*वसुमानुवाच पृच्छाम्यहं वसुमानौषदश्विर् यद्यस्ति लोको दिवि मह्यं नरेन्द्र । यद्यन्तरिक्षे प्रथितो महात्मन् क्षेत्रज्ञं त्वां तस्य धर्मस्य मन्ये
*vasumānuvāca pṛcchāmyahaṃ vasumānauṣadaśvir yadyasti loko divi mahyaṃ narendra / yadyantarikṣe prathito mahātman kṣetrajñaṃ tvāṃ tasya dharmasya manye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*ययातिरुवाच यदन्तरिक्षं पृथिवी दिशश्च यत्तेजसा तपते भानुमांश्च । लोकास् तावन्तो दिवि संस्थिता वै ते त्वां भवन्तं प्रतिपालयन्ति
*yayātiruvāca yadantarikṣaṃ pṛthivī diśaśca yattejasā tapate bhānumāṃśca / lokās tāvanto divi saṃsthitā vai te tvāṃ bhavantaṃ pratipālayanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*वसुमानुवाच तांस् ते ददामि पत मां प्रपातं ये मे लोकास्तव ते वै भवन्तु । क्रीणीष्वैनांस् तृणकेनापि राजन् प्रतिग्रहस्ते यदि सम्यक्प्रदुष्टः
*vasumānuvāca tāṃs te dadāmi pata māṃ prapātaṃ ye me lokāstava te vai bhavantu / krīṇīṣvaināṃs tṛṇakenāpi rājan pratigrahaste yadi samyakpraduṣṭaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*ययातिरुवाच न मिथ्याहं विक्रयं वै स्मरामि मया कृतं शिशुभावे ऽपि राजन् । कुर्यां न चैवाकृतपूर्वमन्यैर् विवित्समानो वसुमन्न साधु
*yayātiruvāca na mithyāhaṃ vikrayaṃ vai smarāmi mayā kṛtaṃ śiśubhāve 'pi rājan / kuryāṃ na caivākṛtapūrvamanyair vivitsamāno vasumanna sādhu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*वसुमानुवाच तांस् त्वं लोकान्प्रतिपद्यस्व राजन् मया दत्तान्यदि नेष्टः क्रयस्ते । नाहं तान्वै प्रतिगन्ता नरेन्द्र सर्वे लोकास्तावका वै भवन्तु
*vasumānuvāca tāṃs tvaṃ lokānpratipadyasva rājan mayā dattānyadi neṣṭaḥ krayaste / nāhaṃ tānvai pratigantā narendra sarve lokāstāvakā vai bhavantu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*शिबिरुवाच पृच्छामि त्वां शिबिरौशीनरो ऽहं ममापि लोका यदि सन्ति तात । यद्यन्तरिक्षे यदि वा दिवि श्रिताः क्षेत्रज्ञं त्वां तस्य धर्मस्य मन्ये
*śibiruvāca pṛcchāmi tvāṃ śibirauśīnaro 'haṃ mamāpi lokā yadi santi tāta / yadyantarikṣe yadi vā divi śritāḥ kṣetrajñaṃ tvāṃ tasya dharmasya manye
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*ययातिरुवाच न त्वं वाचा हृदयेनापि राजन् परीप्समानो मावमंस्था नरेन्द्र । तेनानन्ता दिवि लोकाः स्थिता वै विद्युद्रूपाः स्वनवन्तो महान्तः
*yayātiruvāca na tvaṃ vācā hṛdayenāpi rājan parīpsamāno māvamaṃsthā narendra / tenānantā divi lokāḥ sthitā vai vidyudrūpāḥ svanavanto mahāntaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*शिबिरुवाच तांस् त्वं लोकान्प्रतिपद्यस्व राजन् मया दत्तान्यदि नेष्टः क्रयस्ते । न चाहं तान्प्रतिपद्य दत्त्वा यत्र त्वं तात गन्तासि लोकान्
*śibiruvāca tāṃs tvaṃ lokānpratipadyasva rājan mayā dattānyadi neṣṭaḥ krayaste / na cāhaṃ tānpratipadya dattvā yatra tvaṃ tāta gantāsi lokān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*ययातिरुवाच यथा त्वमिन्द्रप्रतिमप्रभावस् तेचाप्यनन्ता नरदेव लोकाः । तथाद्य लोके न रमे ऽन्यदत्ते तस्माच्छिबे नाभिनन्दामि वाचम्
*yayātiruvāca yathā tvamindrapratimaprabhāvas tecāpyanantā naradeva lokāḥ / tathādya loke na rame 'nyadatte tasmācchibe nābhinandāmi vācam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*अष्टक उवाच न चेदेकैकशो राजंल् लोकान्नः प्रतिनन्दसि । सर्वे प्रदाय तांल्लोकान् गन्तारो नरकं वयम्
