*ऋषय ऊचुः सोमः पितॄणामधिपः कथं शास्त्रविशारद । तद्वंश्या ये च राजानो बभूवुः कीर्तिवर्धनाः
*ṛṣaya ūcuḥ somaḥ pitṝṇāmadhipaḥ kathaṃ śāstraviśārada / tadvaṃśyā ye ca rājāno babhūvuḥ kīrtivardhanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*सूत उवाच आदिष्टो ब्रह्मणा पूर्वम् अत्रिः सर्गविधौ पुरा । अनुत्तमं नाम तपः सृष्ट्यर्थं तप्तवान्प्रभुः
*sūta uvāca ādiṣṭo brahmaṇā pūrvam atriḥ sargavidhau purā / anuttamaṃ nāma tapaḥ sṛṣṭyarthaṃ taptavānprabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यदानन्दकरं ब्रह्म जगत्क्लेशविनाशनम् । ब्रह्मविष्ण्वर्करुद्राणाम् अभ्यन्तरमतीन्द्रियम्
yadānandakaraṃ brahma jagatkleśavināśanam / brahmaviṣṇvarkarudrāṇām abhyantaramatīndriyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शान्तिकृच् छान्तमनसस् तदन्तर्नयने स्थितम् । माहात्म्यात्तपसा विप्राः परमानन्दकारकम्
śāntikṛc chāntamanasas tadantarnayane sthitam / māhātmyāttapasā viprāḥ paramānandakārakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मादुमापतिः सार्धम् उमया तमधिष्ठितः । तं दृष्ट्वा चाष्टमांशेन तस्मात्सोमो ऽभवच्छिशुः
yasmādumāpatiḥ sārdham umayā tamadhiṣṭhitaḥ / taṃ dṛṣṭvā cāṣṭamāṃśena tasmātsomo 'bhavacchiśuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अधः सुस्राव नेत्राभ्यां धाम तच्चाम्बुसम्भवम् । दीपयन्विश्वमखिलं ज्योत्स्नया सचराचरम्
adhaḥ susrāva netrābhyāṃ dhāma taccāmbusambhavam / dīpayanviśvamakhilaṃ jyotsnayā sacarācaram
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्दिशो जगृहुर्धाम स्त्रीरूपेण सुतेच्छया । गर्भो भूत्वोदरे तासाम् आस्थितो ऽब्दशतत्रयम्
taddiśo jagṛhurdhāma strīrūpeṇa sutecchayā / garbho bhūtvodare tāsām āsthito 'bdaśatatrayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आशास्तं मुमुचुर्गर्भम् अशक्ता धारणे ततः । समादायाथ तं गर्भम् एकीकृत्य चतुर्मुखः
āśāstaṃ mumucurgarbham aśaktā dhāraṇe tataḥ / samādāyātha taṃ garbham ekīkṛtya caturmukhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
युवानमकरोद्ब्रह्मा सर्वायुधधरं नरम् । स्यन्दने ऽथ सहस्राश्वे वेदशक्तिमये प्रभुः
yuvānamakarodbrahmā sarvāyudhadharaṃ naram / syandane 'tha sahasrāśve vedaśaktimaye prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आरोप्य लोकमनयद् आत्मीयं स पितामह । तत्र ब्रह्मर्षिभिः प्रोक्तम् अस्मत्स्वामी भवत्वयम्
āropya lokamanayad ātmīyaṃ sa pitāmaha / tatra brahmarṣibhiḥ proktam asmatsvāmī bhavatvayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋषिभिर्देवगन्धर्वैर् ओषधीभिस्तथैव च । तुष्टुवुः सोमदेवत्यैर् ब्रह्माद्या मन्त्रसंग्रहैः
ṛṣibhirdevagandharvair oṣadhībhistathaiva ca / tuṣṭuvuḥ somadevatyair brahmādyā mantrasaṃgrahaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स्तूयमानस्य तस्याभूद् अधिको धामसम्भवः । तेजोवितानादभवद् भुवि दिव्यौषधीगणः
stūyamānasya tasyābhūd adhiko dhāmasambhavaḥ / tejovitānādabhavad bhuvi divyauṣadhīgaṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तद्दीप्तिरधिका तस्माद् रात्रौ भवति सर्वदा । तेनौषधीशः सोमो ऽभूद् द्विजेशश्चापि गद्यते
taddīptiradhikā tasmād rātrau bhavati sarvadā / tenauṣadhīśaḥ somo 'bhūd dvijeśaścāpi gadyate
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेदधामरसं चापि यदिदं चन्द्रमण्डलम् । क्षीयते वर्धते चैव शुक्ले कृष्णे च सर्वदा
