abhyadravadraṇe daityo rakṣo 'dhipatimojasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं रक्षो ऽधिपतिः प्राप्तं मुद्गरेणाहनद्धृदि । स तु तेन प्रहारेण क्षीणः संभ्रान्तमानसः

taṃ rakṣo 'dhipatiḥ prāptaṃ mudgareṇāhanaddhṛdi / sa tu tena prahāreṇa kṣīṇaḥ saṃbhrāntamānasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्थावचेष्टो दनुजो यथा धीरो धराधरः । स मुहूर्तं समाश्वस्तो दानवेन्द्रो ऽतिदुर्जयः

tasthāvaceṣṭo danujo yathā dhīro dharādharaḥ / sa muhūrtaṃ samāśvasto dānavendro 'tidurjayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रथमारुह्य जग्राह रक्षो वामकरेण तु । केशेषु निरृतिं दैत्यो जानुनाक्रम्य धिष्ठितम्

rathamāruhya jagrāha rakṣo vāmakareṇa tu / keśeṣu nirṛtiṃ daityo jānunākramya dhiṣṭhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः खड्गेन च शिरश् छेत्तुमैच्छदमर्षणः । तस्मिंस्तदन्तरे देवो वरुणो ऽपांपतिर्द्रुतम्

tataḥ khaḍgena ca śiraś chettumaicchadamarṣaṇaḥ / tasmiṃstadantare devo varuṇo 'pāṃpatirdrutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पाशेन दानवेन्द्रस्य बबन्ध च भुजद्वयम् । ततो बद्धभुजं दैत्यं विफलीकृतपौरुषम्

pāśena dānavendrasya babandha ca bhujadvayam / tato baddhabhujaṃ daityaṃ viphalīkṛtapauruṣam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ताडयामास गदया दयामुत्सृज्य पाशभृत् । स तु तेन प्रहारेण स्रोतोभिः क्षतजं वमन्

tāḍayāmāsa gadayā dayāmutsṛjya pāśabhṛt / sa tu tena prahāreṇa srotobhiḥ kṣatajaṃ vaman

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दधार रूपं मेघस्य विद्युन्मालालतावृतम् । तदवस्थागतं दृष्ट्वा कुजम्भं महिषासुरः

dadhāra rūpaṃ meghasya vidyunmālālatāvṛtam / tadavasthāgataṃ dṛṣṭvā kujambhaṃ mahiṣāsuraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यावृत्तवदने ऽगाधे ग्रस्तुमैच्छत् सुरावुभौ । निरृतिं वरुणं चैव तीक्ष्णदंष्ट्रोत्कटाननः

vyāvṛttavadane 'gādhe grastumaicchat surāvubhau / nirṛtiṃ varuṇaṃ caiva tīkṣṇadaṃṣṭrotkaṭānanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावभिप्रायमालक्ष्य तस्य दैत्यस्य दूषितम् । त्यक्त्वा रथपथं भीतौ महिषस्यातिरंहसा

tāvabhiprāyamālakṣya tasya daityasya dūṣitam / tyaktvā rathapathaṃ bhītau mahiṣasyātiraṃhasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भृशं द्रुतौ जवाद् दिग्भ्याम् उभाभ्यां भयविह्वलौ । जगाम निरृतिः क्षिप्रं शरणं पाकशासनम्

bhṛśaṃ drutau javād digbhyām ubhābhyāṃ bhayavihvalau / jagāma nirṛtiḥ kṣipraṃ śaraṇaṃ pākaśāsanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रुद्धस्तु महिषो दैत्यो वरुणं समभिद्रुतः । तमन्तकमुखासक्तम् आलोक्य हिमवद्द्युतिः

kruddhastu mahiṣo daityo varuṇaṃ samabhidrutaḥ / tamantakamukhāsaktam ālokya himavaddyutiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चक्रे सोमास्त्रनिःसृष्टं हिमसंघातकण्टकम् । वायव्यं चास्त्रमतुलं चन्द्रश्चक्रे द्वितीयकम्

cakre somāstraniḥsṛṣṭaṃ himasaṃghātakaṇṭakam / vāyavyaṃ cāstramatulaṃ candraścakre dvitīyakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वायुना तेन चन्द्रेण संशुष्केण हिमेन च । व्यथिता दानवाः सर्वे शीतोच्छिन्ना विपौरुषाः

vāyunā tena candreṇa saṃśuṣkeṇa himena ca / vyathitā dānavāḥ sarve śītocchinnā vipauruṣāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न शेकुश्चलितुं पद्भ्यां नास्त्राण्यादातुमेव च । महाहिमनिपातेन शस्त्रैश्चन्द्रप्रचोदितैः

na śekuścalituṃ padbhyāṃ nāstrāṇyādātumeva ca / mahāhimanipātena śastraiścandrapracoditaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गात्राण्यसुरसैन्यानाम् अदह्यन्त समन्ततः । महिषो निष्प्रयत्नस्तु शीतेनाकम्पिताननः

