Matsya Purāṇa 163

*सूत उवाच खराः खरमुखाश्चैव मकराशीविषाननाः । ईहामृगमुखाश्चान्ये वराहमुखसंस्थिताः

*sūta uvāca kharāḥ kharamukhāścaiva makarāśīviṣānanāḥ / īhāmṛgamukhāścānye varāhamukhasaṃsthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बालसूर्यमुखाश्चान्ये धूमकेतुमुखास्तथा । अर्धचन्द्रार्धवक्त्राश्च अग्निदीप्तमुखास्तथा

bālasūryamukhāścānye dhūmaketumukhāstathā / ardhacandrārdhavaktrāśca agnidīptamukhāstathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हंसकुक्कुटवक्त्राश्च व्यादितास्या भयावहाः । सिंहास्या लेलिहानाश्च काकगृध्रमुखास्तथा

haṃsakukkuṭavaktrāśca vyāditāsyā bhayāvahāḥ / siṃhāsyā lelihānāśca kākagṛdhramukhāstathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्विजिह्वका वक्रशीर्षास् तथोल्कामुखसंस्थिताः । महाग्राहमुखाश्चान्ये दानवा बलदर्पिताः

dvijihvakā vakraśīrṣās tatholkāmukhasaṃsthitāḥ / mahāgrāhamukhāścānye dānavā baladarpitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शैलसंवर्ष्मणस् तस्य शरीरे शरवृष्टिभिः । अवध्यस्य मृगेन्द्रस्य न व्यथां चक्रुराहवे

śailasaṃvarṣmaṇas tasya śarīre śaravṛṣṭibhiḥ / avadhyasya mṛgendrasya na vyathāṃ cakrurāhave

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं भूयो ऽपरान्घोरान् असृजन्दानवेश्वराः । मृगेन्द्रस्योपरि क्रुद्धा निःश्वसन्त इवोरगाः

evaṃ bhūyo 'parānghorān asṛjandānaveśvarāḥ / mṛgendrasyopari kruddhā niḥśvasanta ivoragāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ते दानवशरा घोरा दानवेन्द्रसमीरिताः । विलयं जग्मुराकाशे खद्योता इव पर्वते

te dānavaśarā ghorā dānavendrasamīritāḥ / vilayaṃ jagmurākāśe khadyotā iva parvate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततश्चक्राणि दिव्यानि दैत्याः क्रोधसमन्विताः । मृगेन्द्रायासृजन्नाशु ज्वलितानि समन्ततः

tataścakrāṇi divyāni daityāḥ krodhasamanvitāḥ / mṛgendrāyāsṛjannāśu jvalitāni samantataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तैरासीद्गगनं चक्रैः संपतद्भिरितस्ततः । युगान्ते संप्रकाशद्भिश् चन्द्रादित्यग्रहैरिव

tairāsīdgaganaṃ cakraiḥ saṃpatadbhiritastataḥ / yugānte saṃprakāśadbhiś candrādityagrahairiva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तानि सर्वाणि चक्राणि मृगेन्द्रेण महात्मना । ग्रस्तान्युदीर्णानि तदा पावकार्चिःसमानि वै

tāni sarvāṇi cakrāṇi mṛgendreṇa mahātmanā / grastānyudīrṇāni tadā pāvakārciḥsamāni vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तानि चक्राणि वदने विशमानानि भान्ति वै । मेघोदरदरीष्वेव चन्द्रसूर्यग्रहा इव

tāni cakrāṇi vadane viśamānāni bhānti vai / meghodaradarīṣveva candrasūryagrahā iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हिरण्यकशिपुर्दैत्यो भूयः प्रासृजदूर्जिताम् । शक्तिं प्रज्वलितां घोरां धौतशस्त्रतडित्प्रभाम्

hiraṇyakaśipurdaityo bhūyaḥ prāsṛjadūrjitām / śaktiṃ prajvalitāṃ ghorāṃ dhautaśastrataḍitprabhām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तामापतन्तीं सम्प्रेक्ष्य मृगेन्द्रः शक्तिमुज्ज्वलाम् । हुंकारेणैव रौद्रेण बभञ्ज भगवांस्तदा

tāmāpatantīṃ samprekṣya mṛgendraḥ śaktimujjvalām / huṃkāreṇaiva raudreṇa babhañja bhagavāṃstadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रराज भग्ना सा शक्तिर् मृगेन्द्रेण महीतले । सविस्फुलिङ्गा ज्वलिता महोल्केव दिवश्च्युता