vedadhāmarasaṃ cāpi yadidaṃ candramaṇḍalam / kṣīyate vardhate caiva śukle kṛṣṇe ca sarvadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विंशतिं च तथा सप्त दक्षः प्राचेतसो ददौ । रूपलावण्यसंयुक्तास् तस्मै कन्याः सुवर्चसः
viṃśatiṃ ca tathā sapta dakṣaḥ prācetaso dadau / rūpalāvaṇyasaṃyuktās tasmai kanyāḥ suvarcasaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः पद्मसहस्राणां सहस्राणि दशैव तु । तपश्चचार शीतांशुर् विष्णुध्यानैकतत्परः
tataḥ padmasahasrāṇāṃ sahasrāṇi daśaiva tu / tapaścacāra śītāṃśur viṣṇudhyānaikatatparaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्तुष्टस्तु भगवांस् तस्मै नारायणो हरिः । वरं वृणीष्व प्रोवाच परमात्मा जनार्दनः
tatastuṣṭastu bhagavāṃs tasmai nārāyaṇo hariḥ / varaṃ vṛṇīṣva provāca paramātmā janārdanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो वव्रे वरान्सोमः शक्रलोकं जयाम्यहम् । प्रत्यक्षमेव भोक्तारो भवन्तु मम मन्दिरे
tato vavre varānsomaḥ śakralokaṃ jayāmyaham / pratyakṣameva bhoktāro bhavantu mama mandire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
राजसूये सुरगणा ब्रह्माद्याः सन्तु मे द्विजाः । रक्षःपालः शिवो ऽस्माकम् आस्तां शूलधरो हरः
rājasūye suragaṇā brahmādyāḥ santu me dvijāḥ / rakṣaḥpālaḥ śivo 'smākam āstāṃ śūladharo haraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथेत्युक्तः स आजह्रे राजसूयं तु विष्णुना । होतात्रिर् भृगुरध्वर्युर् उद्गाताभूच्चतुर्मुखः
tathetyuktaḥ sa ājahre rājasūyaṃ tu viṣṇunā / hotātrir bhṛguradhvaryur udgātābhūccaturmukhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्रह्मत्वमगमत्तस्य उपद्रष्टा हरिः स्वयम् । सदस्याः सनकाद्यास्तु राजसूयविधौ स्मृताः
brahmatvamagamattasya upadraṣṭā hariḥ svayam / sadasyāḥ sanakādyāstu rājasūyavidhau smṛtāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
चमसाध्वर्यवस्तत्र विश्वे देवा दशैव तु । त्रैलोक्यं दक्षिणा तेन ऋत्विग्भ्यः प्रतिपादितम्
camasādhvaryavastatra viśve devā daśaiva tu / trailokyaṃ dakṣiṇā tena ṛtvigbhyaḥ pratipāditam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः समाप्ते ऽवभृथे तद्रूपालोकनेच्छवः । कामबाणाभितप्ताङ्ग्यो नव देव्यः सिषेविरे
tataḥ samāpte 'vabhṛthe tadrūpālokanecchavaḥ / kāmabāṇābhitaptāṅgyo nava devyaḥ siṣevire
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लक्ष्मीर्नारायणं त्यक्त्वा सिनीवाली च कर्दमम् । द्युतिर्विभावसुं तद्वत् तुष्टिर्धातारमव्ययम्
lakṣmīrnārāyaṇaṃ tyaktvā sinīvālī ca kardamam / dyutirvibhāvasuṃ tadvat tuṣṭirdhātāramavyayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रभा प्रभाकरं त्यक्त्वा हविष्मन्तं कुहूः स्वयम् । कीर्तिर्जयन्तं भर्तारं वसुर्मारीचकश्यपम्
prabhā prabhākaraṃ tyaktvā haviṣmantaṃ kuhūḥ svayam / kīrtirjayantaṃ bhartāraṃ vasurmārīcakaśyapam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धृतिस् त्यक्त्वा पीतं नन्दिं सोममेवाभजंस्तदा । स्वकीया इव सोमो ऽपि कामयामास तास्तदा
dhṛtis tyaktvā pītaṃ nandiṃ somamevābhajaṃstadā / svakīyā iva somo 'pi kāmayāmāsa tāstadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं कृतापचारस्य तासां भर्तृगणस्तदा । न शशाकापचाराय शापैः शस्त्रादिभिः पुनः
