*सूत उवाच तुर्वसोस्तु सुतो गर्भो गोभानुस्तस्य चात्मजः । गोभानोस्तु सुतो वीरस् त्रिसारिरपराजितः
*sūta uvāca turvasostu suto garbho gobhānustasya cātmajaḥ / gobhānostu suto vīras trisāriraparājitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
करंधमस्तु त्रैसारिर् भरतस्तस्य चात्मजः । दुष्यन्तः पौरवस्यापि तस्य पुत्रो ह्य् अकल्मषः
karaṃdhamastu traisārir bharatastasya cātmajaḥ / duṣyantaḥ pauravasyāpi tasya putro hy akalmaṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवं ययातिशापेन जरासंक्रमणे पुरा । तुर्वसोः पौरवं वंशं प्रविवेश पुरा किल
evaṃ yayātiśāpena jarāsaṃkramaṇe purā / turvasoḥ pauravaṃ vaṃśaṃ praviveśa purā kila
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दुष्यन्तस्य तु दायादो वरूथो नाम पार्थिवः । वरूथात्तु तथाण्डीरः संधानस्तस्य चात्मजः
duṣyantasya tu dāyādo varūtho nāma pārthivaḥ / varūthāttu tathāṇḍīraḥ saṃdhānastasya cātmajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पाण्ड्यश्च केरलश्चैव चोलः कर्णस्तथैव च । तेषां जनपदाः स्फीताः पाण्ड्याश्चोलाः सकेरलाः
pāṇḍyaśca keralaścaiva colaḥ karṇastathaiva ca / teṣāṃ janapadāḥ sphītāḥ pāṇḍyāścolāḥ sakeralāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्रुह्योस्तु तनयौ शूरौ सेतुः केतुस्तथैव च । सेतुपुत्रः शरद्वांस्तु गन्धारस्तस्य चात्मजः
druhyostu tanayau śūrau setuḥ ketustathaiva ca / setuputraḥ śaradvāṃstu gandhārastasya cātmajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ख्यायते यस्य नाम्नासौ गन्धारविषयो महान् । आरट्टदेशजास्तस्य तुरगा वाजिनां वराः
khyāyate yasya nāmnāsau gandhāraviṣayo mahān / āraṭṭadeśajāstasya turagā vājināṃ varāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गन्धारपुत्रो धर्मस्तु घृतस्तस्यात्मजो ऽभवत् । घृताच्च विदुषो जज्ञे प्रचेतास्तस्य चात्मजः
gandhāraputro dharmastu ghṛtastasyātmajo 'bhavat / ghṛtācca viduṣo jajñe pracetāstasya cātmajaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रचेतसः पुत्रशतं राजानः सर्व एव ते । म्लेच्छराष्ट्राधिपाः सर्वे उदीचीं दिशम् आश्रिताः
pracetasaḥ putraśataṃ rājānaḥ sarva eva te / mleccharāṣṭrādhipāḥ sarve udīcīṃ diśam āśritāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अनोश्चैव सुता वीरास् त्रयः परमधार्मिकाः । सभानरश्चाक्षुषश्च परमेषुस् तथैव च
anoścaiva sutā vīrās trayaḥ paramadhārmikāḥ / sabhānaraścākṣuṣaśca parameṣus tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सभानरस्य पुत्रस्तु विद्वान्कोलाहलो नृपः । कोलाहलस्य धर्मात्मा संजयो नाम विश्रुतः
sabhānarasya putrastu vidvānkolāhalo nṛpaḥ / kolāhalasya dharmātmā saṃjayo nāma viśrutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संजयस्याभवत्पुत्रो वीरो नाम पुरंजयः । जनमेजयो महाराज पुरंजयसुतो ऽभवत्
saṃjayasyābhavatputro vīro nāma puraṃjayaḥ / janamejayo mahārāja puraṃjayasuto 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जनमेजयस्य राजर्षेर् महाशालो ऽभवत्सुतः । आसीद् इन्द्रसमो राजा प्रतिष्ठितयशाभवत्
janamejayasya rājarṣer mahāśālo 'bhavatsutaḥ / āsīd indrasamo rājā pratiṣṭhitayaśābhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महामनाः सुतस्तस्य महाशालस्य धार्मिकः । सप्तद्वीपेश्वरो जज्ञे चक्रवर्ती महामनाः
mahāmanāḥ sutastasya mahāśālasya dhārmikaḥ / saptadvīpeśvaro jajñe cakravartī mahāmanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महामनास्तु द्वौ पुत्रौ जनयामास विश्रुतौ । उशीनरं च धर्मज्ञं तितिक्षुं चैव ताव् उभौ
