*सूत उवाच श्रुत्वैतत् सर्वम् अखिलं मनुः पप्रच्छ केशवम् । श्राद्धकालं च विविधं श्राद्धभेदं तथैव च
*sūta uvāca śrutvaitat sarvam akhilaṃ manuḥ papraccha keśavam / śrāddhakālaṃ ca vividhaṃ śrāddhabhedaṃ tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्राद्धेषु भोजनीया ये ये च वर्ज्या द्विजातयः । कस्मिन्वासरभागे वा पितृभ्यः श्राद्धमाचरेत्
śrāddheṣu bhojanīyā ye ye ca varjyā dvijātayaḥ / kasminvāsarabhāge vā pitṛbhyaḥ śrāddhamācaret
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कस्मिन्दत्तं कथं याति श्राद्धं तु मधुसूदन । विधिना केन कर्तव्यं कथं प्रीणाति तत्पितॄन्
kasmindattaṃ kathaṃ yāti śrāddhaṃ tu madhusūdana / vidhinā kena kartavyaṃ kathaṃ prīṇāti tatpitṝn
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*मत्स्य उवाच कुर्यादहरहः श्राद्धम् अन्नाद्येनोदकेन वा । पयोमूलफलैर् वापि पितृभ्यः प्रीतिमावहन्
*matsya uvāca kuryādaharahaḥ śrāddham annādyenodakena vā / payomūlaphalair vāpi pitṛbhyaḥ prītimāvahan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नित्यं नैमित्तिकं काम्यं त्रिविधं श्राद्धमुच्यते । नित्यं तावत्प्रवक्ष्यामि अर्घ्यावाहनवर्जितम्
nityaṃ naimittikaṃ kāmyaṃ trividhaṃ śrāddhamucyate / nityaṃ tāvatpravakṣyāmi arghyāvāhanavarjitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अदैवं तद्विजानीयात् पार्वणं पर्वसु स्मृतम् । पार्वणं त्रिविधं प्रोक्तं शृणु तावन्महीपते
adaivaṃ tadvijānīyāt pārvaṇaṃ parvasu smṛtam / pārvaṇaṃ trividhaṃ proktaṃ śṛṇu tāvanmahīpate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पार्वणे ये नियोज्यास्तु ताञ्शृणुष्व नराधिप । पञ्चाग्निः स्नातकश्चैव त्रिसुपर्णः षडङ्गवित्
pārvaṇe ye niyojyāstu tāñśṛṇuṣva narādhipa / pañcāgniḥ snātakaścaiva trisuparṇaḥ ṣaḍaṅgavit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रोत्रियः श्रोत्रियसुतो विधिवाक्यविशारदः । सर्वज्ञो वेदविन्मन्त्री ज्ञातवंशः कुलान्वितः
śrotriyaḥ śrotriyasuto vidhivākyaviśāradaḥ / sarvajño vedavinmantrī jñātavaṃśaḥ kulānvitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुराणवेत्ता धर्मज्ञः स्वाध्यायजपतत्परः । शिवभक्तः पितृपरः सूर्यभक्तो ऽथ वैष्णवः
purāṇavettā dharmajñaḥ svādhyāyajapatatparaḥ / śivabhaktaḥ pitṛparaḥ sūryabhakto 'tha vaiṣṇavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मण्यो योगविच्छान्तो विजितात्मा च शीलवान् । भोजयेच्चापि दौहित्रं यत्नतः स्वसुहृद्गुरून्
brahmaṇyo yogavicchānto vijitātmā ca śīlavān / bhojayeccāpi dauhitraṃ yatnataḥ svasuhṛdgurūn
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विट्पीतं मातुलं बन्धुम् ऋत्विगाचार्यसोमपान् । यश्च व्याकुरुते वाक्यं यश्च मीमांसते ऽध्वरम्
viṭpītaṃ mātulaṃ bandhum ṛtvigācāryasomapān / yaśca vyākurute vākyaṃ yaśca mīmāṃsate 'dhvaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सामस्वरविधिज्ञश्च पङ्क्तिपावनपावनः । सामगो ब्रह्मचारी च वेदयुक्तो ऽथ ब्रह्मवित्
