Library·Matsya Purāṇa·45

Matsya Purāṇa 45

*सूत उवाच गान्धारी चैव माद्री च वृष्णिभार्ये बभूवतुः । गान्धारी जनयामास सुमित्रं मित्रनन्दनम्

*sūta uvāca gāndhārī caiva mādrī ca vṛṣṇibhārye babhūvatuḥ / gāndhārī janayāmāsa sumitraṃ mitranandanam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

माद्री युधाजितं पुत्रं ततो वै देवमीढुषम् । अनमित्रं शिबिं चैव पञ्चमं कृतलक्षणम्

mādrī yudhājitaṃ putraṃ tato vai devamīḍhuṣam / anamitraṃ śibiṃ caiva pañcamaṃ kṛtalakṣaṇam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनमित्रसुतो निघ्नो निघ्नस्यापि तु द्वौ सुतौ । प्रसेनश्च महावीर्यः शक्तिसेनश्च ताव् उभौ

anamitrasuto nighno nighnasyāpi tu dvau sutau / prasenaśca mahāvīryaḥ śaktisenaśca tāv ubhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

स्यमन्तकः प्रसेनस्य मणिरत्नमनुत्तमम् । पृथिव्यां सर्वरत्नानां राजा वै सो ऽभवन्मणिः

syamantakaḥ prasenasya maṇiratnamanuttamam / pṛthivyāṃ sarvaratnānāṃ rājā vai so 'bhavanmaṇiḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हृदि कृत्वा तु बहुशो मणिं तमभियाचितः । गोविन्दो ऽपि न तं लेभे शक्तो ऽपि न जहार सः

hṛdi kṛtvā tu bahuśo maṇiṃ tamabhiyācitaḥ / govindo 'pi na taṃ lebhe śakto 'pi na jahāra saḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कदाचिन्मृगयां यातः प्रसेनस्तेन भूषितः । यथाशब्दं स शुश्राव बिले सत्त्वेन पूरिते

kadācinmṛgayāṃ yātaḥ prasenastena bhūṣitaḥ / yathāśabdaṃ sa śuśrāva bile sattvena pūrite

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः प्रविश्य स बिलं प्रसेनो ह्य् ऋक्षमैक्षत । ऋक्षः प्रसेनं च तथा ऋक्षं चैव प्रसेनजित्

tataḥ praviśya sa bilaṃ praseno hy ṛkṣamaikṣata / ṛkṣaḥ prasenaṃ ca tathā ṛkṣaṃ caiva prasenajit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

हत्वा ऋक्षः प्रसेनं तु ततस्तं मणिमाददात् । अदृष्टस्तु हतस्तेन अन्तर्बिलगतस्तदा

hatvā ṛkṣaḥ prasenaṃ tu tatastaṃ maṇimādadāt / adṛṣṭastu hatastena antarbilagatastadā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रसेनं तु हतं ज्ञात्वा गोविन्दः परिशङ्कितः । गोविन्देन हतो व्यक्तं प्रसेनो मणिकारणात्

prasenaṃ tu hataṃ jñātvā govindaḥ pariśaṅkitaḥ / govindena hato vyaktaṃ praseno maṇikāraṇāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

प्रसेनस्तु गतो ऽरण्यं मणिरत्नेन भूषितः । तं दृष्ट्वा स हतस्तेन गोविन्दः प्रत्युवाच ह । हन्मि चैनं दुराचारं शत्रुभूतं हि वृष्णिषु

prasenastu gato 'raṇyaṃ maṇiratnena bhūṣitaḥ / taṃ dṛṣṭvā sa hatastena govindaḥ pratyuvāca ha / hanmi cainaṃ durācāraṃ śatrubhūtaṃ hi vṛṣṇiṣu