gātrāṇyasurasainyānām adahyanta samantataḥ / mahiṣo niṣprayatnastu śītenākampitānanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कक्षावालम्ब्य पाणिभ्याम् उपविष्टो ह्यधोमुखः । सर्वे ते निष्प्रतीकारा दैत्याश्चन्द्रमसा जिताः

kakṣāvālambya pāṇibhyām upaviṣṭo hyadhomukhaḥ / sarve te niṣpratīkārā daityāścandramasā jitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रणेच्छां दूरतस्त्यक्त्वा तस्थुस्ते जीवितार्थिनः । तत्राब्रवीत्कालनेमिर् दैत्यान्कोपेन दीपितः

raṇecchāṃ dūratastyaktvā tasthuste jīvitārthinaḥ / tatrābravītkālanemir daityānkopena dīpitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भो भोः शृङ्गारिणः शराः सर्वे शस्त्रास्त्रपारगाः । एकैको ऽपि जगत्सर्वं शक्तस्तुलयितुं भुजैः

bho bhoḥ śṛṅgāriṇaḥ śarāḥ sarve śastrāstrapāragāḥ / ekaiko 'pi jagatsarvaṃ śaktastulayituṃ bhujaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एकैको ऽपि क्षमो ग्रस्तुं जगत्सर्वं चराचरम् । एकैकस्यापि पर्याप्ता न सर्वे ऽपि दिवौकसः

ekaiko 'pi kṣamo grastuṃ jagatsarvaṃ carācaram / ekaikasyāpi paryāptā na sarve 'pi divaukasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कलां पूरयितुं यत्नात् षोडशीमतिविक्रमाः । किं प्रयाताश्च तिष्ठध्वं समरे ऽमरनिर्जिताः

kalāṃ pūrayituṃ yatnāt ṣoḍaśīmativikramāḥ / kiṃ prayātāśca tiṣṭhadhvaṃ samare 'maranirjitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न युक्तमेतच्छूराणां विशेषाद्दैत्यजन्मनाम् । राजा चान्तरितो ऽस्माकं तारको लोकमारकः

na yuktametacchūrāṇāṃ viśeṣāddaityajanmanām / rājā cāntarito 'smākaṃ tārako lokamārakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विरतानां रणादस्मात् क्रुद्धः प्राणान्हरिष्यति । शीतेन नष्टश्रुतयो भ्रष्टवाक्पाटवास्तथा

viratānāṃ raṇādasmāt kruddhaḥ prāṇānhariṣyati / śītena naṣṭaśrutayo bhraṣṭavākpāṭavāstathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूकास्तदाभवन्दैत्या रणद्दशनपङ्क्तयः । तान्दृष्ट्वा नष्टचेतस्कान् दैत्याञ्छीतेन सादितान्

mūkāstadābhavandaityā raṇaddaśanapaṅktayaḥ / tāndṛṣṭvā naṣṭacetaskān daityāñchītena sāditān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मत्वा कालक्षमं कार्यं कालनेमिर्महासुरः । आश्रित्य दानवीं मायां वितत्य स्वं महावपुः

matvā kālakṣamaṃ kāryaṃ kālanemirmahāsuraḥ / āśritya dānavīṃ māyāṃ vitatya svaṃ mahāvapuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पूरयामास गगनं दिशो विदिश एव च । निर्ममे दानवेन्द्रेशः शरीरे भास्करायुतम्

pūrayāmāsa gaganaṃ diśo vidiśa eva ca / nirmame dānavendreśaḥ śarīre bhāskarāyutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिशश्च मायया चण्डैः पूरयामास पावकैः । ततो ज्वालाकुलं सर्वं त्रैलोक्यमभवत्क्षणात्

diśaśca māyayā caṇḍaiḥ pūrayāmāsa pāvakaiḥ / tato jvālākulaṃ sarvaṃ trailokyamabhavatkṣaṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन ज्वालासमूहेन हिमांशुरगमच्छमम् । ततः क्रमेण विभ्रष्टं शीतदुर्दिनम् आबभौ

tena jvālāsamūhena himāṃśuragamacchamam / tataḥ krameṇa vibhraṣṭaṃ śītadurdinam ābabhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तद्बलं दानवेन्द्राणां मायया कालनेमिनः । तद्दृष्ट्वा दानवानीकं लब्धसंज्ञं दिवाकरः । उवाचारुणमुद्भ्रान्तः कोपाल्लोकैकलोचनः

tadbalaṃ dānavendrāṇāṃ māyayā kālaneminaḥ / taddṛṣṭvā dānavānīkaṃ labdhasaṃjñaṃ divākaraḥ / uvācāruṇamudbhrāntaḥ kopāllokaikalocanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*दिवाकर उवाच नयारुण रथं शीघ्रं कालनेमिरथो यतः । विमर्दस्तत्र विषमो भविता शूरसंक्षयः