sāmasvaravidhijñaśca paṅktipāvanapāvanaḥ / sāmago brahmacārī ca vedayukto 'tha brahmavit
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यत्रैते भुञ्जते श्राद्धे तदेव परमार्थवत् । एते भोज्याः प्रयत्नेन वर्जनीयान्निबोध मे
yatraite bhuñjate śrāddhe tadeva paramārthavat / ete bhojyāḥ prayatnena varjanīyānnibodha me
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पतितो ऽभिशस्तः क्लीबः पिशुनव्यङ्गरोगिणः । कुनखी श्यावदन्तश्च कुण्डगोलाश्वपालकाः
patito 'bhiśastaḥ klībaḥ piśunavyaṅgarogiṇaḥ / kunakhī śyāvadantaśca kuṇḍagolāśvapālakāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
परिवित्तिर्नियुक्तात्मा प्रमत्तोन्मत्तदारुणाः । बैडाली बकवृत्तिश्च दम्भी देवलकादयः
parivittirniyuktātmā pramattonmattadāruṇāḥ / baiḍālī bakavṛttiśca dambhī devalakādayaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कृतघ्नान्नास्तिकांस् तद्वन् म्लेच्छदेशनिवासिनः । त्रिशङ्कुर् बर्बरद्राव-वीतद्रविडकोङ्कणान्
kṛtaghnānnāstikāṃs tadvan mlecchadeśanivāsinaḥ / triśaṅkur barbaradrāva-vītadraviḍakoṅkaṇān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्जयेल्लिङ्गिनः सर्वाञ् श्राद्धकाले विशेषतः । पूर्वेद्युरपरेद्युर्वा विनीतात्मा निमन्त्रयेत्
varjayelliṅginaḥ sarvāñ śrāddhakāle viśeṣataḥ / pūrvedyuraparedyurvā vinītātmā nimantrayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निमन्त्रितान्हि पितर उपतिष्ठन्ति तान्द्विजान् । वायुभूता नु गच्छन्ति तथासीनानुपासते
nimantritānhi pitara upatiṣṭhanti tāndvijān / vāyubhūtā nu gacchanti tathāsīnānupāsate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दक्षिणं जानुमालभ्य त्वं मया तु निमन्त्रितः । एवं निमन्त्र्य नियमं श्रावयेत्पितृबान्धवान्
dakṣiṇaṃ jānumālabhya tvaṃ mayā tu nimantritaḥ / evaṃ nimantrya niyamaṃ śrāvayetpitṛbāndhavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अक्रोधनैः शौचपरैः सततं ब्रह्मचारिभिः । भवितव्यं भवद्भिश्च मया च श्राद्धकारिणा
akrodhanaiḥ śaucaparaiḥ satataṃ brahmacāribhiḥ / bhavitavyaṃ bhavadbhiśca mayā ca śrāddhakāriṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पितृयज्ञं विनिर्वर्त्य तर्पणाख्यं तु यो ऽग्निमान् । पिण्डान्वाहार्यकं कुर्याच् छ्राद्धमिन्दुक्षये सदा
pitṛyajñaṃ vinirvartya tarpaṇākhyaṃ tu yo 'gnimān / piṇḍānvāhāryakaṃ kuryāc chrāddhamindukṣaye sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोमयेनोपलिप्ते तु दक्षिणप्रवणे स्थले । श्राद्धं समाचरेद्भक्त्या गोष्ठे वा जलसंनिधौ
gomayenopalipte tu dakṣiṇapravaṇe sthale / śrāddhaṃ samācaredbhaktyā goṣṭhe vā jalasaṃnidhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्निमान्निर्वपेत्पित्र्यं चरुं च सममुष्टिभिः । पितृभ्यो निर्वपामीति सर्वं दक्षिणतो न्यसेत्
agnimānnirvapetpitryaṃ caruṃ ca samamuṣṭibhiḥ / pitṛbhyo nirvapāmīti sarvaṃ dakṣiṇato nyaset
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अभिघार्यं ततः कुर्यान् निर्वापत्रयमग्रतः । ते ऽपि तस्यायताः कार्याश् चतुरङ्गुलविस्तृताः