evaṃ kṛtāpacārasya tāsāṃ bhartṛgaṇastadā / na śaśākāpacārāya śāpaiḥ śastrādibhiḥ punaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तथाप्यराजत विधुर् दशधा भावयन्दिशः । सोमः प्राप्याथ दुष्प्राप्यम् ऐश्वर्यमृषिसंस्कृतम् । सप्तलोकैकनाथत्वम् अवाप तपसा तदा
tathāpyarājata vidhur daśadhā bhāvayandiśaḥ / somaḥ prāpyātha duṣprāpyam aiśvaryamṛṣisaṃskṛtam / saptalokaikanāthatvam avāpa tapasā tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कदाचिदुद्यानगतामपश्यद् अनेकपुष्पाभरणैश्च शोभिताम् । बृहन्नितम्बस्तनभारखेदात् पुष्पस्य भङ्गे ऽप्यतिदुर्बलाङ्गीम्
kadācidudyānagatāmapaśyad anekapuṣpābharaṇaiśca śobhitām / bṛhannitambastanabhārakhedāt puṣpasya bhaṅge 'pyatidurbalāṅgīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भार्यां च तां देवगुरोर् अनङ्ग बाणाभिरामायतचारुनेत्राम् । तारां स ताराधिपतिः स्मरार्तः केशेषु जग्राह विविक्तभूमौ
bhāryāṃ ca tāṃ devaguror anaṅga bāṇābhirāmāyatacārunetrām / tārāṃ sa tārādhipatiḥ smarārtaḥ keśeṣu jagrāha viviktabhūmau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सापि स्मरार्ता सह तेन रेमे तद्रूपकान्त्या हृतमानसेन । चिरं विहृत्याथ जगाम तारां विधुर्गृहीत्वा स्वगृहं ततो ऽपि
sāpi smarārtā saha tena reme tadrūpakāntyā hṛtamānasena / ciraṃ vihṛtyātha jagāma tārāṃ vidhurgṛhītvā svagṛhaṃ tato 'pi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न तृप्तिरासीच्च गृहे ऽपि तस्य तारानुरक्तस्य सुखागमेषु । बृहस्पतिस् तद्विरहाग्निदग्धस् तद्ध्याननिष्ठैकमना बभूव
na tṛptirāsīcca gṛhe 'pi tasya tārānuraktasya sukhāgameṣu / bṛhaspatis tadvirahāgnidagdhas taddhyānaniṣṭhaikamanā babhūva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शशाक शापं न च दातुम् अस्मै न मन्त्रशस्त्राग्निविषैरशेषैः । तस्यापकर्तुं विविधैरुपायैर् नैवाभिचारैरपि वागधीशः
śaśāka śāpaṃ na ca dātum asmai na mantraśastrāgniviṣairaśeṣaiḥ / tasyāpakartuṃ vividhairupāyair naivābhicārairapi vāgadhīśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स याचयामास ततस्तु दैन्यात् सोमं स्वभार्यार्थमनङ्गतप्तः । स याच्यमानो ऽपि ददौ न तारां बृहस्पतेस्तत्सुखपाशबद्धः
sa yācayāmāsa tatastu dainyāt somaṃ svabhāryārthamanaṅgataptaḥ / sa yācyamāno 'pi dadau na tārāṃ bṛhaspatestatsukhapāśabaddhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महेश्वरेणाथ चतुर्मुखेण साध्यैर् मरुद्भिः सह लोकपालैः । ददौ यदा तां न कथंचिद् इन्दुस् तदा शिवः क्रोधपरो बभूव
maheśvareṇātha caturmukheṇa sādhyair marudbhiḥ saha lokapālaiḥ / dadau yadā tāṃ na kathaṃcid indus tadā śivaḥ krodhaparo babhūva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यो वामदेवः प्रथितः पृथिव्याम् अनेकरुद्रार्चितपादपद्मः । ततः सशिष्यो गिरिशः पिनाकी बृहस्पतिस्नेहवशानुबद्धः
yo vāmadevaḥ prathitaḥ pṛthivyām anekarudrārcitapādapadmaḥ / tataḥ saśiṣyo giriśaḥ pinākī bṛhaspatisnehavaśānubaddhaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
धनुर्गृहीत्वाजगवं पुरारिर् जगाम भूतेश्वरसिद्धजुष्टः । युद्धाय सोमेन विशेषदीप्त-तृतीयनेत्रानलभीमवक्त्रः
dhanurgṛhītvājagavaṃ purārir jagāma bhūteśvarasiddhajuṣṭaḥ / yuddhāya somena viśeṣadīpta-tṛtīyanetrānalabhīmavaktraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सहैव जग्मुश्च गणेशकाद्या विंशच्चतुःषष्टिगणास्त्रयुक्ताः । यक्षेश्वरः कोटिशतैर् अनेकैर् युतो ऽन्वगात् स्यन्दनसंस्थितानाम्