mahāmanāstu dvau putrau janayāmāsa viśrutau / uśīnaraṃ ca dharmajñaṃ titikṣuṃ caiva tāv ubhau
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उशीनरस्य पत्न्यस्तु पञ्च राजर्षिसम्भवाः । भृशा कृशा नवा दर्शा या च देवी दृषद्वती
uśīnarasya patnyastu pañca rājarṣisambhavāḥ / bhṛśā kṛśā navā darśā yā ca devī dṛṣadvatī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उशीनरस्य पुत्रास्तु तासु जाताः कुलोद्वहाः । तपसा ते तु महता जाता वृद्धस्य धार्मिकाः
uśīnarasya putrāstu tāsu jātāḥ kulodvahāḥ / tapasā te tu mahatā jātā vṛddhasya dhārmikāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भृशायास्तु नृगः पुत्रो नवाया नव एव च । कृशायास्तु कृशो जज्ञे दर्शायाः सुव्रतो ऽभवत् । दृषद्वत्याः सुतश्चापि शिबिर् औशीनरो नृपः
bhṛśāyāstu nṛgaḥ putro navāyā nava eva ca / kṛśāyāstu kṛśo jajñe darśāyāḥ suvrato 'bhavat / dṛṣadvatyāḥ sutaścāpi śibir auśīnaro nṛpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शिबेस्तु शिबयः पुत्राश् चत्वारो लोकविश्रुताः । पृथुदर्भः सुवीरश्च केकयो भद्रकस्तथा
śibestu śibayaḥ putrāś catvāro lokaviśrutāḥ / pṛthudarbhaḥ suvīraśca kekayo bhadrakastathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां जनपदाः स्फीताः केकया भद्रकास्तथा । सौवीराश्चैव पौराश्च नृगस्य केकयास्तथा
teṣāṃ janapadāḥ sphītāḥ kekayā bhadrakāstathā / sauvīrāścaiva paurāśca nṛgasya kekayāstathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सुव्रतस्य तथाम्बष्ठा कृशस्य वृषला पुरी । नवस्य नवराष्ट्रं तु तितिक्षोस्तु प्रजां शृणु
suvratasya tathāmbaṣṭhā kṛśasya vṛṣalā purī / navasya navarāṣṭraṃ tu titikṣostu prajāṃ śṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तितिक्षुरभवद्राजा पूर्वस्यां दिशि विश्रुतः । बृहद्रथः सुतस्तस्य तस्य सेनो ऽभवत्सुतः
titikṣurabhavadrājā pūrvasyāṃ diśi viśrutaḥ / bṛhadrathaḥ sutastasya tasya seno 'bhavatsutaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सेनस्य सुतपा जज्ञे सुतपस्तनयो बलिः । जातो मानुषयोन्यां तु क्षीणे वंशे प्रजेच्छया
senasya sutapā jajñe sutapastanayo baliḥ / jāto mānuṣayonyāṃ tu kṣīṇe vaṃśe prajecchayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
महायोगी तु स बलिर् बद्धो बन्धैर्महात्मना । पुत्रानुत्पादयामास क्षेत्रजान्पञ्च पार्थिवान्
mahāyogī tu sa balir baddho bandhairmahātmanā / putrānutpādayāmāsa kṣetrajānpañca pārthivān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अङ्गं स जनयामास वङ्गं सुह्मं तथैव च । पुण्ड्रं कलिङ्गं च तथा बालेयं क्षेत्रमुच्यते । बालेया ब्राह्मणाश्चैव तस्य वंशकराः प्रभो
aṅgaṃ sa janayāmāsa vaṅgaṃ suhmaṃ tathaiva ca / puṇḍraṃ kaliṅgaṃ ca tathā bāleyaṃ kṣetramucyate / bāleyā brāhmaṇāścaiva tasya vaṃśakarāḥ prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बलेश्च ब्रह्मणा दत्तो वरः प्रीतेन धीमतः । महायोगित्वमायुश्च कल्पस्य परिमाणकम्
baleśca brahmaṇā datto varaḥ prītena dhīmataḥ / mahāyogitvamāyuśca kalpasya parimāṇakam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संग्रामे चाप्यजेयत्वं धर्मे चैवोत्तमा मतिः । त्रैकाल्यदर्शनं चैव प्राधान्यं प्रसवे तथा
saṃgrāme cāpyajeyatvaṃ dharme caivottamā matiḥ / traikālyadarśanaṃ caiva prādhānyaṃ prasave tathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जयं चाप्रतिमं युद्धे धर्मे तत्त्वार्थदर्शनम् । चतुरो नियतान्वर्णान् स वै स्थापयिता प्रभुः
jayaṃ cāpratimaṃ yuddhe dharme tattvārthadarśanam / caturo niyatānvarṇān sa vai sthāpayitā prabhuḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेषां च पञ्च दायादा वङ्गाङ्गाः सुह्मकास्तथा । पुण्ड्राः कलिङ्गाश्च तथा अङ्गस्य तु निबोधत
