Library·Matsya Purāṇa·25

Matsya Purāṇa 25

*ऋषय ऊचुः किमर्थं पौरवो वंशः श्रेष्ठत्वं प्राप भूतले । ज्येष्ठस्यापि यदोर्वंशः किमर्थं हीयते श्रिया

*ṛṣaya ūcuḥ kimarthaṃ pauravo vaṃśaḥ śreṣṭhatvaṃ prāpa bhūtale / jyeṣṭhasyāpi yadorvaṃśaḥ kimarthaṃ hīyate śriyā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अन्यद्ययातिचरितं सूत विस्तरतो वद । यस्मात्तत्पुण्यमायुष्यम् अभिनन्द्यं सुरैरपि

anyadyayāticaritaṃ sūta vistarato vada / yasmāttatpuṇyamāyuṣyam abhinandyaṃ surairapi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*सूत उवाच एतदेव पुरा पृष्टः शतानीकेन शौनकः । पुण्यं पवित्रमायुष्यं ययातिचरितं महत्

*sūta uvāca etadeva purā pṛṣṭaḥ śatānīkena śaunakaḥ / puṇyaṃ pavitramāyuṣyaṃ yayāticaritaṃ mahat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*शतानीक उवाच ययातिः पूर्वजो ऽस्माकं दशमो यः प्रजापतेः । कथं स शुक्रतनयां लेभे परमदुर्लभाम्

*śatānīka uvāca yayātiḥ pūrvajo 'smākaṃ daśamo yaḥ prajāpateḥ / kathaṃ sa śukratanayāṃ lebhe paramadurlabhām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं विस्तरेण तपोधन । आनुपूर्व्याच्च मे शंस पूरोर्वंशधरान्नृपान्

etadicchāmyahaṃ śrotuṃ vistareṇa tapodhana / ānupūrvyācca me śaṃsa pūrorvaṃśadharānnṛpān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*शौनक उवाच ययातिरासीद्राजर्षिर् देवराजसमद्युतिः । तं शुक्रवृषपर्वाणौ वव्राते वै यथा पुरा

*śaunaka uvāca yayātirāsīdrājarṣir devarājasamadyutiḥ / taṃ śukravṛṣaparvāṇau vavrāte vai yathā purā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तत्ते ऽहं सम्प्रवक्ष्यामि पृच्छतो राजसत्तम । देवयान्याश्च संयोगं ययातेर्नाहुषस्य च

tatte 'haṃ sampravakṣyāmi pṛcchato rājasattama / devayānyāśca saṃyogaṃ yayāternāhuṣasya ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुराणामसुराणां च समजायत वै मिथः । ऐश्वर्यं प्रति संघर्षस् त्रैलोक्ये सचराचरे

surāṇāmasurāṇāṃ ca samajāyata vai mithaḥ / aiśvaryaṃ prati saṃgharṣas trailokye sacarācare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

जिगीषया ततो देवा वव्रुराङ्गिरसं मुनिम् । पौरोहित्ये च यज्ञार्थे काव्यं तूशनसं परे

jigīṣayā tato devā vavrurāṅgirasaṃ munim / paurohitye ca yajñārthe kāvyaṃ tūśanasaṃ pare

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्राह्मणौ ताव् उभौ नित्यम् अन्योन्यं स्पर्धिनौ भृशम् । तत्र देवा निजघ्नुर्यान् दानवान् युधि संगतान्

brāhmaṇau tāv ubhau nityam anyonyaṃ spardhinau bhṛśam / tatra devā nijaghnuryān dānavān yudhi saṃgatān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तान्पुनर् जीवयामास काव्यो विद्याबलाश्रयात् । ततस्ते पुनरुत्थाय योधयांचक्रिरे सुरान्

tānpunar jīvayāmāsa kāvyo vidyābalāśrayāt / tataste punarutthāya yodhayāṃcakrire surān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असुरास्तु निजघ्नुर्यान् सुरान्समरमूर्धनि । न तान्संजीवयामास बृहस्पतिरुदारधीः

asurāstu nijaghnuryān surānsamaramūrdhani / na tānsaṃjīvayāmāsa bṛhaspatirudāradhīḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न हि वेद स तां विद्यां यां काव्यो वेद वीर्यवान् । संजीवनीं ततो देवा विषादमगमन्परम्

na hi veda sa tāṃ vidyāṃ yāṃ kāvyo veda vīryavān / saṃjīvanīṃ tato devā viṣādamagamanparam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ देवा भयोद्विग्नाः काव्यादुशनसस्तदा । ऊचुः कचमुपागम्य ज्येष्ठं पुत्रं बृहस्पतेः

atha devā bhayodvignāḥ kāvyāduśanasastadā / ūcuḥ kacamupāgamya jyeṣṭhaṃ putraṃ bṛhaspateḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