*divākara uvāca nayāruṇa rathaṃ śīghraṃ kālanemiratho yataḥ / vimardastatra viṣamo bhavitā śūrasaṃkṣayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जित एष शशाङ्को ऽत्र यद्बलं वयमाश्रिताः । इत्युक्तश्चोदयामास रथं गरुडपूर्वजः

jita eṣa śaśāṅko 'tra yadbalaṃ vayamāśritāḥ / ityuktaścodayāmāsa rathaṃ garuḍapūrvajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रयत्नविधृतैरश्वैः सितचामरमालिभिः । जगद्दीपो ऽथ भगवाञ् जग्राह विततं धनुः

prayatnavidhṛtairaśvaiḥ sitacāmaramālibhiḥ / jagaddīpo 'tha bhagavāñ jagrāha vitataṃ dhanuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरौ च द्वौ महाभागो दिव्यावाशीविषद्युती । संचारास्त्रेण संधाय बाणमेकं ससर्ज सः

śarau ca dvau mahābhāgo divyāvāśīviṣadyutī / saṃcārāstreṇa saṃdhāya bāṇamekaṃ sasarja saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वितीयमिन्द्रजालेन योजितं प्रमुमोच ह । संचारास्त्रेण रूपाणां क्षणाच्चक्रे विपर्ययम्

dvitīyamindrajālena yojitaṃ pramumoca ha / saṃcārāstreṇa rūpāṇāṃ kṣaṇāccakre viparyayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवानां दानवं रूपं दानवानां च दैविकम् । मत्वा सुरान्स्वकानेव जघ्ने घोरास्त्रलाघवात्

devānāṃ dānavaṃ rūpaṃ dānavānāṃ ca daivikam / matvā surānsvakāneva jaghne ghorāstralāghavāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालनेमी रुषाविष्टः कृतान्त इव संक्षये । कांश्चित्खड्गेन तीक्ष्णेन कांश्चिन् नाराचवृष्टिभिः । कांश्चिद्गदाभिर्घोराभिः कांश्चिद्घोरैः परश्वधैः

kālanemī ruṣāviṣṭaḥ kṛtānta iva saṃkṣaye / kāṃścitkhaḍgena tīkṣṇena kāṃścin nārācavṛṣṭibhiḥ / kāṃścidgadābhirghorābhiḥ kāṃścidghoraiḥ paraśvadhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शिरांसि केषांचिदपातयच्च भुजान्रथान्सारथींश्चोग्रवेगः । कांश्चित् पिपेषाथ रथस्य वेगात् कांश्चित्क्रुधा चोद्धतमुष्टिपातैः

śirāṃsi keṣāṃcidapātayacca bhujānrathānsārathīṃścogravegaḥ / kāṃścit pipeṣātha rathasya vegāt kāṃścitkrudhā coddhatamuṣṭipātaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रणे विनिहतान्दृष्ट्वा नेमिः स्वान्दानवाधिपः । रूपं स्वं तु प्रपद्यन्त ह्य् असुराः सुरधर्षिताः

raṇe vinihatāndṛṣṭvā nemiḥ svāndānavādhipaḥ / rūpaṃ svaṃ tu prapadyanta hy asurāḥ suradharṣitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालनेमी रुषाविष्टस् तेषां रूपं न बुद्धवान् । नेमिदैत्यस्तु तान्दृष्ट्वा कालनेमिमुवाच ह

kālanemī ruṣāviṣṭas teṣāṃ rūpaṃ na buddhavān / nemidaityastu tāndṛṣṭvā kālanemimuvāca ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहं नेमिः सुरो नैव कालनेमे विदस्व माम् । भवता मोहितेनाजौ निहता भूरिविक्रमाः

ahaṃ nemiḥ suro naiva kālaneme vidasva mām / bhavatā mohitenājau nihatā bhūrivikramāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दैत्यानां दशलक्षाणि दुर्जयानां सुरैरिह । सर्वास्त्रवारणं मुञ्च ब्राह्ममस्त्रं त्वरान्वितः

daityānāṃ daśalakṣāṇi durjayānāṃ surairiha / sarvāstravāraṇaṃ muñca brāhmamastraṃ tvarānvitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तेन बोधितो दैत्यः सम्भ्रमाकुलचेतनः । योजयामास बाणं हि ब्रह्मास्त्रविहितेन तु

sa tena bodhito daityaḥ sambhramākulacetanaḥ / yojayāmāsa bāṇaṃ hi brahmāstravihitena tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मुमोच चापि दैत्येन्द्रः स स्वयं सुरकण्टकः । ततो ऽस्त्रतेजसा व्याप्तं त्रैलोक्यं सचराचरम्

mumoca cāpi daityendraḥ sa svayaṃ surakaṇṭakaḥ / tato 'stratejasā vyāptaṃ trailokyaṃ sacarācaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवानां चाभवत्सैन्यं सर्वमेव भयान्वितम् । संचरास्त्रं च संशान्तं स्वयमायोधने बभौ

devānāṃ cābhavatsainyaṃ sarvameva bhayānvitam / saṃcarāstraṃ ca saṃśāntaṃ svayamāyodhane babhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन्प्रतिहते ह्यस्त्रे भ्रष्टतेजा दिवाकरः । महेन्द्रजालमाश्रित्य चक्रे स्वां कोटिशस्तनुम्

tasminpratihate hyastre bhraṣṭatejā divākaraḥ / mahendrajālamāśritya cakre svāṃ koṭiśastanum