abhighāryaṃ tataḥ kuryān nirvāpatrayamagrataḥ / te 'pi tasyāyatāḥ kāryāś caturaṅgulavistṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दर्वीत्रयं तु कुर्वीत खादिरं रजतान्वितम् । रत्निमात्रं परिश्लक्ष्णं हस्ताकाराग्रमुत्तमम्
darvītrayaṃ tu kurvīta khādiraṃ rajatānvitam / ratnimātraṃ pariślakṣṇaṃ hastākārāgramuttamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदपात्रं च कांस्यं च मेक्षणं च समित्कुशान् । तिलाः पात्राणि सद्वासो गन्धधूपानुलेपनम्
udapātraṃ ca kāṃsyaṃ ca mekṣaṇaṃ ca samitkuśān / tilāḥ pātrāṇi sadvāso gandhadhūpānulepanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आहरेदपसव्यं तु सर्वं दक्षिणतः शनैः । एवमासाद्य तत्सर्वं भवनस्याग्रतो भुवि
āharedapasavyaṃ tu sarvaṃ dakṣiṇataḥ śanaiḥ / evamāsādya tatsarvaṃ bhavanasyāgrato bhuvi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोमयेनोपलिप्तायां गोमूत्रेण तु मण्डलम् । अक्षताभिः सपुष्पाभिस् तदभ्यर्च्यापसव्यवत्
gomayenopaliptāyāṃ gomūtreṇa tu maṇḍalam / akṣatābhiḥ sapuṣpābhis tadabhyarcyāpasavyavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विप्राणां क्षालयेत् पादाव् अभिनन्द्य पुनः पुनः । आसनेषूपकॢप्तेषु दर्भवत्सु विधानवत्
viprāṇāṃ kṣālayet pādāv abhinandya punaḥ punaḥ / āsaneṣūpakḷpteṣu darbhavatsu vidhānavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उपस्पृष्टोदकान्विप्रान् उपवेश्यानुमन्त्रयेत् । द्वौ दैवे पितृकृत्ये त्रीन् एकैकमुभयत्र च
upaspṛṣṭodakānviprān upaveśyānumantrayet / dvau daive pitṛkṛtye trīn ekaikamubhayatra ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भोजयेदीश्वरो ऽपीह न कुर्याद्विस्तरं बुधः । दैवपूर्वं नियोज्याथ विप्रानर्घ्यादिना बुधः
bhojayedīśvaro 'pīha na kuryādvistaraṃ budhaḥ / daivapūrvaṃ niyojyātha viprānarghyādinā budhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्नौ कुर्यादनुज्ञातो विप्रैर् विप्रो यथाविधि । स्वगृह्योक्तविधानेन कांस्ये कृत्वा चरुं ततः
agnau kuryādanujñāto viprair vipro yathāvidhi / svagṛhyoktavidhānena kāṃsye kṛtvā caruṃ tataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अग्नीषोमयमाभ्यां तु कुर्यादाप्यायनं बुधः । दक्षिणाग्नौ प्रतीते वा य एकाग्निर्द्विजोत्तमः
agnīṣomayamābhyāṃ tu kuryādāpyāyanaṃ budhaḥ / dakṣiṇāgnau pratīte vā ya ekāgnirdvijottamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यज्ञोपवीती निर्वर्त्य ततः पर्युक्षणादिकम् । प्राचीनावीतिना कार्यम् अतः सर्वं विजानता
yajñopavītī nirvartya tataḥ paryukṣaṇādikam / prācīnāvītinā kāryam ataḥ sarvaṃ vijānatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
षट् च तस्माद्धविःशेषात् पिण्डान्कृत्वा ततोदकम् । दद्यादुदकपात्रैस् तु सतिलं सव्यपाणिना
ṣaṭ ca tasmāddhaviḥśeṣāt piṇḍānkṛtvā tatodakam / dadyādudakapātrais tu satilaṃ savyapāṇinā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जान्व् आच्य सव्यं यत्नेन दर्भयुक्तो विमत्सरः । विधाय लेखा यत्नेन निर्वापेष्ववनेजनम्