sahaiva jagmuśca gaṇeśakādyā viṃśaccatuḥṣaṣṭigaṇāstrayuktāḥ / yakṣeśvaraḥ koṭiśatair anekair yuto 'nvagāt syandanasaṃsthitānām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वेतालयक्षोरगकिंनराणां पद्मेन चैकेन तथार्बुदेन । लक्षैस् त्रिभिर् द्वादशभी रथानां सोमो ऽप्यगात्तत्र विवृद्धमन्युः
vetālayakṣoragakiṃnarāṇāṃ padmena caikena tathārbudena / lakṣais tribhir dvādaśabhī rathānāṃ somo 'pyagāttatra vivṛddhamanyuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
नक्षत्रदैत्यासुरसैन्ययुक्तः शनैश्चराङ्गारकवृद्धतेजाः । जग्मुर्भयं सप्त तथैव लोकाश् चचाल भूर् द्वीपसमुद्रगर्भा
nakṣatradaityāsurasainyayuktaḥ śanaiścarāṅgārakavṛddhatejāḥ / jagmurbhayaṃ sapta tathaiva lokāś cacāla bhūr dvīpasamudragarbhā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स सोममेवाभ्यगमत्पिनाकी गृहीतदीप्तास्त्रविशालवह्निः । अथाभवद् भीषणभीमसेन-सैन्यद्वयस्यापि महाहवो ऽसौ
sa somamevābhyagamatpinākī gṛhītadīptāstraviśālavahniḥ / athābhavad bhīṣaṇabhīmasena-sainyadvayasyāpi mahāhavo 'sau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अशेषसत्त्वक्षयकृत्प्रवृद्धस् तीक्ष्णायुधास्त्रज्वलनैकरूपः । शस्त्रैरथान्योन्यमशेषसैन्यं द्वयोर्जगाम क्षयमुग्रतीक्ष्णैः
aśeṣasattvakṣayakṛtpravṛddhas tīkṣṇāyudhāstrajvalanaikarūpaḥ / śastrairathānyonyamaśeṣasainyaṃ dvayorjagāma kṣayamugratīkṣṇaiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पतन्ति शस्त्राणि तथोज्ज्वलानि स्वर्भूमिपातालमथो दहन्ति । रुद्रः कोपाद्ब्रह्मशीर्षं मुमोच सोमो ऽपि सोमास्त्रममोघवीर्यम्
patanti śastrāṇi tathojjvalāni svarbhūmipātālamatho dahanti / rudraḥ kopādbrahmaśīrṣaṃ mumoca somo 'pi somāstramamoghavīryam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तयोर्निपातेन समुद्रभूम्योर् अथान्तरिक्षस्य च भीतिरासीत् । तदस्त्रयुग्मं जगतां क्षयाय प्रवृद्धमालोक्य पितामहो ऽपि
tayornipātena samudrabhūmyor athāntarikṣasya ca bhītirāsīt / tadastrayugmaṃ jagatāṃ kṣayāya pravṛddhamālokya pitāmaho 'pi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्तः प्रविश्याथ कथं कथंचिन् निवारयामास सुरैः सहैव । अकारणं किं क्षयकृज्जनानां सोम त्वयापीत्थम् अकारि कार्यम्
antaḥ praviśyātha kathaṃ kathaṃcin nivārayāmāsa suraiḥ sahaiva / akāraṇaṃ kiṃ kṣayakṛjjanānāṃ soma tvayāpīttham akāri kāryam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मात्परस्त्रीहरणाय सोम त्वया कृतं युद्धमतीव भीमम् । पापग्रहस्त्वं भविता जनेषु शान्तो ऽप्यलं नूनमथो सितान्ते । भार्यामिमामर्पय वाक्पतेस्त्वं न चावमानो ऽस्ति परस्वहारे
yasmātparastrīharaṇāya soma tvayā kṛtaṃ yuddhamatīva bhīmam / pāpagrahastvaṃ bhavitā janeṣu śānto 'pyalaṃ nūnamatho sitānte / bhāryāmimāmarpaya vākpatestvaṃ na cāvamāno 'sti parasvahāre
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*सूत उवाच तथेति चोवाच हिमांशुमाली युद्धाद् अपाक्रामदतः प्रशान्तः । बृहस्पतिः स्वामपगृह्य तारां हृष्टो जगाम स्वगृहं सरुद्रः
*sūta uvāca tatheti covāca himāṃśumālī yuddhād apākrāmadataḥ praśāntaḥ / bṛhaspatiḥ svāmapagṛhya tārāṃ hṛṣṭo jagāma svagṛhaṃ sarudraḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.