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विस्फूर्जत्करसम्पात-समाक्रान्तजगत्त्रयम् । तताप दानवानीकं गतमज्जौघशोणितम्

visphūrjatkarasampāta-samākrāntajagattrayam / tatāpa dānavānīkaṃ gatamajjaughaśoṇitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततश्चावर्षदनलं समन्ताद् अतिसंहतम् । चक्षूंषि दानवेन्द्राणां चकारान्धानि च प्रभुः

tataścāvarṣadanalaṃ samantād atisaṃhatam / cakṣūṃṣi dānavendrāṇāṃ cakārāndhāni ca prabhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गजानामगलन्मेदः पेतुश्चाप्यरवा भुवि । तुरगा निःश्वसन्तश्च घर्मार्ता रथिनो ऽपि च

gajānāmagalanmedaḥ petuścāpyaravā bhuvi / turagā niḥśvasantaśca gharmārtā rathino 'pi ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इतश्चेतश्च सलिलं प्रार्थयन्तस्तृषातुराः । प्रच्छायविटपांश्चैव गिरीणां गह्वराणि च

itaścetaśca salilaṃ prārthayantastṛṣāturāḥ / pracchāyaviṭapāṃścaiva girīṇāṃ gahvarāṇi ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषां प्रार्थयतां शीतं द्रुमान्तरविसर्पिणाम् । दावाग्निः प्रज्वलंश्चैव घोरार्चिर्दग्धपादपः । तोयार्थिनः पुरो दृष्ट्वा तोयं कल्लोलमालिनम्

teṣāṃ prārthayatāṃ śītaṃ drumāntaravisarpiṇām / dāvāgniḥ prajvalaṃścaiva ghorārcirdagdhapādapaḥ / toyārthinaḥ puro dṛṣṭvā toyaṃ kallolamālinam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुरःस्थितमपि प्राप्तुं न शेकुरवमर्दिताः । अप्राप्य सलिलं भूमौ व्यात्तास्या गतचेतसः

puraḥsthitamapi prāptuṃ na śekuravamarditāḥ / aprāpya salilaṃ bhūmau vyāttāsyā gatacetasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र तत्र व्यदृश्यन्त मृता दैत्येश्वरा भुवि । रथा गजाश्च पतितास् तुरगाश्च समापिताः

tatra tatra vyadṛśyanta mṛtā daityeśvarā bhuvi / rathā gajāśca patitās turagāśca samāpitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्थिता वमन्तो धावन्तो गलद्रक्तवसासृजः । दानवानां सहस्राणि व्यदृश्यन्त मृतानि तु

sthitā vamanto dhāvanto galadraktavasāsṛjaḥ / dānavānāṃ sahasrāṇi vyadṛśyanta mṛtāni tu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संक्षये दानवेन्द्राणां तस्मिन्महति वर्तिते । प्रकोपोद्भूतताम्राक्षः कालनेमी रुषातुरः

saṃkṣaye dānavendrāṇāṃ tasminmahati vartite / prakopodbhūtatāmrākṣaḥ kālanemī ruṣāturaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अभवत्कल्पमेघाभः स्फुरद्भूरिशतह्रदः । गम्भीरास्फोटनिर्ह्राद-जगद्धृदयघट्टकः

abhavatkalpameghābhaḥ sphuradbhūriśatahradaḥ / gambhīrāsphoṭanirhrāda-jagaddhṛdayaghaṭṭakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रच्छाद्य गगनाभोगं रविमायां व्यनाशयत् । शीतं ववर्ष सलिलं दानवेन्द्रबलं प्रति

pracchādya gaganābhogaṃ ravimāyāṃ vyanāśayat / śītaṃ vavarṣa salilaṃ dānavendrabalaṃ prati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दैत्यास्तां वृष्टिमासाद्य समाश्वस्तास्ततः क्रमात् । बीजाङ्कुरा इवाम्लानाः प्राप्य वृष्टिं धरातले

daityāstāṃ vṛṣṭimāsādya samāśvastāstataḥ kramāt / bījāṅkurā ivāmlānāḥ prāpya vṛṣṭiṃ dharātale