भजमानान्भजस्वास्मान् कुरु साहाय्यमुत्तमम् । यासौ विद्या निवसति ब्राह्मणे ऽमिततेजसि

bhajamānānbhajasvāsmān kuru sāhāyyamuttamam / yāsau vidyā nivasati brāhmaṇe 'mitatejasi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शुक्रे तामाहर क्षिप्रं भागभाङ्नो भविष्यसि । वृषपर्वणः समीपे ऽसौ शक्यो द्रष्टुं त्वया द्विजः

śukre tāmāhara kṣipraṃ bhāgabhāṅno bhaviṣyasi / vṛṣaparvaṇaḥ samīpe 'sau śakyo draṣṭuṃ tvayā dvijaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रक्षते दानवांस्तत्र न स रक्षत्यदानवान् । तम् आराधयितुं शक्तो नान्यः कश्चिदृते त्वया

rakṣate dānavāṃstatra na sa rakṣatyadānavān / tam ārādhayituṃ śakto nānyaḥ kaścidṛte tvayā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवयानी च दयिता सुता तस्य महात्मनः । ताम् आराधयितुं शक्तो नान्यः कश्चन विद्यते

devayānī ca dayitā sutā tasya mahātmanaḥ / tām ārādhayituṃ śakto nānyaḥ kaścana vidyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शीलदाक्षिण्यमाधुर्यैर् आचारेण दमेन च । देवयान्यां तु तुष्टायां विद्यां तां प्राप्स्यसि ध्रुवम्

śīladākṣiṇyamādhuryair ācāreṇa damena ca / devayānyāṃ tu tuṣṭāyāṃ vidyāṃ tāṃ prāpsyasi dhruvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तदा हि प्रेषितो देवैः समीपे वृषपर्वणः । तथेत्युक्त्वा तु स प्रायाद् बृहस्पतिसुतः कचः

tadā hi preṣito devaiḥ samīpe vṛṣaparvaṇaḥ / tathetyuktvā tu sa prāyād bṛhaspatisutaḥ kacaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स गत्वा त्वरितो राजन् देवैः सम्पूजितः कचः । असुरेन्द्रपुरे शुक्रं प्रणम्येदमुवाच ह

sa gatvā tvarito rājan devaiḥ sampūjitaḥ kacaḥ / asurendrapure śukraṃ praṇamyedamuvāca ha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ऋषेर् अङ्गिरसः पौत्रं पुत्रं साक्षाद्बृहस्पतेः । नाम्ना कचेति विख्यातं शिष्यं गृह्णातु मां भवान्

ṛṣer aṅgirasaḥ pautraṃ putraṃ sākṣādbṛhaspateḥ / nāmnā kaceti vikhyātaṃ śiṣyaṃ gṛhṇātu māṃ bhavān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ब्रह्मचर्यं चरिष्यामि त्वय्यहं परमं गुरो । अनुमन्यस्व मां ब्रह्मन् सहस्रपरिवत्सरान्

brahmacaryaṃ cariṣyāmi tvayyahaṃ paramaṃ guro / anumanyasva māṃ brahman sahasraparivatsarān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*शुक्र उवाच कच सुस्वागतं ते ऽस्तु प्रतिगृह्णामि ते वचः । अर्चयिष्ये ऽहमर्च्यं त्वाम् अर्चितो ऽस्तु बृहस्पतिः

*śukra uvāca kaca susvāgataṃ te 'stu pratigṛhṇāmi te vacaḥ / arcayiṣye 'hamarcyaṃ tvām arcito 'stu bṛhaspatiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*शौनक उवाच कचस्तु तं तथेत्युक्त्वा प्रतिजग्राह तद्व्रतम् । आदिष्टं कविपुत्रेण शुक्रेणोशनसा स्वयम्