rarāja bhagnā sā śaktir mṛgendreṇa mahītale / savisphuliṅgā jvalitā maholkeva divaścyutā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नाराचपङ्क्तिः सिंहस्य प्राप्ता रेजे ऽविदूरतः । नीलोत्पलपलाशानां मालेवोज्ज्वलदर्शना

nārācapaṅktiḥ siṃhasya prāptā reje 'vidūrataḥ / nīlotpalapalāśānāṃ mālevojjvaladarśanā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स गर्जित्वा यथान्यायं विक्रम्य च यथासुखम् । तत्सैन्यम् उत्सारितवांस् तृणाग्राणीव मारुतः

sa garjitvā yathānyāyaṃ vikramya ca yathāsukham / tatsainyam utsāritavāṃs tṛṇāgrāṇīva mārutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽश्मवर्षं दैत्येन्द्रा व्यमृजन्त नभोगताः । नगमात्रैः शिलाखण्डैर् गिरिशृङ्गैर्महाप्रभैः

tato 'śmavarṣaṃ daityendrā vyamṛjanta nabhogatāḥ / nagamātraiḥ śilākhaṇḍair giriśṛṅgairmahāprabhaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदश्मवर्षं सिंहस्य महन्मूर्धनि पातितम् । दिशो दश विकीर्णा वै खद्योतप्रकरा इव

tadaśmavarṣaṃ siṃhasya mahanmūrdhani pātitam / diśo daśa vikīrṇā vai khadyotaprakarā iva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदाश्मौघैर् दैत्यगणाः पुनः सिंहमरिंदमम् । छादयांचक्रिरे मेघा धाराभिरिव पर्वतम्

tadāśmaughair daityagaṇāḥ punaḥ siṃhamariṃdamam / chādayāṃcakrire meghā dhārābhiriva parvatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न च तं चालयामासुर् दैत्यौघा देवसत्तमम् । भीमवेगो ऽचलश्रेष्ठं समुद्र इव मन्दरम्

na ca taṃ cālayāmāsur daityaughā devasattamam / bhīmavego 'calaśreṣṭhaṃ samudra iva mandaram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽश्मवर्षे विहते जलवर्षमनन्तरम् । धाराभिरक्षमात्राभिः प्रादुरासीत्समन्ततः

tato 'śmavarṣe vihate jalavarṣamanantaram / dhārābhirakṣamātrābhiḥ prādurāsītsamantataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नभसः प्रच्युता धारास् तिग्मवेगाः समन्ततः । आवृत्य सर्वतो व्योम दिशश्चोपदिशस्तथा

nabhasaḥ pracyutā dhārās tigmavegāḥ samantataḥ / āvṛtya sarvato vyoma diśaścopadiśastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धारा दिवि च सर्वत्र वसुधायां च सर्वशः । न स्पृशन्ति च ता देवं निपतन्त्यो ऽनिशं भुवि

dhārā divi ca sarvatra vasudhāyāṃ ca sarvaśaḥ / na spṛśanti ca tā devaṃ nipatantyo 'niśaṃ bhuvi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

बाह्यतो ववृषुर्वर्षं नोपरिष्टाच्च ववृषुः । मृगेन्द्रप्रतिरूपस्य स्थितस्य युधि मायया

bāhyato vavṛṣurvarṣaṃ nopariṣṭācca vavṛṣuḥ / mṛgendrapratirūpasya sthitasya yudhi māyayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हते ऽश्मवर्षे तुमुले जलवर्षे च शोषिते । सो ऽसृजद्दानवो मायाम् अग्निवायुसमीरिताम्

hate 'śmavarṣe tumule jalavarṣe ca śoṣite / so 'sṛjaddānavo māyām agnivāyusamīritām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महेन्द्रस्तोयदैः सार्धं सहस्राक्षो महाद्युतिः । महता तोयवर्षेण शमयामास पावकम्

mahendrastoyadaiḥ sārdhaṃ sahasrākṣo mahādyutiḥ / mahatā toyavarṣeṇa śamayāmāsa pāvakam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्यां प्रतिहतायां तु मायायां युधि दानवः । असृजद्घोरसंकाशं तमस्तीव्रं समन्ततः

tasyāṃ pratihatāyāṃ tu māyāyāṃ yudhi dānavaḥ / asṛjadghorasaṃkāśaṃ tamastīvraṃ samantataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तमसा संवृते लोके दैत्येष्वात्तायुधेषु च । स्वतेजसा परिवृतो दिवाकर इवाबभौ