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स मेघरूपी तु कालनेमिर्महासुरः । शस्त्रवृष्टिं ववर्षोग्रां देवानीकेषु दुर्जयाम्

tataḥ sa megharūpī tu kālanemirmahāsuraḥ / śastravṛṣṭiṃ vavarṣogrāṃ devānīkeṣu durjayām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तया वृष्ट्या बाध्यमाना दैत्येन्द्राणां महौजसाम् । गतिं कां च न पश्यन्तो गावः शीतार्दिता इव

tayā vṛṣṭyā bādhyamānā daityendrāṇāṃ mahaujasām / gatiṃ kāṃ ca na paśyanto gāvaḥ śītārditā iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परस्परं व्यलीयन्त पृष्ठेषु व्यस्त्रपाणयः । स्वेषु बाधे व्यलीयन्त गजेषु तुरगेषु च

parasparaṃ vyalīyanta pṛṣṭheṣu vyastrapāṇayaḥ / sveṣu bādhe vyalīyanta gajeṣu turageṣu ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रथेषु त्वमरास्त्रस्तास् तत्र तत्र निलिल्यिरे । अपरे कुञ्चितैर्गात्रैः स्वहस्तपिहिताननाः

ratheṣu tvamarāstrastās tatra tatra nililyire / apare kuñcitairgātraiḥ svahastapihitānanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इतश्चेतश्च संभ्रान्ता बभ्रमुर्वै दिशो दश । एवंविधे तु संग्रामे तुमुले देवसंक्षये

itaścetaśca saṃbhrāntā babhramurvai diśo daśa / evaṃvidhe tu saṃgrāme tumule devasaṃkṣaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृश्यन्ते पतिता भूमौ शस्त्रभिन्नाङ्गसंधयः । विभुजा भिन्नमूर्धानस् तथा छिन्नोरुजानवः

dṛśyante patitā bhūmau śastrabhinnāṅgasaṃdhayaḥ / vibhujā bhinnamūrdhānas tathā chinnorujānavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विपर्यस्तरथासङ्गा निष्पिष्टध्वजपङ्क्तयः । निर्भिन्नाङ्गैस्तुरंगैस्तु गजैश्चाचलसंनिभैः

viparyastarathāsaṅgā niṣpiṣṭadhvajapaṅktayaḥ / nirbhinnāṅgaisturaṃgaistu gajaiścācalasaṃnibhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्रुतरक्तह्रदैर्भूमिर् विकृताविकृता बभौ । एवमाजौ बली दैत्यः कालनेमिर्महासुरः

srutaraktahradairbhūmir vikṛtāvikṛtā babhau / evamājau balī daityaḥ kālanemirmahāsuraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जघ्ने मुहूर्तमात्रेण गन्धर्वाणां दशायुतम् । यक्षाणां पञ्च लक्षाणि रक्षसामयुतानि षट्

jaghne muhūrtamātreṇa gandharvāṇāṃ daśāyutam / yakṣāṇāṃ pañca lakṣāṇi rakṣasāmayutāni ṣaṭ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रीणि लक्षाणि जघ्ने स किंनराणां तरस्विनाम् । जघ्ने पिशाचमुख्यानां सप्त लक्षाणि निर्भयः

trīṇi lakṣāṇi jaghne sa kiṃnarāṇāṃ tarasvinām / jaghne piśācamukhyānāṃ sapta lakṣāṇi nirbhayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इतरेषामसंख्याताः सुरजातिनिकायिनाम् । जघ्ने स कोटीः संक्रुद्धश् चित्रास्त्रैरस्त्रकोविदः

itareṣāmasaṃkhyātāḥ surajātinikāyinām / jaghne sa koṭīḥ saṃkruddhaś citrāstrairastrakovidaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं परिभवे भीमे तदा त्वमरसंक्षये । संक्रुद्धावश्विनौ देवौ चित्रास्त्रकवचोज्ज्वलौ

evaṃ paribhave bhīme tadā tvamarasaṃkṣaye / saṃkruddhāvaśvinau devau citrāstrakavacojjvalau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जघ्नतुः समरे दैत्यं कृतान्तानलसंनिभम् । तमासाद्य रणे घोरम् एकैकः षष्टिभिः शरैः

jaghnatuḥ samare daityaṃ kṛtāntānalasaṃnibham / tamāsādya raṇe ghoram ekaikaḥ ṣaṣṭibhiḥ śaraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जघ्ने मर्मसु तीक्ष्णाग्रैर् असुरं भीमदर्शनम् । ताभ्यां बाणप्रहारैः स किंचिदायस्तचेतनः

jaghne marmasu tīkṣṇāgrair asuraṃ bhīmadarśanam / tābhyāṃ bāṇaprahāraiḥ sa kiṃcidāyastacetanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जग्राह चक्रमष्टारं तैलधौतं रणान्तकम् । तेन चक्रेण सो ऽश्विभ्यां चिछेद रथकूबरम्

jagrāha cakramaṣṭāraṃ tailadhautaṃ raṇāntakam / tena cakreṇa so 'śvibhyāṃ cicheda rathakūbaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जग्राहाथ धनुर्दैत्यः शरांश्चाशीविषोपमान् । ववर्ष भिषजो मूर्ध्नि संछाद्याकाशगोचरम्

jagrāhātha dhanurdaityaḥ śarāṃścāśīviṣopamān / vavarṣa bhiṣajo mūrdhni saṃchādyākāśagocaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावप्यस्त्रैश्चिछिदतुः शितैस्तैर्दैत्यसायकान् । तच्च कर्म तयोर्दृष्ट्वा विस्मितः कोपमाविशत्