*śaunaka uvāca kacastu taṃ tathetyuktvā pratijagrāha tadvratam / ādiṣṭaṃ kaviputreṇa śukreṇośanasā svayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्रतं च व्रतकालं च यथोक्तं प्रत्यगृह्णत । आराधयन्नुपाध्यायं देवयानीं च भारत

vrataṃ ca vratakālaṃ ca yathoktaṃ pratyagṛhṇata / ārādhayannupādhyāyaṃ devayānīṃ ca bhārata

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

नित्यमाराधयिष्यंस्तां युवा यौवनगोचराम् । गायन्नृत्यन्वादयंश्च देवयानीमतोषयत्

nityamārādhayiṣyaṃstāṃ yuvā yauvanagocarām / gāyannṛtyanvādayaṃśca devayānīmatoṣayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

संशीलयन्देवयानीं कन्यां सम्प्राप्तयौवनाम् । पुष्पैः फलैः प्रेषणैश्च तोषयामास भार्गवीम्

saṃśīlayandevayānīṃ kanyāṃ samprāptayauvanām / puṣpaiḥ phalaiḥ preṣaṇaiśca toṣayāmāsa bhārgavīm

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवयान्यपि तं विप्रं नियमव्रतचारिणम् । अनुगायन्ती ललना रहः पर्यचरत्तदा

devayānyapi taṃ vipraṃ niyamavratacāriṇam / anugāyantī lalanā rahaḥ paryacarattadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पञ्च वर्षशतान्येवं कचस्य चरतो भृशम् । तत्तत्तीव्रं व्रतं बुद्ध्वा दानवास्तं ततः कचम्

pañca varṣaśatānyevaṃ kacasya carato bhṛśam / tattattīvraṃ vrataṃ buddhvā dānavāstaṃ tataḥ kacam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

गा रक्षन्तं वने दृष्ट्वा रहस्येनममर्षिताः । जघ्नुर् बृहस्पतेर् द्वेषान् निजरक्षार्थम् एव च

gā rakṣantaṃ vane dṛṣṭvā rahasyenamamarṣitāḥ / jaghnur bṛhaspater dveṣān nijarakṣārtham eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हत्वा सालावृकेभ्यश्च प्रायच्छंस्तिलशः कृतम् । ततो गावो निवृत्तास्ता अगोपाः स्वनिवेशनम्

hatvā sālāvṛkebhyaśca prāyacchaṃstilaśaḥ kṛtam / tato gāvo nivṛttāstā agopāḥ svaniveśanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ता दृष्ट्वा रहिता गास्तु कचेनाभ्यागता वनात् । उवाच वचनं काले देवयान्यथ भार्गवम्

tā dṛṣṭvā rahitā gāstu kacenābhyāgatā vanāt / uvāca vacanaṃ kāle devayānyatha bhārgavam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हुतं चैवाग्निहोत्रं ते सूर्यश्चास्तं गतः प्रभो । अगोपाश्चागता गावः कचस्तात न दृश्यते

hutaṃ caivāgnihotraṃ te sūryaścāstaṃ gataḥ prabho / agopāścāgatā gāvaḥ kacastāta na dṛśyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यक्तं हतो धृतो वापि कचस्तात भविष्यति । तं विना नैव जीवामि वचः सत्यं ब्रवीम्यहम्

vyaktaṃ hato dhṛto vāpi kacastāta bhaviṣyati / taṃ vinā naiva jīvāmi vacaḥ satyaṃ bravīmyaham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*शुक्र उवाच अथेह्येहीति शब्देन मृतं संजीवयाम्यहम् । ततः संजीवनीं विद्यां प्रयुक्त्वा कचमाह्वयत्

*śukra uvāca athehyehīti śabdena mṛtaṃ saṃjīvayāmyaham / tataḥ saṃjīvanīṃ vidyāṃ prayuktvā kacamāhvayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

आहूतः प्रादुरभवत् कचः शुक्रं ननाम स । हतो ऽहमिति चाचख्यौ राक्षसैर् धिषणात्मजः

āhūtaḥ prādurabhavat kacaḥ śukraṃ nanāma sa / hato 'hamiti cācakhyau rākṣasair dhiṣaṇātmajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स पुनर्देवयान्युक्तः पुष्पाहारे यदृच्छया । वनं ययौ कचो विप्रः पठन्ब्रह्म च शाश्वतम्

sa punardevayānyuktaḥ puṣpāhāre yadṛcchayā / vanaṃ yayau kaco vipraḥ paṭhanbrahma ca śāśvatam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वने पुष्पाणि चिन्वन्तं ददृशुर् दानवाश्च तम् । ततो ऽद्वितीयं तं हत्वा दग्धं कृत्वा च चूर्णवत् । प्रायच्छन् ब्राह्मणायैव सुरायामसुरास्तदा

vane puṣpāṇi cinvantaṃ dadṛśur dānavāśca tam / tato 'dvitīyaṃ taṃ hatvā dagdhaṃ kṛtvā ca cūrṇavat / prāyacchan brāhmaṇāyaiva surāyāmasurāstadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

