Matsya Purāṇa 166

*मत्स्य उवाच भूत्वा नारायणो योगी सत्त्वमूर्तिर्विभावसुः । गभस्तिभिः प्रदीप्ताभिः संशोषयति सागरान्

*matsya uvāca bhūtvā nārāyaṇo yogī sattvamūrtirvibhāvasuḥ / gabhastibhiḥ pradīptābhiḥ saṃśoṣayati sāgarān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः पीत्वार्णवान् सर्वान् नदीः कूपांश्च सर्वशः । पर्वतानां च सलिलं सर्वमादाय रश्मिभिः

tataḥ pītvārṇavān sarvān nadīḥ kūpāṃśca sarvaśaḥ / parvatānāṃ ca salilaṃ sarvamādāya raśmibhiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भित्त्वा गभस्तिभिश्चैव महीं गत्वा रसातलात् । पातालजलमादाय पिबते रसमुत्तमम्

bhittvā gabhastibhiścaiva mahīṃ gatvā rasātalāt / pātālajalamādāya pibate rasamuttamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मूत्रासृक्क्लेदम् अन्यच्च यदस्ति प्राणिषु ध्रुवम् । तत्सर्वमरविन्दाक्ष आदत्ते पुरुषोत्तमः

mūtrāsṛkkledam anyacca yadasti prāṇiṣu dhruvam / tatsarvamaravindākṣa ādatte puruṣottamaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वायुश्च बलवान्भूत्वा विधुन्वानो ऽखिलं जगत् । प्राणापानसमानाद्यान् वायून् आकर्षते हरिः

vāyuśca balavānbhūtvā vidhunvāno 'khilaṃ jagat / prāṇāpānasamānādyān vāyūn ākarṣate hariḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततो देवगणाः सर्वे भूतान्येव च यानि तु । गन्धो घ्राणं शरीरं च पृथिवीं संश्रिता गुणाः

tato devagaṇāḥ sarve bhūtānyeva ca yāni tu / gandho ghrāṇaṃ śarīraṃ ca pṛthivīṃ saṃśritā guṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जिह्वा रसश्च स्नेहश्च संश्रिताः सलिले गुणाः । रूपं चक्षुर्विपाकश्च ज्योतिरेवाश्रिता गुणाः

jihvā rasaśca snehaśca saṃśritāḥ salile guṇāḥ / rūpaṃ cakṣurvipākaśca jyotirevāśritā guṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्पर्शः प्राणश्च चेष्टा च पवने संश्रिता गुणाः । शब्दः श्रोत्रं च खान्येव गगने संश्रिता गुणाः

sparśaḥ prāṇaśca ceṣṭā ca pavane saṃśritā guṇāḥ / śabdaḥ śrotraṃ ca khānyeva gagane saṃśritā guṇāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

लोकमाया भगवता मुहूर्तेन विनाशिता । मनो बुद्धिश्च सर्वेषां क्षेत्रज्ञश्चेति यः श्रुतः

lokamāyā bhagavatā muhūrtena vināśitā / mano buddhiśca sarveṣāṃ kṣetrajñaśceti yaḥ śrutaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं वरेण्यं परमेष्ठी हृषीकेशमुपाश्रितः । ततो भगवतस्तस्य रश्मिभिः परिवारितः

taṃ vareṇyaṃ parameṣṭhī hṛṣīkeśamupāśritaḥ / tato bhagavatastasya raśmibhiḥ parivāritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वायुनाक्रम्यमाणासु द्रुमशाखासु चाश्रितः । तेषां संघर्षणोद्भूतः पावकः शतधा ज्वलन्

vāyunākramyamāṇāsu drumaśākhāsu cāśritaḥ / teṣāṃ saṃgharṣaṇodbhūtaḥ pāvakaḥ śatadhā jvalan

