Library·Matsya Purāṇa·174
*मत्स्य उवाच श्रुतस्ते दैत्यसैन्यस्य विस्तारो रविनन्दन । सुराणामपि सैन्यस्य विस्तारं वैष्णवं शृणु
*matsya uvāca śrutaste daityasainyasya vistāro ravinandana / surāṇāmapi sainyasya vistāraṃ vaiṣṇavaṃ śṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आदित्या वसवो रुद्रा अश्विनौ च महाबलौ । सबलाः सानुगाश्चैव संनह्यन्त यथाक्रमम्
ādityā vasavo rudrā aśvinau ca mahābalau / sabalāḥ sānugāścaiva saṃnahyanta yathākramam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुरुहूतस्तु पुरतो लोकपालः सहस्रदृक् । ग्रामणीः सर्वदेवानाम् आरुरोह सुरद्विपम्
puruhūtastu purato lokapālaḥ sahasradṛk / grāmaṇīḥ sarvadevānām āruroha suradvipam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मध्ये चास्य रथः सर्व-पक्षिप्रवरहंसः । सुचारुचक्रचरणो हेमवज्रपरिष्कृतः
madhye cāsya rathaḥ sarva-pakṣipravarahaṃsaḥ / sucārucakracaraṇo hemavajrapariṣkṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवगन्धर्वयक्षौघैर् अनुयातः सहस्रशः । दीप्तिमद्भिः सदस्यैश्च ब्रह्मर्षिभिरभिष्टुतः
devagandharvayakṣaughair anuyātaḥ sahasraśaḥ / dīptimadbhiḥ sadasyaiśca brahmarṣibhirabhiṣṭutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वज्रविस्फूर्जितोद्भूतैर् विद्युदिन्द्रायुधोदितैः । युक्तो बलाहकगणैः पर्वतैरिव कामगैः
vajravisphūrjitodbhūtair vidyudindrāyudhoditaiḥ / yukto balāhakagaṇaiḥ parvatairiva kāmagaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यमारूढः स भगवान् पर्येति सकलं जगत् । हविर्धानेषु गायन्ति विप्रा मखमुखे स्थिताः
yamārūḍhaḥ sa bhagavān paryeti sakalaṃ jagat / havirdhāneṣu gāyanti viprā makhamukhe sthitāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वर्गे शक्रानुयातेषु देवतूर्यनिनादिषु । सुन्दर्यः परिनृत्यन्ति शतशो ऽप्सरसां गणाः
svarge śakrānuyāteṣu devatūryaninādiṣu / sundaryaḥ parinṛtyanti śataśo 'psarasāṃ gaṇāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
केतुना नागराजेन राजमानो यथा रविः । युक्तो हयसहस्रेण मनोमारुतरंहसा
ketunā nāgarājena rājamāno yathā raviḥ / yukto hayasahasreṇa manomārutaraṃhasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स स्यन्दनवरो भाति गुप्तो मातलिना तदा । कृत्स्नः परिवृतो मेरुर् भास्करस्येव तेजसा
sa syandanavaro bhāti gupto mātalinā tadā / kṛtsnaḥ parivṛto merur bhāskarasyeva tejasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यमस्तु दण्डमुद्यम्य कालयुक्तश्च मुद्गरम् । तस्थौ सुरगणानीके दैत्यान्नादेन भीषयन्
yamastu daṇḍamudyamya kālayuktaśca mudgaram / tasthau suragaṇānīke daityānnādena bhīṣayan
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्भिः सागरैर्युक्तो लेलिहानैश्च पन्नगैः । शङ्खमुक्ताङ्गदधरो बिभ्रत्तोयमयं वपुः
caturbhiḥ sāgarairyukto lelihānaiśca pannagaiḥ / śaṅkhamuktāṅgadadharo bibhrattoyamayaṃ vapuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कालपाशान्समाविध्यन् हयैः शशिकरोपमैः । वाय्वीरितैर् जलाकारैः कुर्वंल्लीलाः सहस्रशः