tamasā saṃvṛte loke daityeṣvāttāyudheṣu ca / svatejasā parivṛto divākara ivābabhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रिशिखां भ्रुकुटीं चास्य ददृशुर्दानवा रणे । ललाटस्थां त्रिशूलाङ्कां गङ्गां त्रिपथगामिव

triśikhāṃ bhrukuṭīṃ cāsya dadṛśurdānavā raṇe / lalāṭasthāṃ triśūlāṅkāṃ gaṅgāṃ tripathagāmiva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः सर्वासु मायासु हतासु दितिनन्दनाः । हिरण्यकशिपुं दैत्यं विवर्णाः शरणं ययुः

tataḥ sarvāsu māyāsu hatāsu ditinandanāḥ / hiraṇyakaśipuṃ daityaṃ vivarṇāḥ śaraṇaṃ yayuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रज्वलितः क्रोधात् प्रदहन्निव तेजसा । तस्मिन्क्रुद्धे तु दैत्येन्द्रे तमोभूतमभूज्जगत्

tataḥ prajvalitaḥ krodhāt pradahanniva tejasā / tasminkruddhe tu daityendre tamobhūtamabhūjjagat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आवहः प्रवहश्चैव विवहो ऽथ ह्युदावहः । परावहः संवहश्च महाबलपराक्रमाः

āvahaḥ pravahaścaiva vivaho 'tha hyudāvahaḥ / parāvahaḥ saṃvahaśca mahābalaparākramāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा परिवहः श्रीमान् उत्पातभयशंसिनः । इत्येवं क्षुभिताः सप्त मरुतो गगनेचराः

tathā parivahaḥ śrīmān utpātabhayaśaṃsinaḥ / ityevaṃ kṣubhitāḥ sapta maruto gaganecarāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ये ग्रहाः सर्वलोकस्य क्षये प्रादुर्भवन्ति वै । ते सर्वे गगने दृष्टा व्यचरन्त यथासुखम्

ye grahāḥ sarvalokasya kṣaye prādurbhavanti vai / te sarve gagane dṛṣṭā vyacaranta yathāsukham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयोगतश्चाप्यचरन् मार्गं निशि निशाचरः । सग्रहः सह नक्षत्रैर् आकापतिररिंदमः

ayogataścāpyacaran mārgaṃ niśi niśācaraḥ / sagrahaḥ saha nakṣatrair ākāpatirariṃdamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विवर्णतां च भगवान् गतो दिवि दिवाकरः । कृष्णं कबन्धं च तथा लक्ष्यते सुमहद्दिवि

vivarṇatāṃ ca bhagavān gato divi divākaraḥ / kṛṣṇaṃ kabandhaṃ ca tathā lakṣyate sumahaddivi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अमुञ्चच्चार्चिषां वृन्दं भूमिवृत्तिर् विभावसुः । गगनस्थश्च भगवान् अभीक्ष्णं परिदृश्यते

amuñcaccārciṣāṃ vṛndaṃ bhūmivṛttir vibhāvasuḥ / gaganasthaśca bhagavān abhīkṣṇaṃ paridṛśyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सप्त धूम्रनिभा घोराः सूर्या दिवि समुत्थिताः । सोमस्य गगनस्थस्य ग्रहास्तिष्ठन्ति शृङ्गगाः

sapta dhūmranibhā ghorāḥ sūryā divi samutthitāḥ / somasya gaganasthasya grahāstiṣṭhanti śṛṅgagāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वामे तु दक्षिणे चैव स्थितौ शुक्रबृहस्पती । शनैश्चरो लोहिताङ्गो ज्वलनाङ्गसमद्युतिः

vāme tu dakṣiṇe caiva sthitau śukrabṛhaspatī / śanaiścaro lohitāṅgo jvalanāṅgasamadyutiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समं समधिरोहन्तः सर्वे ते गगनेचराः । शृङ्गाणि शनकैर्घोरा युगान्तावर्तिनो ग्रहाः

samaṃ samadhirohantaḥ sarve te gaganecarāḥ / śṛṅgāṇi śanakairghorā yugāntāvartino grahāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चन्द्रमाश्च सनक्षत्रैर् ग्रहैः सह तमोनुदः । चराचरविनाशाय रोहिणीं नाभ्यनन्दत