teṣāṃ ca pañca dāyādā vaṅgāṅgāḥ suhmakāstathā / puṇḍrāḥ kaliṅgāśca tathā aṅgasya tu nibodhata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*मुनय ऊचुः कथं बलेः सुता जाताः पञ्च तस्य महात्मनः । किंनाम्नी महिषी तस्य जनिता कतम ऋषिः
*munaya ūcuḥ kathaṃ baleḥ sutā jātāḥ pañca tasya mahātmanaḥ / kiṃnāmnī mahiṣī tasya janitā katama ṛṣiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कथं चोत्पादितास्तेन तन्नः प्रब्रूहि पृच्छताम् । माहात्म्यं च प्रभावं च निखिलेन वदस्व तत्
kathaṃ cotpāditāstena tannaḥ prabrūhi pṛcchatām / māhātmyaṃ ca prabhāvaṃ ca nikhilena vadasva tat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*सूत उवाच अथोशिज इति ख्यात आसीद्विद्वानृषिः पुरा । पत्नी वै ममता नाम बभूवास्य महात्मनः
*sūta uvāca athośija iti khyāta āsīdvidvānṛṣiḥ purā / patnī vai mamatā nāma babhūvāsya mahātmanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उशिजस्य यवीयान्वै भ्रातृपत्नीमकामयत् । बृहस्पतिर्महातेजा ममतामेत्य कामतः
uśijasya yavīyānvai bhrātṛpatnīmakāmayat / bṛhaspatirmahātejā mamatāmetya kāmataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उवाच ममता तं तु देवरं वरवर्णिनी । अन्तर्वत्न्यस्मि ते भ्रातुर् ज्येष्ठस्य तु विरम्यताम्
uvāca mamatā taṃ tu devaraṃ varavarṇinī / antarvatnyasmi te bhrātur jyeṣṭhasya tu viramyatām
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अयं तु मे महाभाग गर्भः कुप्येद्बृहस्पते । औशिजो भ्रातृजन्यस्ते सोपाङ्गं वेदमुद्गिरन्
ayaṃ tu me mahābhāga garbhaḥ kupyedbṛhaspate / auśijo bhrātṛjanyaste sopāṅgaṃ vedamudgiran
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अमोघरेतास्त्वं चापि न मां भजितुमर्हसि । अस्मिन्न् एवं गते काले यथा वा मन्यसे प्रभो
amogharetāstvaṃ cāpi na māṃ bhajitumarhasi / asminn evaṃ gate kāle yathā vā manyase prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुक्तस्तथा सम्यग् बृहत्तेजा बृहस्पतिः । कामात्मा स महात्मापि न मनः सो ऽभ्यवारयत्
evamuktastathā samyag bṛhattejā bṛhaspatiḥ / kāmātmā sa mahātmāpi na manaḥ so 'bhyavārayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
संबभूवैव धर्मात्मा तया सार्धमकामया । उत्सृजन्तं तु तद्रेतो-वाचं गर्भो ऽभ्यभाषत
saṃbabhūvaiva dharmātmā tayā sārdhamakāmayā / utsṛjantaṃ tu tadreto-vācaṃ garbho 'bhyabhāṣata
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भो तात वाचामधिप द्वयोर्नास्तीह संस्थितिः । अमोघरेतास्त्वं चापि पूर्वं चाहमिहागतः
bho tāta vācāmadhipa dvayornāstīha saṃsthitiḥ / amogharetāstvaṃ cāpi pūrvaṃ cāhamihāgataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सो ऽशपत्तं ततः क्रुद्ध एवमुक्तो बृहस्पतिः । पुत्रं ज्येष्ठस्य वै भ्रातुर् गर्भस्थं भगवानृषिः
so 'śapattaṃ tataḥ kruddha evamukto bṛhaspatiḥ / putraṃ jyeṣṭhasya vai bhrātur garbhasthaṃ bhagavānṛṣiḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यस्मात्त्वमीदृशे काले गर्भस्थो ऽपि निषेधसि । मामेवमुक्तवांस्तस्मात् तमो दीर्घं प्रवेक्ष्यसि
yasmāttvamīdṛśe kāle garbhastho 'pi niṣedhasi / māmevamuktavāṃstasmāt tamo dīrghaṃ pravekṣyasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो दीर्घतमा नाम शापादृषिरजायत । अतो ऽंशजो बृहत्कीर्तिर् बृहस्पतिरिवौजसा
tato dīrghatamā nāma śāpādṛṣirajāyata / ato 'ṃśajo bṛhatkīrtir bṛhaspatirivaujasā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऊर्ध्वरेतास्ततो ऽसौ वै वसते भ्रातुराश्रमे । स धर्मान्सौरभेयांस्तु वृषभाच्छ्रुतवांस्ततः