*aṣṭaka uvāca na cedekaikaśo rājaṃl lokānnaḥ pratinandasi / sarve pradāya tāṃllokān gantāro narakaṃ vayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*ययातिरुवाच यदर्हास् तद्वदध्वं वः सन्तः सत्यादिदर्शिनः । अहं तु नाभिगृह्णामि यत्कृतं न मया पुरा
*yayātiruvāca yadarhās tadvadadhvaṃ vaḥ santaḥ satyādidarśinaḥ / ahaṃ tu nābhigṛhṇāmi yatkṛtaṃ na mayā purā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अलिप्समानस्य तु मे यदुक्तं न तत्तथास्तीह नरेन्द्रसिंह । अस्य प्रदानस्य यदेव युक्तं तस्यैव चानन्तफलं भविष्यम्
alipsamānasya tu me yaduktaṃ na tattathāstīha narendrasiṃha / asya pradānasya yadeva yuktaṃ tasyaiva cānantaphalaṃ bhaviṣyam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*अष्टक उवाच कस्यैते प्रतिदृश्यन्ते रथाः पञ्च हिरण्मयाः । उच्चैः सन्तः प्रकाशन्ते ज्वलन्तो ऽग्निशिखा इव
*aṣṭaka uvāca kasyaite pratidṛśyante rathāḥ pañca hiraṇmayāḥ / uccaiḥ santaḥ prakāśante jvalanto 'gniśikhā iva
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*ययातिरुवाच भवतां मम चैवैते रथा भान्ति हिरण्मयाः । आरुह्यैतेषु गन्तव्यं भवद्भिश्च मया सह
*yayātiruvāca bhavatāṃ mama caivaite rathā bhānti hiraṇmayāḥ / āruhyaiteṣu gantavyaṃ bhavadbhiśca mayā saha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*अष्टक उवाच आतिष्ठस्व रथं राजन् विक्रमस्व विहायसा । वयमप्यनुयास्यामो यदा कालो भविष्यति
*aṣṭaka uvāca ātiṣṭhasva rathaṃ rājan vikramasva vihāyasā / vayamapyanuyāsyāmo yadā kālo bhaviṣyati
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*ययातिरुवाच सर्वैरिदानीं गन्तव्यं सह स्वर्गो जितो यतः । एष वो विरजाः पन्था दृश्यते देवसद्मगः
*yayātiruvāca sarvairidānīṃ gantavyaṃ saha svargo jito yataḥ / eṣa vo virajāḥ panthā dṛśyate devasadmagaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*शौनक उवाच ते ऽभिरुह्य रथान्सर्वे प्रयाता नृपते नृपाः । आक्रामन्तो दिवं भान्ति धर्मेणावृत्य रोदसी
*śaunaka uvāca te 'bhiruhya rathānsarve prayātā nṛpate nṛpāḥ / ākrāmanto divaṃ bhānti dharmeṇāvṛtya rodasī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*अष्टक उवाच अहं मन्ये पूर्वमेको ऽभिगन्ता सखा चेन्द्रः सर्वथा मे महात्मा । कस्मादेवं शिबिरौशीनरो ऽयम् एको ऽत्ययात् सर्वं वेगेन वाहान्
*aṣṭaka uvāca ahaṃ manye pūrvameko 'bhigantā sakhā cendraḥ sarvathā me mahātmā / kasmādevaṃ śibirauśīnaro 'yam eko 'tyayāt sarvaṃ vegena vāhān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*ययातिरुवाच अददाद्देवयानाय यावद्वित्तमनिन्दितः । उशीनरस्य पुत्रो ऽयं तस्माच्छ्रेष्ठो हि वः शिबिः
*yayātiruvāca adadāddevayānāya yāvadvittamaninditaḥ / uśīnarasya putro 'yaṃ tasmācchreṣṭho hi vaḥ śibiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दानं शौचं सत्यमथो ह्य् अहिंसा ह्रीः श्रीस्तितिक्षा समतानृशंस्यम् । राजन्त्येतान्यथ सर्वाणि राज्ञि शिबौ स्थितान्यप्रतिमे सुबुद्ध्या । एवं वृत्तं ह्रीनिषेवी बिभर्ति तस्माच्छिबिर् अभिगन्ता रथेन
dānaṃ śaucaṃ satyamatho hy ahiṃsā hrīḥ śrīstitikṣā samatānṛśaṃsyam / rājantyetānyatha sarvāṇi rājñi śibau sthitānyapratime subuddhyā / evaṃ vṛttaṃ hrīniṣevī bibharti tasmācchibir abhigantā rathena