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ दीर्घेण कालेन मृगयां निर्गतः पुनः । यदृच्छया च गोविन्दो बिलस्याभ्याशमागमत्

atha dīrgheṇa kālena mṛgayāṃ nirgataḥ punaḥ / yadṛcchayā ca govindo bilasyābhyāśamāgamat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तं दृष्ट्वा तु महाशब्दं स चक्रे ऋक्षराड्बली । शब्दं श्रुत्वा तु गोविन्दः खड्गपाणिः प्रविश्य सः । अपश्यज्जाम्बवन्तं तम् ऋक्षराजं महाबलम्

taṃ dṛṣṭvā tu mahāśabdaṃ sa cakre ṛkṣarāḍbalī / śabdaṃ śrutvā tu govindaḥ khaḍgapāṇiḥ praviśya saḥ / apaśyajjāmbavantaṃ tam ṛkṣarājaṃ mahābalam

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्तूर्णं हृषीकेशस् तमृक्षपतिमञ्जसा । जाम्बवन्तं स जग्राह क्रोधसंरक्तलोचनः

tatastūrṇaṃ hṛṣīkeśas tamṛkṣapatimañjasā / jāmbavantaṃ sa jagrāha krodhasaṃraktalocanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

तुष्टावैनं तदा ऋक्षः कर्मभिर्वैष्णवैः प्रभुम् । ततस्तुष्टस्तु भगवान् वरेणैनमरोचयत्

tuṣṭāvainaṃ tadā ṛkṣaḥ karmabhirvaiṣṇavaiḥ prabhum / tatastuṣṭastu bhagavān vareṇainamarocayat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

*जाम्बवानुवाच इच्छे चक्रप्रहारेण त्वत्तो ऽहं मरणं प्रभो । कन्या चेयं मम शुभा भर्तारं त्वामवाप्नुयात् । यो ऽयं मणिः प्रसेनं तु हत्वा प्राप्तो मया प्रभो

*jāmbavānuvāca icche cakraprahāreṇa tvatto 'haṃ maraṇaṃ prabho / kanyā ceyaṃ mama śubhā bhartāraṃ tvāmavāpnuyāt / yo 'yaṃ maṇiḥ prasenaṃ tu hatvā prāpto mayā prabho

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततः स जाम्बवन्तं तं हत्वा चक्रेण वै प्रभुः । कृतकर्मा महाबाहुः सकन्यं मणिमाहरत्

tataḥ sa jāmbavantaṃ taṃ hatvā cakreṇa vai prabhuḥ / kṛtakarmā mahābāhuḥ sakanyaṃ maṇimāharat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ददौ सत्राजितायैनं सर्वसात्वतसंसदि । तेन मिथ्यापवादेन संतप्तो ऽयं जनार्दनः

dadau satrājitāyainaṃ sarvasātvatasaṃsadi / tena mithyāpavādena saṃtapto 'yaṃ janārdanaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

ततस्ते यादवाः सर्वे वासुदेवमथाब्रुवन् । अस्माकं तु मतिर्ह्यासीत् प्रसेनस्तु त्वया हतः

tataste yādavāḥ sarve vāsudevamathābruvan / asmākaṃ tu matirhyāsīt prasenastu tvayā hataḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

कैकेयस्य सुता भार्या दश सत्राजितः शुभाः । तासूत्पन्नाः सुतास्तस्य शतमेकं तु विश्रुताः । ख्यातिमन्तो महावीर्या भङ्गकारस्तु पूर्वजः

kaikeyasya sutā bhāryā daśa satrājitaḥ śubhāḥ / tāsūtpannāḥ sutāstasya śatamekaṃ tu viśrutāḥ / khyātimanto mahāvīryā bhaṅgakārastu pūrvajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अथ व्रतवती तस्माद् भङ्गकारात्तु पूर्वजात् । सुषुवे सुकुमारीस्तु तिस्रः कमललोचनाः

atha vratavatī tasmād bhaṅgakārāttu pūrvajāt / suṣuve sukumārīstu tisraḥ kamalalocanāḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्यभामा वरा स्त्रीणां व्रतिनी च दृढव्रता । तथा पद्मावती चैव ताश्च कृष्णाय सो ऽददात्

satyabhāmā varā strīṇāṃ vratinī ca dṛḍhavratā / tathā padmāvatī caiva tāśca kṛṣṇāya so 'dadāt