ūrdhvaretāstato 'sau vai vasate bhrāturāśrame / sa dharmānsaurabheyāṃstu vṛṣabhācchrutavāṃstataḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य भ्राता पितृव्यो यश् चकार भरणं तदा । तस्मिन्निवसतस्तस्य यदृच्छातस्तु वै वृषः
tasya bhrātā pitṛvyo yaś cakāra bharaṇaṃ tadā / tasminnivasatastasya yadṛcchātastu vai vṛṣaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
यज्ञार्थमाहृतान्दर्भांश् चचार सुरभीसुतः । जग्राह तं दीर्घतमाः शृङ्गयोस्तु चतुष्पदम्
yajñārthamāhṛtāndarbhāṃś cacāra surabhīsutaḥ / jagrāha taṃ dīrghatamāḥ śṛṅgayostu catuṣpadam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तेनासौ निगृहीतश्च न चचाल पदात्पदम् । ततो ऽब्रवीद्वृषस्तं वै मुञ्च मां बलिनां वर
tenāsau nigṛhītaśca na cacāla padātpadam / tato 'bravīdvṛṣastaṃ vai muñca māṃ balināṃ vara
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
न मयासादितस्तात बलवांस्त्वत्समः क्वचित् । मम चान्यः समो वापि न हि मे बलसंख्यया । मुञ्च तातेति च पुनः प्रीतस्ते ऽहं वरं वृणु
na mayāsāditastāta balavāṃstvatsamaḥ kvacit / mama cānyaḥ samo vāpi na hi me balasaṃkhyayā / muñca tāteti ca punaḥ prītaste 'haṃ varaṃ vṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुक्तो ऽब्रवीदेनं जीवन्मे त्वं क्व यास्यसि । एष त्वां न विमोक्ष्यामि परस्वादं चतुष्पदम्
evamukto 'bravīdenaṃ jīvanme tvaṃ kva yāsyasi / eṣa tvāṃ na vimokṣyāmi parasvādaṃ catuṣpadam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*वृषभ उवाच नास्माकं विद्यते तात पातकं स्तेयमेव च । भक्ष्याभक्ष्यं तथा चैव पेयापेयं तथैव च
*vṛṣabha uvāca nāsmākaṃ vidyate tāta pātakaṃ steyameva ca / bhakṣyābhakṣyaṃ tathā caiva peyāpeyaṃ tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
द्विपदां बहवो ह्य् एते धर्म एष गवां स्मृतः । कार्याकार्ये न वागम्या-गमनं च तथैव च
dvipadāṃ bahavo hy ete dharma eṣa gavāṃ smṛtaḥ / kāryākārye na vāgamyā-gamanaṃ ca tathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*सूत उवाच गवां धर्मं तु वै श्रुत्वा संभ्रान्तस्तु विसृज्य तम् । शक्त्यान्नपानदानात्तु गोपतिं संप्रसादयत्
*sūta uvāca gavāṃ dharmaṃ tu vai śrutvā saṃbhrāntastu visṛjya tam / śaktyānnapānadānāttu gopatiṃ saṃprasādayat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रसादिते गते तस्मिन् गोधर्मं भक्तितस्तु सः । मनसैव समादध्यौ तन्निष्ठस्तत्परो हि सः
prasādite gate tasmin godharmaṃ bhaktitastu saḥ / manasaiva samādadhyau tanniṣṭhastatparo hi saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततो यवीयसः पत्नीं गौतमस्याभ्यपद्यत । कृतावलेपां तां मत्वा सो ऽनड्वानिव न क्षमः
tato yavīyasaḥ patnīṃ gautamasyābhyapadyata / kṛtāvalepāṃ tāṃ matvā so 'naḍvāniva na kṣamaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गोधर्मं तु परं मत्वा स्नुषां तामभ्यपद्यत । निर्भर्त्स्य चैनं रुद्ध्वा च बाहुभ्यां सम्प्रगृह्य च
godharmaṃ tu paraṃ matvā snuṣāṃ tāmabhyapadyata / nirbhartsya cainaṃ ruddhvā ca bāhubhyāṃ sampragṛhya ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भाव्यमर्थं तु तं ज्ञात्वा माहात्म्यात्तमुवाच सा । विपर्ययं तु त्वं लब्ध्वा अनड्वानिव वर्तसे
bhāvyamarthaṃ tu taṃ jñātvā māhātmyāttamuvāca sā / viparyayaṃ tu tvaṃ labdhvā anaḍvāniva vartase
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गम्यागम्यं न जानीषे गोधर्मात्प्रार्थयन्सुताम् । दुर्वृत्तं त्वां त्यजाम्यद्य गच्छ त्वं स्वेन कर्मणा