candramāśca sanakṣatrair grahaiḥ saha tamonudaḥ / carācaravināśāya rohiṇīṃ nābhyanandata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गृहीतो राहुणा चन्द्र उल्काभिरभिहन्यते । उल्काः प्रज्वलिताश्चन्द्रे विचरन्ति यथासुखम्

gṛhīto rāhuṇā candra ulkābhirabhihanyate / ulkāḥ prajvalitāścandre vicaranti yathāsukham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवानामपि यो देवः सो ऽप्यवर्षत शोणितम् । अपतन्गगनादुल्का विद्युद्रूपा महास्वनाः

devānāmapi yo devaḥ so 'pyavarṣata śoṇitam / apatangaganādulkā vidyudrūpā mahāsvanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अकाले च द्रुमाः सर्वे पुष्पन्ति च फलन्ति च । लताश्च सफलाः सर्वा ये चाहुर्दैत्यनाशनम्

akāle ca drumāḥ sarve puṣpanti ca phalanti ca / latāśca saphalāḥ sarvā ye cāhurdaityanāśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

फलैः फलान्यजायन्त पुष्पैः पुष्पं तथैव च । उन्मीलन्ति निमीलन्ति हसन्ति च रुदन्ति च

phalaiḥ phalānyajāyanta puṣpaiḥ puṣpaṃ tathaiva ca / unmīlanti nimīlanti hasanti ca rudanti ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विक्रोशन्ति च गम्भीरा धूमयन्ति ज्वलन्ति च । प्रतिमाः सर्वदेवानां वेदयन्ति महद्भयम्

vikrośanti ca gambhīrā dhūmayanti jvalanti ca / pratimāḥ sarvadevānāṃ vedayanti mahadbhayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आरण्यैः सह संसृष्टा ग्राम्याश्च मृगपक्षिणः । चक्रुः सुभैरवं तत्र महायुद्धमुपस्थितम्

āraṇyaiḥ saha saṃsṛṣṭā grāmyāśca mṛgapakṣiṇaḥ / cakruḥ subhairavaṃ tatra mahāyuddhamupasthitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नद्यश्च प्रतिकूलानि वहन्ति कलुषोदकाः । न प्रकाशन्ति च दिशो रक्तरेणुसमाकुलाः

nadyaśca pratikūlāni vahanti kaluṣodakāḥ / na prakāśanti ca diśo raktareṇusamākulāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वानस्पत्यो न पूज्यन्ते पूजनार्हाः कथंचन । वायुवेगेन हन्यन्ते भज्यन्ते प्रणमन्ति च

vānaspatyo na pūjyante pūjanārhāḥ kathaṃcana / vāyuvegena hanyante bhajyante praṇamanti ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यदा च सर्वभूतानां छाया न परिवर्तते । अपराह्णगते सूर्ये लोकानां युगसंक्षये

yadā ca sarvabhūtānāṃ chāyā na parivartate / aparāhṇagate sūrye lokānāṃ yugasaṃkṣaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा हिरण्यकशिपोर् दैत्यस्योपरि वेश्मनः । भाण्डागारायुधागारे निविष्टमभवन्मधु

tadā hiraṇyakaśipor daityasyopari veśmanaḥ / bhāṇḍāgārāyudhāgāre niviṣṭamabhavanmadhu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असुराणां विनाशाय सुराणां विजयाय च । दृश्यन्ते विविधोत्पाता घोरा घोरनिदर्शनाः

asurāṇāṃ vināśāya surāṇāṃ vijayāya ca / dṛśyante vividhotpātā ghorā ghoranidarśanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एते चान्ये च बहवो घोरोत्पाताः समुत्थिताः । दैत्येन्द्रस्य विनाशाय दृश्यन्ते कालनिर्मिताः

ete cānye ca bahavo ghorotpātāḥ samutthitāḥ / daityendrasya vināśāya dṛśyante kālanirmitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मेदिन्यां कम्पमानायां दैत्येन्द्रेण महात्मना । महीधरा नागगणा निपेतुरमितौजसः

medinyāṃ kampamānāyāṃ daityendreṇa mahātmanā / mahīdharā nāgagaṇā nipeturamitaujasaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विषज्वालाकुलैर्वक्त्रैर् विमुञ्चन्तो हुताशनम् । चतुःशीर्षाः पञ्चशीर्षाः सप्तशीर्षाश्च पन्नगाः