kālapāśānsamāvidhyan hayaiḥ śaśikaropamaiḥ / vāyvīritair jalākāraiḥ kurvaṃllīlāḥ sahasraśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाण्डुरोद्धूतवसनः प्रवालरुचिराङ्गदः । मणिश्यामोत्तमवपुर् हरिभारार्पितो वरः
pāṇḍuroddhūtavasanaḥ pravālarucirāṅgadaḥ / maṇiśyāmottamavapur haribhārārpito varaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वरुणः पाशधृङ् मध्ये देवानीकस्य तस्थिवान् । युद्धवेलामभिलषन् भिन्नवेल इवार्णवः
varuṇaḥ pāśadhṛṅ madhye devānīkasya tasthivān / yuddhavelāmabhilaṣan bhinnavela ivārṇavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यक्षराक्षससैन्येन गुह्यकानां गणैरपि । युक्तश्च शङ्खपद्माभ्यां निधीनामधिपः प्रभुः
yakṣarākṣasasainyena guhyakānāṃ gaṇairapi / yuktaśca śaṅkhapadmābhyāṃ nidhīnāmadhipaḥ prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजराजेश्वरः श्रीमान् गदापाणिरदृश्यत । विमानयोधी धनदो विमाने पुष्पके स्थितः
rājarājeśvaraḥ śrīmān gadāpāṇiradṛśyata / vimānayodhī dhanado vimāne puṣpake sthitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स राजराजः शुशुभे युद्धार्थी नरवाहनः । उक्षाणमास्थितः संख्ये साक्षादिव शिवः स्वयम्
sa rājarājaḥ śuśubhe yuddhārthī naravāhanaḥ / ukṣāṇamāsthitaḥ saṃkhye sākṣādiva śivaḥ svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्वपक्षः सहस्राक्षः पितृराजस्तु दक्षिणः । वरुणः पश्चिमं पक्षम् उत्तरं नरवाहनः
pūrvapakṣaḥ sahasrākṣaḥ pitṛrājastu dakṣiṇaḥ / varuṇaḥ paścimaṃ pakṣam uttaraṃ naravāhanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चतुर्षु युक्ताश्चत्वारो लोकपाला महाबलाः । स्वासु दिक्षु स्वरक्षन्त तस्य देवबलस्य ते
caturṣu yuktāścatvāro lokapālā mahābalāḥ / svāsu dikṣu svarakṣanta tasya devabalasya te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सूर्यः सप्ताश्वयुक्तेन रथेनामितगामिना । श्रिया जाज्वल्यमानेन दीप्यमानैश्च रश्मिभिः
sūryaḥ saptāśvayuktena rathenāmitagāminā / śriyā jājvalyamānena dīpyamānaiśca raśmibhiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उदयास्तगचक्रेण मेरुपर्वतगामिना । त्रिदिवद्वारचक्रेण तपता लोकमव्ययम्
udayāstagacakreṇa meruparvatagāminā / tridivadvāracakreṇa tapatā lokamavyayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहस्ररश्मियुक्तेन भ्राजमानेन तेजसा । चचार मध्ये लोकानां द्वादशात्मा दिनेश्वरः
sahasraraśmiyuktena bhrājamānena tejasā / cacāra madhye lokānāṃ dvādaśātmā dineśvaraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सोमः श्वेतहये भाति स्यन्दने शीतरश्मिवान् । हिमवत्तोयपूर्णाभिर् भाभिराह्लादयञ्जगत्
somaḥ śvetahaye bhāti syandane śītaraśmivān / himavattoyapūrṇābhir bhābhirāhlādayañjagat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमृक्षपूगानुगतं शिशिरांशुं द्विजेश्वरम् । शशच्छायाङ्किततनुं नैशस्य तमसः क्षयम्
tamṛkṣapūgānugataṃ śiśirāṃśuṃ dvijeśvaram / śaśacchāyāṅkitatanuṃ naiśasya tamasaḥ kṣayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ज्योतिषामीश्वरं व्योम्नि रसानां रसदं प्रभुम् । ओषधीनां सहस्राणां निधानममृतस्य च
jyotiṣāmīśvaraṃ vyomni rasānāṃ rasadaṃ prabhum / oṣadhīnāṃ sahasrāṇāṃ nidhānamamṛtasya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जगतः प्रथमं भागं सौम्यं सत्यमयं रथम् । ददृशुर्दानवाः सोमं हिमप्रहरणं स्थितम्