tāvapyastraiścichidatuḥ śitaistairdaityasāyakān / tacca karma tayordṛṣṭvā vismitaḥ kopamāviśat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महता स तु कोपेन सर्वायोमयसादनम् । जग्राह मुद्गरं भीमं कालदण्डविभीषणम्

mahatā sa tu kopena sarvāyomayasādanam / jagrāha mudgaraṃ bhīmaṃ kāladaṇḍavibhīṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स ततो भ्राम्य वेगेन चिक्षेपाश्विरथं प्रति । तं तु मुद्गरम् आयान्तम् आलोक्याम्बरगोचरम्

sa tato bhrāmya vegena cikṣepāśvirathaṃ prati / taṃ tu mudgaram āyāntam ālokyāmbaragocaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्यक्त्वा रथौ तु तौ वेगाद् आप्लुतौ तरसाश्विनौ । तौ रथौ स तु निष्पिष्य मुद्गरो ऽचलसंनिभः

tyaktvā rathau tu tau vegād āplutau tarasāśvinau / tau rathau sa tu niṣpiṣya mudgaro 'calasaṃnibhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दारयामास धरणीं हेमजालपरिष्कृतः । तस्य कर्माश्विनौ दृष्ट्वा भिषजौ चित्रयोधिनौ

dārayāmāsa dharaṇīṃ hemajālapariṣkṛtaḥ / tasya karmāśvinau dṛṣṭvā bhiṣajau citrayodhinau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वज्रास्त्रं तु प्रकुर्वाते दानवेन्द्रनिवारणम् । ततो वज्रमयं वर्षं प्रावर्तद् अतिदारुणम्

vajrāstraṃ tu prakurvāte dānavendranivāraṇam / tato vajramayaṃ varṣaṃ prāvartad atidāruṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घोरवज्रप्रहारैस्तु दैत्येन्द्रः स परिष्कृतः । रथो ध्वजो धनुश्चक्रं कवचं चापि काञ्चनम्

ghoravajraprahāraistu daityendraḥ sa pariṣkṛtaḥ / ratho dhvajo dhanuścakraṃ kavacaṃ cāpi kāñcanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षणेन तिलशो जातं सर्वसैन्यस्य पश्यतः । तद्दृष्ट्वा दुष्करं कर्म सो ऽश्विभ्यां भीमविक्रमः

kṣaṇena tilaśo jātaṃ sarvasainyasya paśyataḥ / taddṛṣṭvā duṣkaraṃ karma so 'śvibhyāṃ bhīmavikramaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नारायणास्त्रं बलवान् मुमोच रणमूर्धनि । वज्रास्त्रं शमयामास दानवेन्द्रो ऽस्त्रतेजसा

nārāyaṇāstraṃ balavān mumoca raṇamūrdhani / vajrāstraṃ śamayāmāsa dānavendro 'stratejasā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मिन्प्रशान्ते वज्रास्त्रे कालनेमिरनन्तरम् । जीवग्राहं ग्राहयितुम् अश्विनौ तु प्रचक्रमे

tasminpraśānte vajrāstre kālanemiranantaram / jīvagrāhaṃ grāhayitum aśvinau tu pracakrame

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तावश्विनौ रणाद्भीतौ सहस्राक्षरथं प्रति । प्रयातौ वेपमानौ तु पदा शस्त्रविवर्जितौ

tāvaśvinau raṇādbhītau sahasrākṣarathaṃ prati / prayātau vepamānau tu padā śastravivarjitau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तयोरनुगतो दैत्यः कालनेमिर्महाबलः । प्राप्येन्द्रस्य रथं क्रूरो दैत्यानीकपदानुगः

tayoranugato daityaḥ kālanemirmahābalaḥ / prāpyendrasya rathaṃ krūro daityānīkapadānugaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं दृष्ट्वा सर्वभूतानि वित्रेसुर्विह्वलानि तु । दृष्ट्वा दैत्यस्य तत्क्रौर्यं सर्वभूतानि मेनिरे

taṃ dṛṣṭvā sarvabhūtāni vitresurvihvalāni tu / dṛṣṭvā daityasya tatkrauryaṃ sarvabhūtāni menire

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पराजयं महेन्द्रस्य सर्वलोकक्षयावहम् । चेलुः शिखरिणो मुख्याः पेतुरुल्का नभस्तलात्

parājayaṃ mahendrasya sarvalokakṣayāvaham / celuḥ śikhariṇo mukhyāḥ peturulkā nabhastalāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जगर्जुर्जलदा दिक्षु ह्य् उद्भूताश्च महार्णवाः । तां भूतविकृतिं दृष्ट्वा भगवान्गरुडध्वजः

jagarjurjaladā dikṣu hy udbhūtāśca mahārṇavāḥ / tāṃ bhūtavikṛtiṃ dṛṣṭvā bhagavāngaruḍadhvajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यबुध्यताहिपर्यङ्के योगनिद्रां विहाय तु । लक्ष्मीकरयुगाजस्र-लालिताङ्घ्रिसरोरुहः

vyabudhyatāhiparyaṅke yoganidrāṃ vihāya tu / lakṣmīkarayugājasra-lālitāṅghrisaroruhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरदम्बरनीलाब्ज-कान्तदेहछविर्विभुः । कौस्तुभोद्भासितोरस्कः कान्तकेयूरभास्वरः