gamyāgamyaṃ na jānīṣe godharmātprārthayansutām / durvṛttaṃ tvāṃ tyajāmyadya gaccha tvaṃ svena karmaṇā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
काष्ठे समुद्गे प्रक्षिप्य गङ्गाम्भसि समुत्सृजत् । यस्मात्त्वमन्धो वृद्धश्च भर्तव्यो दुरधिष्ठितः
kāṣṭhe samudge prakṣipya gaṅgāmbhasi samutsṛjat / yasmāttvamandho vṛddhaśca bhartavyo duradhiṣṭhitaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तमुह्यमानं वेगेन स्रोतसो ऽभ्याशमागतः । जग्राह तं स धर्मात्मा बलिर् वैरोचनिस्तदा
tamuhyamānaṃ vegena srotaso 'bhyāśamāgataḥ / jagrāha taṃ sa dharmātmā balir vairocanistadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अन्तःपुरे जुगोपैनं भक्ष्यभोज्यैश्च तर्पयन् । प्रीतश्चैव वरेणैव च्छन्दयामास वै बलिम्
antaḥpure jugopainaṃ bhakṣyabhojyaiśca tarpayan / prītaścaiva vareṇaiva cchandayāmāsa vai balim
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्माच्च स वरं वव्रे पुत्रार्थे दानवर्षभः । संतानार्थं महाभाग-भार्यायां मम मानद । पुत्रान्धर्मार्थतत्त्वज्ञान् उत्पादयितुमर्हसि
tasmācca sa varaṃ vavre putrārthe dānavarṣabhaḥ / saṃtānārthaṃ mahābhāga-bhāryāyāṃ mama mānada / putrāndharmārthatattvajñān utpādayitumarhasi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
एवमुक्तो ऽथ देवर्षिस् तथास्त्वित्युक्तवान् प्रभुः । स तस्य राजा स्वां भार्यां सुदेष्णां नाम प्राहिणोत् । अन्धं वृद्धं च तं ज्ञात्वा न सा देवी जगाम ह
evamukto 'tha devarṣis tathāstvityuktavān prabhuḥ / sa tasya rājā svāṃ bhāryāṃ sudeṣṇāṃ nāma prāhiṇot / andhaṃ vṛddhaṃ ca taṃ jñātvā na sā devī jagāma ha
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शूद्रां धात्रेयिकां तस्माव् अन्धाय प्राहिणोत्तदा । तस्यां कक्षीवदादींश्च शूद्रयोनाव् ऋषिर् वशी
śūdrāṃ dhātreyikāṃ tasmāv andhāya prāhiṇottadā / tasyāṃ kakṣīvadādīṃśca śūdrayonāv ṛṣir vaśī
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जनयामास धर्मात्मा शूद्रान् इत्येवमादिकम् । उवाच तं बली राजा दृष्ट्वा कक्षीवदादिकान्
janayāmāsa dharmātmā śūdrān ityevamādikam / uvāca taṃ balī rājā dṛṣṭvā kakṣīvadādikān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*राजोवाच प्रवीणान् ऋषिधर्मस्य चेश्वरान् ब्रह्मवादिनः । विद्वान् प्रत्यक्षधर्माणां बुद्धिमान् वृत्तिमाञ्छुचीन्
*rājovāca pravīṇān ṛṣidharmasya ceśvarān brahmavādinaḥ / vidvān pratyakṣadharmāṇāṃ buddhimān vṛttimāñchucīn
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ममैव चेति होवाच तं दीर्घतमसं बलिः । नत्युवाच मुनिस्तं वै ममैवमिति चाब्रवीत्
mamaiva ceti hovāca taṃ dīrghatamasaṃ baliḥ / natyuvāca munistaṃ vai mamaivamiti cābravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
उत्पन्नाः शूद्रयोना तु भवच्छन्दे सुरोत्तम । अन्धं वृद्धं च मां ज्ञात्वा सुदेष्णा महिषी तव । प्राहिणोद् अवमानान्मे शूद्रां धात्रेयिकां नृप
utpannāḥ śūdrayonā tu bhavacchande surottama / andhaṃ vṛddhaṃ ca māṃ jñātvā sudeṣṇā mahiṣī tava / prāhiṇod avamānānme śūdrāṃ dhātreyikāṃ nṛpa
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततः प्रसादयामास बलिस् तमृषिसत्तमम् । बलिः सुदेष्णां तां भार्यां भर्त्सयामास दानवः
tataḥ prasādayāmāsa balis tamṛṣisattamam / baliḥ sudeṣṇāṃ tāṃ bhāryāṃ bhartsayāmāsa dānavaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पुनश्चैनाम् अलंकृत्य ऋषये प्रत्यपादयत् । तां स दीर्घतमा देवीं तथा कृतवतीं तदा