viṣajvālākulairvaktrair vimuñcanto hutāśanam / catuḥśīrṣāḥ pañcaśīrṣāḥ saptaśīrṣāśca pannagāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वासुकिस्तक्षकश्चैव कर्कोटकधनंजयौ । एलामुखः कालियश्च महापद्मश्च वीर्यवान्

vāsukistakṣakaścaiva karkoṭakadhanaṃjayau / elāmukhaḥ kāliyaśca mahāpadmaśca vīryavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहस्रशीर्षा नागो वै हेमतालध्वजः प्रभुः । शेषो ऽनन्तो महाभागो दुष्प्रकम्प्यः प्रकम्पितः

sahasraśīrṣā nāgo vai hematāladhvajaḥ prabhuḥ / śeṣo 'nanto mahābhāgo duṣprakampyaḥ prakampitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दीप्तान्यन्तर्जलस्थानि पृथिवीधरणानि च । तदा क्रुद्धेन महता कम्पितानि समन्ततः

dīptānyantarjalasthāni pṛthivīdharaṇāni ca / tadā kruddhena mahatā kampitāni samantataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नागास्तेजोधराश्चापि पातालतलचारिणः । हिरण्यकशिपुर्दैत्यस् तदा संस्पृष्टवान्महीम्

nāgāstejodharāścāpi pātālatalacāriṇaḥ / hiraṇyakaśipurdaityas tadā saṃspṛṣṭavānmahīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संदष्टौष्ठपुटः क्रोधाद् वाराह इव पूर्वजः । नदी भागीरथी चैव सरयूः कौशिकी तथा

saṃdaṣṭauṣṭhapuṭaḥ krodhād vārāha iva pūrvajaḥ / nadī bhāgīrathī caiva sarayūḥ kauśikī tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यमुना त्वथ कावेरी कृष्णवेणा च निम्नगा । सुवेणा च महाभागा नदी गोदावरी तथा

yamunā tvatha kāverī kṛṣṇaveṇā ca nimnagā / suveṇā ca mahābhāgā nadī godāvarī tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चर्मण्वती च सिन्धुश्च तथा नदनदीपतिः । कमलप्रभवश्चैव शोणो मणिनिभोदकः

carmaṇvatī ca sindhuśca tathā nadanadīpatiḥ / kamalaprabhavaścaiva śoṇo maṇinibhodakaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नर्मदा शुभतोया च तथा वेत्रवती नदी । गोमती गोकुलाकीर्णा तथा पूर्वसरस्वती

narmadā śubhatoyā ca tathā vetravatī nadī / gomatī gokulākīrṇā tathā pūrvasarasvatī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मही कालमही चैव तमसा पुष्पवाहिनी । जम्बूद्वीपं रत्नवटं सर्वरत्नोपशोभितम्

mahī kālamahī caiva tamasā puṣpavāhinī / jambūdvīpaṃ ratnavaṭaṃ sarvaratnopaśobhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुवर्णप्रकटं चैव सुवर्णाकरमण्डितम् । महानदं च लौहित्यं शैलकाननशोभितम्

suvarṇaprakaṭaṃ caiva suvarṇākaramaṇḍitam / mahānadaṃ ca lauhityaṃ śailakānanaśobhitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पत्तनं कोशकरणम् ऋषिवीरजनाकरम् । मागधाश्च महाग्रामा मुण्डाः शुङ्गास्तथैव च

pattanaṃ kośakaraṇam ṛṣivīrajanākaram / māgadhāśca mahāgrāmā muṇḍāḥ śuṅgāstathaiva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुह्मा मल्ला विदेहाश्च मालवाः काशिकोसलाः । भवनं वैनतेयस्य दैत्येन्द्रेणाभिकम्पितम्

suhmā mallā videhāśca mālavāḥ kāśikosalāḥ / bhavanaṃ vainateyasya daityendreṇābhikampitam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कैलासशिखराकारं यत्कृतं विश्वकर्मणा । रक्ततोयो महाभीमो लौहित्यो नाम सागरः

kailāsaśikharākāraṃ yatkṛtaṃ viśvakarmaṇā / raktatoyo mahābhīmo lauhityo nāma sāgaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उदयश्च महाशैल उच्छ्रितः शतयोजनम् । सुवर्णवेदिकः श्रीमान् मेघपङ्क्तिनिषेवितः

udayaśca mahāśaila ucchritaḥ śatayojanam / suvarṇavedikaḥ śrīmān meghapaṅktiniṣevitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भ्राजमानो ऽर्कसदृशैर् जातरूपमयैर्द्रुमैः । शालैस्तालैस्तमालैश्च कर्णिकारैश्च पुष्पितैः

