Library·Matsya Purāṇa·39

Matsya Purāṇa 39

*अष्टक उवाच यदा वसन्नन्दने कामरूपे संवत्सराणामयुतं शतानाम् । किंकारणं कार्तयुगप्रधान हित्वा तद्वै वसुधाम् अन्वपद्यः

*aṣṭaka uvāca yadā vasannandane kāmarūpe saṃvatsarāṇāmayutaṃ śatānām / kiṃkāraṇaṃ kārtayugapradhāna hitvā tadvai vasudhām anvapadyaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*ययातिरुवाच ज्ञातिः सुहृत्स्वजनो यो यथेह क्षीणे वित्ते त्यज्यते मानवैर्हि । तथा स्वर्गे क्षीणपुण्यं मनुष्यं त्यजन्ति सद्यः खेचरा देवसंघाः

*yayātiruvāca jñātiḥ suhṛtsvajano yo yatheha kṣīṇe vitte tyajyate mānavairhi / tathā svarge kṣīṇapuṇyaṃ manuṣyaṃ tyajanti sadyaḥ khecarā devasaṃghāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*अष्टक उवाच कथं तस्मिन्क्षीणपुण्या भवन्ति संमुह्यते मे ऽत्र मनो ऽतिमात्रम् । किंविशिष्टाः कस्य धामोपयान्ति तद्वै ब्रूहि क्षेत्रवित्त्वं मतो मे

*aṣṭaka uvāca kathaṃ tasminkṣīṇapuṇyā bhavanti saṃmuhyate me 'tra mano 'timātram / kiṃviśiṣṭāḥ kasya dhāmopayānti tadvai brūhi kṣetravittvaṃ mato me

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*ययातिरुवाच इमं भौमं नरकं ते पतन्ति लालप्यमाना नरदेव सर्वे । ते कङ्कगोमायुपलाशनार्थं क्षितौ विवृद्धिं बहुधा प्रयान्ति

*yayātiruvāca imaṃ bhaumaṃ narakaṃ te patanti lālapyamānā naradeva sarve / te kaṅkagomāyupalāśanārthaṃ kṣitau vivṛddhiṃ bahudhā prayānti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तस्मादेवं वर्जनीयं नरेन्द्र दुष्टं लोके गर्हणीयं च कर्म । आख्यातं ते पार्थिव सर्वमेतद् भूयश्चेदानीं वद किं ते वदामि

tasmādevaṃ varjanīyaṃ narendra duṣṭaṃ loke garhaṇīyaṃ ca karma / ākhyātaṃ te pārthiva sarvametad bhūyaścedānīṃ vada kiṃ te vadāmi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*अष्टक उवाच यदा तु तांस् ते वितुदन्ते वयांसि तथा गृध्राः शितिकण्ठाः पतंगाः । कथं भवन्ति कथमाभवन्ति त्वत्तो भौमं नरकमहं शृणोमि

*aṣṭaka uvāca yadā tu tāṃs te vitudante vayāṃsi tathā gṛdhrāḥ śitikaṇṭhāḥ pataṃgāḥ / kathaṃ bhavanti kathamābhavanti tvatto bhaumaṃ narakamahaṃ śṛṇomi

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*ययातिरुवाच ऊर्ध्वं देहात्कर्मणो जृम्भमाणाद् व्यक्तं पृथिव्याम् अनुसंचरन्ति । इमं भौमं नरकं ते पतन्ति नावेक्षन्ते वर्षपूगाननेकान्

*yayātiruvāca ūrdhvaṃ dehātkarmaṇo jṛmbhamāṇād vyaktaṃ pṛthivyām anusaṃcaranti / imaṃ bhaumaṃ narakaṃ te patanti nāvekṣante varṣapūgānanekān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

षष्टिं सहस्राणि पतन्ति व्योम्नि तथाशीतिं चैव तु वत्सराणाम् । तान्वै नुदन्ते प्रपतन्तः प्रयातान् भीमा भौमा राक्षसास् तीक्ष्णदंष्ट्राः

ṣaṣṭiṃ sahasrāṇi patanti vyomni tathāśītiṃ caiva tu vatsarāṇām / tānvai nudante prapatantaḥ prayātān bhīmā bhaumā rākṣasās tīkṣṇadaṃṣṭrāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*अष्टक उवाच यदेतांस्ते संपततस्तुदन्ति भीमा भौमा राक्षसास्तीक्ष्णदंष्ट्राः । कथं भवन्ति कथमाभवन्ति कथंभूता गर्भभूता भवन्ति