punaścainām alaṃkṛtya ṛṣaye pratyapādayat / tāṃ sa dīrghatamā devīṃ tathā kṛtavatīṃ tadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दध्ना लवणमिश्रेण त्व् अभ्यक्तं मधुकेन तु । लिह माम् अजुगुप्सन्ती आपादतलमस्तकम् । ततस्त्वं प्राप्स्यसे देवि पुत्रान्वै मनसेप्सितान्
dadhnā lavaṇamiśreṇa tv abhyaktaṃ madhukena tu / liha mām ajugupsantī āpādatalamastakam / tatastvaṃ prāpsyase devi putrānvai manasepsitān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्य सा तद्वचो देवी सर्वं कृतवती तदा । तस्य सापानम् आसाद्य देवी परिहरत्तदा
tasya sā tadvaco devī sarvaṃ kṛtavatī tadā / tasya sāpānam āsādya devī pariharattadā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तामुवाच ततः सो ऽथ यत्ते परिहृतं शुभे । विनापानं कुमारं तु जनयिष्यसि पूर्वजम्
tāmuvāca tataḥ so 'tha yatte parihṛtaṃ śubhe / vināpānaṃ kumāraṃ tu janayiṣyasi pūrvajam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*सुदेष्णोवाच नार्हसि त्वं महाभाग पुत्रं मे दातुमीदृशम् । तोषितश्च यथाशक्ति प्रसादं कुरु मे प्रभो
*sudeṣṇovāca nārhasi tvaṃ mahābhāga putraṃ me dātumīdṛśam / toṣitaśca yathāśakti prasādaṃ kuru me prabho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*दीर्घतमा उवाच तवापचाराद्देव्येष नान्यथा भविता शुभे । नैव दास्यति पुत्रस्ते पौत्रौ वै दास्यते फलम्
*dīrghatamā uvāca tavāpacārāddevyeṣa nānyathā bhavitā śubhe / naiva dāsyati putraste pautrau vai dāsyate phalam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
तस्यापानं विना चैव योग्यभावो भविष्यति । तस्माद् दीर्घतमाङ्गेषु कुक्षौ स्पृष्ट्वेदम् अब्रवीत्
tasyāpānaṃ vinā caiva yogyabhāvo bhaviṣyati / tasmād dīrghatamāṅgeṣu kukṣau spṛṣṭvedam abravīt
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्राशितं यद्यदङ्गेषु न सोपस्थं शुचिस्मिते । तेन तिष्ठन्ति ते गर्भे पौर्णमास्याम् इवोडुराट्
prāśitaṃ yadyadaṅgeṣu na sopasthaṃ śucismite / tena tiṣṭhanti te garbhe paurṇamāsyām ivoḍurāṭ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
भविष्यन्ति कुमारास्तु पञ्च देवसुतोपमाः । तेजस्विनः सुवृत्ताश्च यज्वानो धार्मिकाश्च ते
bhaviṣyanti kumārāstu pañca devasutopamāḥ / tejasvinaḥ suvṛttāśca yajvāno dhārmikāśca te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*सूत उवाच तदंशस्तु सुदेष्णाया ज्येष्ठः पुत्रो व्यजायत । अङ्गस्तथा कलिङ्गश्च पुण्ड्रः सुह्मस्तथैव च
*sūta uvāca tadaṃśastu sudeṣṇāyā jyeṣṭhaḥ putro vyajāyata / aṅgastathā kaliṅgaśca puṇḍraḥ suhmastathaiva ca
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
वङ्गराजस्तु पञ्चैते बलेः पुत्राश्च क्षेत्रजाः । इत्येते दीर्घतमसा बलेर्दत्ताः सुतास्तथा
vaṅgarājastu pañcaite baleḥ putrāśca kṣetrajāḥ / ityete dīrghatamasā balerdattāḥ sutāstathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
प्रतिष्ठामागतानां हि ब्राह्मण्यं कारयंस्ततः । ततो मानुषयोन्यां स जनयामास वै प्रजाः
pratiṣṭhāmāgatānāṃ hi brāhmaṇyaṃ kārayaṃstataḥ / tato mānuṣayonyāṃ sa janayāmāsa vai prajāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ततस्तं दीर्घतमसं सुरभिर्वाक्यमब्रवीत् । विचार्य यस्माद्गोधर्मं प्रमाणं ते कृतं विभो
tatastaṃ dīrghatamasaṃ surabhirvākyamabravīt / vicārya yasmādgodharmaṃ pramāṇaṃ te kṛtaṃ vibho
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
शक्त्या चानन्ययास्मासु तेन प्रीतास्मि ते ऽनघ । तस्मात्तुभ्यं तमो दीर्घम् आघ्रायापनुदामि वै
śaktyā cānanyayāsmāsu tena prītāsmi te 'nagha / tasmāttubhyaṃ tamo dīrgham āghrāyāpanudāmi vai
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बार्हस्पत्यस्तथैवैष पाप्मा वै तिष्ठति त्वयि । जरां मृत्युं तमश्चैव आघ्रायापनुदामि ते