bhrājamāno 'rkasadṛśair jātarūpamayairdrumaiḥ / śālaistālaistamālaiśca karṇikāraiśca puṣpitaiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अयोमुखश्च विख्यातः पर्वतो धातुमण्डितः । तमालवनगन्धश्च पर्वतो मलयः शुभः

ayomukhaśca vikhyātaḥ parvato dhātumaṇḍitaḥ / tamālavanagandhaśca parvato malayaḥ śubhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुराष्ट्राश्च सबाह्लीकाः शूराभीरास्तथैव च । भोजाः पाण्ड्याश्च वङ्गाश्च कलिङ्गास्ताम्रलिप्तकाः

surāṣṭrāśca sabāhlīkāḥ śūrābhīrāstathaiva ca / bhojāḥ pāṇḍyāśca vaṅgāśca kaliṅgāstāmraliptakāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथैवौण्ड्राश्च पौण्ड्राश्च वामचूडाः सकेरलाः । क्षोभितास्तेन दैत्येन सदेवाश्चाप्सरोगणाः

tathaivauṇḍrāśca pauṇḍrāśca vāmacūḍāḥ sakeralāḥ / kṣobhitāstena daityena sadevāścāpsarogaṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अगस्त्यभवनं चैव यदगम्यं कृतं पुरा । सिद्धचारणसंघश्च विप्रकीर्णं मनोहरम्

agastyabhavanaṃ caiva yadagamyaṃ kṛtaṃ purā / siddhacāraṇasaṃghaśca viprakīrṇaṃ manoharam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विचित्रनानाविहगं सुपुष्पितमहाद्रुमम् । जातरूपमयैः शृङ्गैर् अप्सरोगणनादितम्

vicitranānāvihagaṃ supuṣpitamahādrumam / jātarūpamayaiḥ śṛṅgair apsarogaṇanāditam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गिरिपुष्पितकश्चैव लक्ष्मीवान्प्रियदर्शनः । उत्थितः सागरं भित्त्वा विश्रामश्चन्द्रसूर्ययोः । रराज सुमहाशृङ्गैर् गगनं विलिखन्निव

giripuṣpitakaścaiva lakṣmīvānpriyadarśanaḥ / utthitaḥ sāgaraṃ bhittvā viśrāmaścandrasūryayoḥ / rarāja sumahāśṛṅgair gaganaṃ vilikhanniva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चन्द्रसूर्यांशुसंकाशैः सागराम्बुसमावृतैः । विद्युत्वान्सर्वतः श्रीमान् आयतः शतयोजनम्

candrasūryāṃśusaṃkāśaiḥ sāgarāmbusamāvṛtaiḥ / vidyutvānsarvataḥ śrīmān āyataḥ śatayojanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्युतां यत्र संपाता निपात्यन्ते नगोत्तमे । ऋषभः पर्वतश्चैव श्रीमान्वृषभसंज्ञितः

vidyutāṃ yatra saṃpātā nipātyante nagottame / ṛṣabhaḥ parvataścaiva śrīmānvṛṣabhasaṃjñitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कुञ्जरः पर्वतः श्रीमान् यत्रागस्त्यगृहं शुभम् । विशालाक्षश्च दुर्धर्षः सर्पाणामालयः पुरी

kuñjaraḥ parvataḥ śrīmān yatrāgastyagṛhaṃ śubham / viśālākṣaśca durdharṣaḥ sarpāṇāmālayaḥ purī

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा भोगवती चापि दैत्येन्द्रेणाभिकम्पिता । महासेनो गिरिश्चैव पारियात्रश्च पर्वतः

tathā bhogavatī cāpi daityendreṇābhikampitā / mahāseno giriścaiva pāriyātraśca parvataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चक्रवांश्च गिरिश्रेष्ठो वाराहश्चैव पर्वतः । प्राग्ज्यौतिषपुरं चापि जातरूपमयं शुभम्

cakravāṃśca giriśreṣṭho vārāhaścaiva parvataḥ / prāgjyautiṣapuraṃ cāpi jātarūpamayaṃ śubham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यस्मिन्वसति दुष्टात्मा नरको नाम दानवः । मेघश्च पर्वतश्रेष्ठो मेघगम्भीरनिःस्वनः

yasminvasati duṣṭātmā narako nāma dānavaḥ / meghaśca parvataśreṣṭho meghagambhīraniḥsvanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षष्टिस्तत्र सहस्राणि पर्वतानां द्विजोत्तमाः । तरुणादित्यसंकाशो मेरुस्तत्र महागिरिः