देवयान्यथ भूयो ऽपि पितरं वाक्यमब्रवीत् । पुष्पाहारप्रेषणकृत् कचस्तात न दृश्यते

devayānyatha bhūyo 'pi pitaraṃ vākyamabravīt / puṣpāhārapreṣaṇakṛt kacastāta na dṛśyate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

व्यक्तं हतो मृतो वापि कचस्तात भविष्यति । तं विना नैव जीवामि वचः सत्यं ब्रवीमि ते

vyaktaṃ hato mṛto vāpi kacastāta bhaviṣyati / taṃ vinā naiva jīvāmi vacaḥ satyaṃ bravīmi te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*शुक्र उवाच बृहस्पतेः सुतः पुत्रि कचः प्रेतगतिं गतः । विद्यया जीवितो ऽप्येवं हन्यते करवाणि किम्

*śukra uvāca bṛhaspateḥ sutaḥ putri kacaḥ pretagatiṃ gataḥ / vidyayā jīvito 'pyevaṃ hanyate karavāṇi kim

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मैनं शुचो मा रुद देवयानि न त्वादृशी मर्त्यमनु प्रशोचेत् । यस्यास्तव ब्रह्म च ब्राह्मणाश्च सेन्द्राश्च देवा वसवो ऽश्विनौ च

mainaṃ śuco mā ruda devayāni na tvādṛśī martyamanu praśocet / yasyāstava brahma ca brāhmaṇāśca sendrāśca devā vasavo 'śvinau ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सुरद्विषश्चैव जगच्च सर्वम् उपस्थितं मत्तपसः प्रभावात् । अशक्यो ऽयं जीवयितुं द्विजातिः संजीवितो यो वध्यते चैव भूयः

suradviṣaścaiva jagacca sarvam upasthitaṃ mattapasaḥ prabhāvāt / aśakyo 'yaṃ jīvayituṃ dvijātiḥ saṃjīvito yo vadhyate caiva bhūyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*देवयान्युवाच यस्याङ्गिरा वृद्धतमः पितामहो बृहस्पतिश्चापि पिता तपोनिधिः । ऋषेः सुपुत्रं तमथापि पौत्रं कथं न शोचे यमहं न रुद्याम्

*devayānyuvāca yasyāṅgirā vṛddhatamaḥ pitāmaho bṛhaspatiścāpi pitā taponidhiḥ / ṛṣeḥ suputraṃ tamathāpi pautraṃ kathaṃ na śoce yamahaṃ na rudyām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स ब्रह्मचारी च तपोधनश्च सदोत्थितः कर्मसु चैव दक्षः । कचस्य मार्गं प्रतिपत्स्ये न भोक्ष्ये प्रियो हि मे तात कचो ऽभिरूपः

sa brahmacārī ca tapodhanaśca sadotthitaḥ karmasu caiva dakṣaḥ / kacasya mārgaṃ pratipatsye na bhokṣye priyo hi me tāta kaco 'bhirūpaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*शौनक उवाच स त्व् एवमुक्तो देवयान्या महर्षिः संरम्भेण व्याजहाराथ काव्यः । असंशयं मामसुरा द्विषन्ति ये मे शिष्यानागतान्सूदयन्ति

*śaunaka uvāca sa tv evamukto devayānyā maharṣiḥ saṃrambheṇa vyājahārātha kāvyaḥ / asaṃśayaṃ māmasurā dviṣanti ye me śiṣyānāgatānsūdayanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अब्राह्मणं कर्तुमिच्छन्ति रौद्रा एभिर् व्यर्थं प्रस्तुतो दानवैर्हि । तत्कर्मणाप्यस्य भवेदिहान्तः कं ब्रह्महत्या न दहेदपीन्द्रम्

abrāhmaṇaṃ kartumicchanti raudrā ebhir vyarthaṃ prastuto dānavairhi / tatkarmaṇāpyasya bhavedihāntaḥ kaṃ brahmahatyā na dahedapīndram