bārhaspatyastathaivaiṣa pāpmā vai tiṣṭhati tvayi / jarāṃ mṛtyuṃ tamaścaiva āghrāyāpanudāmi te
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सद्यः स घ्रातमात्रस्तु असितो मुनिसत्तमः । आयुष्मांश्च वपुष्मांश्च चक्षुष्मांश्च ततो ऽभवत्
sadyaḥ sa ghrātamātrastu asito munisattamaḥ / āyuṣmāṃśca vapuṣmāṃśca cakṣuṣmāṃśca tato 'bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
गो ऽभ्याहते तमसि वै गौतमस्तु ततो ऽभवत् । काक्षीवांस्तु ततो गत्वा सह पित्रा गिरिव्रजम्
go 'bhyāhate tamasi vai gautamastu tato 'bhavat / kākṣīvāṃstu tato gatvā saha pitrā girivrajam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दृष्ट्वा स्पृष्ट्वा पितुर्वै स ह्य् उपविष्टश्चिरं तपः । ततः कालेन महता तपसा भावितस्तु सः
dṛṣṭvā spṛṣṭvā piturvai sa hy upaviṣṭaściraṃ tapaḥ / tataḥ kālena mahatā tapasā bhāvitastu saḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विधूय मातृजं कायं ब्राह्मण्यं प्राप्तवान्विभुः । ततो ऽब्रवीत्पिता तं वै पुत्रवानस्म्यहं त्वया
vidhūya mātṛjaṃ kāyaṃ brāhmaṇyaṃ prāptavānvibhuḥ / tato 'bravītpitā taṃ vai putravānasmyahaṃ tvayā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्पुत्रेण तु धर्मज्ञ कृतार्थो ऽहं यशस्विना । मुक्त्वात्मानं ततो ऽसौ वै प्राप्तवान्ब्रह्मणः क्षयम्
satputreṇa tu dharmajña kṛtārtho 'haṃ yaśasvinā / muktvātmānaṃ tato 'sau vai prāptavānbrahmaṇaḥ kṣayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ब्राह्मण्यं प्राप्य काक्षीवान् सहस्रमसृजत्सुतान् । कौष्माण्डा गौतमाश्चैव स्मृताः काक्षीवतः सुताः
brāhmaṇyaṃ prāpya kākṣīvān sahasramasṛjatsutān / kauṣmāṇḍā gautamāścaiva smṛtāḥ kākṣīvataḥ sutāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
इत्येष दीर्घतमसो बलेर्वैरोचनस्य च । समागमो वः कथितः संततिश्चोभयोस्तथा
ityeṣa dīrghatamaso balervairocanasya ca / samāgamo vaḥ kathitaḥ saṃtatiścobhayostathā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बलिस्तानभिनन्द्याह पञ्च पुत्रानकल्मषान् । कृतार्थः सो ऽपि धर्मात्मा योगमायावृतः स्वयम्
balistānabhinandyāha pañca putrānakalmaṣān / kṛtārthaḥ so 'pi dharmātmā yogamāyāvṛtaḥ svayam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अदृश्यः सर्वभूतानां कालापेक्षः स वै प्रभुः । तत्राङ्गस्य तु दायादो राजासीद्दधिवाहनः
adṛśyaḥ sarvabhūtānāṃ kālāpekṣaḥ sa vai prabhuḥ / tatrāṅgasya tu dāyādo rājāsīddadhivāhanaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
दधिवाहनपुत्रस्तु राजा दिविरथः स्मृतः । आसीद् दिविरथापत्यं विद्वान्धर्मरथो नृपः
dadhivāhanaputrastu rājā divirathaḥ smṛtaḥ / āsīd divirathāpatyaṃ vidvāndharmaratho nṛpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
स हि धर्मरथः श्रीमांस् तेन विष्णुपदे गिरौ । सोमः शुक्रेण वै राज्ञा सह पीतो महात्मना
sa hi dharmarathaḥ śrīmāṃs tena viṣṇupade girau / somaḥ śukreṇa vai rājñā saha pīto mahātmanā
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ धर्मरथस्याभूत् पुत्रश्चित्ररथः किल । तस्य सत्यरथः पुत्रस् तस्माद्दशरथः किल
atha dharmarathasyābhūt putraścitrarathaḥ kila / tasya satyarathaḥ putras tasmāddaśarathaḥ kila
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
लोमपाद इति ख्यातस् तस्य शान्ता सुताभवत् । अथ दाशरथिर् वीरश् चतुरङ्गो महायशाः
lomapāda iti khyātas tasya śāntā sutābhavat / atha dāśarathir vīraś caturaṅgo mahāyaśāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
ऋष्यशृङ्गप्रसादेन जज्ञे स्वकुलवर्धनः । चतुरङ्गस्य पुत्रस्तु पृथुलाक्ष इति स्मृतः