jagataḥ prathamaṃ bhāgaṃ saumyaṃ satyamayaṃ ratham / dadṛśurdānavāḥ somaṃ himapraharaṇaṃ sthitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः प्राणः सर्वभूतानां पञ्चधा भिद्यते नृषु । सप्तधातुगतो लोकांस् त्रीन्दधार चचार च
yaḥ prāṇaḥ sarvabhūtānāṃ pañcadhā bhidyate nṛṣu / saptadhātugato lokāṃs trīndadhāra cacāra ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यमाहुरग्निकर्तारं सर्वप्रभवमीश्वरम् । सप्तस्वरगतो यश्च नित्यं गीर्भिरुदीर्यते
yamāhuragnikartāraṃ sarvaprabhavamīśvaram / saptasvaragato yaśca nityaṃ gīrbhirudīryate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यं वदन्त्युत्तमं भूतं यं वदन्त्यशरीरिणम् । यमाहुराकाशगमं शीघ्रगं शब्दयोगिनम्
yaṃ vadantyuttamaṃ bhūtaṃ yaṃ vadantyaśarīriṇam / yamāhurākāśagamaṃ śīghragaṃ śabdayoginam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स वायुः सर्वभूतायुर् उद्भूतः स्वेन तेजसा । ववौ प्रव्यथयन्दैत्यान् प्रतिलोमं सतोयदः
sa vāyuḥ sarvabhūtāyur udbhūtaḥ svena tejasā / vavau pravyathayandaityān pratilomaṃ satoyadaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
मरुतो दिव्यगन्धर्वैर् विद्याधरगणैः सह । चिक्रीडुरसिभिः शुभ्रैर् निर्मुक्तैरिव पन्नगैः
maruto divyagandharvair vidyādharagaṇaiḥ saha / cikrīḍurasibhiḥ śubhrair nirmuktairiva pannagaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सृजन्तः सर्पपतयस् तीव्रतोयमयं विषम् । शरभूता दिवीन्द्राणां चेरुर्व्यात्तानना दिवि
sṛjantaḥ sarpapatayas tīvratoyamayaṃ viṣam / śarabhūtā divīndrāṇāṃ cerurvyāttānanā divi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पर्वतैश्च शिलाशृङ्गैः शतशश्चैव पादपैः । उपतस्थुः सुरगणाः प्रहर्तुं दानवं बलम्
parvataiśca śilāśṛṅgaiḥ śataśaścaiva pādapaiḥ / upatasthuḥ suragaṇāḥ prahartuṃ dānavaṃ balam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यः स देवो हृषीकेशः पद्मनाभस्त्रिविक्रमः । युगान्तकृष्णवर्त्माभो विश्वस्य जगतः प्रभुः
yaḥ sa devo hṛṣīkeśaḥ padmanābhastrivikramaḥ / yugāntakṛṣṇavartmābho viśvasya jagataḥ prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वयोनिः स मधुहा हव्यभुक्क्रतुसंस्थितः । भूम्यापोव्योमभूतात्मा श्यामः शान्तिकरो ऽरिहा
sarvayoniḥ sa madhuhā havyabhukkratusaṃsthitaḥ / bhūmyāpovyomabhūtātmā śyāmaḥ śāntikaro 'rihā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अरिघ्नममरादीनां चक्रं गृह्य गदाधरः । अर्कं नागादिवोद्यन्तम् उद्यम्योत्तमतेजसा
arighnamamarādīnāṃ cakraṃ gṛhya gadādharaḥ / arkaṃ nāgādivodyantam udyamyottamatejasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सव्येनालम्ब्य महतीं सर्वासुरविनाशिनीम् । करेण कालीं वपुषा शत्रुकालप्रदां गदाम्
savyenālambya mahatīṃ sarvāsuravināśinīm / kareṇa kālīṃ vapuṣā śatrukālapradāṃ gadām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्यैर्भुजैः प्रदीप्तानि भुजगारिध्वजः प्रभुः । दधारायुधजातानि शार्ङ्गादीनि महाबलः