ṣaṣṭistatra sahasrāṇi parvatānāṃ dvijottamāḥ / taruṇādityasaṃkāśo merustatra mahāgiriḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यक्षराक्षसगन्धर्वैर् नित्यं सेवितकंदरः । हेमगर्भो महाशैलस् तथा हेमसखो गिरिः

yakṣarākṣasagandharvair nityaṃ sevitakaṃdaraḥ / hemagarbho mahāśailas tathā hemasakho giriḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कैलासश्चैव शैलेन्द्रो दानवेन्द्रेण कम्पितः । हेमपुष्करसंछन्नं तेन वैखानसं सरः

kailāsaścaiva śailendro dānavendreṇa kampitaḥ / hemapuṣkarasaṃchannaṃ tena vaikhānasaṃ saraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कम्पितं मानसं चैव हंसकारण्डवाकुलम् । त्रिशृङ्गपर्वतश्चैव कुमारी च सरिद्वरा

kampitaṃ mānasaṃ caiva haṃsakāraṇḍavākulam / triśṛṅgaparvataścaiva kumārī ca saridvarā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुषारचयसंछन्नो मन्दरश्चापि पर्वतः । उशीरबिन्दुश्च गिरिश् चन्द्रप्रस्थस्तथाद्रिराट्

tuṣāracayasaṃchanno mandaraścāpi parvataḥ / uśīrabinduśca giriś candraprasthastathādrirāṭ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रजापतिगिरिश्चैव तथा पुष्करपर्वतः । देवाभ्रपर्वतश्चैव तथा वै रेणुको गिरिः

prajāpatigiriścaiva tathā puṣkaraparvataḥ / devābhraparvataścaiva tathā vai reṇuko giriḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

क्रौञ्चः सप्तर्षिशैलश्च धूम्रवर्णश्च पर्वतः । एते चान्ये च गिरयो देशा जनपदास्तथा

krauñcaḥ saptarṣiśailaśca dhūmravarṇaśca parvataḥ / ete cānye ca girayo deśā janapadāstathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नद्यः ससागराः सर्वाः सो ऽकम्पयत दानवः । कपिलश्च महीपुत्रो व्याघ्रवांश्चैव कम्पितः

nadyaḥ sasāgarāḥ sarvāḥ so 'kampayata dānavaḥ / kapilaśca mahīputro vyāghravāṃścaiva kampitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

खेचराश्च सतीपुत्राः पातालतलवासिनः । गणस्तथा परो रौद्रो मेघनामाङ्कुशायुधः

khecarāśca satīputrāḥ pātālatalavāsinaḥ / gaṇastathā paro raudro meghanāmāṅkuśāyudhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऊर्ध्वगो भीमवेगश्च सर्व एवाभिकम्पिताः । गदी शूली करालश्च हिरण्यकशिपुस्तदा

ūrdhvago bhīmavegaśca sarva evābhikampitāḥ / gadī śūlī karālaśca hiraṇyakaśipustadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जीमूतघनसंकाशो जीमूतघननिःस्वनः । जीमूतघननिर्घोषो जीमूत इव वेगवान्

jīmūtaghanasaṃkāśo jīmūtaghananiḥsvanaḥ / jīmūtaghananirghoṣo jīmūta iva vegavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवारिर्दितिजो वीरो नृसिंहं समुपाद्रवत् । समुत्पत्य ततस्तीक्ष्णैर् मृगेन्द्रेण महानखैः । तद्ॐकारसहायेन विदार्य निहतो युधि

devārirditijo vīro nṛsiṃhaṃ samupādravat / samutpatya tatastīkṣṇair mṛgendreṇa mahānakhaiḥ / tadoṃkārasahāyena vidārya nihato yudhi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मही च कालश्च शशी नभश्च ग्रहाश्च सूर्यश्च दिशश्च सर्वाः । नद्यश्च शैलाश्च महार्णवाश्च गताः प्रसादं दितिपुत्रनाशात्

mahī ca kālaśca śaśī nabhaśca grahāśca sūryaśca diśaśca sarvāḥ / nadyaśca śailāśca mahārṇavāśca gatāḥ prasādaṃ ditiputranāśāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रमुदिता देवा ऋषयश्च तपोधनाः । तुष्टुवुर्नामभिर्दिव्यैर् आदिदेवं सनातनम्