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अदहच्च तदा सर्वं वृतः संवर्तको ऽनलः । सपर्वतद्रुमान्गुल्मांल् लतावल्लीस्तृणानि च विमानानि च दिव्यानि पुराणि विविधानि च । यानि चाश्रयणीयानि तानि सर्वाणि सो ऽदहत्

adahacca tadā sarvaṃ vṛtaḥ saṃvartako 'nalaḥ / saparvatadrumāngulmāṃl latāvallīstṛṇāni ca vimānāni ca divyāni purāṇi vividhāni ca / yāni cāśrayaṇīyāni tāni sarvāṇi so 'dahat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भस्मीकृत्य ततः सर्वांल् लोकांल्लोकगुरुर्हरिः । भूयो निर्वापयामास युगान्तेन च कर्मणा

bhasmīkṛtya tataḥ sarvāṃl lokāṃllokagururhariḥ / bhūyo nirvāpayāmāsa yugāntena ca karmaṇā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सहस्रवृष्टिः शतधा भूत्वा कृष्णो महाबलः । दिव्यतोयेन हविषा तर्पयामास मेदिनीम्

sahasravṛṣṭiḥ śatadhā bhūtvā kṛṣṇo mahābalaḥ / divyatoyena haviṣā tarpayāmāsa medinīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः क्षीरनिकायेन स्वादुना परमाम्भसा । शिवेन पुण्येन मही निर्वाणमगमत्परम्

tataḥ kṣīranikāyena svādunā paramāmbhasā / śivena puṇyena mahī nirvāṇamagamatparam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तेन रोधेन संछन्ना पयसां वर्षतो धरा । एकार्णवजलीभूता सर्वसत्त्वविवर्जिता

tena rodhena saṃchannā payasāṃ varṣato dharā / ekārṇavajalībhūtā sarvasattvavivarjitā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

महासत्त्वान्यपि विभुं प्रविष्टान्यमितौजसम् । नष्टार्कपवनाकाशे सूक्ष्मे जगति संवृते

mahāsattvānyapi vibhuṃ praviṣṭānyamitaujasam / naṣṭārkapavanākāśe sūkṣme jagati saṃvṛte

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संशोषमात्मना कृत्वा समुद्रानपि देहिनः । दग्ध्वा संप्लाव्य च तथा स्वपित्येकः सनातनः

saṃśoṣamātmanā kṛtvā samudrānapi dehinaḥ / dagdhvā saṃplāvya ca tathā svapityekaḥ sanātanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पौराणं रूपमास्थाय स्वपित्यमितविक्रमः । एकार्णवजलव्यापी योगी योगमुपाश्रितः

paurāṇaṃ rūpamāsthāya svapityamitavikramaḥ / ekārṇavajalavyāpī yogī yogamupāśritaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनेकानि सहस्राणि युगान्येकार्णवाम्भसि । न चैनं कश्चिदव्यक्तं व्यक्तं वेदितुमर्हति

anekāni sahasrāṇi yugānyekārṇavāmbhasi / na cainaṃ kaścidavyaktaṃ vyaktaṃ veditumarhati

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कश्चैव पुरुषो नाम किंयोगः कश्च योगवान् । असौ कियन्तं कालं च एकार्णवविधिं प्रभुः

kaścaiva puruṣo nāma kiṃyogaḥ kaśca yogavān / asau kiyantaṃ kālaṃ ca ekārṇavavidhiṃ prabhuḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

करिष्यतीति भगवान् इति कश्चिन् न बुध्यते

kariṣyatīti bhagavān iti kaścin na budhyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न द्रष्टा नैव गमिता न ज्ञाता नैव पार्श्वगः । तस्य न ज्ञायते किंचित् तमृते देवसत्तमम्

na draṣṭā naiva gamitā na jñātā naiva pārśvagaḥ / tasya na jñāyate kiṃcit tamṛte devasattamam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नभः क्षितिं पवनम् अपः प्रकाशकं प्रजापतिं भुवनधरं सुरेश्वरम् । पितामहं श्रुतिनिलयं महामुनिं प्रशाम्य भूयः शयनं ह्यरोचयत्

nabhaḥ kṣitiṃ pavanam apaḥ prakāśakaṃ prajāpatiṃ bhuvanadharaṃ sureśvaram / pitāmahaṃ śrutinilayaṃ mahāmuniṃ praśāmya bhūyaḥ śayanaṃ hyarocayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.