śaradambaranīlābja-kāntadehachavirvibhuḥ / kaustubhodbhāsitoraskaḥ kāntakeyūrabhāsvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विमृश्य सुरसंक्षोभं वैनतेयं समाह्वयत् । आहूते ऽवस्थिते तस्मिन् नागावस्थितवर्ष्मणि

vimṛśya surasaṃkṣobhaṃ vainateyaṃ samāhvayat / āhūte 'vasthite tasmin nāgāvasthitavarṣmaṇi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दिव्यनानास्त्रतीक्ष्णार्चिर् आरुह्यागात् सुरान्स्वयम् । तत्रापश्यत देवेन्द्रम् अभिद्रुतमभिप्लुतैः

divyanānāstratīkṣṇārcir āruhyāgāt surānsvayam / tatrāpaśyata devendram abhidrutamabhiplutaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दानवेन्द्रैर्नवाम्भोद-सच्छायैः पौरुषोत्कटैः । यथा हि पुरुषं घोरैर् अभाग्यैर्वंशशालिभिः

dānavendrairnavāmbhoda-sacchāyaiḥ pauruṣotkaṭaiḥ / yathā hi puruṣaṃ ghorair abhāgyairvaṃśaśālibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परित्राणायाशु कृतं सुक्षेत्रे कर्म निर्मलम् । अथापश्यन्त दैतेया वियति ज्योतिर्मण्डलम्

paritrāṇāyāśu kṛtaṃ sukṣetre karma nirmalam / athāpaśyanta daiteyā viyati jyotirmaṇḍalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्फुरन्तमुदयाद्रिस्थं सूर्यमुष्णत्विषा इव । प्रभावं ज्ञातुमिच्छन्तो दानवास्तस्य तेजसः

sphurantamudayādristhaṃ sūryamuṣṇatviṣā iva / prabhāvaṃ jñātumicchanto dānavāstasya tejasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गरुत्मन्तमपश्यन्तः कल्पान्तानलसंनिभम् । तमास्थितं च मेघौघ-द्युतिमक्षयमच्युतम्

garutmantamapaśyantaḥ kalpāntānalasaṃnibham / tamāsthitaṃ ca meghaugha-dyutimakṣayamacyutam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तम् आलोक्यासुरेन्द्रास्तु हर्षसम्पूर्णमानसाः । अयं वै देवसर्वस्वं जिते ऽस्मिन्निर्जिताः सुराः

tam ālokyāsurendrāstu harṣasampūrṇamānasāḥ / ayaṃ vai devasarvasvaṃ jite 'sminnirjitāḥ surāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयं स दैत्यचक्राणां कृतान्तः केशवो ऽरिहा । एनमाश्रित्य लोकेषु यज्ञभागभुजो ऽमराः

ayaṃ sa daityacakrāṇāṃ kṛtāntaḥ keśavo 'rihā / enamāśritya lokeṣu yajñabhāgabhujo 'marāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इत्युक्त्वा दानवाः सर्वे परिवार्य समन्ततः । निजघ्नुर्विविधैरस्त्रैस् ते तम् आयान्तम् आहवे

ityuktvā dānavāḥ sarve parivārya samantataḥ / nijaghnurvividhairastrais te tam āyāntam āhave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कालनेमिप्रभृतयो दश दैत्या महारथाः । षष्ट्या विव्याध बाणानां कालनेमिर्जनार्दनम्

kālanemiprabhṛtayo daśa daityā mahārathāḥ / ṣaṣṭyā vivyādha bāṇānāṃ kālanemirjanārdanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निमिः शतेन बाणानां मथनो ऽशीतिभिः शरैः । जम्भकश्चैव सप्तत्या शुम्भो दशभिरेव च

nimiḥ śatena bāṇānāṃ mathano 'śītibhiḥ śaraiḥ / jambhakaścaiva saptatyā śumbho daśabhireva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शेषा दैत्येश्वराः सर्वे विष्णुमेकैकशः शरैः । दशभिश्चैव यत्तास्ते जघ्नुः सगरुडं रणे

śeṣā daityeśvarāḥ sarve viṣṇumekaikaśaḥ śaraiḥ / daśabhiścaiva yattāste jaghnuḥ sagaruḍaṃ raṇe

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेषाम् अमृष्य तत्कर्म विष्णुर्दानवसूदनः । एकैकं दानवं जघ्ने षड्भिः षड्भिरजिह्मगैः

teṣām amṛṣya tatkarma viṣṇurdānavasūdanaḥ / ekaikaṃ dānavaṃ jaghne ṣaḍbhiḥ ṣaḍbhirajihmagaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आकर्णकृष्टैर्भूयश्च कालनेमिस् त्रिभिः शरैः । विष्णुं विव्याध हृदये क्रोधाद्रक्तविलोचनः