tataḥ pramuditā devā ṛṣayaśca tapodhanāḥ / tuṣṭuvurnāmabhirdivyair ādidevaṃ sanātanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्त्वया विहितं देव नारसिंहमिदं वपुः । एतदेवार्चयिष्यन्ति परावरविदो जनाः

yattvayā vihitaṃ deva nārasiṃhamidaṃ vapuḥ / etadevārcayiṣyanti parāvaravido janāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*देवा ऊचुः भवान्ब्रह्मा च रुद्रश्च महेन्द्रो देवसत्तमः । भवान्कर्ता विकर्ता च लोकानां प्रभवो ऽव्ययः

*devā ūcuḥ bhavānbrahmā ca rudraśca mahendro devasattamaḥ / bhavānkartā vikartā ca lokānāṃ prabhavo 'vyayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परां च सिद्धिं च परं च देवं परं च मन्त्रं परमं हविश्च । परं च धर्मं परमं च विश्वं त्वामाहुरग्र्यं पुरुषं पुराणम्

parāṃ ca siddhiṃ ca paraṃ ca devaṃ paraṃ ca mantraṃ paramaṃ haviśca / paraṃ ca dharmaṃ paramaṃ ca viśvaṃ tvāmāhuragryaṃ puruṣaṃ purāṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परं शरीरं परमं च ब्रह्म परं च योगं परमां च वाणीम् । परं रहस्यं परमां गतिं च त्वामाहुरग्र्यं पुरुषं पुराणम्

paraṃ śarīraṃ paramaṃ ca brahma paraṃ ca yogaṃ paramāṃ ca vāṇīm / paraṃ rahasyaṃ paramāṃ gatiṃ ca tvāmāhuragryaṃ puruṣaṃ purāṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवं परस्यापि परं पदं यत् परं परस्यापि परं च देवम् । परं परस्यापि परं च भूतं त्वामाहुरग्र्यं पुरुषं पुराणम्

evaṃ parasyāpi paraṃ padaṃ yat paraṃ parasyāpi paraṃ ca devam / paraṃ parasyāpi paraṃ ca bhūtaṃ tvāmāhuragryaṃ puruṣaṃ purāṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परं परस्यापि परं रहस्यं परं परस्यापि परं महत्त्वम् । परं परस्यापि परं महद्यत् त्वामाहुरग्र्यं पुरुषं पुराणम्

paraṃ parasyāpi paraṃ rahasyaṃ paraṃ parasyāpi paraṃ mahattvam / paraṃ parasyāpi paraṃ mahadyat tvāmāhuragryaṃ puruṣaṃ purāṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

परं परस्यापि परं निधानं परं परस्यापि परं पवित्रम् । परं परस्यापि परं च दान्तं त्वामाहुरग्र्यं पुरुषं पुराणम्

paraṃ parasyāpi paraṃ nidhānaṃ paraṃ parasyāpi paraṃ pavitram / paraṃ parasyāpi paraṃ ca dāntaṃ tvāmāhuragryaṃ puruṣaṃ purāṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एवमुक्त्वा तु भगवान् सर्वलोकपितामहः । स्तुत्वा नारायणं देवं ब्रह्मलोकं गतः प्रभुः

evamuktvā tu bhagavān sarvalokapitāmahaḥ / stutvā nārāyaṇaṃ devaṃ brahmalokaṃ gataḥ prabhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो नदत्सु तूर्येषु नृत्यन्तीष्वप्सरःसु च । क्षीरोदस्योत्तरं कूलं जगाम हरिरीश्वरः

tato nadatsu tūryeṣu nṛtyantīṣvapsaraḥsu ca / kṣīrodasyottaraṃ kūlaṃ jagāma harirīśvaraḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नारसिंहं वपुर्देवः स्थापयित्वा सुदीप्तिमत् । पौराणं रूपमास्थाय प्रययौ गरुडध्वजः

nārasiṃhaṃ vapurdevaḥ sthāpayitvā sudīptimat / paurāṇaṃ rūpamāsthāya prayayau garuḍadhvajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अष्टचक्रेण यानेन भूतयुतेन भास्वता । अव्यक्तप्रकृतिर्देवः स्वस्थानं गतवान्प्रभुः

aṣṭacakreṇa yānena bhūtayutena bhāsvatā / avyaktaprakṛtirdevaḥ svasthānaṃ gatavānprabhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.