Matsya Purāṇa 165

*मत्स्य उवाच चत्वार्याहुः सहस्राणि वर्षाणां तु कृतं युगम् । तस्य तावच्छती संध्या द्विगुणा रविनन्दन

*matsya uvāca catvāryāhuḥ sahasrāṇi varṣāṇāṃ tu kṛtaṃ yugam / tasya tāvacchatī saṃdhyā dviguṇā ravinandana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्र धर्मश्चतुष्पादस् त्व् अधर्मः पादविग्रहः । स्वधर्मनिरताः सन्तो जायन्ते यत्र मानवाः

yatra dharmaścatuṣpādas tv adharmaḥ pādavigrahaḥ / svadharmaniratāḥ santo jāyante yatra mānavāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विप्राः स्थिता धर्मपरा राजवृत्तौ स्थिता नृपाः । कृष्यामभिरता वैश्याः शूद्राः शुश्रूषवः स्थिताः

viprāḥ sthitā dharmaparā rājavṛttau sthitā nṛpāḥ / kṛṣyāmabhiratā vaiśyāḥ śūdrāḥ śuśrūṣavaḥ sthitāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा सत्यं च शौचं च धर्मश्चैव विवर्धते । सद्भिराचरितं कर्म क्रियते ख्यायते च वै

tadā satyaṃ ca śaucaṃ ca dharmaścaiva vivardhate / sadbhirācaritaṃ karma kriyate khyāyate ca vai

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतत्कार्तयुगं वृत्तं सर्वेषामपि पार्थिव । प्राणिनां धर्मसङ्गानाम् अपि वै नीचजन्मनाम्

etatkārtayugaṃ vṛttaṃ sarveṣāmapi pārthiva / prāṇināṃ dharmasaṅgānām api vai nīcajanmanām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रीणि वर्षसहस्राणि त्रेतायुगमिहोच्यते । तस्य तावच्छती संध्या द्विगुणा परिकीर्त्यते

trīṇi varṣasahasrāṇi tretāyugamihocyate / tasya tāvacchatī saṃdhyā dviguṇā parikīrtyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वाभ्यामधर्मः पादाभ्यां त्रिभिर्धर्मो व्यवस्थितः । यत्र सत्यं च सत्त्वं च त्रेताधर्मो विधीयते

dvābhyāmadharmaḥ pādābhyāṃ tribhirdharmo vyavasthitaḥ / yatra satyaṃ ca sattvaṃ ca tretādharmo vidhīyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

त्रेतायां विकृतिं यान्ति वर्णास्त्वेते न संशयः । चातुर्वर्ण्यस्य वैकृत्याद् यान्ति दौर्बल्यमाश्रमाः

tretāyāṃ vikṛtiṃ yānti varṇāstvete na saṃśayaḥ / cāturvarṇyasya vaikṛtyād yānti daurbalyamāśramāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एषा त्रेतायुगगतिर् विचित्रा देवनिर्मिता । द्वापरस्य तु या चेष्टा तामपि श्रोतुमर्हसि

eṣā tretāyugagatir vicitrā devanirmitā / dvāparasya tu yā ceṣṭā tāmapi śrotumarhasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वापरं द्वे सहस्रे तु वर्षाणां रविनन्दन । तस्य तावच्छती संध्या द्विगुणा युगमुच्यते

dvāparaṃ dve sahasre tu varṣāṇāṃ ravinandana / tasya tāvacchatī saṃdhyā dviguṇā yugamucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्र चार्थपराः सर्वे प्राणिनो रजसा हताः । सर्वे नैष्कृतिकाः क्षुद्रा जायन्ते रविनन्दन

tatra cārthaparāḥ sarve prāṇino rajasā hatāḥ / sarve naiṣkṛtikāḥ kṣudrā jāyante ravinandana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्वाभ्यां धर्मः स्थितः पद्भ्याम् अधर्मस्त्रिभिरुत्थितः । विपर्ययाच्छनैर्धर्मः क्षयमेति कलौ युगे

dvābhyāṃ dharmaḥ sthitaḥ padbhyām adharmastribhirutthitaḥ / viparyayācchanairdharmaḥ kṣayameti kalau yuge