*aṣṭaka uvāca yadetāṃste saṃpatatastudanti bhīmā bhaumā rākṣasāstīkṣṇadaṃṣṭrāḥ / kathaṃ bhavanti kathamābhavanti kathaṃbhūtā garbhabhūtā bhavanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*ययातिरुवाच असृग्रेतः पुष्परसानुयुक्तम् अन्वेति सद्यः पुरुषेण सृष्टम् । तव तरया रज आपद्यते च स गर्भभूतः समुपैति तत्र

*yayātiruvāca asṛgretaḥ puṣparasānuyuktam anveti sadyaḥ puruṣeṇa sṛṣṭam / tava tarayā raja āpadyate ca sa garbhabhūtaḥ samupaiti tatra

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वनस्पतीन् ओषधींश्चाविशन्ति अपो वायुं पृथिवीं चान्तरिक्षम् । चतुष्पदं द्विपदं चापि सर्व एवंभूता गर्भभूता भवन्ति

vanaspatīn oṣadhīṃścāviśanti apo vāyuṃ pṛthivīṃ cāntarikṣam / catuṣpadaṃ dvipadaṃ cāpi sarva evaṃbhūtā garbhabhūtā bhavanti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*अष्टक उवाच अन्यद्वपुर्विदधातीह गर्भ उताहोस्वित्स्वेन कामेन याति । आपद्यमानो नरयोनिमेताम् आचक्ष्व मे संशयात्पृच्छतस्त्वम्

*aṣṭaka uvāca anyadvapurvidadhātīha garbha utāhosvitsvena kāmena yāti / āpadyamāno narayonimetām ācakṣva me saṃśayātpṛcchatastvam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

शरीरदेहादिसमुच्छ्रयं च चक्षुःश्रोत्रे लभते केन संज्ञाम् । एतत्सर्वं तात आचक्ष्व पृष्टः क्षेत्रज्ञं त्वां मन्यमाना हि सर्वे

śarīradehādisamucchrayaṃ ca cakṣuḥśrotre labhate kena saṃjñām / etatsarvaṃ tāta ācakṣva pṛṣṭaḥ kṣetrajñaṃ tvāṃ manyamānā hi sarve

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*ययातिरुवाच वायुः समुत्कर्षति गर्भयोनिम् ऋतौ रेतः पुष्परसानुयुक्तम् । स तत्र तन्मात्रकृताधिकारः क्रमेण संवर्धयतीह गर्भम्

*yayātiruvāca vāyuḥ samutkarṣati garbhayonim ṛtau retaḥ puṣparasānuyuktam / sa tatra tanmātrakṛtādhikāraḥ krameṇa saṃvardhayatīha garbham

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स जायमानो ऽथ गृहीतमात्रः संज्ञामधिष्ठाय ततो मनुष्यः । स श्रोत्राभ्यां वेदयतीह शब्दं स वै रूपं पश्यति चक्षुषा च

sa jāyamāno 'tha gṛhītamātraḥ saṃjñāmadhiṣṭhāya tato manuṣyaḥ / sa śrotrābhyāṃ vedayatīha śabdaṃ sa vai rūpaṃ paśyati cakṣuṣā ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

घ्राणेन गन्धं जिह्वयाथो रसं च त्वचा स्पर्शं मनसा देवभावम् । इत्यष्टकेहोपचितं हि विद्धि महात्मनः प्राणभृतः शरीरे

ghrāṇena gandhaṃ jihvayātho rasaṃ ca tvacā sparśaṃ manasā devabhāvam / ityaṣṭakehopacitaṃ hi viddhi mahātmanaḥ prāṇabhṛtaḥ śarīre

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*अष्टक उवाच यः संस्थितः पुरुषो दह्यते वा निखन्यते वापि निकृष्यते वा । अभावभूतः स विनाशमेत्य केनात्मानं चेतयते पुरस्तात्

*aṣṭaka uvāca yaḥ saṃsthitaḥ puruṣo dahyate vā nikhanyate vāpi nikṛṣyate vā / abhāvabhūtaḥ sa vināśametya kenātmānaṃ cetayate purastāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*ययातिरुवाच हित्वा सो ऽसून् सुप्तवन्निष्ठितत्वात् पुरोधाय सुकृतं दुष्कृतं च । अन्यां योनिं पुण्यपापानुसारां हित्वा देहं भजते राजसिंह

*yayātiruvāca hitvā so 'sūn suptavanniṣṭhitatvāt purodhāya sukṛtaṃ duṣkṛtaṃ ca / anyāṃ yoniṃ puṇyapāpānusārāṃ hitvā dehaṃ bhajate rājasiṃha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