anyairbhujaiḥ pradīptāni bhujagāridhvajaḥ prabhuḥ / dadhārāyudhajātāni śārṅgādīni mahābalaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स कश्यपस्यात्मभुवं द्विजं भुजगभोजनम् । पवनाधिकसंपातं गगनक्षोभणं खगम्
sa kaśyapasyātmabhuvaṃ dvijaṃ bhujagabhojanam / pavanādhikasaṃpātaṃ gaganakṣobhaṇaṃ khagam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भुजगेन्द्रेण वदने निविष्टेन विराजितम् । अमृतारम्भनिर्मुक्तं मन्दराद्रिम् इवोच्छ्रितम्
bhujagendreṇa vadane niviṣṭena virājitam / amṛtārambhanirmuktaṃ mandarādrim ivocchritam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
देवासुरविमर्देषु बहुशो दृष्टविक्रमम् । महेन्द्रेणामृतस्यार्थे वज्रेण कृतलक्षणम्
devāsuravimardeṣu bahuśo dṛṣṭavikramam / mahendreṇāmṛtasyārthe vajreṇa kṛtalakṣaṇam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिखिनं बलिनं चैव तप्तकुण्डलभूषणम् । विचित्रपत्रवसनं धातुमन्तमिवाचलम्
śikhinaṃ balinaṃ caiva taptakuṇḍalabhūṣaṇam / vicitrapatravasanaṃ dhātumantamivācalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्फीतक्रोडावलम्बेन शीतांशुसमतेजसा । भोगिभोगावसक्तेन मणिरत्नेन भास्वता
sphītakroḍāvalambena śītāṃśusamatejasā / bhogibhogāvasaktena maṇiratnena bhāsvatā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पक्षाभ्यां चारुपत्राभ्याम् आवृत्य दिवि लीलया । युगान्ते सेन्द्रचापाभ्यां तोयदाभ्यामिवाम्बरम्
pakṣābhyāṃ cārupatrābhyām āvṛtya divi līlayā / yugānte sendracāpābhyāṃ toyadābhyāmivāmbaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नीललोहितपीताभिः पताकाभिरलंकृतम् । केतुवेषप्रतिच्छन्नं महाकायनिकेतनम्
nīlalohitapītābhiḥ patākābhiralaṃkṛtam / ketuveṣapraticchannaṃ mahākāyaniketanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अरुणावरजं श्रीमान् आरुह्य समरे विभुः । सुवर्णवर्णवपुषा सुपर्णं खेचरोत्तमम्
aruṇāvarajaṃ śrīmān āruhya samare vibhuḥ / suvarṇavarṇavapuṣā suparṇaṃ khecarottamam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमन्वयुर्देवगणा मुनयश्च समाहिताः । गीर्भिः परममन्त्राभिस् तुष्टुवुश्च जनार्दनम्
tamanvayurdevagaṇā munayaśca samāhitāḥ / gīrbhiḥ paramamantrābhis tuṣṭuvuśca janārdanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्वैश्रवणसंश्लिष्टं वैवस्वतपुरःसरम् । द्विजराजपरिक्षिप्तं देवराजविराजितम्
tadvaiśravaṇasaṃśliṣṭaṃ vaivasvatapuraḥsaram / dvijarājaparikṣiptaṃ devarājavirājitam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चन्द्रप्रभाभिर्विपुलं युद्धाय समवर्तत । पवनाविद्धनिर्घोषं संप्रदीप्तहुताशनम्
candraprabhābhirvipulaṃ yuddhāya samavartata / pavanāviddhanirghoṣaṃ saṃpradīptahutāśanam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विष्णोर्जिष्णोश्च भ्राजिष्णोस् तेजसा तमसावृतम् । बलं बलवदुद्वृत्तं युद्धाय समवर्तत
viṣṇorjiṣṇośca bhrājiṣṇos tejasā tamasāvṛtam / balaṃ balavadudvṛttaṃ yuddhāya samavartata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्वस्त्यस्तु देवेभ्य इति बृहस्पतिरभाषत । स्वस्त्यस्तु दानवानीक उशना वाक्यमाददे
svastyastu devebhya iti bṛhaspatirabhāṣata / svastyastu dānavānīka uśanā vākyamādade
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.