ākarṇakṛṣṭairbhūyaśca kālanemis tribhiḥ śaraiḥ / viṣṇuṃ vivyādha hṛdaye krodhādraktavilocanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्याशोभन्त ते बाणा हृदये तप्तकाञ्चनाः । मयूखानीव दीप्तानि कौस्तुभस्य स्फुटत्विषः

tasyāśobhanta te bāṇā hṛdaye taptakāñcanāḥ / mayūkhānīva dīptāni kaustubhasya sphuṭatviṣaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तैर्बाणैः किंचिदायस्तो हरिर्जग्राह मुद्गरम् । सततं भ्राम्य वेगेन दानवाय व्यसर्जयत्

tairbāṇaiḥ kiṃcidāyasto harirjagrāha mudgaram / satataṃ bhrāmya vegena dānavāya vyasarjayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दानवेन्द्रस्तमप्राप्तं वियत्येव शतैः शरैः । चिछेद तिलशः क्रुद्धो दर्शयन्पाणिलाघवम्

dānavendrastamaprāptaṃ viyatyeva śataiḥ śaraiḥ / cicheda tilaśaḥ kruddho darśayanpāṇilāghavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो विष्णुः प्रकुपितः प्रासं जग्राह भैरवम् । तेन दैत्यस्य हृदयं ताडयामास गाढतः

tato viṣṇuḥ prakupitaḥ prāsaṃ jagrāha bhairavam / tena daityasya hṛdayaṃ tāḍayāmāsa gāḍhataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्षणेन लब्धसंज्ञस्तु कालनेमिर्महासुरः । शक्तिं जग्राह तीक्ष्णाग्रां हेमघण्टाट्टहासिनीम्

kṣaṇena labdhasaṃjñastu kālanemirmahāsuraḥ / śaktiṃ jagrāha tīkṣṇāgrāṃ hemaghaṇṭāṭṭahāsinīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तया वामभुजं विष्णोर् बिभेद दितिनन्दनः । भिन्नः शक्त्या भुजस्तस्य स्रुतशोणित आबभौ

tayā vāmabhujaṃ viṣṇor bibheda ditinandanaḥ / bhinnaḥ śaktyā bhujastasya srutaśoṇita ābabhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पद्मरागमयेनेव केयूरेण विभूषितः । ततो विष्णुः प्रकुपितो जग्राह विपुलं धनुः

padmarāgamayeneva keyūreṇa vibhūṣitaḥ / tato viṣṇuḥ prakupito jagrāha vipulaṃ dhanuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्तदश च नाराचांस् तीक्ष्णान्मर्मविभेदिनः । दैत्यस्य हृदयं षड्भिर् विव्याध च त्रिभिः शरैः

saptadaśa ca nārācāṃs tīkṣṇānmarmavibhedinaḥ / daityasya hṛdayaṃ ṣaḍbhir vivyādha ca tribhiḥ śaraiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुर्भिः सारथिं चास्य ध्वजं चैकेन पत्त्रिणा । द्वाभ्यां ज्याधनुषी चापि भुजं सव्यं च पत्त्रिणा

caturbhiḥ sārathiṃ cāsya dhvajaṃ caikena pattriṇā / dvābhyāṃ jyādhanuṣī cāpi bhujaṃ savyaṃ ca pattriṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स विद्धो हृदये गाढं दैत्यो हरिशिलीमुखैः । स्रुतरक्तारुणप्रांशुः पीडाकुलितमानसः

sa viddho hṛdaye gāḍhaṃ daityo hariśilīmukhaiḥ / srutaraktāruṇaprāṃśuḥ pīḍākulitamānasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चकम्पे मारुतेनेव नोदितः किंशुकद्रुमः । तमाकम्पितमालक्ष्य गदां जग्राह केशवः

cakampe māruteneva noditaḥ kiṃśukadrumaḥ / tamākampitamālakṣya gadāṃ jagrāha keśavaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तां च वेगेन चिक्षेप कालनेमिरथं प्रति । सा पपात शिरस्युग्रा विपुला कालनेमिनः

tāṃ ca vegena cikṣepa kālanemirathaṃ prati / sā papāta śirasyugrā vipulā kālaneminaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संचूर्णितोत्तमाङ्गस्तु निष्पिष्टमुकुटो ऽसुरः । स्रुतरक्तौघरन्ध्रस्तु स्रुतधातुरिवाचलः

saṃcūrṇitottamāṅgastu niṣpiṣṭamukuṭo 'suraḥ / srutaraktaugharandhrastu srutadhāturivācalaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रापतत्स्वे रथे भग्ने विसंज्ञः शिष्टजीवितः । पतितस्य रथोपस्थे दानवस्याच्युतो ऽरिहा

prāpatatsve rathe bhagne visaṃjñaḥ śiṣṭajīvitaḥ / patitasya rathopasthe dānavasyācyuto 'rihā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.