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स तेनापृष्टो विद्यया चोपहूतः शनैर्वाचं जठरे व्याजहार । तमब्रवीत्केन चेहोपनीतो ममोदरे तिष्ठसि ब्रूहि वत्स

sa tenāpṛṣṭo vidyayā copahūtaḥ śanairvācaṃ jaṭhare vyājahāra / tamabravītkena cehopanīto mamodare tiṣṭhasi brūhi vatsa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*कच उवाच भवत्प्रसादान्न जहाति मां स्मृतिः सर्वं स्मरेयं यच्च यथा च वृत्तम् । न त्व् एवं स्यात्तपसः क्षयो मे तत क्लेशं घोरतरं स्मरामि

*kaca uvāca bhavatprasādānna jahāti māṃ smṛtiḥ sarvaṃ smareyaṃ yacca yathā ca vṛttam / na tv evaṃ syāttapasaḥ kṣayo me tata kleśaṃ ghorataraṃ smarāmi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

असुरैः सुरायां भवतो ऽस्मि दत्तो हत्वा दग्ध्वा चूर्णयित्वा च काव्य । ब्राह्मीं मायां त्व् आसुरी त्व् अत्र माया त्वयि स्थिते कथम् एवाभिबाधते

asuraiḥ surāyāṃ bhavato 'smi datto hatvā dagdhvā cūrṇayitvā ca kāvya / brāhmīṃ māyāṃ tv āsurī tv atra māyā tvayi sthite katham evābhibādhate

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*शुक्र उवाच किं ते प्रियं करवाण्यद्य वत्से विनैव मे जीवितं स्यात्कचस्य । नान्यत्र कुक्षेर्मम भेदनाच्च दृश्येत् कचो मद्गतो देवयानि

*śukra uvāca kiṃ te priyaṃ karavāṇyadya vatse vinaiva me jīvitaṃ syātkacasya / nānyatra kukṣermama bhedanācca dṛśyet kaco madgato devayāni

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*देवयान्युवाच द्वौ मां शोकाव् अग्निकल्पौ दहेतां कचस्य नाशस्तव चैवोपघातः । कचस्य नाशे मम नास्ति शर्म तवोपघाते जीवितुं नास्मि शक्ता

*devayānyuvāca dvau māṃ śokāv agnikalpau dahetāṃ kacasya nāśastava caivopaghātaḥ / kacasya nāśe mama nāsti śarma tavopaghāte jīvituṃ nāsmi śaktā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*शुक्र उवाच संसिद्धरूपो ऽसि बृहस्पतेः सुत यत्त्वां भक्तं भजते देवयानी । विद्यामिमां प्राप्नुहि जीवनीं त्वं न चेदिन्द्रः कचरूपी त्वमद्य

*śukra uvāca saṃsiddharūpo 'si bṛhaspateḥ suta yattvāṃ bhaktaṃ bhajate devayānī / vidyāmimāṃ prāpnuhi jīvanīṃ tvaṃ na cedindraḥ kacarūpī tvamadya

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न निवर्तेत्पुनर्जीवन् कश्चिदन्यो ममोदरात् । ब्राह्मणं वर्जयित्वैकं तस्माद्विद्याम् अवाप्नुहि

na nivartetpunarjīvan kaścidanyo mamodarāt / brāhmaṇaṃ varjayitvaikaṃ tasmādvidyām avāpnuhi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुत्रो भूत्वा निष्क्रमस्वोदरान्मे भित्त्वा कुक्षिं जीवय मां च तात । अवेक्षेथा धर्मवतीमवेक्षां गुरोः सकाशात्प्राप्य विद्यां सविद्यः

putro bhūtvā niṣkramasvodarānme bhittvā kukṣiṃ jīvaya māṃ ca tāta / avekṣethā dharmavatīmavekṣāṃ guroḥ sakāśātprāpya vidyāṃ savidyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*शौनक उवाच गुरोः सकाशात्समवाप्य विद्यां भित्त्वा कुक्षिं निर्विचक्राम विप्रः । प्रालेयाद्रेः शुक्लमुद्भिद्य शृङ्गं रात्र्यागमे पौर्णमास्यामिवेन्दुः

*śaunaka uvāca guroḥ sakāśātsamavāpya vidyāṃ bhittvā kukṣiṃ nirvicakrāma vipraḥ / prāleyādreḥ śuklamudbhidya śṛṅgaṃ rātryāgame paurṇamāsyāmivenduḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