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनमित्राच्छिनिर्जज्ञे कनिष्ठाद्वृष्णिनन्दनात् । सत्यकस्तस्य पुत्रस्तु सात्यकिस्तस्य चात्मजः

anamitrācchinirjajñe kaniṣṭhādvṛṣṇinandanāt / satyakastasya putrastu sātyakistasya cātmajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सत्यवान्युयुधानस्तु शिनेर्नप्ता प्रतापवान् । असङ्गो युयुधानस्य द्युम्निस्तस्यात्मजो ऽभवत्

satyavānyuyudhānastu śinernaptā pratāpavān / asaṅgo yuyudhānasya dyumnistasyātmajo 'bhavat

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

द्युम्नेर्युगंधरः पुत्र इति शैन्याः प्रकीर्तिताः । अनमित्रान्वयो ह्य् एष व्याख्यातो वृष्णिवंशजः

dyumneryugaṃdharaḥ putra iti śainyāḥ prakīrtitāḥ / anamitrānvayo hy eṣa vyākhyāto vṛṣṇivaṃśajaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अनमित्रस्य संजज्ञे पृथ्व्यां वीरो युधाजितः । अन्यौ तु तनयौ वीरौ वृषभः क्षत्र एव च

anamitrasya saṃjajñe pṛthvyāṃ vīro yudhājitaḥ / anyau tu tanayau vīrau vṛṣabhaḥ kṣatra eva ca

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृषभः काशिराजस्य सुतां भार्यामविन्दत । जयन्तस्तु जयन्त्यां तु पुत्रः समभवच्छुभः

vṛṣabhaḥ kāśirājasya sutāṃ bhāryāmavindata / jayantastu jayantyāṃ tu putraḥ samabhavacchubhaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

सदायज्ञो ऽतिवीरश्च श्रुतवानतिथिप्रियः । अक्रूरः सुषुवे तस्मात् सदायज्ञो ऽतिदक्षिणः

sadāyajño 'tivīraśca śrutavānatithipriyaḥ / akrūraḥ suṣuve tasmāt sadāyajño 'tidakṣiṇaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

रत्ना कन्या च शैब्यस्य अक्रूरस्तामवाप्तवान् । पुत्रानुत्पादयामास एकादश महाबलान्

ratnā kanyā ca śaibyasya akrūrastāmavāptavān / putrānutpādayāmāsa ekādaśa mahābalān

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

उपलम्भः सदालम्भो वृकलो वीर्य एव च । सवीतरः सदापक्षः शत्रुघ्नो वारिमेजयः

upalambhaḥ sadālambho vṛkalo vīrya eva ca / savītaraḥ sadāpakṣaḥ śatrughno vārimejayaḥ

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

धर्मभृद्धर्मवर्माणौ धृष्टमानस्तथैव च । सर्वे च प्रतिहोतारो रत्नायां जज्ञिरे च ते

dharmabhṛddharmavarmāṇau dhṛṣṭamānastathaiva ca / sarve ca pratihotāro ratnāyāṃ jajñire ca te

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अक्रूराद् उग्रसेनायां सुतौ द्वौ कुलवर्धनौ । देववानुपदेवश्च जज्ञाते देवसंनिभौ

akrūrād ugrasenāyāṃ sutau dvau kulavardhanau / devavānupadevaśca jajñāte devasaṃnibhau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

अश्विन्यां च ततः पुत्राः पृथुर् विपृथुरेव च । अश्वत्थामा सुबाहुश्च सुपार्श्वकगवेषणौ

aśvinyāṃ ca tataḥ putrāḥ pṛthur vipṛthureva ca / aśvatthāmā subāhuśca supārśvakagaveṣaṇau

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

वृष्टिनेमिः सुधर्मा च तथा शर्यातिरेव च । अभूमिर् वर्जभूमिश्च श्रमिष्ठः श्रवणस्तथा

vṛṣṭinemiḥ sudharmā ca tathā śaryātireva ca / abhūmir varjabhūmiśca śramiṣṭhaḥ śravaṇastathā

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.

इमां मिथ्याभिशस्तिं यो वेद कृष्णादपोहिताम् । न स मिथ्याभिशापेन अभिशाप्यो ऽथ केनचित्

imāṃ mithyābhiśastiṃ yo veda kṛṣṇādapohitām / na sa mithyābhiśāpena abhiśāpyo 'tha kenacit

Sanskrit only: no published translation is held for this verse.