ṛṣyaśṛṅgaprasādena jajñe svakulavardhanaḥ / caturaṅgasya putrastu pṛthulākṣa iti smṛtaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पृथुलाक्षसुतश्चापि चम्पनामा बभूव ह । चम्पस्य तु पुरी चम्पा पूर्वं या मालिनी भवत्
pṛthulākṣasutaścāpi campanāmā babhūva ha / campasya tu purī campā pūrvaṃ yā mālinī bhavat
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
पूर्णभद्रप्रसादेन हर्यङ्गो ऽस्य सुतो ऽभवत् । यज्ञे विभाण्डकाच्चास्य वारणः शत्रुवारणः
pūrṇabhadraprasādena haryaṅgo 'sya suto 'bhavat / yajñe vibhāṇḍakāccāsya vāraṇaḥ śatruvāraṇaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अवतारयामास महीं मन्त्रैर्वाहनमुत्तमम् । हर्यङ्गस्य तु दायादो जातो भद्ररथः किल
avatārayāmāsa mahīṃ mantrairvāhanamuttamam / haryaṅgasya tu dāyādo jāto bhadrarathaḥ kila
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
अथ भद्ररथस्यासीद् बृहत्कर्मा जनेश्वरः । बृहद्भानुः सुतस्तस्य तस्माज्जज्ञे महात्मवान्
atha bhadrarathasyāsīd bṛhatkarmā janeśvaraḥ / bṛhadbhānuḥ sutastasya tasmājjajñe mahātmavān
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
बृहद्भानुस्तु राजेन्द्रो जनयामास वै सुतम् । नाम्ना जयद्रथं नाम तस्माद्बृहद्रथो नृपः
bṛhadbhānustu rājendro janayāmāsa vai sutam / nāmnā jayadrathaṃ nāma tasmādbṛhadratho nṛpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
आसीद्बृहद्रथाच्चैव विश्वजिज्जनमेजयः । दायादस्तस्य चाङ्गो वै तस्मात्कर्णो ऽभवन्नृपः
āsīdbṛhadrathāccaiva viśvajijjanamejayaḥ / dāyādastasya cāṅgo vai tasmātkarṇo 'bhavannṛpaḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
कर्णस्य वृषसेनस्तु पृथुसेनस्तथात्मजः । एते ऽङ्गस्यात्मजाः सर्वे राजानः कीर्तिता मया । विस्तरेणानुपूर्व्याच्च पूरोस्तु शृणुत द्विजाः
karṇasya vṛṣasenastu pṛthusenastathātmajaḥ / ete 'ṅgasyātmajāḥ sarve rājānaḥ kīrtitā mayā / vistareṇānupūrvyācca pūrostu śṛṇuta dvijāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*ऋषय ऊचुः कथं सूतात्मजः कर्णः कथमङ्गस्य चात्मजः । एतद् इच्छामहे श्रोतुम् अत्यन्तकुशलो ह्य् असि
*ṛṣaya ūcuḥ kathaṃ sūtātmajaḥ karṇaḥ kathamaṅgasya cātmajaḥ / etad icchāmahe śrotum atyantakuśalo hy asi
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
*सूत उवाच बृहद्भानुसुतो जज्ञे राजा नाम्ना बृहन्मनाः । तस्य पत्नीद्वयं ह्य् आसीच् छैब्यस्य तनये ह्य् उभे । यशोदेवी च सत्या च तयोर्वंशं च मे शृणु
*sūta uvāca bṛhadbhānusuto jajñe rājā nāmnā bṛhanmanāḥ / tasya patnīdvayaṃ hy āsīc chaibyasya tanaye hy ubhe / yaśodevī ca satyā ca tayorvaṃśaṃ ca me śṛṇu
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
जयद्रथं तु राजानं यशोदेवी ह्य् अजीजनत् । सा बृहन्मनसः सत्या विजयं नाम विश्रुतम्
jayadrathaṃ tu rājānaṃ yaśodevī hy ajījanat / sā bṛhanmanasaḥ satyā vijayaṃ nāma viśrutam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
विजयस्य बृहत्पुत्रस् तस्य पुत्रो बृहद्रथः । बृहद्रथस्य पुत्रस्तु सत्यकर्मा महामनाः
vijayasya bṛhatputras tasya putro bṛhadrathaḥ / bṛhadrathasya putrastu satyakarmā mahāmanāḥ
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.
सत्यकर्मणो ऽधिरथः सूतश्चाधिरथः स्मृतः । यः कर्णं प्रतिजग्राह तेन कर्णस्तु सूतजः । तच्चेदं सर्वमाख्यातं कर्णं प्रति यथोदितम्
satyakarmaṇo 'dhirathaḥ sūtaścādhirathaḥ smṛtaḥ / yaḥ karṇaṃ pratijagrāha tena karṇastu sūtajaḥ / taccedaṃ sarvamākhyātaṃ karṇaṃ prati yathoditam
Sanskrit only: no published translation is held for this verse.