दृष्ट्वा च तं पतितं वेदराशिम् उत्थापयामास ततः कचो ऽपि । विद्यां सिद्धां तामवाप्याभिवाद्य ततः कचस्तं गुरुमित्युवाच

dṛṣṭvā ca taṃ patitaṃ vedarāśim utthāpayāmāsa tataḥ kaco 'pi / vidyāṃ siddhāṃ tāmavāpyābhivādya tataḥ kacastaṃ gurumityuvāca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

निधिं निधीनां वरदं वराणां ये नाद्रियन्ते गुरुमर्चनीयम् । प्रालेयाद्रिप्रोज्ज्वलद्भालसंस्थं पापांल्लोकांस्ते व्रजन्त्यप्रतिष्ठाः

nidhiṃ nidhīnāṃ varadaṃ varāṇāṃ ye nādriyante gurumarcanīyam / prāleyādriprojjvaladbhālasaṃsthaṃ pāpāṃllokāṃste vrajantyapratiṣṭhāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*शौनक उवाच सुरापानाद् वञ्चनात् प्रापयित्वा संज्ञानाशं चेतसश्चापि घोरम् । दृष्ट्वा कचं चापि तथाभिरूपं पीतं तथा सुरया मोहितेन

*śaunaka uvāca surāpānād vañcanāt prāpayitvā saṃjñānāśaṃ cetasaścāpi ghoram / dṛṣṭvā kacaṃ cāpi tathābhirūpaṃ pītaṃ tathā surayā mohitena

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

समन्युरुत्थाय महानुभावस् तदोशना विप्रहितं चिकीर्षुः । काव्यः स्वयं वाक्यमिदं जगाद सुरापानं प्रत्यसौ जातशङ्कः

samanyurutthāya mahānubhāvas tadośanā viprahitaṃ cikīrṣuḥ / kāvyaḥ svayaṃ vākyamidaṃ jagāda surāpānaṃ pratyasau jātaśaṅkaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*शुक्र उवाच यो ब्राह्मणो ऽद्यप्रभृतीह कश्चिन् मोहात्सुरां पास्यति मन्दबुद्धिः । अपेतधर्मा ब्रह्महा चैव स स्यादस्मिंल्लोके गर्हितः स्यात्परे च

*śukra uvāca yo brāhmaṇo 'dyaprabhṛtīha kaścin mohātsurāṃ pāsyati mandabuddhiḥ / apetadharmā brahmahā caiva sa syādasmiṃlloke garhitaḥ syātpare ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

मया चेमां विप्रधर्मोक्तसीमां मर्यादां वै स्थापितां सर्वलोके । सन्तो विप्राः शुश्रुवांसो गुरूणां देवा दैत्याश्चोपशृण्वन्तु सर्वे

mayā cemāṃ vipradharmoktasīmāṃ maryādāṃ vai sthāpitāṃ sarvaloke / santo viprāḥ śuśruvāṃso gurūṇāṃ devā daityāścopaśṛṇvantu sarve

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*शौनक उवाच इतीदमुक्त्वा स महाप्रभावस् तपोनिधीनां निधिर् अप्रमेयः । तान्दानवांश्चैव निगूढबुद्धीन् इदं समाहूय वचो ऽभ्युवाच

*śaunaka uvāca itīdamuktvā sa mahāprabhāvas taponidhīnāṃ nidhir aprameyaḥ / tāndānavāṃścaiva nigūḍhabuddhīn idaṃ samāhūya vaco 'bhyuvāca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*शुक्र उवाच आचक्षे वो दानवा बालिशाः स्थ शिष्यः कचो वत्स्यति मत्समीपे । संजीवनीं प्राप्य विद्यां मयायं तुल्यप्रभावो ब्राह्मणो ब्रह्मभूतः

*śukra uvāca ācakṣe vo dānavā bāliśāḥ stha śiṣyaḥ kaco vatsyati matsamīpe / saṃjīvanīṃ prāpya vidyāṃ mayāyaṃ tulyaprabhāvo brāhmaṇo brahmabhūtaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*शौनक उवाच गुरोरुष्य सकाशे च दश वर्षशतानि सः । अनुज्ञातः कचो गन्तुम् इयेष त्रिदशालयम्

*śaunaka uvāca guroruṣya sakāśe ca daśa varṣaśatāni saḥ / anujñātaḥ kaco gantum iyeṣa tridaśālayam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.