पुण्यां योनिं पुण्यकृतो विशन्ति पापां योनिं पापकृतो व्रजन्ति । कीटाः पतंगाश्च भवन्ति पापान् न मे विवक्षास्ति महानुभाव

puṇyāṃ yoniṃ puṇyakṛto viśanti pāpāṃ yoniṃ pāpakṛto vrajanti / kīṭāḥ pataṃgāśca bhavanti pāpān na me vivakṣāsti mahānubhāva

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चतुष्पदा द्विपदाः पक्षिणश्च तथाभूता गर्भभूता भवन्ति । आख्यातमेतन्निखिलं हि सर्वं भूयस्तु किं पृच्छसि राजसिंह

catuṣpadā dvipadāḥ pakṣiṇaśca tathābhūtā garbhabhūtā bhavanti / ākhyātametannikhilaṃ hi sarvaṃ bhūyastu kiṃ pṛcchasi rājasiṃha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*अष्टक उवाच किं स्वित्कृत्वा लभते तात संज्ञां मर्त्यः श्रेष्ठां तपसा विद्यया वा । तन्मे पृष्टः शंस सर्वं यथावच् छुभांल्लोकान् येन गच्छेत्क्रमेण

*aṣṭaka uvāca kiṃ svitkṛtvā labhate tāta saṃjñāṃ martyaḥ śreṣṭhāṃ tapasā vidyayā vā / tanme pṛṣṭaḥ śaṃsa sarvaṃ yathāvac chubhāṃllokān yena gacchetkrameṇa

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*ययातिरुवाच तपश्च दानं च शमो दमश्च ह्रीर् आर्जवं सर्वभूतानुकम्पा । स्वर्गस्य लोकस्य वदन्ति सन्तो द्वाराणि सप्तैव महान्ति पुंसाम्

*yayātiruvāca tapaśca dānaṃ ca śamo damaśca hrīr ārjavaṃ sarvabhūtānukampā / svargasya lokasya vadanti santo dvārāṇi saptaiva mahānti puṃsām

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सर्वाणि चैतानि यथोदितानि तपःप्रधानान्यभिमर्षकेण । नश्यन्ति मानेन तमो ऽभिभूताः पुंसः सदैवेति वदन्ति सन्तः

sarvāṇi caitāni yathoditāni tapaḥpradhānānyabhimarṣakeṇa / naśyanti mānena tamo 'bhibhūtāḥ puṃsaḥ sadaiveti vadanti santaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अधीयानः पण्डितं मन्यमानो यो विद्यया हन्ति यशः परस्य । तस्यान्तवन्तः पुरुषस्य लोका न चास्य तद्ब्रह्मफलं ददाति

adhīyānaḥ paṇḍitaṃ manyamāno yo vidyayā hanti yaśaḥ parasya / tasyāntavantaḥ puruṣasya lokā na cāsya tadbrahmaphalaṃ dadāti

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

चत्वारि कर्माणि भयंकराणि भयं प्रयच्छन्त्ययथाकृतानि । मानाग्निहोत्रमुत मानमौनं मानेनाधीतमुत मानयज्ञः

catvāri karmāṇi bhayaṃkarāṇi bhayaṃ prayacchantyayathākṛtāni / mānāgnihotramuta mānamaunaṃ mānenādhītamuta mānayajñaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

न मान्यमानो मुदमाददीत न संतापं प्राप्नुयाच्चावमानात् । सन्तः सतः पूजयन्तीह लोके नासाधवः साधुबुद्धिं लभन्ते

na mānyamāno mudamādadīta na saṃtāpaṃ prāpnuyāccāvamānāt / santaḥ sataḥ pūjayantīha loke nāsādhavaḥ sādhubuddhiṃ labhante

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इति दद्यादिति यजेद् इत्यधीयीत मे श्रुतम् । इत्येतान्यभयान्याहुस् तान्य् अवर्ज्यानि नित्यशः

iti dadyāditi yajed ityadhīyīta me śrutam / ityetānyabhayānyāhus tāny avarjyāni nityaśaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

येनाश्रयं वेदयन्ते पुराणं मनीषिणो मानसे मानयुक्तम् । तन्निःश्रेयस् तेन संयोगमेत्य परां शान्तिं प्राप्नुयुः प्रेत्य चेह

yenāśrayaṃ vedayante purāṇaṃ manīṣiṇo mānase mānayuktam / tanniḥśreyas tena saṃyogametya parāṃ śāntiṃ prāpnuyuḥ pretya ceha

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.