jānv ācya savyaṃ yatnena darbhayukto vimatsaraḥ / vidhāya lekhā yatnena nirvāpeṣvavanejanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दक्षिणाभिमुखः कुर्यात् करे दर्वीं निधाय वै । निधाय पिण्डम् एकैकं सर्वदर्भेष्वनुक्रमात्
dakṣiṇābhimukhaḥ kuryāt kare darvīṃ nidhāya vai / nidhāya piṇḍam ekaikaṃ sarvadarbheṣvanukramāt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
निनयेदथ दर्भेषु नामगोत्रानुकीर्तनैः । तेषु दर्भेषु तं हस्तं विमृज्याल्लेपभागिनाम्
ninayedatha darbheṣu nāmagotrānukīrtanaiḥ / teṣu darbheṣu taṃ hastaṃ vimṛjyāllepabhāginām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथैव च ततः कुर्यात् पुनः प्रत्यवनेजनम् । षडप्यृतून्नमस्कृत्य गन्धधूपार्हणादिभिः
tathaiva ca tataḥ kuryāt punaḥ pratyavanejanam / ṣaḍapyṛtūnnamaskṛtya gandhadhūpārhaṇādibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमावाह्य तत्सर्वं वेदमन्त्रैर्यथोदितैः । एकाग्नेरेक एव स्यान् निर्वापो दर्विका तथा
evamāvāhya tatsarvaṃ vedamantrairyathoditaiḥ / ekāgnereka eva syān nirvāpo darvikā tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः कृत्वान्तरे दद्यात् पत्नीभ्यो ऽन्नं कुशेषु सः । तद्वत्पिण्डादिके कुर्याद् आवाहनविसर्जनम्
tataḥ kṛtvāntare dadyāt patnībhyo 'nnaṃ kuśeṣu saḥ / tadvatpiṇḍādike kuryād āvāhanavisarjanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो गृहीत्वा पिण्डेभ्यो मात्राः सर्वाः क्रमेण तु । तानेव विप्रान्प्रथमं प्राशयेद्यत्नतो नरः
tato gṛhītvā piṇḍebhyo mātrāḥ sarvāḥ krameṇa tu / tāneva viprānprathamaṃ prāśayedyatnato naraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मादन्नाद्धृता मात्रा भक्षयन्ति द्विजातयः । अन्वाहार्यकम् इत्युक्तं तस्मात्तच्चन्द्रसंक्षये
yasmādannāddhṛtā mātrā bhakṣayanti dvijātayaḥ / anvāhāryakam ityuktaṃ tasmāttaccandrasaṃkṣaye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वं दत्त्वा तु तद्धस्ते सपवित्रं तिलोदकम् । तत्पिण्डाग्रं प्रयच्छेत स्वधैषामस्त्विति ब्रुवन्
pūrvaṃ dattvā tu taddhaste sapavitraṃ tilodakam / tatpiṇḍāgraṃ prayaccheta svadhaiṣāmastviti bruvan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वर्णयन्भोजयेदन्नं मिष्टं पूतं च सर्वदा । वर्जयेत्क्रोधपरतां स्मरन्नारायणं हरिम्
varṇayanbhojayedannaṃ miṣṭaṃ pūtaṃ ca sarvadā / varjayetkrodhaparatāṃ smarannārāyaṇaṃ harim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तृप्ताञ्ज्ञात्वा ततः कुर्याद् विकिरन्सार्ववर्णिकम् । सोदकं चान्नमुद्धृत्य सलिलं प्रक्षिपेद्भुवि
tṛptāñjñātvā tataḥ kuryād vikiransārvavarṇikam / sodakaṃ cānnamuddhṛtya salilaṃ prakṣipedbhuvi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आचान्तेषु पुनर्दद्याज् जलपुष्पाक्षतोदकम् । स्वस्तिवाचनकं सर्वं पिण्डोपरि समाहरेत्