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मण्यभावस्य ततस् तथौत्सुक्यं विशीर्यते । व्रतोपवासास्त्यज्यन्ते द्वापरे युगपर्यये

brāhmaṇyabhāvasya tatas tathautsukyaṃ viśīryate / vratopavāsāstyajyante dvāpare yugaparyaye

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तथा वर्षसहस्रं तु वर्षाणां द्वे शते अपि । संध्यया सह संख्यातं क्रूरं कलियुगं स्मृतम्

tathā varṣasahasraṃ tu varṣāṇāṃ dve śate api / saṃdhyayā saha saṃkhyātaṃ krūraṃ kaliyugaṃ smṛtam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

यत्राधर्मश्चतुष्पादः स्याद्धर्मः पादविग्रहः । कामिनस्तपसा हीना जायन्ते तत्र मानवाः

yatrādharmaścatuṣpādaḥ syāddharmaḥ pādavigrahaḥ / kāminastapasā hīnā jāyante tatra mānavāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नैवातिसात्त्विकः कश्चिन् न साधुर्न च सत्यवाक् । नास्तिका ब्रह्मभक्ता वा जायन्ते तत्र मानवाः

naivātisāttvikaḥ kaścin na sādhurna ca satyavāk / nāstikā brahmabhaktā vā jāyante tatra mānavāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अहंकारगृहीताश्च प्रक्षीणस्नेहबन्धनाः । विप्राः शूद्रसमाचाराः सन्ति सर्वे कलौ युगे

ahaṃkāragṛhītāśca prakṣīṇasnehabandhanāḥ / viprāḥ śūdrasamācārāḥ santi sarve kalau yuge

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आश्रमाणां विपर्यासः कलौ सम्परिवर्तते । वर्णानां चैव संदेहो युगान्ते रविनन्दन

āśramāṇāṃ viparyāsaḥ kalau samparivartate / varṇānāṃ caiva saṃdeho yugānte ravinandana

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

विद्याद्द्वादशसाहस्रीं युगाख्यां पूर्वनिर्मिताम् । एवं सहस्रपर्यन्तं तदहर्ब्राह्ममुच्यते

vidyāddvādaśasāhasrīṃ yugākhyāṃ pūrvanirmitām / evaṃ sahasraparyantaṃ tadaharbrāhmamucyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो ऽहनि गते तस्मिन् सर्वेषामेव जीविनाम् । शरीरनिर्वृतिं दृष्ट्वा लोकसंहारबुद्धितः

tato 'hani gate tasmin sarveṣāmeva jīvinām / śarīranirvṛtiṃ dṛṣṭvā lokasaṃhārabuddhitaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवतानां च सर्वासां ब्रह्मादीनां महीपते । दैत्यानां दानवानां च यक्षराक्षसपक्षिणाम्

devatānāṃ ca sarvāsāṃ brahmādīnāṃ mahīpate / daityānāṃ dānavānāṃ ca yakṣarākṣasapakṣiṇām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गन्धर्वाणामप्सरसां भुजंगानां च पार्थिव । पर्वतानां नदीनां च पशूनां चैव सत्तम । तिर्यग्योनिगतानां च सत्त्वानां कृमिणां तथा

gandharvāṇāmapsarasāṃ bhujaṃgānāṃ ca pārthiva / parvatānāṃ nadīnāṃ ca paśūnāṃ caiva sattama / tiryagyonigatānāṃ ca sattvānāṃ kṛmiṇāṃ tathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महाभूतपतिः पञ्च हृत्वा भूतानि भूतकृत् । जगत्संहरणार्थाय कुरुते वैशसं महत्

mahābhūtapatiḥ pañca hṛtvā bhūtāni bhūtakṛt / jagatsaṃharaṇārthāya kurute vaiśasaṃ mahat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भूत्वा सूर्यश्चक्षुषी चाददानो भूत्वा वायुः प्राणिनां प्राणजालम् । भूत्वा वह्निर्निर्दहन्सर्वलोकान् भूत्वा मेघो भूय उग्रो ऽप्यवर्षत्

bhūtvā sūryaścakṣuṣī cādadāno bhūtvā vāyuḥ prāṇināṃ prāṇajālam / bhūtvā vahnirnirdahansarvalokān bhūtvā megho bhūya ugro 'pyavarṣat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.