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*शौनक उवाच अथाष्टकः पुनरेवान्वपृच्छन् मातामहं कौतुकादिन्द्रकल्पम् । पृच्छामि त्वां नृपते ब्रूहि सत्यं कुतश्च कश्चासि कथं त्वमागाः । कृतं त्वया यद्धि न तस्य कर्ता लोके त्वदन्यो ब्राह्मणः क्षत्रियो वा
*śaunaka uvāca athāṣṭakaḥ punarevānvapṛcchan mātāmahaṃ kautukādindrakalpam / pṛcchāmi tvāṃ nṛpate brūhi satyaṃ kutaśca kaścāsi kathaṃ tvamāgāḥ / kṛtaṃ tvayā yaddhi na tasya kartā loke tvadanyo brāhmaṇaḥ kṣatriyo vā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*ययातिरुवाच ययातिरस्मि नहुषस्य पुत्रः पूरोः पिता सार्वभौमस्त्विहासम् । गुह्यं मन्त्रं मामकेभ्यो ब्रवीमि मातामहो भवतां सुप्रकाशः
*yayātiruvāca yayātirasmi nahuṣasya putraḥ pūroḥ pitā sārvabhaumastvihāsam / guhyaṃ mantraṃ māmakebhyo bravīmi mātāmaho bhavatāṃ suprakāśaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सर्वाम् इमां पृथिवीं निर्जिगाय ऋद्धां महीमददां ब्राह्मणेभ्यः । मेध्यानश्वान्नैकशस् तान्सुरूपांस् तदा देवाः पुण्यभाजो भवन्ति
sarvām imāṃ pṛthivīṃ nirjigāya ṛddhāṃ mahīmadadāṃ brāhmaṇebhyaḥ / medhyānaśvānnaikaśas tānsurūpāṃs tadā devāḥ puṇyabhājo bhavanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अदामहं पृथिवीं ब्राह्मणेभ्यः पूर्णामिमामखिलान्नैः प्रशस्ताम् । गोभिः सुवर्णैश्च धनैश्च मुख्यैर् अश्वाः सनागाः शतशस्त्वर्बुदानि
adāmahaṃ pṛthivīṃ brāhmaṇebhyaḥ pūrṇāmimāmakhilānnaiḥ praśastām / gobhiḥ suvarṇaiśca dhanaiśca mukhyair aśvāḥ sanāgāḥ śataśastvarbudāni
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्येन मे द्यौश्च वसुंधरा च तथैवाग्निर्ज्वलते मानुषेषु । न मे वृथा व्याहृतमेव वाक्यं सत्यं हि सन्तः प्रतिपूजयन्ति
satyena me dyauśca vasuṃdharā ca tathaivāgnirjvalate mānuṣeṣu / na me vṛthā vyāhṛtameva vākyaṃ satyaṃ hi santaḥ pratipūjayanti
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
साध्वष्टक प्रब्रवीमीह सत्यं प्रतर्दनं वसुमन्तं शिबिं च ।* सर्वे देवा मुनयश्च लोकाः सत्येन पूज्या इति मे मनोगतम् ॥ मत्स्प् ४२।२६ ॥* यो नः सर्वजितं सर्वं यथावृत्तं निवेदयेत् । अनसूयुर् द्विजाग्न्येभ्यः स भजेन्नः सलोकताम्
sādhvaṣṭaka prabravīmīha satyaṃ pratardanaṃ vasumantaṃ śibiṃ ca /* sarve devā munayaśca lokāḥ satyena pūjyā iti me manogatam // MatsP 42.26 //* yo naḥ sarvajitaṃ sarvaṃ yathāvṛttaṃ nivedayet / anasūyur dvijāgnyebhyaḥ sa bhajennaḥ salokatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*शौनक उवाच एवं राजन्स महात्मा ययातिः स्वदौहित्रैस्तारितो मित्रवर्यैः । त्यक्त्वा महीं परमोदारकर्मा स्वर्गं गतः कर्मभिर्व्याप्य पृथ्वीम्
*śaunaka uvāca evaṃ rājansa mahātmā yayātiḥ svadauhitraistārito mitravaryaiḥ / tyaktvā mahīṃ paramodārakarmā svargaṃ gataḥ karmabhirvyāpya pṛthvīm
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं सर्वं विस्तरतो यथावद् आख्यातं ते चरितं नाहुषस्य । वंशो यस्य प्रथितं पौरवेयो यस्मिञ्जातस्त्वं मनुजेन्द्रकल्पः
evaṃ sarvaṃ vistarato yathāvad ākhyātaṃ te caritaṃ nāhuṣasya / vaṃśo yasya prathitaṃ pauraveyo yasmiñjātastvaṃ manujendrakalpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.