ācānteṣu punardadyāj jalapuṣpākṣatodakam / svastivācanakaṃ sarvaṃ piṇḍopari samāharet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवाद्यन्तं प्रकुर्वीत श्राद्धनाशो ऽन्यथा भवेत् । विसृज्य ब्राह्मणांस्तद्वत् तेषां कृत्वा प्रदक्षिणम्
devādyantaṃ prakurvīta śrāddhanāśo 'nyathā bhavet / visṛjya brāhmaṇāṃstadvat teṣāṃ kṛtvā pradakṣiṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दक्षिणां दिशमाकाङ्क्षन् पितॄन् याचेत मानवः । दातारो नो ऽभिवर्धन्तां वेदाः संततिरेव च
dakṣiṇāṃ diśamākāṅkṣan pitṝn yāceta mānavaḥ / dātāro no 'bhivardhantāṃ vedāḥ saṃtatireva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
श्रद्धा च नो मा व्यगमद् बहु देयं च नो ऽस्त्विति । अन्नं च नो बहु भवेद् अतिथींश्च लभेमहि
śraddhā ca no mā vyagamad bahu deyaṃ ca no 'stviti / annaṃ ca no bahu bhaved atithīṃśca labhemahi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
याचितारश्च नः सन्तु मा च याचिष्म कंचन । एतदस्त्विति तत्प्रोक्तम् अन्वाहार्यं तु पार्वणम्
yācitāraśca naḥ santu mā ca yāciṣma kaṃcana / etadastviti tatproktam anvāhāryaṃ tu pārvaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यथेन्दुसंक्षये तद्वद् अन्यत्रापि निगद्यते । पिण्डांस्तु गोजविप्रेभ्यो दद्यादग्नौ जले ऽपि वा
yathendusaṃkṣaye tadvad anyatrāpi nigadyate / piṇḍāṃstu gojaviprebhyo dadyādagnau jale 'pi vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विप्राग्रतो वा विकिरेद् वयोभिर् अभिवाशयेत् । पत्नी तु मध्यमं पिण्डं प्राशयेद् विनयान्विता
viprāgrato vā vikired vayobhir abhivāśayet / patnī tu madhyamaṃ piṇḍaṃ prāśayed vinayānvitā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आधत्त पितरो गर्भम् अत्र संतानवर्धनम् । तावदुच्छेषणं तिष्ठेद् यावद्विप्रा विसर्जिताः
ādhatta pitaro garbham atra saṃtānavardhanam / tāvaduccheṣaṇaṃ tiṣṭhed yāvadviprā visarjitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वैश्वदेवं ततः कुर्यान् निवृत्ते पितृकर्मणि । इष्टैः सह ततः शान्तो भुञ्जीत पितृसेवितम्
vaiśvadevaṃ tataḥ kuryān nivṛtte pitṛkarmaṇi / iṣṭaiḥ saha tataḥ śānto bhuñjīta pitṛsevitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनर् भोजनमध्वानं यानमायासमैथुनम् । श्राद्धकृच्छ्राद्धभुक्चैव सर्वमेतद्विवर्जयेत्
punar bhojanamadhvānaṃ yānamāyāsamaithunam / śrāddhakṛcchrāddhabhukcaiva sarvametadvivarjayet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वाध्यायकलहं चैव दिवास्वप्नं च सर्वदा । अनेन विधिना श्राद्धं निरुद्वास्येह निर्वपेत्
svādhyāyakalahaṃ caiva divāsvapnaṃ ca sarvadā / anena vidhinā śrāddhaṃ nirudvāsyeha nirvapet
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कन्याकुम्भवृषस्थे ऽर्के कृष्णपक्षेषु सर्वदा । यत्र यत्र प्रदातव्यं सपिण्डीकरणात् परम् । तत्रानेन विधानेन देयम् अग्निमता सदा
kanyākumbhavṛṣasthe 'rke kṛṣṇapakṣeṣu sarvadā / yatra yatra pradātavyaṃ sapiṇḍīkaraṇāt param / tatrānena vidhānena deyam agnimatā sadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.